1.1. Lí do chọn đề tài
Xã hội ngày một phát triển cuộc sống con người ngày một hiện đại vì vậy
trẻ em là nguồn hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của đất nước. Những người
làm cha, làm mẹ sẽ hạnh phúc biết bao khi con của họ là những đứa trẻ khỏe mạnh,
thông minh và ngoan ngoãn, biết lễ phép, kính trọng, vâng lời ông bà, cha mẹ, thầy cô
giáo. Tương lai
của Đất nước sẽ rạng rỡ vô cùng khi xã hội của chúng ta có một thế hệ trẻ đầy năng
động nhiệt huyết sau này là những con người có sức khỏe, vừa có đức, vừa có tài. Rồi
mai đây những người con ấy sẽ là lớp kế cận, tiếp tục gánh vác sự nghiệp của cha ông
ta dựng nước và giữ nước, thực hiện lòng mong mỏi của Bác Hồ “Non Sông Việt Nam
có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được sánh vai với các cường quốc
năm châu hay không chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu”
Hiện nay Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định Giáo dục không chỉ là một bộ phận
khăng khít của nền kinh tế mà còn là động lực hàng đầu thúc đẩy sự phát triển của xã
hội.
Vậy những người giáo viên ươm những mầm non cho đất nước, là người làm
công tác nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ cần phải làm gì để trẻ được phát triển
toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần nhất là trong thời kỳ đổi mới. Là một giáo viên
mầm non, tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để việc giáo dục trẻ đạt hiệu quả cao nhất, vì
đặc trưng của trẻ là “ học mà chơi – chơi mà học ” nên bên cạnh việc “học” thì việc
“chơi” của trẻ và đặc biệt là chơi như thế nào cũng không kém phần quan trọng. Giáo
viên cần phải biết dạy cho trẻ chơi cái gì? Chơi như thế nào để đem lại kiến thức phục
vụ cho hoạt động học, phục vụ cho sự phát triển tư duy của trẻ. Thực tế cho thấy, trò
chơi mà trẻ yêu thích nhất và luôn muốn được khám phá đó là hoạt động góc. Hoạt
động góc là một hoạt động phản ánh lại cuộc sống thực tế, sáng tạo, độc đáo, là sự tác
động qua lại giữa trẻ với môi trường sống xung quanh. Khi trẻ tham gia hoạt động góc
có nghĩa là trẻ giống như đang sống cuộc sống thực, đang trải nghiệm cuộc sống mà
trong tương lai trẻ sẽ trải qua và cũng từ đó giúp trẻ hiểu sâu sắc hơn về cuộc sống mà
cha mẹ ông bà của trẻ đang sống và cũng qua hoạt động góc giúp trẻ thêm yêu thích về
cuộc sống, các nghành nghề cũng như biết được công việc của tất cả mọi người trong
cái xã hội mà trẻ đang sinh sống. Có thể nói trẻ thực sự là một chủ thể tích cực, hành
+ Phương pháp điều tra:
+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm:
+ Phương pháp thống kê.
1.5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Tìm ra các biện pháp, phương pháp nhằm giúp trẻ phát huy tính tích cực, chủ
động và sáng tạo thông qua hoạt động góc.
Trang 2
Học sinh lớp lá 2 trường Mầm Non Hoa Mai, xã Đăk Sôr, huyện Krông Nô,
tỉnh Đăk Nông.
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận
Mỗi chúng ta đều biết rằng mục tiêu chung của giáo dục mầm non là phát triển
tất cả khả năng của trẻ, phải hình thành cho trẻ cơ sở ban đầu về nhân cách con người,
làm tiền đề cho sự phát triển tốt hơn trong những giai đoạn tiếp theo. Vì thế giáo dục
mầm non hiện nay đã và đang tiếp tục tìm ra những phương pháp mới để giảng dạy
trong đó có nhu cầu về vui chơi hay còn gọi là hoạt động góc cũng rất quan trọng và
được phân bổ như một hoạt động chính trong ngày, theo thông tư 17/2009 TTBGDĐT ngày 25/07/2009 của BGD&ĐT về chương trình khung của Giáo dục mầm
non, thì hoạt động góc là một hoạt động trong ngày của trẻ. Thông qua giờ hoạt động
góc giúp trẻ rèn luyện trí nhớ, tính quan sát, kỹ năng phân biệt, so sánh, … nhằm giúp
trẻ khắc sâu kiến thức, trẻ hiểu thêm về nội dung bài học, phát triển trí tuệ ở trẻ một
cách toàn diện.
