ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
----------------------

LÊ XUÂN NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
TÌM HIỂU HOẠT ĐỘNG CỦA CÁN BỘ KẾ TOÁN NGÂN SÁCH XÃ
PHÚC XUÂN, TP THÁI NGUYÊN

Hệ đào tạo

: Chính quy

Định hƣớng đề tài

: Hƣớng ứng dụng

Chuyên ngành

: Kinh tế nông nghiệp

Khoa

: Kinh tế & PTNT

Khóa học

: 2013 – 2017

Thái Nguyên - 2017

: Kinh tế & PTNT

Khóa học

: 2013 – 2017

Giảng viên hƣớng dẫn

: Th.S Dƣơng Thị Thu Hoài

Cán bộ cơ sở hƣớng dẫn

: Vũ Thị Thắm

Thái Nguyên - 2017


i

LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập, với nỗ lực của bản thân, em đã nhận được
sự động viên, giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể, đến nay báo cáo thực tập
của em đã được hoàn thành.
Trước tiên, em xin được bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy, cô giáo đã
tham gia giảng dạy chương trình chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp tại
Trường Đại học Nông lâm Thái nguyên đã trang bị cho em những kiến thức
trong những năm học vừa qua.
Em xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới Th.s Dương Thị
Thu Hoài đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện
báo cáo tốt nghiệp này.

DANH MỤC CÁC HÌNH
Sơ đồ 3.1: Cơ cấu tổ chức của UBND xã Phúc Xuân..................................... 32


iv

DANH MỤC CÁC TỪ,CỤM TỪ VIẾT TẮT
STT

Từ, cụm từ viết tắt

Giải thích

1

CHQS

Chỉ huy quân sự

2

CNVC

Công nhân viên chức

3

HĐND

Hội đồng nhân dân


9

NTM

Nông thôn mới

10

PCCCR

Phòng cháy chữa cháy rừng

11

PCTT- TKCN

Phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn

12

Th.S

Thạc sỹ

13

THPT

Trung học phổ thông



v

MỤC LỤC
Phần 1. MỞ ĐẦU .............................................................................................. 1
1.1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập.................................................... 1
1.2. Mục tiêu cụ thể ........................................................................................... 2
1.2.1. Về chuyên môn ....................................................................................... 2
1.2.2. Về thái đô ̣, kỹ năng làm việc ................................................................... 3
1.3. Nội dung và phương pháp thực hiện .......................................................... 3
1.3.1. Nội dung thực tập .................................................................................... 3
1.3.2. Phương pháp thực hiện............................................................................ 3
1.4. Nhiệm vụ của sinh viên tại cơ sở thực tập ................................................. 5
1.5. Thời gian và địa điểm thực tập................................................................... 5
Phần 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU .................................................................... 6
2.1. Về cơ sở lý luận.......................................................................................... 6
2.1.1. Một số khái niệm liên quan đến nội dung thực tập ................................. 6
2.1.2. Các văn bản pháp lý liên quan đến nội dung thực tập .......................... 13
2.2. Cơ sở thực tiễn ......................................................................................... 13
2.2.1. Kinh nghiệm của các địa phương khác ................................................. 13
2.2.2. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương ............................................... 17
Phần3. KẾT QUẢ THỰC TẬP....................................................................... 21
3.1. Khái quát về cơ sở thực tập ...................................................................... 21
3.1.1. Điều kiện tự nhiên ................................................................................. 21
3.1.2. Các nguồn tài nguyên ............................................................................ 22
3.1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội ...................................................................... 26
3.1.4. Những thành tựu đã đạt được của cơ sở thực tập ................................. 31
3.1.5. Những thuận lợi và khó khăn liên quan đến nội dung thực tập ............ 37
3.2. Kết quả thực tập ....................................................................................... 39

nguồn kinh phí; Tình hình sử dụng quyết toán kinh phí; Tình hình quản lý và
sử dụng các loại vật tư tài sản công; Tình hình chấp hành dự toán thu, chi và
thực hiện các tiêu chuẩn định mức của Nhà nước ở đơn vị. Đồng thời, kế toán
HCSN với chức năng thông tin mọi hoạt động kinh tế phát sinh trong quá
trình chấp hành NSNN được Nhà nước sử dụng như một công cụ sắc bén
trong việc quản lý NSNN, góp phần đắc lực vào việc sử dụng vốn một tiết
kiệm và hiệu quả cao.
Nhận thức vai trò quan trọng của cán bộ phụ công tác kế toán đơn vị
hành chính sự nghiệp, chính phủ đã ban hành một số nghị định như: Nghị
định số 37/2014/NĐ-CP ngày 05 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định
tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã,
thành phố thuộc tỉnh; Thông tư số 06/2012/TT-BNV ban hành ngày 30 tháng


