BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
--------------------------

HUỲNH VĂN ĐẶNG

PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN
THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TẠI TỈNH BÌNH ĐỊNH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

Hà Nội, năm 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
--------------------------

HUỲNH VĂN ĐẶNG

PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN
THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TẠI TỈNH BÌNH ĐỊNH

Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 62.34.04.10
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:
1. PGS,TS. Hoàng Văn Thành
2. PGS,TS. Nguyễn Văn Lịch


Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN
THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TẠI ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH ............................. 24
1.1. Khái luận về quản lý phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững ................... 24
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại kinh tế biển ................................................... 24
1.1.2. Khái niệm phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững.................................26
1.1.3. Khái niệm, vai trò, công cụ quản lý nhà nước về phát triển kinh tế biển theo
hướng bền vững......................................................................................................... 28
1.2. Nội dung quản lý phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững của địa phương
cấp tỉnh và các tiêu chí đánh giá ............................................................................... 31
1.2.1. Xây dựng chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững
................................................................................................................................... 31
1.2.2. Ban hành chính sách phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững ................ 33
1.2.3. Tổ chức bộ máy quản lý phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững .......... 38
1.2.4. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhằm phát triển kinh tế biển theo hướng bền
vững ........................................................................................................................... 39
1.2.5. Tiêu chí đánh giá hoạt động quản lý phát triển kinh tế biển theo hướng bền
vững ........................................................................................................................... 40
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững .... 42
1.3.1. Các yếu tố khách quan .................................................................................... 42
1.3.2. Các yếu tố chủ quan ........................................................................................ 44
1.4. Kinh nghiệm quản lý phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững của một số
địa phương trong và ngoài nước và bài học rút ra cho tỉnh Bình Định .................... 46


iii

1.4.1. Kinh nghiệm quản lý phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững của một số
địa phương trong và ngoài nước ............................................................................... 46
1.4.2. Bài học rút ra cho tỉnh Bình Định về quản lý phát triển kinh tế biển theo
hướng bền vững......................................................................................................... 51



iv

3.4. Các giải pháp hoàn thiện quản lý phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững
tại tỉnh Bình Định .................................................................................................... 120
3.4.1. Hoàn thiện chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế biển theo hướng bền
vững ......................................................................................................................... 120
3.4.2. Hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững............ 123
3.4.3. Hoàn thiện công tác tổ chức bộ máy quản lý phát triển kinh tế biển theo
hướng bền vững....................................................................................................... 134
3.4.4. Tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm phát triển kinh tế biển theo hướng bền
vững ......................................................................................................................... 136
3.5. Một số kiến nghị............................................................................................... 137
3.5.1. Kiến nghị với Chính phủ ............................................................................... 137
3.5.2. Kiến nghị với các Bộ liên quan ..................................................................... 138
KẾT LUẬN ............................................................................................................. 142
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA NGHIÊN CỨU SINH
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


