BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC
KINH TẾ

NGUYỄN MINH THU

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI
BẮT BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÔNG HÀ, TỈNH
QUẢNG TRỊ
Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. HOÀNG HỮU HÒA

HUẾ, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và được sự
hướng dẫn khoa học của Phó Giáo Sư, Tiến sĩ Hoàng Hữu Hòa. Các nội dung
nghiên cứu, kết quả trong đề tài là trung thực và chưa công bố bất kỳ dưới hình
thức nào trước đây. Những số liệu phục vụ cho việc phân tch, đánh giá được tác
giả thu thập trong quá trình nghiên cứu.
Ngoài ra trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số
liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác đều có trích dẫn và chú thích nguồn
gốc.
Huế, ngày 04 tháng 02 năm 2018
Tác giả luận văn

TÓM LƯỢC LUẬN VĂN
Họ và tên học viên: Nguyễn Minh Thu
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế; Niên khóa: 2016-2018.
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Hoàng Hữu Hòa
Tên đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc
trên địa bàn thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị”
Công tác quản lý thu BHXH là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng
đầu trong công tác bảo hiểm, do vậy luôn được BHXH thành phố quan tâm và có
những giải pháp hiệu quả để không ngừng tăng trưởng về đối tượng tham gia và
số
thu BHXH qua các năm, góp phần đảm bảo quyền lợi cho người tham gia và thụ
hưởng chính sách BHXH. Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực hiện
công tác quản lý thu ở BHXH thành phố Đông Hà trong thời gian qua còn bộ lộ
những hạn chế, đặc biệt trong công tác quản lý thu BHXH bắt buộc. Xuất phát từ
đó luận văn về “Hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc trên
địa bàn thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị” sẽ giúp cho BHXH thành phố Đông
Hà, tỉnh Quảng Trị có căn cứ và định hướng để hoàn thiện công tác này nhằm
góp phần
vào sự phát triển chung của toàn ngành
BHXH.
Luận văn sử dụng các phương pháp sau: Phương pháp thu thập số liệu thứ
cấp, sơ cấp, phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu được tến hành trên phần mềm
Excel, SPSS, phương pháp thống kê, phân tch và so sánh.
Luận văn đi sâu phân tích cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu, đánh giá
thực trạng công tác quản lý thu BHXH, trong đó đi sâu phân tch các nhân tố ảnh
hưởng trực
tếp đến quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc. Từ đó, rút ra những ưu điểm, tồn tại
và
vướng mắc cần phải tháo
gỡ.


viết
Danh

tắt
mục

bảng

....................................................................................................... viii Danh mục sơ
đồ, biểu đồ.............................................................................................x MỞ ĐẦU
....................................................................................................................1
1.
Tính
cấp
thiết
của
..........................................................................................1

đề

2.
Mục
têu
cứu................................................................................................2
3.
Đối
tượng
và
phạm

1.1.4. Hệ thống các chế độ trong BHXH bắt buộc....................................................16
1.1.5.
Quỹ
bảo
hiểm
.......................................................................................19

xã

hội

1.2. Thu và quản lý thu BHXH bắt buộc ..................................................................21
iv
iv


1.2.1. Thu BHXH bắt buộc .......................................................................................21
1.2.2. Quản lý thu BHXH bắt buộc ...........................................................................23
1.3. Kinh nghiệm quản lý thu BHXH bắt buộc của các nước trên thế giới và tại Việt
Nam ...........................................................................................................................3
8
1.3.1. Kinh nghiệm thu BHXH bắt buộc trên thế giới ..............................................38
1.3.2. Kinh nghiệm thu BHXH bắt buộc tại Việt Nam .............................................41

v
v


1.3.3. Bài học rút ra cho Bảo hiểm xã hội thành phố Đông Hà ................................42
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘCTRÊN ĐỊA


2.4.2. Hạn chế............................................................................................................84

vi


2.4.3.
Nguyên
...................................................................................................85

nhân

CHƯƠNG 3. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM
XÃ HỘI BẮT BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÔNG HÀ, TỈNH QUẢNG
TRỊ.................................................................................................90
3.1. Định hướng quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn thành phố Đông Hà, tỉnh
Quảng
..................................................................................................................90