Trong những năm gần đây, việc tổ chức cho trẻ chơi hoạt động góc ngày càng
được quan tâm và đầu tư hơn. Nếu như trước đây mỗi giờ chơi của trẻ chỉ được tổ
chức một cách máy móc và rập khuôn, thì bây giờ theo chương trình giáo dục Mầm
non mỗi giờ hoạt động góc là kết quả của sự chuẩn bị kỹ lưỡng và có sự đầu tư, đầu tư
về nội dung chơi cho phù hợp với chủ đề, đầu tư về các góc chơi làm sao cho có sự
liên kết với nhau nhằm tạo cho trẻ một không gian chơi thật thoải mái và đạt hiệu quả.
tiết hoạt động góc chưa cao, vẫn còn rất nhiều hạn chế. Chính vì vậy để giúp trẻ chơi
tốt hơn trong hoạt động này, bản thân tôi đã tìm tòi và nghiên cứu “Một số biện pháp
giúp trẻ phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo thông qua hoạt động góc ”
nhằm mang lại hiệu quả cao, góp phần to lớn cho sự phát triển toàn diện của trẻ.
2.2. Thực trạng của vấn đề:
a. Thuận lợi – Khó khăn :
* Thuận lợi :
- Trường Mầm non Hoa Mai nằm trên địa bàn xã Đăk Sôr, luôn được sự quan
tâm của các cấp chính quyền, Phòng Giáo dục và Đào tạo, của Ban Giám hiệu nhà
trường, Hội cha mẹ học sinh;
- Trường lớp được nâng cấp, sửa chữa thường xuyên nên luôn khang trang, sạch
đẹp, có đầy đủ trang thiết bị và đồ dùng phục vụ cho việc dạy và học;
Trang 4
- Bản thân tôi có thời gian làm việc đã tương đối lâu năm trong nghề nên tích
luỹ nhiều kinh nghiệm, luôn nhiệt tình, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc,
nắm vững chuyên môn, sớm được tiếp cận với các hoạt động giáo dục Mầm non mới,
được tham gia vào các lớp bồi dưỡng, nâng cao chuyên môn của phòng, của trường tổ
chức;
- Học sinh được ăn ngủ, sinh hoạt cả ngày tại trường;
- Có đủ đồ dùng cá nhân, đồ chơi cho trẻ tham gia các góc chơi;
* Khó khăn :
- Một số trẻ chưa được học qua các lớp mầm, chồi.
- Phần lớn phụ huynh làm nghề buôn bán vất vả, nghề nông chưa thật sự quan
tâm đến việc học của trẻ cũng như chưa nhận thức được tầm quan trọng của bậc học
mầm non.
- Một số trẻ trong lớp còn có tính thụ động ít giao lưu trong giờ chơi.
- Đồ dùng, đồ chơi còn hạn chế chưa đa dạng phong phú
- Trang thiết bị phục vụ cho các góc còn hạn chế, đơn điệu
40%
15
60%
8
32%
17
68%
10
40%
15
60%
trong nhóm chơi
4
Trẻ hứng thú
10
40%
15
60%
Qua kết quả khảo sát tôi nhận thấy rằng tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ
trong khi chơi cũng như khả năng nhập vai và thể hiện vai chơi của mình khả năng
phối hợp với các bạn trong nhóm chơi ở lớp Lá 2 vẫn còn nhiều hạn chế. Từ những kết
Trang 5
(như góc tạo hình, góc sách..) ở xa các góc ồn ào ( góc xây dựng, góc gia đình, góc
bán hàng..).
+ Có góc cố định (góc tạo hình, gia đình, sách..), cũng có những góc di động hoặc thay
đổi tuỳ theo chủ đề chính của lớp trong thời gian đó.
Trang 6
+ Có sự phân cách riêng giữa các góc chơi
+ Bố trí bàn ghế, đệm, gối.. phù hợp với từng góc.
+ Đồ chơi, học liệu để mở, vừa tầm với của trẻ.
+ Đặt tên góc sao cho trẻ dễ hiểu .
+ Sau mỗi chủ đề chúng ta cũng nên thay đổi cách bố trí và hoạt động ở các góc để tạo
sự mới lạ và thu hút đối với trẻ.
+ Cho phép trẻ tham gia tổ chức góc chơi của mình
Hình ảnh: Trẻ đang tham gia hoạt động góc
* Biện pháp thứ 3: Chuẩn bị nguyên vật liệu – đồ dùng đồ chơi ở các góc
chơi.
