BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TW

LÊ HỒNG PHÚC

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA NGHỆ THUẬT
TẠI TRUNG TÂM THANH THIẾU NHI
TỈNH NINH BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ VĂN HÓA
Khóa 5 (2016 – 2018)

Hà Nội, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TW

LÊ HỒNG PHÚC

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA NGHỆ THUẬT
TẠI TRUNG TÂM THANH THIẾU NHI
TỈNH NINH BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quản lý văn hóa
Mã số: 8319042

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐINH HỒNG HẢI

Hà Nội, 2018

CT

: Chỉ thị

HDLT : Hướng dẫn liên tịch
NQ

: Nghị quyết

Nxb

: Nhà xuất bản

TH

: Tiểu học

THCS

: Trung học cơ sở

THPT

: Trung học phổ thông

TNCS

: Thanh niên cộng sản

TNTP

Ninh Bình .................................................................................................... 57
Bảng 2.7. Kết quả đánh giá của thanh thiếu nhi về vai trò của hoạt
động văn hóa nghệ thuật ........................................................................... 61
Bảng 2.8. Sự lựa chọn hình thức đào tạo của các em học sinh ................... 62


DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ
Sơ đồ 1.1: Cơ cấu tổ chức của Trung tâm thanh thiếu nhi tỉnh Ninh
Bình ............................................................................................................. 31
Biểu đồ 2.1: Số lớp văn hóa nghệ thuật được mở tại Trung tâm TTN
tỉnh Ninh Bình ............................................................................................. 39
Biểu đồ 2.2: Các hình thức đào tạo văn hóa nghệ thuật được phụ
huynh lựa chọn ............................................................................................ 42


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
Chương 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
VĂN HÓA NGHỆ THUẬT VÀ TRUNG TÂM THANH THIẾU NHI
TỈNH NINH BÌNH ....................................................................................... 7
1.1. Một số khái niệm ........................................................................................... 7
1.1.1. Văn hóa và văn hóa nghệ thuật ................................................... 7
1.1.2. Hoạt động văn hóa nghệ thuật .................................................... 8
1.1.3. Quản lý hoạt động văn hóa nghệ thuật ...................................... 10
1.1.4. Trung tâm thanh thiếu nhi ........................................................ 11
1.1.5. Nội dung quản lý hoạt động văn hóa nghệ thuật ở Trung tâm
thanh thiếu nhi ................................................................................... 13
1.1.6. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi thanh thiếu nhi .................................. 14
1.2. Các văn bản pháp lý về công tác thanh thiếu nhi ...................................... 18
1.2.1. Trung ương .............................................................................. 18

2.4.2. Hạn chế ................................................................................... 66
Tiểu kết ............................................................................................. 68
Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA NGHỆ THUẬT TẠI TRUNG TÂM
THANH THIẾU NHI TỈNH NINH BINH ................................................. 70
3.1. Kinh nghiệm quản lý tại Cung văn hóa thiếu nhi Quảng Ninh và bài
học thực tiễn cho TT TTN tỉnh Ninh Bình........................................................ 70
3.1.1. Những ưu điểm trong công tác quản lý tại Cung văn hóa
thiếu nhi Quảng Ninh ........................................................................ 70
3.1.2. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Trung tâm thanh thiếu nhi
tỉnh Ninh Bình ................................................................................... 73
3.2. Bối cảnh tác động của nền kinh tế thị trường và định hướng quản lý
hoạt động văn hóa nghệ thuật trong thời gian tới ............................................. 74
3.2.1. Bối cảnh tác động .................................................................... 74
3.2.2. Định hướng hoạt động trong thời gian tới ................................. 76
3.3. Nhóm giải pháp nâng cao công tác quản lý hoạt động văn hóa nghệ thuật.... 78
3.3.1. Nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách quản lý ......................... 78
3.3.2. Nhóm giải pháp về đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực ............ 80
3.3.3. Nhóm giải pháp về chuyên môn nghiệp vụ ............................... 83
3.3.4. Nhóm giải pháp về tăng cường nguồn lực ................................ 86
3.3.5. Nhóm giải pháp về công tác thanh kiểm tra và thi đua khen thưởng ... 87
Tiểu kết ............................................................................................. 90
KẾT LUẬN ................................................................................................. 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 93
PHỤ LỤC .................................................................................................... 94