Trị

3.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn thành
phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị ...................................................................................91
3.2.1. Quản lý phương thức và tổ chức thu BHXH ..................................................91
3.2.2.
Lập
và
giao
kế
năm................................................................92

....................................................................98

quản

lý

Nhà

nước

2.2. Đối với BHXH Việt Nam...................................................................................99
2.3.
Đối
với
các
ban
.................................................................100

ngành

có

liên

quan

TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................101
PHỤ
...............................................................................................................104
Quyết định Hội đồng chấm luận văn

CP

: Cổ phần

CP

: Chính phủ

CQ

: Cơ quan

DN

: Doanh nghiệp

DNNN

: Doanh nghiệp nhà nước

DNTN

: Doanh nghiệp tư nhân

ĐVT

: Đơn vị tnh

HTX


Số hiệu bảng

Tên bảng

Trang

Bảng 1.1. Bảng lương tối thiểu chung qua các thời kỳ..........................................31
Bảng 1.2. Bảng lương tối thiểu vùng qua các thời kỳ............................................32
Bảng 2.1. Tình hình đội ngũ nhân viên của BHXH thành phố Đông Hà
qua 3 năm 2014-2016 ............................................................................51
Bảng 2.2. Kết quả hoạt động thu chi BHXH của BHXH TP.Đông Hà qua 3 năm
2014-2016 ..............................................................................................53
Bảng 2.3. Số đơn vị SDLĐ tham gia BHXH bắt buộc thành phố Đông Hà
giai đoạn 2014-2016 ..............................................................................56
Bảng 2.4: Người lao động tham gia BHXH bắt buộc giai đoạn 2014 – 2016 .......57
Bảng 2.5: Phân bổ cán bộ quản lý thu BHXH bắt buộc tại tháng 12/2016 tại
BHXH thành phố Đông Hà ...................................................................61
Bảng 2.6. Tình hình các đơn vị SDLĐ tham gia BHXH bắt buộc
qua 3 năm 2014-2016 ............................................................................63
Bảng 2.7. Tình hình quỹ tền lương làm căn cứ thu BHXH bắt buộc tại BHXH
TP.Đông Hà qua 3 năm 2014 - 2016 .....................................................65
Bảng 2.8. Kết quả thu BHXH bắt buộc tại BHXH TP.Đông Hà qua 3 năm 20142016 .......................................................................................................66
Bảng 2.9. Kết quả nợ đọng BHXH tại BHXH TP.Đông Hà
qua 3 năm 2014-2016 ............................................................................68
Bảng 2.10. Tình hình kiểm tra đóng BHXH tại BHXH TP.Đông Hà
qua 3 năm 2014-2016 ............................................................................70
Bảng 2.11. Tóm tắt thông tn khảo sát .....................................................................71
Bảng 2.12: Tóm tắt kết quả kiểm định cronbach’s alpha.........................................72
Bảng 2.13: Kết quả phân tch EFA nhóm biến độc lập ...........................................74
Bảng 2.14: Kết quả EFA của biến phụ thuộc...........................................................76

Sơ đồ cơ cấu tổ chức BHXH Thành phố Đông Hà ...............................48

Hình 2.2.

Cơ cấu cán bộ tại BHXH TP. Đông Hà đến 31/12/2016 ......................52

Hình 2.3.

Biểu đồ phân phối chuẩn của phần dư của mô hình hồi quy.................79

Hình 2.4.

Biểu đồ P-P plot phần dư của mô hình hồi quy.....................................79

Hình 2.5.

Biểu đồ Scatterplot phần dư của mô hình hồi quy ................................80

Hình 2.6.

Đánh giá về hệ thống chính sách pháp luật về BHXH bắt buộc ...........87

Hình 2.7.

Đánh giá về cơ quan BHXH..................................................................88

Hình 2.8.