2

10 năm 2012 của Bộ Nội vụ: Hướng dẫn về chức trách, tiêu chuẩn cụ thể,
nhiệm vụ và tuyển dụng công chức xã, phường, thị trấn,...
Trong những năm qua xã Phúc Xuân, thành phố Thái Nguyên đã cố
gắng đưa ra các biện pháp để hòan thiện quy trình quản lý kế toán ngân sách
ngân sách xã, phường nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong nền kinh tế thị
trường hiện nay, đặc biệt là đáp ứng yêu cầu kiểm toán Ngân sách nhà nước
tại địa phương, đồng thời quyết toán lên Phòng Tài chính thành phố, góp phần
làm lành mạnh, hiện đại hoá nền tài chính quốc gia góp phần tăng thu ổn định
chi cho Ngân sách nhà nước. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện việc kiểm
tra, kiểm soát quy trình lập, chấp hành và quyết toán của kế toán ngân sách xã
cũng còn gặp nhiều khó khăn. Do vậy hiệu quả và hiệu lực quản lý Ngân sách
nhà nước tại các cơ sở xã, phường còn nhiều hạn chế. Vì vậy việc tăng cường
kiểm tra, kiểm soát, hoàn thiện quy trình kế toán ngân sách cấp xã, phường ở
xã Phúc Xuân là hết sức cần thiết trong giai đoạn hiện nay.

- Giao tiếp, ứng xử lịch sự, nhã nhặn, luôn giữ thái độ khiêm nhường.
1.3. Nội dung và phƣơng pháp thực hiện
1.3.1. Nội dung thực tập
- Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Phúc Xuân
- Những thành tựu mà cơ sở đã đạt được, hạn chế, khó khăn còn tồn tại.
-Đánh giá hiện trạng năng lực đội ngũ cán bộ kế toán ngân sách
- Tham gia hoạt động cùng với cán bộ kế toán ngân sách
- Tham gia các hoa ̣t đô ̣ng do UBND xã tổ chức trong thời gian thực tâ ̣p.
1.3.2. Phương pháp thực hiện
1.3.2.1. Phương pháp điều tra thu thập thông tin
a. Thu thập dữ liệu thứ cấp
Dữ liệu thứ cấp là những dữ liệu liên quan trực tiếp và gián tiếp đến vấn
đề nghiên cứu của đề tài như: Các báo cáo tổng quan về điều kiện tự nhiên -


4

kinh tế - xã hội của xã; niên giám thống kê thành phố; các báo cáo chuyên
ngành, những báo cáo khoa học đã được công bố và các thông tin, tài liệu do
cơ quan thuộc thành phố Thái Nguyên cung cấp. Một số sách, báo, tạp chí,
các công trình nghiên cứu có liên quan đến cán bộ phát triển kinh tế hạ tầng.
b. Thu thập dữ liệu sơ cấp
Dữ liệu sơ cấp là dữ liệu được thu thập thông qua các hình thức như:
- Phỏng vấn: sử dụng bảng hỏi để phỏng vấn trực tiếp nhằm tìm hiể u mô ̣t
số thông tin như : Họ tên, tuổi, trình độ văn hóa, chuyên môn, công việc cụ
thể, chức năng, nhiê ̣m vu ̣.....của cán bộ công chức cấp xã.
- Phương pháp quan sát: Quan sát tác phong làm việc, cách làm việc và
xử lý công việc của các cán bộ.
- Phương pháp chuyên gia: Thu thập thông tin qua các cán bộ địa
phương, người lãnh đạo trong cộng đồng và những người dân có uy tín trong

Thời gian: Từ ngày 15/02/2017 đến ngày 30/04/2017.
Địa điểm: UBND xã Phúc Xuân TP Thái Nguyên