1

MỞ ĐẦU

cho thế hệ tương lai, học viên đã chọn đề tài: “Quản lý hoạt động văn hóa
nghệ thuật tại Trung tâm thanh thiếu nhi tỉnh Ninh Bình” làm đề tài
luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành Quản lý văn hóa với mục đích
có thể đóng góp phần nhỏ để nâng cao công tác quản lý, chất lượng hoạt
động văn hóa nghệ thuật, chăm sóc, giáo dục thiếu niên, nhi đồng trên địa
bàn tỉnh Ninh Bình trong thời gian tới.
2. Tình hình nghiên cứu
Trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu tác giả đã tiếp cận một số công
trình liên quan đến vấn đề về văn hóa trong thanh thiếu nhi, có thể kể đến
một số công trình như:
Tác giả Lưu Văn Cung (1999) với nghiên cứu Trẻ em trong chiến lược
phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước ta.
Tác giả Vũ Đức Văn (2008), Nghiên cứu một số giải pháp nâng cao chất
lượng giáo dục thể chất cho học sinh THCS của Thành phố Hải Phòng.
Tác giả Đỗ Ngọc Hà (1996), Một số vấn đề nghiên cứu về định hướng
giá trị của các thế hệ hiện nay, trong cuốn “Nghiên cứu thanh niên lý luận
và thực tiễn”, Nxb Thanh niên, Hà Nội.
Tác giả Nguyễn Thị Bích Điểm (1999), Một số vấn đề về định hướng
giá trị và lối sống thanh niên, Kỷ yếu hội thảo khoa học Những vấn đề về
thanh thiếu nhi trong thời kỳ đổi mới.
Tác giả Đỗ Ngọc Hà (2002), Một số quan điểm tiếp cận phát triển
trong nghiên cứu sự chuyển đổi định hướng giá trị của thanh niên hiện nay
trong cuốn Thế hệ trẻ Việt Nam, Nxb Lao động xã hội, Hà Nội.
Các công trình nghiên cứu trên đã cho độc giả có cái nhìn tổng quát
về những vấn đề của thanh thiếu nhi hiện nay, đặc biệt làm những biến đổi
tâm lý của lứa tuổi, xu hướng và nhu cầu học tập của lứa tuổi thanh thiếu
nhi trong thời kỳ hội nhập. Một số nghiên cứu trường hợp cụ thể đã phân


3

nhân cách, chưa chỉ ra được những tồn tại, kiến nghị với các cơ quan quản
lý nhà nước trong vấn đề thiết chế văn hóa dành cho thanh thiếu nhi.
Đối với các nghiên cứu hàng năm về Trung tâm thanh thiếu nhi tỉnh
Ninh Bình nhiều tham luận đã được đề cập đến trong các buổi tọa đàm, hội
nghị của Tỉnh đoàn Ninh Bình, có thể kể đến như: Nâng cao chất lượng dạy
và học bộ môn mỹ thuật; đào tạo kĩ năng sống cho các lứa tuổi thanh thiếu
nhi; một số giải pháp nâng cao hoạt động kỹ năng dành cho học sinh; kỹ
năng phòng chống đuối nước học đường…
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu và các chuyên đề trước đều
mới đề cập tới cơ sở lý luận chung hoặc từng lĩnh vực, khía cạnh cụ thể của
hoạt động, chưa có công trình nào nghiên cứu để quản lý hoạt động văn hóa
nghệ thuật dành cho thanh thiếu nhi, đặc biệt với những chính sách mới của
tỉnh Ninh Bình liên quan đến hoạt động của các thiết chế văn hóa dành cho
thanh thiếu nhi do vậy đây là đề tài đầu tiên, hoàn toàn mới và có ý nghĩa
thực tiễn cao.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Luận văn tìm hiểu, phân tích thực trạng công tác quản lý các hoạt
động văn hóa nghệ thuật tại Trung tâm thanh thiếu nhi tỉnh Ninh Bình để từ
đó đề xuất một số giải pháp tích cực nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động văn
hóa nghệ thuật tại Trung tâm.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu một số khái niệm về quản lý hoạt động văn hóa nghệ thuật.
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động văn hóa
nghệ thuật của Trung tâm thanh thiếu nhi tỉnh Ninh Bình trong những năm
gần đây.