Đánh giá người lao động và người sử dụng lao động của
doanh nghiệp .........................................................................................88

phục để hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH Bắt buộc, đó là:
Việc phát triển đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, nhất là khu vực ngoài
quốc danh vẫn còn thấp. Đây là khu vực có nhiều lao động, nhưng tỷ lệ tham gia
BHXH còn thấp, chưa tương xứng với tềm năng. Còn nhiều người lao động đang
làm việc nhưng chưa được tham gia BHXH, nhiều đơn vị sử dụng lao động cố tnh
né tránh không tham gia, tham gia không đủ số lao động thuộc diện tham gia bắt
1


buộc,

2


đóng không đúng mức tiền lương, tiền công thực tế. Ngoài ra, có doanh nghiệp
lại còn đóng không đúng đối tượng thuộc diện được tham gia BHXH, thậm chí có
doanh nghiệp cố tình đóng BHXH với mức cao một thời gian ngắn sau đó báo
giảm lao động nhằm trục lợi về BHXH, BHYT.Công tác thông tin, tuyên truyền về
pháp luật BHXH chưa thực sự lan tỏa đến người lao động, chưa thực sự huy động
đươc toàn thể hệ thống chínhtrị tại địa phương vào cuộc.Công tác phối hợp giữa
ngành BHXH với các ngành như: Kế hoạch vàĐầu tư, Lao động - Thương binh và
Xã hội, Thuế, Tài chính, Giáo dục và Đào tạo mặc dù đã được chú trọng nhưng hiệu
quả phối hợp chưa cao, chưa có quy chế phối hợp.Công tác thanh tra, kiểm tra,
khởi kiện, xử lý vi phạm về pháp luật BHXH đối với chủ doanh nghiệp chây ỳ, cố
tnh không đóng, đóng không đúng, không kịp thời, đóng không đầy đủ BHXH cho
người lao động còn thiếu chủ động chưa mang lại hiệu quả caoVấn đề nợ đọng,
trốn đóng BHXH đã và đang diễn ta hết sức phức tạp, ảnh hưởng không nhỏ đến
quyền lợi của người lao động, được xã hội hết sức quan tâm.Việc thực hiện cải
các thủ tục hành chính, đổi mới phong cách phục vụ của đội ngũ cán bộ trực tiếp
làm công tác thu BHXH và ứng dụng công nghệ thông tn vào quản lý thu BHXH hiệu

lao động trên địa bàn TP.Đông Hà và cán bộ công chức quản lý BHXH bắt buộc
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Đề tài được thực hiện tại BHXH TP.Đông Hà, các đơn vị
sử dụng lao động có trụ sở tại TP.Đông Hà, Quảng Trị.
- Về thời gian: Phân tích đánh giá thực trạng giai đoạn 2014-2016; các giải
pháp được đề xuất đến năm 2020; số liệu sơ cấp được thực hiện trong khoảng thời
gian từ tháng 10/2017 đến 11/2017.
- Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu những giải pháp nhằm hoàn thiện
công tác hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH bắt buộc ở BHXH TP Đông Hà.
4. Phương pháp nghiên cứu
4.1. Phương pháp thu thập số liệu
4.1.1. Đối với số liệu thứ cấp
Được thu thập từ báo cáo tổng kết tại BHXH TP.Đông Hà giai đoạn 20142016; phương hướng hoạt động năm tếp theo và nguồn tài liệu được thu thập từ
sách, báo, tạp chí, các tài liệu đã công bố trên các phương tện thông tn đại chúng,
4


internet và từ các cơ quan ban ngành ở TW để định hướng.