6

Phần 2
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. Về cơ sở lý luận
2.1.1. Một số khái niệm liên quan đến nội dung thực tập
2.1.1.1.Khái niệm kế toán Ngân sách xã
Xét về hình thức biểu hiện bề ngoài có thể nhận thấy: Ngân sách
xã(NSX)là toàn bộ các khoản thu chi trong dự toán đã được Hội đồng nhân
dân xã quyết định và được thực hiện trong một năm nhằm đảm bảo nguồn tài
chính cho chính quyền Nhà nước cấp xã trong quá trình thực hiện các chức
năng nhiệm vụ về quản lý kinh tế, xã hội trên địa bàn
Xét về bản chất: NSX là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa chính quyền
Nhà nước cấp xã với các chủ thể khác phát sinh trong quá trình phân phối các
nguồn tài chính nhằm tạo lập quỹ ngân sách xã; trên cơ sở đó đáp ứng cho các
nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền
Nhà nước cấp xã.
Kế toán ngân sách xã: là sự thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin thực
hiện về hoạt động tài chính ngân sách và các hoạt động tài chính khác của xã;
được thực hiện bằng hệ thống các phương pháp kế toán; dựa trên những
nguyên tắc, chuẩn mực và chế độ do Nhà nước quy định.
2.1.1.2. Đặc điểm cơ bản của kế toán Ngân sách xã
- Đặc điểm của ngân sách xã: Ngân sách xã là một cấp trong hệ thống
ngân sách nhà nước(NSNN)chính vì vậy nó cũng mang đầy đủ những đặc
điểm chung của NSNN; và có những đặc điểm riêng tạo nên sự khác biệt cơ
bản với các cấp ngân sách khác.

toán theo quy định.
- Thu thập, ghi chép, đối chiếu và kiểm tra tình hình thực hiện dự toán.


8

2.1.1.4. Yêu cầu của kế toán Ngân sách xã
Kế toán ngân sách và tài chính xã là một bộ phận trong hệ thống kế toán
nói chung. Do vậy trong các khâu của quá trình kế toán như lập chứng từ thu
nhận xử lý số liệu, ghi sổ kế toán, lập báo cáo kế toán, kiểm tra kế toán phải
đáp ứng được các yêu cầu chung đặt ra cho kế toán như: đầy đủ, kịp thời,
chính xác, trung thực, tiết kiệm, hiệu quả.
Ngoài ra, kế toán ngân sách và tài chính xã cần đáp ứng được một số yêu
cầu cụ thể sau:
- Chỉ tiêu thực hiện về thu, chi ngân sách do kế toán thu thập, tổng hợp
phải thống nhất với chỉ tiêu trong dự toán ngân sách về nội dung và phương
pháp tính toán.
- Hạch toán các khoản thu, chi ngân sách phải chi tiết theo mục lục ngân
sách Nhà nước hiện hành.
- Số liệu trong sổ kế toán và báo cáo kế toán phải rõ ràng, thuyết minh
trong báo cáo phải dễ hiểu, đảm bảo cung cấp được đầy đủ các thông tin cần
thiết cho UBND, Hội đồng nhân dân xã và cơ quan tài chính huyện, quận.
- Ghi chép vào sổ kế toán phải dùng mực không phai, số và chữ viết phải
rõ ràng , có hệ thống. Không được viết tắt, không bỏ cách dòng, các dòng còn
thừa phải gạch bỏ.
2.1.1.5. Kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán
a. Kế toán trưởng
Kế toán trưởng có chức năng giúp Chủ tịch UBND xã tổ chức thực hiện
công tác kế toán, thống kê và thông tin kinh tế trong xã. Thực hiện kiểm tra,
kiểm soát việc tuân thủ các chế độ, chính sách tài chính, kế toán của Nhà

của người ra quyết định.
- Ký các chứng từ kế toán, báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán ngân
sách xã và các hợp đồng về mua, bán, vật tư, tài sản, giao thầu, xây dựng,
giao khoán giữa xã với các đơn vị, cá nhân khác trong và ngoài xã. Mọi