- Muốn cho trẻ chơi tốt ở hoạt động góc, thì việc chuẩn bị dồ dùng, đồ chơi cho
trẻ là không thể thiếu, đồ dùng càng đẹp ,càng hấp dẫn thì càng thu hút trẻ hứng thú
tham gia. Vậy phải chuẩn bị những đồ dùng gì và chuẩn bị như thế nào để cho trẻ
chơi? Trước tiên giáo việc cần xác định được nội dung chơi dựa trên chủ đề đang thực
hiện, mỗi nội dung thì phải chuẩn bị đồ dùng đồ chơi phù hợp.
* Ví dụ : Trong chủ đề nhánh “tết nguyên đán” Sau khi xây dựng kế hoạch của
các góc chơi gồm có những góc chơi nào, giáo viên sẽ chuẩn bị cho trẻ những đồ
dùng, đồ chơi của mỗi góc chơi cho phù hợp .
+ Góc Xây dựng : Xây công viên ngày tết. Chuẩn bị cho trẻ thật nhiều lắp ghép,
đồ chơi xếp hình để trẻ xây hàng rào xung quanh công viên, thay vì dùng cổng cố định
như trước kia giáo viên hay làm thì Tôi đã chuẩn bị thêm các khối để cho trẻ tự lắp
Trang 7
liệu mở để khích thích sự tò mò của trẻ giúp trẻ sáng tạo, trẻ biết sẽ phải làm gì với
những nguyên vật liệu đó để tự mình tạo ra các sản phẩm mà mình thích.
Trang 9
Làm đồ dùng xây dựng từ nguyên vật liệu mở.
Trong chủ đề động vật: Khi chơi ở góc học tập, góc tạo hình. Từ những nguyên
vật liệu mở như : Chai, lọ , lõi giấy vệ sinh, bìa cattong, hộp xê …..trẻ làm ra các con
vật thật gần gũi, dể thương, an toàn đối với trẻ khi chơi.
Làm các con vật từ nguyên vật liệu mở
Tất cả những đồ dùng đồ chơi này chúng ta có thể cất giữ một thời gian sau đó
chúng ta mang ra lại cho trẻ quan sát. Một phần là giúp trẻ thích thú với các sản phẩm,
để trẻ biết được những sản phẩm của mình làm ra vẫn còn và rất đẹp. Bên cạnh đó qua
Trang 10
việc cho trẻ xem lại các đồ dùng đồ chơi nhằm giúp trẻ nhận ra đồ dùng, đồ chơi nào
mình đã làm và có gì hư hỏng trong thời gian không để cùng nhau sửa lại cho hoàn
thiện và sáng tạo hơn trong lần làm lại này. Cùng nhau tạo ra sản phẩm đẹp hơn nữa.
* Biện pháp thứ 4 : Nghiên cứu – xây dựng kế hoạch tổ chức Hoạt động vui
chơi.
Nắm được tầm quan trọng của việc tổ chức cho trẻ hoạt động góc, việc nghiên
cứu – xây dựng kế hoạch để tổ chức cho trẻ tham gia vào hoạt động góc mang ý nghĩa
rất quan trọng. Giúp cho giáo viên có thể định hướng các trò chơi sẽ tổ chức cho trẻ
chơi, cách tổ chức, việc chuẩn bị những đồ dùng, đồ chơi phù hợp với mỗi góc chơi.
Bên cạnh đó, việc nghiên cứu kỹ bài, xây dựng kế hoạch còn giúp cho giáo viên chủ
động, sáng tạo hơn trong việc lựa chọn nội dung chơi phù hợp với trẻ.
Trước khi bắt đầu vào một chủ đề, giáo viên phải lên kế hoạch từ hoạt động học
nên hai bạn dành nhau làm tài xế lái xe. Ngay lúc đấy cô giáo đến và giúp trẻ giải
quyết vấn đề . Cô sẽ cho một cháu làm tài xế và bạn kia làm phụ xe hai bạn cùng nhau
vận chuyển đồ dùng đồ chơi về góc chơi.
* Biện pháp thứ 6: Tăng cường kinh nghiệm cho trẻ về các mối quan hệ xã
hội.
Có thể cung cấp thêm nhiều kinh nghiệm cho trẻ thông qua các hoạt động như
trong giờ học. Ví dụ như giờ đón trẻ, giờ trả trẻ, giờ hoạt động ngoài trời bằng cách trò
chuyện, đàm thoại với trẻ về nội dung đang thực hiện có liên quan đến hoạt động góc
trẻ sẽ chơi, dùng nhiều tranh ảnh, sách báo trang trí ở xung quanh lớp.