5


6

- Luận văn đã đưa ra một số giải pháp thiết thực nhằm nâng cao chất
lượng quản lý hoạt động văn hóa nghệ thuật của Trung tâm thanh thiếu nhi
tỉnh Ninh Bình trong thời gian tới.
- Luận văn bổ sung thêm nguồn tài liệu tham khảo cho các nhà quản
lý, các cấp lãnh đạo hoạch định chính sách và cơ chế quản lý trong lĩnh vực
tổ chức hoạt động dành cho thiếu nhi, các nghiên cứu cùng hướng sau này.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục, Tài liệu tham khảo, luận văn
gồm có ba chương, cụ thể như sau:
Chương 1: Khái quát chung về quản lý hoạt động văn hóa nghệ thuật
và Trung tâm thanh thiếu nhi tỉnh Ninh Bình.
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động văn hóa nghệ thuật
Trung tâm thanh thiếu nhi tỉnh Ninh Bình.
Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động văn hóa
nghệ thuật tại Trung tâm thanh thiếu nhi tỉnh Ninh Bình.


7

Chương 1
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
VĂN HÓA NGHỆ THUẬT VÀ TRUNG TÂM
THANH THIẾU NHI TỈNH NINH BÌNH
1.1. Một số khái niệm
1.1.1. Văn hóa và văn hóa nghệ thuật
Văn hóa là một khái niệm rộng, nó là hệ quả của quá trình tiến hóa
nhân loại. Hiện nay có rất nhiều định nghĩa về văn hóa do các học giả trong
nước và nước ngoài đưa ra.

học) đã gây tranh cãi từ lâu tại Việt Nam, đó là Nghệ thuật vị nghệ thuật và
Nghệ thuật vị nhân sinh.
- Nghệ thuật vị nghệ thuật là xu hướng trong nghệ thuật chủ trương
người nghệ sĩ chỉ vì bản thân nghệ thuật mà sáng tác.
- Nghệ thuật vị nhân sinh là xu hướng trong nghệ thuật chủ trương
nghệ thuật phải gắn liền với đời sống xã hội, phải phục vụ con người.
Như vậy, văn hóa nghệ thuật là một bộ phận của văn hóa thẩm mỹ là
một thành tố của văn hóa tinh thần. Từ những nghiên cứu, tác giả đưa ra
cách hiểu văn hóa nghệ thuật khái quát như sau: “Văn hóa nghệ thuật là
quá trình của sự phát triển những khả năng nghệ thuật của từng cá nhân và
cộng đồng được sáng tạo trong quá trình lao động, được lưu truyền và phát
huy giá trị trong từng thời kỳ”.
Với nhận định trên, văn hóa nghệ thuật đã được xem xét trên một bình
diện tổng quát, bao gồm cấu trúc, chức năng cũng như cơ chế hoạt động
của nó, tạo nên một chỉnh thể hoạt động trong đời sống thực tiễn xã hội.
1.1.2. Hoạt động văn hóa nghệ thuật
Văn kiện Hội nghị lần thứ 9 BCH Trung ương khóa XI cũng đã khẳng
định: “Mọi hoạt động văn hóa nhằm xây dựng con người Việt Nam phát


9

triển về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý
thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống văn
hóa, quan hệ hài lòng trong gia đình, cộng đồng và xã hội” [14].
Có thể thấy rất rõ trong suốt chiều dài lịch sử nước ta hoạt động văn
hóa nghệ thuật đã đóng một vai trò rất lớn trong công cuộc đấu tranh và
bảo vệ tổ quốc, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, chống giặc ngoại xâm, xây
dựng và kiến thiết đất nước. Trong giai đoạn xây dựng và phát triển đất
nước hiện nay hoạt động văn hóa đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ từ các

