TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
======

NGUYỄN THỊ THU HÀ

DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN “CHIẾC
THUYỀN NGOÀI XA” (NGỮ VĂN 12)
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC HỌC SINH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Ngữ văn

HÀ NỘI, 2018


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
======

NGUYỄN THỊ THU HÀ

DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN “CHIẾC
THUYỀN NGOÀI XA” (NGỮ VĂN 12)
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC HỌC SINH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Ngữ văn
Người hướng dẫn khoa học

PGS. TS. BÙI MINH ĐỨC

CÁC DANH MỤC VIẾT TẮT

CSKH

Cơ sở khoa học

CSLL

Cơ sở lí luận

CT

Chương trình

ĐHVB

Đọc hiểu văn bản

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

KH

Khoa học


1.1.1. Khái niệm năng lực ................................................................................. 8
1.1.2. Phân loại năng lực ................................................................................... 9
1.2. Đặc trưng của dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh .... 11
1.3. Truyện và đặc trưng của truyện .............................................................. 13
1.3.1. Một số quan niệm về truyện .................................................................. 13
1.3.2. Đặc trưng của truyện ............................................................................. 14
1.4. Dạy học đọc hiểu văn bản truyện theo định hướng phát triển năng lực học
sinh .................................................................................................................. 16
1.4.1. Dạy học đọc hiểu văn bản theo định hướng phát triển năng lực học sinh16
1.4.1.1. Khái niệm đọc hiểu văn bản ............................................................... 17
1.4.1.2.Cấu trúc của hoạt động đọc hiểu văn bản ........................................... 20


1.4.2. Các hoạt động dạy học đọc hiểu văn bản truyện theo định hướng phát
triển năng lực học sinh .................................................................................... 21
Tiểu kết chương 1...................................................................................................... 24
Chương 2: TỔ CHỨC DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN “CHIẾC THUYỀN
NGOÀI XA” (NGỮ VĂN 12) THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
HỌC SINH ................................................................................................................ 26

2.1. Văn bản “Chiếc thuyền ngoài xa” trong trường THPT ........................... 26
2.1.1. Văn bản “Chiếc thuyền ngoài xa” Nguyễn Minh Châu trong trường
THPT ............................................................................................................... 26
2.1.2. Thực trạng dạy đọc hiểu văn bản “Chiếc thuyền ngoài xa” trong nhà
trường PT......................................................................................................... 27
2.2. Những năng lực cần hình thành cho học sinh trong dạy đọc hiểu văn bản
truyện “Chiếc thuyền ngoài xa” ...................................................................... 30
2.3. Tổ chức dạy học đọc hiểu văn bản “Chiếc thuyền ngoài xa” .................. 33
2.3.1. Định hướng dạy học đọc hiểu văn bản “Chiếc thuyền ngoài xa” ......... 33
2.3.1.1. Xác định mục tiêu dạy học của văn bản “Chiếc thuyền ngoài xa” .... 33

dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học và một số biện pháp đổi mới
phương pháp dạy học theo hướng này. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực
học sinh là một chương trình dạy học theo chuẩn đầu ra về phẩm chất năng lực
được coi là “sản phẩm cuối cùng” của quá trình dạy học đáp ứng mục tiêu giáo dục
hiện nay. Xu hướng dạy học này nhằm khắc phục những hạn chế cố hữu của
chương trình ở Việt Nam hiện nay- chương trình định hướng nội dung theo cách
truyền thụ một chiều; nhằm mục tiêu giải quyết những đòi hỏi của nền giáo dục
hiện đại và đổi mới toàn diện.

1


1.2. Thực tế dạy học, giáo viên còn gặp khó khăn, còn đang lúng túng trong việc
đổi mới dạy học đọc hiểu văn bản truyện theo định hướng phát triển năng lực là
như thế nào?
Giáo dục phổ thông nước ta đang chuyển từ chương trình định hướng nội dung
sang chương trình phát triển năng lực người học. Nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc
học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh làm được cái gì và làm như thế
nào qua việc học. Để đạt được mục đích này cần phải đổi mới từ việc thiết kế và tổ
chức dạy học đến việc kiểm tra đánh giá kết quả học sinh của giáo viên và chương
trình SGK cụ thể là bộ môn Ngữ văn sau 2018. Là một vấn đề mới chưa có một lý
thuyết chung về các nội dung khoa học cụ thể nên giáo viên còn gặp nhiều khó khăn
khi áp dụng vào thực tiễn dạy học Ngữ văn cụ thể là dạy học đọc hiểu văn bản nói
chung và văn bản truyện nói riêng. Nguyên nhân là do: Thứ nhất, giáo viên lâu nay
dạy theo kiểu giảng văn tập trung định hướng phát triển nội dung và khi đổi mới
dạy theo định hướng phát triển năng lực học sinh không biết phải làm thế nào? Một
số giáo viên hiểu sai về việc dạy học đọc hiểu theo định hướng phát triển năng lực
học sinh. Sự đổi mới vẫn chỉ dừng lại về mặt hình thức các phương pháp tích cực
nhưng về thực chất vẫn tập trung theo lối truyền thống truyền thụ một chiều, chú
trọng nội dung, áp đặt kiến thức cho học sinh. Thứ hai, một trong những nguyên