Có thể cung cấp thêm nhiều kinh nghiệm cho trẻ thông qua hoạt động góc như:
Qua giờ học, giờ đón trẻ hay giờ trả trẻ thì trẻ sẽ biết vận dụng các kinh nghiệm mà
trẻ được thấy cô giáo làm hằng ngày với mình sau đó vận dụng vào các vai chơi ở hoạt
động góc như khi cho trẻ chơi đóng vai cô giáo thì trẻ biết vào vai cô giáo thì phải làm
gì? Cách cư xử của cô giáo với học sinh như thế nào? Khi cho trẻ đóng vai cô giáo thì
Trang 12
trẻ sẽ bộc lộ tất cả các kỷ năng mà trẻ đã được nhìn thấy, quan sát hằng ngày trẻ được
trải nghiệm và rút ra được rất nhiều kinh nghiệm đó là làm cô giáo thì phải yêu thương
học sinh, phải tận tình dạy bảo và lúc nói năng cư xử phải nhẹ nhàng....
Ở góc phân vai khi trẻ đóng vai bác sĩ, bệnh nhân thì trẻ biết được vai trò,
nhiệm vụ của người Bác sĩ là phải thương yêu, tận tâm với bệnh nhân biết cách ứng xử
với bệnh nhân. Người bệnh nhân thì phải nói lên được mình bị bệnh gì ? đau ở đâu?
Khám xong phải biết trả tiền.
Ví dụ: Ở chủ đề Thực vật: Giờ hoạt động ngoài trời cô cho trẻ quan sát một số
loại cây trong sân trường, các cô đang nhổ cỏ (cô tạo tình huống nhờ một người đóng
vai nhổ cỏ hoặc khi co người làm cỏ sân trường thì cô kịp thời cho trẻ quan sát), trò
chuyện với trẻ: Để cây lớn lên và phát triển tốt chúng ta phải làm gì? Các con còn nhỏ
phải làm những gì?....
Từ những cuộc trò chuyện như vậy khi chơi ở các góc chơi trẻ sẽ biết vận dụng
buổi chơi. Phải biết phân công công việc cho các thành viên, biết giới thiệu nội dung,
công trình cho các bạn khác biết.
Trang 14
Hình ảnh: Sự phân vai rõ ràng, thõa thuận vai chơi.
- Kĩ năng thể hiện vai chơi: Sau khi trẻ xác định được trò chơi, nội dung chơi và
tự nhận vai chơi rồi trẻ bắt đầu thể hiện vai chơi. Muốn trẻ thể hiện vai chơi đó một
cách tốt nhất thì cô giáo phải làm người hướng lái, dẫn dắt cho trẻ. Trong quá trình
chơi, cô giáo sẽ cùng chơi với trẻ. Cô càng tự nhiên bao nhiêu thì phát huy được tính
tích cực ở trẻ bấy nhiêu.
Có thể lúc đầu cô cùng đóng vai “trẻ” để làm bạn cùng với trẻ, cô cùng chơi,
cùng trò chuyện với trẻ để gợi cách chơi (với những tình huống mới). Khi trẻ chơi tốt
cô rút lui để trẻ tự chơi, tự tổ chức theo ý kiến của nhóm, tập thể.. Cô quan sát, bao
quát giúp trẻ, cô giáo không nên áp đặt mà phải tôn trọng với ý kiến của trẻ.
- Kĩ năng cất đồ dùng đồ chơi trong và sau khi chơi: Kĩ năng này yêu cầu tất cả
trẻ phải thực hiện được. Muốn như vậy cô giáo phải rèn kĩ năng này ở tất cả các giai
đoạn. Giáo dục cho trẻ tính gọn gàng, biết giữ gìn đồ dùng đồ chơi để lần sau chơi
tiếp.
* Biện pháp thứ 8: Nâng cao trách nhiệm của bản thân.
Bản thân luôn ý thức được tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ nói chung và
việc tổ chức cho trẻ tham gia vào hoạt động vui chơi nói riêng. Vì vậy, trong công việc
tôi luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, cố gắng truyền đạt kiến thức đến trẻ một cách
hiệu quả nhất. Giờ đón trẻ, trả trẻ, giờ chơi tự do sẽ thường xuyên chơi cùng trẻ và
cùng trao đổi trò chuyện cùng trẻ để tạo ra sự gần giũi thân thiện giữa cô và trẻ. Từ đố
nắm bắt được tình hình cũng như hoàn cảnh gia đình của từng trẻ để có những biện
Trang 15
mất đi sự hứng thú.