10

chứng từ về thu tiền, chi tiền, xuất, nhập, chuyển giao tài sản ngoài chữ ký
của Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền phải có chữ ký của kế toán
trưởng hoặc phụ trách kế toán;
- Báo cáo bằng văn bản với Chủ tịch UBND xã khi phát hiện các hành vi
vi phạm pháp luật về tài chính kế toán trong xã; trường hợp vẫn phải chấp
hành quyết định thì báo cáo với Chủ tịch HĐND xã, với Chủ tịch UBND
huyện hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền và không phải chịu trách nhiệm
về hậu quả của việc thi hành quyết định đó.
- Từ chối không ký, không duyệt những chứng từ và những tài liệu khác, nếu
xét thấy không phù hợp hoặc vi phạm các chế độ tài chính kế toán hiện hành.
b. Phụ trách kế toán
Các xã chưa có người đủ tiêu chuẩn điều kiện để bổ nhiệm kế toán trưởng thì
được cử người phụ trách kế toán.Chỉ được bố trí người phụ trách kế toán trong thời
hạn tối đa giữ chức vụ là một năm tài chính. Riêng đối với các xã miền núi thuộc
vùng cao, vùng sâu, vùng xa theo qui định của pháp luật thì có thể kéo dài thời gian
phụ trách kế toán nhưng phải có ý kiến bằng văn bản của Phòng Tài chính quận,
huyện, thị xã. Người phụ trách kế toán phải thực hiện nhiệm vụ, trách nhiệm và
quyền hạn qui định cho kế toán trưởng.
2.1.1.6. Công tác kế toán ngân sách xã.
- Kế toán tiền mặt, tiền gửi tại Kho bạc: Phản ánh số hiện có và tình hình
biến động các khoản tiền mặt tại quỹ của xã, tiền thuộc quỹ ngân sách và tiền
gửi khác của xã tại KBNN. Các hoạt động kinh tế phát sinh như thu, chi đều

+ Chi về phúc lợi tập thể, y tế, vệ sinh
+ Chi công tác phí
+ Chi về hoạt động, văn phòng như: Tiền nhà, điện, nước, vật liệu văn
phòng, tạp chí, điện thoại, tiếp khách, ...
+ Chi mua sắm, sửa chữa thường xuyên trụ sở, phương tiền làm việc
+ Chi khác


12

- Kinh phí hoạt động của cơ quan Đảng của xã, phường.
- Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội của xã như Mặt
trận tổ quốc Việt Nam, Đoàn thanh niên , Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội
liên hiệp phụ nữ Việt Nam,...)
- Đóng bảo hiểm xã hội, y tế cho cán bộ xã và các đối tượng khác theo
quy định hiện hành.
- ...
+ Chi đầu tư phát triển
Nhóm chi đầu tư phát triển là tập hợp các nội dung chi có liên quan đến
việc cải tạo, nâng cấp hoặc làm mới các công trình thuộc hệ thống cơ sở vật
chất – kỹ thuật của xã như: đường giao thông, kênh mương tưới tiêu nước,
trường học, trạm xá,...
- Kế toán các quỹ công chuyên dùng của xã: Phản ánh số hiện có và tình
hình biến động từng loại quỹ công chuyên dùng. Các quỹ công chuyên dùng ở
cấp xã, phường gồm có:
- Quỹ an ninh – quốc phòng
- Quỹ phòng chống thiên tai
- Quỹ đền ơn đáp nghĩa.
Ngoài ra, tùy theo hoàn cảnh kinh tế - xã hội từng địa phương mà mỗi
nơi còn tạo lập ra các quỹ khác như quỹ khuyến học.

Bộ Tài chính về việc giao dự toán thu, chi ngân sách nhà nước năm 2016;
Thông tư số: 146/2011/TT-BTC ngày 26/10/2011 của Bộ Tài chính
hướng dẫn sửa đổi, bổ sung Chế độ Kế toán Ngân sách và Tài chính xã.
2.2. Cơ sở thực tiễn
2.2.1. Kinh nghiệm của các địa phương khác
Xã Đông Lĩnh - Đông Hưng - Thái Bình