văn bản theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Dạy học văn bản “Chiếc
thuyền ngoài xa” nói riêng và văn bản nói chung theo định hướng phát triển năng
lực của học sinh có vai trò quan trọng trong phát huy tính tích cực, tự giác, chủ
động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo
khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin...), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất
linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy.
Với những lí do trên, chúng tôi chọn vấn đề “Dạy học đọc hiểu văn bản
“Chiếc thuyền ngoài xa” (Ngữ văn 12) theo định hướng phát triển năng lực học
sinh” làm đề tài nghiên cứu.
2. Lịch sử vấn đề
2.1. Một số công trình nghiên cứu về ĐHVB trong dạy học Ngữ văn ở trường
THPT

3


Trong lịch sử phát triển giáo dục, hoạt động đọc văn bản được nghiên cứu với
nhiều tên gọi khác nhau. Càng về sau thì “đọc hiểu” được nghiên cứu với tư cách
một thuật ngữ khoa học và vấn đề đọc hiểu được nghiên cứu từ nhiều góc độ hơn.
Đọc hiểu văn bản là thuật ngữ gắn liền với bộ môn Ngữ văn, khi đưa vào CT và
SGK nó được dùng để thay thế cho các cách gọi trước kia như “giảng văn”, “phân
tích tác phẩm”, “bình giảng”. Cách gọi này cũng thể hiện được quan điểm đổi mới
trong dạy học Ngữ văn lấy người học làm trung tâm trong hoạt động dạy học.
CSKH và HTLL về ĐHVB ở nhà trường phổ thông được hình thành từ các
công trình nghiên cứu của các tác giả phải kể đến Nguyễn Thanh Hùng, Trần Đình
Sử, Đỗ Ngọc Thống, Phạm Thị Thu Hương, Nguyễn Thái Hòa,…Mỗi người đều có
cách tiếp cận, nhìn nhận, đánh giá riêng nhưng các công trình này đều hướng đến
mục đích là nâng cao chất lượng dạy học Ngữ văn nói chung và dạy học đọc hiểu
văn bản nói riêng.
Tác giả Nguyễn Thanh Hùng với các bài báo và tiểu luận khoa học đã nhận rõ

hơn bài trước, các bài đọc thêm ít được quan tâm. Điều này khiến việc dạy học của
giáo viên khá vất vả, sau khi học xong nhiều học sinh vẫn chưa hình thành được kĩ
năng đọc hiểu nói văn bản truyện hiện đại Việt Nam giai đoạn 1945- 1975. Từ tình
trạng này, tác giả đã nêu ra việc dạy học bằng cách nhóm các văn bản truyện hiện
đại theo chủ đề trong đó: GV hướng dẫn HS đọc hiểu 2 truyện ngắn trong chủ đề;
hướng dẫn HS tự đọc hiểu các truyện ngắn khác trong chủ đề và GV kiểm tra đánh
giá kết quả đọc hiểu truyện ngắn hiện đại Việt Nam giai đoạn 1945- 1975 .
Tác giả Nguyễn Viết Chữ với công trình Phương pháp dạy học văn chương
theo thể loại. Tác giả đã hệ thống lại cách nhìn nhận về môn văn, các phương
pháp, biện pháp, câu hỏi, các cách thức chiến thuật nhằm góp thêm tiếng nói vào
việc sử dụng các phương pháp, biện pháp vào thể tài cụ thể. Cuốn sách tập trung
vào hai vấn đề chính là những vấn đề chung liên quan đến dạy học tác phẩm văn
chương và phương pháp, biện pháp dạy học tác phẩm văn chương theo đặc trưng
thể loại trong đó có thể loại truyện.
3. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp đổi mới dạy học văn bản “Chiếc thuyền ngoài xa” theo
định hướng phát triển năng lực học sinh.