C. Mác cho rằng: “Quản lý” là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ
bản chất xã hội của quá trình lao động; giải thích cho nội dung này Mác
viết: “Tất cả mọi hoạt động trực tiếp hay mọi động cơ chung nào tiến
hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều đều cần đến sự chỉ đạo để điều
hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát
sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với những khí quan
độc lập của nó” [7; tr.29]. F.Ăngghen cho rằng: “Quản lý là một động thái
tất yếu phải có khi nhiều người cùng hoạt chung với nhau khi có sự hiệp
tác của một số đông người, khi có hoạt động phối hợp của nhiều người”
[7; tr.350].
Qua những khái niệm trên chúng ta có thể hiểu: Quản lý là sự tác
động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và
khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời
cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đề ra trong điều kiện môi trường luôn
biến động.
Quản lý hoạt động văn hóa nghệ thuật có vai trò quan trọng trong đời
sống văn hóa, luôn thu hút đông đảo quần chúng tham gia, thông qua các
hoạt động định hướng đến mọi tầng lớp nhân dân về các phương diện văn
hóa, chính trị, đạo đức, lối sống, nghệ thuật... do đó người làm công tác


11

quản lý hoạt động văn hóa phải là người có năng lực quản lý và tổ chức tốt
các hoạt động văn hóa thông tin tại cơ sở, có khả năng điều hành và không
ngừng nghiên cứu, đổi mới đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của thực tiễn.
Như vậy, quản lý hoạt động văn hóa nghệ thuật của Trung tâm thanh
thiếu nhi là một hoạt động tổng hợp, quản lý văn hóa nghệ thuật của thanh
thiếu nhi nhằm mục đích để phát triển sự nghiệp văn hóa nghệ thuật trong
hiện tại và tương lai, đáp ứng với yêu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóa

nghệ thuật lành mạnh giúp các em được rèn luyện về đức - trí - thể - mĩ,
biết đoàn kết, biết giao lưu, chia sẻ. Trung tâm thanh thiếu nhi bao gồm
nhiều chức năng trong đó một số chức năng nổi bật sau:
- Chức năng giáo dục: Cũng như các môi trường giáo dục khác nhưng
Trung tâm thanh thiếu nhi còn có chức năng đa dạng hơn là giáo dục toàn
diện đức - trí - thể - mĩ. Khuyến khích các em học và tư duy, sáng tạo,
khám phá.
- Chức năng giao tiếp: Được xem là chức năng đặc thù của Trung tâm
thanh thiếu nhi, nó biểu hiện qua giao tiếp trực tiếp dưới nhiều hình thức
phong phú như: Thầy cô giảng dạy và các bạn trong lớp học, thông qua các
sinh hoạt chuyên đề, dã ngoại, các chương trình giao lưu, biểu diễn…
- Chức năng vui chơi giải trí: Hoạt động tại Trung tâm thanh thiếu nhi
giúp cho các em học sinh giải tỏa căng thẳng sau giờ học thông qua các trò
chơi, tiếp thu kiến thức văn hóa - xã hội, rèn luyện thể chất, góp phần tạo
hứng thú tích cực cho các em phát triển, hỗ trợ tích cực cho phát triển tư
duy, học tập.
Chính bởi những chức năng và vai trò quan trọng trên cùng với sự
phát triển của xã hội, nhu cầu được vui chơi giải trí của các em càng cần
được đổi mới nâng cao, đối với một tỉnh như Ninh Bình sẽ phát triển mạnh
trong thời gian tới nên càng cần được quan tâm, đầu tư nâng cao chất lượng
văn hóa thiếu nhi.


13

1.1.5. Nội dung quản lý hoạt động văn hóa nghệ thuật ở Trung tâm
thanh thiếu nhi
Công tác quản lý giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa, luôn
thu hút đông đảo quần chúng tham gia, duy trì và định hướng các hoạt động
của Trung tâm một cách khoa học và hiệu quả. Công tác quản lý phải được