Để giờ chơi thêm phong phú và có nhiều sự sáng tạo, giáo viên cần cung cấp
thêm kiến thức cho trẻ mọi lúc mọi nơi để củng cố thêm nhiều kinh nghiệm cho trẻ về
các mối quan hệ xã hội, từ đó trẻ sẽ áp dụng vào trò chơi một cách tự nhiên và sáng
tạo. Không những vậy để giúp trẻ chơi tốt hơn trong mỗi giờ chơi, giáo viên phải luôn
ý thức được công việc trách nhiệm của mình trong việc chăm sóc trẻ nói chung và việc
tổ chức cho trẻ tham gia trò chơi nói riêng .
2.4. Kết quả đạt được
Qua quá trình vận dụng các giải pháp, biện pháp trong phạm vi đề tài tôi thấy:
* Đối với bản thân tác giả:
- Nhận thức hơn được tầm quan trọng của việc tổ chức cho trẻ tham gia vào
hoạt động góc.
- Nắm chắc nội dung, phương pháp tổ chức một giờ hoạt động góc cho trẻ.
- Có nhiều kinh nghiệm trong việc sưu tầm nguyên vật liệu.
- Nâng cao tay nghề trong việc làm đồ chơi dùng, đồ chơi.
* Đối với trẻ
- Qua một thời gian áp dụng những biện pháp trên tôi nhận thấy trẻ trong lớp có
khả năng giao tiếp mạnh dạn hơn, vốn sống của trẻ được tăng lên, trẻ sử dụng đồ dùng
khéo léo hơn, tạo ra nhiều sản phẩm đẹp hơn và có nhều sáng tạo khi tạo ra một sản
phẩm.
- Biết thể hiện tình cảm giao lưu giữa bạn bè, giữa trẻ và cô, thích chơi cùng
bạn và biết được nhiệm vụ của mình và bạn trong khi chơi, có thái độ tự giác cùng bạn
đến góc chơi, hứng thú trong khi chơi
* Đối với phụ huynh:
- Phụ huynh đã có suy nghĩ khác hơn về vai trò của hoạt động góc đối với sự
phát triển của trẻ.
Trang 17
Đạt
Đạt
Số
Tỷ lệ
Số
Tỷ lệ
lượng
%
lượng
%
10
40%
22
88%
8
hàng ngày đối với trẻ không thể thiếu được. Vì thế là một giáo viên cần xác định đây
là nhiệm vụ quan trọng, phải khắc phục mọi khó khăn để tổ chức cho trẻ hoạt động
hàng ngày ở các góc. Cho trẻ hoạt động xuyên suốt, liên tục từ độ tuổi lớp bé và
thường xuyên trong tuần, do đó mỗi giáo viên phải nắm được vai trò quan trọng của
hoạt động góc đối với trẻ luôn tìm ra một số biện pháp để cho trẻ thực hiện hoạt động
này. Qua việc thực hiện áp dụng biện pháp mới tôi thấy trẻ thích chơi hơn, sáng tạo
hơn, linh động hơn, nhanh nhẹn hơn, thay vào sự nhàm chán của trẻ ở những năm học
Trang 18
trước bằng những sự hứng thú, tập trung, giúp trẻ thể hiện được sự khéo léo, óc tưởng
tượng, sự giao lưu giữa bạn bè.
Tạo cho giáo viên thêm phần khéo léo, sáng tạo trong việc làm đồ dùng, đồ
chơi cho trẻ. Biết tìm ra các giải pháp để thực hiện tốt chất lượng chăm sóc giáo dục
trẻ.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ của bản thân đã áp dụng vào giờ hoạt
động góc của lớp học và cũng có một số kinh nghiệm rút ra từ thực tế của lớp học để
áp dụng vào giờ hoạt động góc. Bản thân tôi sẽ cố gắng học hỏi hơn nữa để tìm ra
những giải pháp tối ưu nhằm đáp ứng nhu cầu hoạt động góc cho trẻ theo chương trình
hiện hành.
3.2. Kiến nghị
Đối với nhà trường :
- Tăng cường trang thiết bị, đồ dùng dồ chơi phục vụ cho các góc chơi hơn nữa
cho các lớp
- Thường xuyên tổ chức các buổi dự giờ hoạt động góc để giáo viên học hỏi
kinh nghiệm lẫn nhau.
- Tất cả giáo viên đều được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng về hoạt động
góc
- Cần trang bị thêm các loại kệ, giá để đồ dùng ở các góc chơi
- Đồ dùng chơi ở các góc phải phong phú theo từng chủ dề.
4. Tập san Mầm Non
5. Chuyên đề giáo dục thường xuyên.
Trang 20
Trang 21