5


4. Nhiệm vụ nghiên cứu
Tìm hiểu, xác định một số vấn đề lý luận và thực tiễn về dạy đọc hiểu văn bản
nói chung và văn bản truyện nói riêng theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Đưa ra các biện pháp tổ chức hoạt động dạy đọc hiểu văn bản “Chiếc thuyền
ngoài xa” theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Tổ chức thực nghiệm bằng việc tiến hành thiết kế giáo án bài “Chiếc thuyền
ngoài xa”.
5. Đối tượng nghiên cứu
Dạy học đọc hiểu văn bản “Chiếc thuyền ngoài xa” theo định hướng phát triển

“CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA” (NGỮ VĂN 12) THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH.
- Chương 3: THIẾT KẾ THỰC NGHIỆM

7


NỘI DUNG
Chương 1: DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN TRUYỆN THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
1.1. Năng lực
1.1.1. Khái niệm năng lực
Năng lực là một thuật ngữ được rất nhiều các tài liệu nêu lên định nghĩa và các
cách hiểu khái niệm. Ở đây chúng tôi xin lựa chọn một cách hiểu về năng lực để sử
dụng trong khóa luận.
Chương trình giáo dục phổ thông mới quan niệm về năng lực như sau:
Năng lực là khả năng thực hiện thành công hoạt động trong một bối cảnh nhất
định nhờ sự huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân
khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,…Năng lực của cá nhân được đánh giá qua
phương thức và kết quả hoạt động của cá nhân đó khi giải quyết các vấn đề của
cuộc sống.
Dù có rất nhiều định nghĩa khác nhau về năng lực nhưng cốt lõi của mọi định
nghĩa đều nói tới năng lực là khả năng thực hiện, là biết làm chứ không chỉ dừng lại
ở biết và hiểu. Hành động, thực hiện ở đây phải gắn với ý thức, thái độ, phải có kiến
thức, kỹ năng chứ không phải làm một cách “máy móc”, “mù quáng”.
Nói đến NL là nói đến sự huy động/vận dụng tổng hợp các yếu tố kiến thức, kĩ
năng, kinh nghiệm, ý chí… để thực hiện/giải quyết thành công một (một số) hoạt
động/nhiệm vụ trong một bối cảnh nhất định.
Nhìn chung, NL không tự nhiên sinh ra mà phải được hình thành qua quá trình
học tập, rèn luyện… Để có năng lực, con người cần được trang bị kiến thức, rèn


9


nhân. Năng lực tự học được hình thành và phát triển thông qua hoạt động tự học,
trong quá trình người học tự giải quyết những nhiệm vụ học tập mới, gắn liền với tính
sáng tạo ở mỗi cá nhân (tuy có khác nhau về mức độ). Những cá nhân khác nhau có
năng lực tự học khác nhau. Năng lực tự học của học sinh THPT có các biểu hiện
sau: Xác định mục tiêu học tập; Lập kế hoạch và thực hiện cách học; Đánh giá và
điều chỉnh được kế
hoạch học tập, hình thành phương pháp học tập.

• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thể hiện ở học sinh THPT như sau:
Phát hiện và làm rõ vấn đề; Đề xuất, lựa chọn giải pháp giải quyết vấn đề; Thực
hiện và đánh giá giải pháp giải quyết vấn đề; Nhận ra ý tưởng mới; Hình thành và
triển khai ý tưởng mới.

• Năng lực quản lí bản thân;
Thứ hai, năng lực xã hội:

• Năng lực giao tiếp biểu hiện ở: Sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt, Năng lực ngoại
ngữ, Xác định mục đích giao tiếp, Thể hiện thái độ giao tiếp, Lựa chọn nội dung và
phương thức giao tiếp.

• Năng lực hợp tác biểu hiện ở: Xác định mục đích và phương thức hợp tác,
Xác định trách nhiệm và hoạt động của bản thân, Xác định nhu cầu và khả năng của
người hợp tác, Tổ chức và thuyết phục người khác, Đánh giá hoạt động hợp tác.
Thứ ba, năng lực công cụ:

• Năng lực tính toán biểu hiện ở: Sử dụng các phép tính và đo lường cơ bản, Sử

trên nguyên lý:
- Học đi đôi với hành;
- Lý luận gắn với thực tiễn;
- Giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội.
Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh có những đặc trưng khác
với dạy học theo định hướng nội dung. Đó là các đặc trưng:
- Tổ chức các hoạt động giúp học sinh tự khám phá kiến thức, vận dụng sáng
tạo các kiến thức đã học. Giáo viên trong quá trình thiết kế giáo án sẽ dựa vào mục
tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ và năng lực để từ đó xây dựng các hoạt động dạyhọc mà ở đó giáo viên đóng vai trò là người tổ chức, hỗ trợ học sinh tự lực và tích
cực lĩnh hội tri thức.