14

Trong những năm qua xã Đông Lĩnh luôn là xã ổn định về chính trị an
ninh xã hội được đảm bảo,kinh tế luôn có tốc độ tăng trưởng khá Đảng Bộ và
Chính quyền xã luôn luôn được công nhận là trong sạch vững mạnh, nhân dân
trong xã luôn tin tưởng vào đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của
nhà nước chấp hành tốt quy định của địa phương nhất là công tác giao nộp
sản phẩm cho nhà nước và tập thể. Hoạt động tài chính ngân sách xã ngày
càng trở lên đa dạng và phong phú,các khoản thu không chỉ phản ánh thu
ngân sách Nhà nước mà nội dung các khoản chi cũng ngày một đa dạng và
phức tạp. Vì vậy yêu cầu quản lý tài chính đòi hỏi phải cần có những thông
tin kinh tế tài chính.
Quản lý ngân sách xã theo nguyên tắc dân chủ, công khai. Để thực hiện
công tác quản lý ngân sách xã, UBND quyết định thành lập Ban tài chính xã.
Ban tài chính xã có nhiệm vụ tham mưu giúp UBND xã xây dựng và thực
hiện dự toán thu - chi NSX, lập báo cáo NSX và quyết toán NSX, tổ chức
quản lý tài sản và tài chính Nhà nước trên địa bàn xã.
Cơ cấu ban tài chính xã gồm: - Kế toán NSX - Thủ quỹ
Chức năng nhiệm vụ của đồng chí kế toán NSX.
- Tính toán ghi chép phản ánh đầy đủ, chính xác mọi khoản thu, chi ngân
sách và các quỹ của xã, các loại thu của dân, các loại tài sản vật tư của xã.
- Kiểm tra tình hình thực hiện dự toán thu - chi NSX, tình hình chấp

gặp nhiều khó khăn do nguồn thu hạn chế chưa biết khai thác hết và nuôi
dưỡng nguồn thu, cán bộ tài chính năng lực còn hạn chế trong quá trình thực
hiện và điều hành thu chi còn chưa linh hoạt do đó hiệu quả công việc thực
hiện chưa cao.
Huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên


16

Tất cả các xã đều có Ban tài chính xã đảm bảo đủ các chức danh và phân
định cụ thể các chức năng, nhiệm vụ của từng chức danh, tạo điều kiện cho
Ban tài chính xã từng bước củng cố và tăng cường công tác quản lý tài chínhngân sách xã ở địa phương; 100% cán bộ trong Ban tài chính xã được bồi
dưỡng nghiệp vụ quản lý tài chính- ngân sách xã và các kiến thức quản lý Nhà
nước; đội ngũ kế toán ngân sách xã cơ bản được ổn định, chất lượng ngày một
nâng cao; đến nay có 12 kế toán ngân sách xã có trình độ đại học và trung cấp
kế toán; 3 kế toán ngân sách xã đang theo học các lớp đại học tại chức. Mặc
dù bộ máy quản lý tài chính ngân sách xã ở tỉnh, huyện đã được củng cố kiện
toàn nhưng hiệu quả hoạt động chưa cao. Cá biệt vẫn còn cán bộ quản lý chưa
tận tuỵ với công việc, thời gian giành cho cơ sở còn hạn chế nên chưa phát
hiện, xử lý kịp thời những khó khăn, vướng mắc, ngăn chặn các vi phạm ở cơ
sở. Thực hiện chế độ thông tin, báo cáo cho lãnh đạo còn hạn chế. Chất lượng
Ban tài chính xã chưa đồng đều, một số nơi còn yếu kém, chưa xác định rõ
chức năng, nhiệm vụ, chưa tích luỹ được kinh nghiệm nên vai trò tham mưu
kiểm soát các nghiệp vụ kinh tế phát sinh còn hạn chế.
Do nhận thức được vị trí, vai trò của công tác lập dự toán, chính quyền
cơ sở đã chủ động chỉ đạo công tác xây dựng dự toán ngân sách hàng năm.
Công tác lập dự toán đã dựa vào tình hình phát triển kinh tế xã hội ở địa
phương và các căn cứ luật pháp cho phép, đảm bảo dân chủ, công bằng,
đúng trình tự, chất lượng dự toán từng bước được nâng cao, nội dung thu,
chi đã được tính toán tương đối sát trên cơ sở chính sách chế độ nhà nước,

2.2.2. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương
Qua việc nghiên cứu công tác kế toán ngân sách xã ở một số địa phương,
em có rút ra một số đặc điểm sau:
Việc triển khai tin học hóa công tác kế toán theo dự án của Bộ Tài chính
chưa được triển khai đúng tầm, triển khai còn chậm, số lượng đơn vị áp dụng
phầm mềm kế toán ngân sách xã, phường, phầm mềm kế toán hành chính sự