5


4.1.2. Đối với số liệu sơ cấp
Thông qua kỹ thuật phỏng vấn, điều tra, khảo sát cán bộ quản lý bảo hiểm
xã hội ở các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn TP.Đông Hà và cán bộ công chức
quản lý BHXH bắt buộc.
Phương pháp chọn mẫu: chọn mẫu ngẫu nhiên
Xác định cỡ mẫu: Theo Hair và cộng sự (1998), để có thể phân tch nhân tố
khám phá thì cần thu thập dữ liệu với cỡ mẫu ít nhất là 5 mẫu trên 1 biến quan sát.
Nghiên cứu này có số biến quan sát là 21 (21 chỉ têu khảo sát). Do vậy, cỡ mẫu cần

TP Đông Hà trong giai đoạn 2014-2016; từ đó làm rõ thực trạng quản lý thu BHXH
bắt buộc trên địa bàn nghiên cứu.
4.3.2. Đối với số liệu sơ cấp
Sau khi thu thập xong dữ liệu từ mẫu nghiên cứu (cán bộ quản lý bảo hiểm
xã hội ở các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn TP.Đông Hà và cán bộ công chức
quản lý BHXH bắt buộc), tác giả tến hành kiểm tra và loại đi những bảng hỏi không
đạt yêu cầu. Tiếp theo là mã hóa dữ liệu, nhập dữ liệu, làm sạch dữ liệu. Sau đó
tến hành phân tích dữ liệu với phần mềm SPSS 22.0 với các nội dung sau:
a. Phân tích thống kê mô tả
Lập bảng tần số và tỷ lệ phần trăm kèm theo biểu đồ tròn hoặc cột để mô tả
đặc điểm của mẫu, nghiên cứu về loại hình doanh nghiệp, ngành nghề, chức vụ
người được phỏng vấn giới tnh, độ tuổi, thâm niên và trình độ. Tiếp theo là tnh
giá trị trung bình của từng nhóm yếu tố và rút ra nhận xét.
b. Kiểm định độ tin cậy bằng hệ số Cronbach’s Alpha
Mục đích của phân tch hệ số Cronbach’s Alpha là để kiểm tra độ tn cậy của
các biến, loại bỏ các biến không phù hợp và hạn chế biến rác. Theo Nunnally &
Berstein (1994), các biến quan sát được chấp nhận khi có hệ số tương quan
biến tổng (Correct Item-Total Correlaton) lớn hơn 0,3 và hệ số Cronbach’s Alpha
lớn hơn 0,6. Tất cả các biến quan sát của những thành phần đạt được độ tn cậy sẽ
được đưa vào phân tch nhân tố khám phá EFA.
c. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
Sau kết quả phân tch Cronbach’s Alpha loại bỏ các biến không đảm bảo độ
tn cậy, phân tch nhân tố được sử dụng để thu nhỏ và gom các biến lại, xem
xét mức độ hội tụ của các biến quan sát theo từng thành phần và giá trị phân
biệt của các nhân tố. Khi phân tích nhân tố cần lưu ý những điểm sau:
Hệ số KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) là một chỉ số xem xét sự thích hợp của
phân tch nhân tố. Trị số KMO lớn, từ 0,5 đến 1 là điều kiện đủ để phân tch nhân
tố thích hợp. Kiểm định Bartlett (Bartlett’s test of sphericity), nếu kiểm định này có
ý nghĩa thống kê, Sig ≤ 0,05 thì các biến quan sát có tương quan với nhau trong
8

vi phạm giả định cần thiết trong mô hình hồi quy tuyến tính bội: kiểm tra phần dư
chuẩn hóa, kiểm tra độ chấp nhận của biến (Tolerance), kiểm tra hệ số phóng đại
phương sai VIF. Khi Tolerance nhỏ thì VIF lớn, quy tắc là khi VIF >10, đó là dấu hiệu
đa cộng tuyến (Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc, 2008). Nếu các giả định
không bị vi phạm, mô hình hồi quy tuyến tnh bội được xây dựng.
2

Mức độ phù hợp của mô hình được đánh giá bằng hệ số R điều chỉnh. Giá
2

2

trị R điều chỉnh không phụ thuộc vào độ lệch phóng đại của R do đó được sử
dụng phù hợp với hồi quy tuyến tnh đa biến.
e. Kiểm định giá trị trung bình để đánh giá mức độ tác động các yếu tố đến
công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc
10


Đặt giả thuyết H0: “Giá trị trung bình của biến tổng thể = giá trị cho trước”

11