11


- Định hướng cho học sinh cách tư duy phân tích, tổng hợp,…để dần hình thành
và phát triển tiềm năng sáng tạo. Để có thể có được định hướng đúng trong dạy học
phát triển năng lực thì cần phải thay đổi hình thức dạy học. Nếu như chương trình
dạy học định hướng nội dung hình thức dạy học chủ yếu là dạy học lý thuyết trên
lớp học; thì chương trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực chuyển sang
hình thức dạy học đa dạng, chú ý tới các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu
khoa học, trải nghiệm sáng tạo, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy- học. Từ
việc tham gia tích cực các hình thức học tập khác nhau, học sinh có thể biết cách tư
duy, phân tích một vấn đề và hình thành tiềm năng, tư duy sáng tạo cho bản thân.
- Phối hợp các hoạt động học tập cá thể với hoạt động hợp tác, tạo lớp học trở
thành môi trường học tập thân thiện, tích cực, là môi trường giao tiếp giữa giáo
viên- học sinh và học sinh- học sinh. Theo chương trình định hướng phát triển năng
lực, việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực có vai trò rất quan trọng trong
hình thành các năng lực chung/ cốt lõi hay năng lực chuyên môn cho học sinh. Và
một trong những năng lực đó là năng lực hợp tác: khả năng tương tác của cá nhân
với cá nhân và với tập thể trong học tập và cuộc sống, thấy được khả năng làm việc

1.3.1. Một số quan niệm về truyện
Truyện là : “Tác phẩm tự sự”. Hàm nghĩa của thuật ngữ này có sự khác nhau
trong văn học trung đại và văn học hiện đại.
- Văn học trung đại, truyện là thuật ngữ mà văn học vay mượn từ sử học. Là thể
loại trước thuật được các sử gia dùng để ghi chép tiểu sử, hành trạng, công tích của
các nhân vật lịch sử. Bên cạnh các tác phẩm văn xuôi truyện truyền kỳ, trong văn
học trung đại các tác phẩm thơ có cốt truyện tự sự cũng được gọi là truyện hoặc
truyện thơ. Tác phẩm thể truyện có thể được viết bằng thơ hoặc văn xuôi.
- Văn học hiện đại, truyện là khái niệm không thật xác định. Một mặt nó vẫn
được dùng để chỉ mọi tác phẩm tự sự có cốt truyện nói chung bao gồm cả truyện ký,
tiểu thuyết, mặt khác có lối dùng nó như thuật ngữ chỉ dung lượng tác phẩm “truyện
dài”, “truyện vừa”, “truyện ngắn”, “truyện trong lòng bàn tay”,”truyện siêu ngắn”.
Truyện có rất nhiều cách phân loại khác nhau và chúng tôi xin đưa ra cách phân
loại truyện hợp lí và khoa học hơn cả đó là theo Tài liệu hướng dẫn giảng dạy môn
Ngữ văn lớp 11. Theo cách này, văn học Việt Nam được phân loại như sau:

13


- Truyện dân gian: thần thoại, truyền thuyết, cổ tích,…
- Truyện trung đại: tiểu thuyết chương hồi, truyền kì, kí sự, truyện thơ.
- Trong văn học hiện đại, theo quy mô văn bản và dung lượng người ta chia
thành: Truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài.
+ Truyện dài (tiểu thuyết): là thể loại có dung lượng lớn nhất trong văn tự sự.
Thể loại này không bị giới hạn về dung lượng phản ánh hiện thực cả về không gian
vả về thời gian. Tiểu thuyết giúp ta có thể tiếp nhận cả một giai đoạn lịch sử với
nhiều sự kiện, cảnh ngộ, địa điểm tình huống mà khó có thể loại nào có được. Nhân
vật và hoàn cảnh được miêu tả một cách tỉ mỉ, đầy đủ, toàn diện từ trạng thái tâm
hồn cũng như những mối quan hệ phức tạp.
+ Truyện ngắn: đây là thể loại văn xuôi tự sự có hình thức ngắn gọn, số lượng