đáp ứng nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của nhân dân. Thực hiện tốt vai
trò quản lý các hoạt động tại Trung tâm thanh thiếu nhi, điều này giúp giữ
gìn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống tốt đẹp thông qua việc thúc
đẩy phong trào văn hoá, văn nghệ phát triển sâu rộng trong quần chúng
nhân dân.
1.1.6. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi thanh thiếu nhi
Các em có độ tuổi từ 6 – 15 tuổi là một giai đoạn phát triển cả về vật
chất và tinh thần của con người, giai đoạn quan trọng để chuẩn bị các điều
kiện thành công dân trưởng thành. Sự phát triển tâm lý của các em được chi
phối bởi các yếu tố sau: Ảnh hưởng của nền văn hóa, ảnh hưởng của các
hoạt động, ảnh hưởng của điều kiện sinh học (di truyền) và ảnh hưởng của
giáo dục.
Đối tượng đến tham gia sinh hoạt và học tập tại Trung tâm thanh thiếu
nhi tỉnh Ninh Bình chủ yếu là các em học sinh tiểu học và THCS, phải hiểu
được tâm lý lứa tuổi mới có thể đưa ra phương pháp giảng dạy phù hợp
cũng như lựa chọn các bộ môn năng khiếu phù hợp với tâm lý của các em.
Qua thực tiễn công tác tác giả nhận thấy lứa tuổi tiểu học và THCS có
những đặc điểm tâm lý sau:
1.1.6.1. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi tiểu học
Học sinh tiểu học là những trẻ có tuổi từ 6 đến 12 tuổi. Đây là lứa
tuổi đầu tiên đến trường, trở thành học sinh và có hoạt động chủ đạo. Trẻ
em lứa tuổi học sinh tiểu học thực hiện bước chuyển từ hoạt động vui chơi


15

là hoạt động chủ đạo sang học tập là hoạt động chủ đạo. Là hoạt động lần
đầu tiên xuất hiện với tư cách là chính nó, hoạt động học tập có vai trò và ý
nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển tâm lý của học sinh tiểu học.
Cùng với cuộc sống nhà trường, hoạt động học tập đem đến cho trẻ nhiều

mình bằng hoạt động của mình dưới sự tổ chức, hướng dẫn của người lớn
theo phương pháp nhà trường hiện đại.
1.1.6.2. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi THCS
Lứa tuổi này các em bắt đầu bước vào giai đoạn dậy thì, là lứa tuổi
có nghị lực dồi dào, có tính tích cực cao có nhiều dự định lớn lao. Thái độ
đối với học tập của học sinh THCS cũng rất khác nhau. Tất cả các em đều ý
thức được tầm quan trọng và sự cần thiết của học tập, nhưng thái độ sự biểu
hiện rất khác nhau, được thể hiện như sau:
- Trong thái độ học tập: Từ thái độ rất tích cực, có trách nhiệm, đến
thái độ lười biếng, thờ ơ thiếu trách nhiệm trong học tập.
- Trong sự hiểu biết chung: Từ mức độ phát triển cao và sự ham hiểu
biết nhiều lĩnh vực tri thức khác nhau ở một số em, nhưng ở một số em
khác thì mức độ phát triển rất yếu, tầm hiểu biết rất hạn chế.
- Trong phương thức lĩnh hội tài liệu học tập: Từ chỗ có kỹ năng học
tập độc lập, có nhiều cách học đến mức hoàn toàn chưa có kỹ năng học tập
độc lập, chỉ biết học thuộc lòng từng bài, từng câu, từng chữ.
- Trong hứng thú học tập: Từ hứng thú biểu hiện rõ rệt đối với một lĩnh
vực tri thức nào đó và có những việc làm có nội dung cho đến mức độ hoàn
toàn không có hứng thú nhận thức, cho việc học hoàn toàn gò ép, bắt buộc.
Học sinh THCS có khả năng phân tích, tổng hợp phức tạp hơn khi tri
giác các sự vật, hiện tượng. Khối lượng tri giác tăng lên, tri giác trở nên có
kế hoạch, có trình tự và hoàn thiện hơn. Sự phát triển chú ý của học sinh
THCS diễn ra rất phức tạp, vừa có chú ý chủ định bền vững, vừa có sự chú
ý không bền vững. Ở lứa tuổi này tính lựa chọn chú ý phụ thuộc rất nhiều


17

vào tính chất của đối tượng học tập và mức độ hứng thú của các em với đối
tượng đó. Vì thế trong giờ học này thì các em không tập trung chú ý, nhưng