trong là tâm trạng, suy nghĩ, cảm xúc được xem như là một đối tượng để phân tích
và nhận biết.
- Cốt truyện được tổ chức một cách nghệ thuật: Truyện phản ánh hiện thực
khách quan thông qua hệ thống các sự kiện và cốt truyện là một nhân tố đóng vai
trò chủ yếu. Cốt truyện là hệ thống các sự kiện được tổ chức chặt chẽ theo yêu cầu
về tư tưởng nhất định, có mở đầu, phát triển và kết thúc. Cốt truyện là hình thức sơ
đẳng của truyện, các biến cố của truyện được thể hiện một cách có hệ thống và cụ
thể có tác động qua lại lẫn nhau.
- Nhân vật được miêu tả chi tiết, sống động gắn với hoạt cảnh: trong truyện
cùng gắn với cốt truyện là nhân vật. Truyện lấy cơ sở khắc họa nhân vật là chủ yếu,
nhân vật được khắc họa trong một giai đoạn trọn vẹn nhất định của cả đường đời.
Thông qua số phận nhân vật ta có thể thấy được đặc điểm tiêu biểu của cuộc sống
mà nhân vật sống. Trong truyện, nhân vật được khắc họa một cách tỉ mỉ, đó là sự tỉ
mỉ từ ngoại hình lẫn thế giới nội tâm, cả quá khứ và hiện tại, trong xu thế phát triển
và chân dung của nhân vật hiện lên một cách rõ nét.
- Phạm vi miêu tả không bị hạn chế về không gian và thời gian: Truyện phản
ánh cuộc sống con người thông qua các mối liên hệ với môi trường xung quanh và
mở ra một phạm vi rất rộng trong việc miêu tả hiện thực khách quan trong một
khoảng không gian và thời gian. Không gian và thời gian trong truyện không bị hạn
chế. Nhà văn khi sáng tác có thể thể hiện những miền đất khác nhau, có thể lùi về dĩ
vãng hay hiện tại, có thể lướt qua hoặc tập trung một mặt nào đó quan trọng. Nó có

15


thể kể về một khoảnh khắc hoặc những sự kiện kéo dài khoảng hàng trăm năm trong
một khoảng không gian nhất định hoặc ở nhiều nơi khác nhau.
- Ngôn ngữ linh hoạt, gắn với ngôn ngữ đời sống: Trong truyện, ngôn ngữ gần
gũi với ngôn ngữ của đời sống đôi khi mang lại phong cách khẩu ngữ. Ngôn ngữ
truyện góp phần diễn giải, phân tích, xây dựng một hình tượng nhân vật.

chức năng không nhiều chưa kể đến khả năng trình bày một vấn đề thuyết phục
trước tập thể. Trước thực trạng đó thiết yếu đặt ra một vấn đề là cần định hướng lại
để khắc phục các hạn chế đang tồn tại trong dạy học Ngữ văn. Thay vì dạy chú
trọng vào kiến thức cho học sinh thì định hướng mới chú trọng dạy cho học sinh
cách học, cách tư duy thông qua giải quyết các vấn đề, các nhiệm vụ học tập tức
chuyển sang dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh. Trong dạy
học môn Ngữ văn nói chung và dạy từng phân môn: Tiếng Việt, Làm văn, Văn học
nói riêng đều đỏi hỏi cần phải dạy học tập trung vào phát triển cho học sinh các
năng lực cụ thể như năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực giao tiếp; năng lực giải
quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lực hợp tác; năng lực cảm thụ thẩm mĩ.
Trong khóa luận này, chúng tôi xin đề cập đến vấn đề dạy học phân môn Văn học
cụ thể là dạy học đọc- hiểu văn bản văn học theo định hướng phát triển năng lực
học sinh.
1.4.1.1. Khái niệm đọc hiểu văn bản
Đọc hiểu văn bản là gì?
- Đọc hiểu văn bản là khái niệm được đưa ra trao đổi thảo luận rất nhiều ở Việt
Nam, trước hết là vấn đề về bản chất của khái niệm đọc hiểu văn bản. Theo Nguyễn
Thanh Hùng, “Đọc không phải chỉ là tái tạo âm thanh từ chữ viết mà còn là quá
trình thức tỉnh cảm xúc, qúa trình tri giác và nhuần thấm tín hiệu để giải mã ngôn
ngữ, mã nghệ thuật, mã văn hóa đồng thời với việc huy động vốn sống, kinh nghiệm
cá nhân người đọc để lựa chọn giá trị tư tưởng thẩm mĩ và ý nghĩa vốn có của tác
phẩm”. “Đọc không phải chỉ là hoạt động nhận thức nội dung ý nghĩa từ văn bản mà
còn là hoạt động trực quan sinh động giàu cảm xúc, có tính trực giác và khái quát
trong nếm trải của con người. Đọc văn còn là hành động mang tính chất tâm lí, một
hoạt động tinh thần của độc giả, bộc lộ rõ năng lực văn hóa từng người” [7]. Qua
việc đọc hiểu, năng lực và tri thức văn hoá của từng người sẽ được bộc lộ rõ, đồng

17



18