v

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT

CHỮ VIẾT TẮT

GIẢI THÍCH


6

BVMTB

Bảo vệ môi trường biển

7

BVNLTS

Bảo vệ nguồn lợi thủy sản

8

CCKT

Cơ cấu kinh tế

9

CMCN

Cách mạng công nghiệp

10

CNBH

Chủ nghĩa bảo hộ


16

DLB

Du lịch biển

17

DN

Doanh nghiệp

18

DNNN

Doanh nghiệp nhà nước

19

ĐGTĐMT

Đánh giá tác động môi trường

20

ĐKTN

Điều kiện tự nhiên

HĐKT

Hoạt động kinh tế

26

HĐND

Hội đồng nhân dân

27

HĐV

Huy động vốn

28

KCHT

Kết cấu hạ tầng

29

KHCN

Khoa học - công nghệ

30


KTTN

Khai thác tài nguyên

36

KTTS

Khai thác thủy sản

37

KT-XH

Kinh tế - xã hội

38

KVKTTĐMT

Khu vực kinh tế trọng điểm Miền Trung

39

LĐKTB

Lao động kinh tế biển

40


NNKT

Nhà nước kiến tạo

46

NNL

Nguồn nhân lực

47

NN&PTNN

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

48

NQ

Nghị quyết

49

NSLĐ

Năng suất lao động

50



55

PTKHCN

Phát triển khoa học - công nghệ

56

PTKT

Phát triển kinh tế

57

PTKTB

Phát triển kinh tế biển

58

PTKTBTHBV

Phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững

59

PTNNL

Phát triển nguồn nhân lực


65

QLTH

Quản lý tổng hợp

66

SXKD

Sản xuất kinh doanh

67

TDNH

Tín dụng Ngân hàng

68

TDNN

Tín dụng Nhà nước

69

TĐPT

Tốc độ phát triển


75

VĐT

Vốn đầu tư


viii

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Trang
Bảng 2.1. Tăng trưởng GDP của Bình Định, khu vực và cả nước............................ 55
Bảng 2.2. Đánh giá về tiềm năng các ngành kinh tế biển tỉnh Bình Định ................ 58
Bảng 2.3. Tốc độ phát triển kinh tế biển tỉnh Bình Định .......................................... 59
Bảng 2.4. Đóng góp của kinh tế biển vào tăng trưởng kinh tế Bình Định................ 59
Bảng 2.5. Sản lượng và giá trị khai thác thủy sản qua các năm................................ 60
Bảng 2.6. Diễn biến tàu thuyền và công suất qua các năm ....................................... 61
Bảng 2.7. Nuôi trồng thủy sản vùng ven biển qua các năm ...................................... 61
Bảng 2.8. Giá trị xuất khẩu thủy sản tỉnh Bình Định ................................................ 62
Bảng 2.9. Tổng doanh thu du lịch biển Bình Định giai đoạn 2013-2017 ................. 62
Bảng 2.10. Tổng lượt khách du lịch đến Bình Định giai đoạn 2013-2017 ............... 63
Bảng 2.11. Tình hình lưu trú của khách du lịch tại Bình Định ................................. 63
Bảng 2.12. Đánh giá chiến lược phát triển các ngành kinh tế biển của tỉnh Bình
Định hiện nay ........................................................................................... 70
Bảng 2.13. Đánh giá công tác quy hoạch phát triển các ngành kinh tế biển của tỉnh
Bình Định hiện nay .................................................................................. 73
Bảng 2.14. Đánh giá chính sách phát triển cơ sở hạ tầng của tỉnh Bình Định để phát
triển các ngành kinh tế biển hiện nay ...................................................... 76
Bảng 2.15. Tỷ lệ vốn đầu tư so với GDP kinh tế biển và kinh tế Bình Định ........... 78

DANH MỤC HÌNH VẼ
Trang
Hình 1.1. Mô hình quản lý phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững tại địa
phương .................................................................................................... 30
Hình 1.2. Căn cứ lập quy hoạch phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững tại địa
phương ..................................................................................................... 33
Hình 2.1. Đồ thị tăng trưởng GDP của Bình Định, khu vực và cả nước .................. 56
Hình 2.2. Đồ thị tốc độ phát triển kinh tế biển tỉnh Bình Định ................................ 59
Hình 2.3. Đồ thị tỷ lệ vốn đầu tư so với GDP kinh tế biển và kinh tế Bình Định .... 78
Hình 2.4. Đồ thị năng suất lao động kinh tế biển Bình Định .................................... 85


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Ngày nay, phát triển kinh tế biển (PTKTB) được các quốc gia cũng như các
địa phương có biển trên thế giới đặc biệt quan tâm. Biển ngày càng đóng vai trò
quan trọng đối với sự phát triển kinh tế (PTKT), đảm bảo an ninh - quốc phòng
(AN-QP) và chủ quyền lãnh thổ của các địa phương, các quốc gia có biển. Trong
bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, sự cạnh tranh và hợp tác giữa
các quốc gia trên thế giới ngày càng diễn biến phức tạp.
Việt Nam nằm phía Tây Biển Đông, có bờ biển dài khoảng 3620 km, nằm trên
đường hàng hải đông đúc thứ hai trên thế giới, con đường chiến lược về giao lưu,
thương mại quốc tế giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, là nơi tập trung nhiều
nguồn tài nguyên thiên nhiên (TNTN), chiếm tới một phần ba toàn bộ đa dạng sinh
học biển thế giới. Với tiềm năng to lớn đó, biển đã và đang tạo nền tảng, cơ hội cho
Việt Nam từng bước trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển, đồng thời
Việt Nam cũng là một trong các quốc gia chịu hậu quả nặng nề nhất do tác động của
môi trường như bão, lụt, ngập mặn,...

dân neo đậu và bán sản phẩm. Trên địa bàn Tỉnh có 3 doanh nghiệp (DN) và 6 cơ sở
dịch vụ thu mua, chế biến hải sản và 30 cơ sở chuyên cung cấp nước đá cho ngư
dân. Những năm qua, giá trị sản xuất (GTSX) ngư nghiệp của Tỉnh tăng bình quân
trên 9,1%/năm. Hàng năm nghề KTTS đã giải quyết việc làm cho trên 15.000 lao
động trực tiếp và trên 3.000 lao động làm dịch vụ hậu cần nghề cá [20]. Đời sống
vật chất và tinh thần người dân ở các xã ven biển ngày càng được cải thiện. Sự lớn
mạnh của các đội tàu đánh bắt cá đã góp phần thiết thực vào PTKT, đồng thời góp
phần bảo vệ, giữ vững chủ quyền biển đảo của tổ quốc; Ngành DLB đóng góp lớn
vào nền kinh tế, doanh thu ngành du lịch và thu nhập xã hội từ du lịch không ngừng
tăng lên qua các năm; với tốc độ tăng trưởng về doanh thu ngành du lịch thì mức độ
đóng góp của ngành du lịch Bình Định cho ngân sách nhà nước (NSNN) cũng tăng
lên nhanh chóng, cả về quy mô lẫn tốc độ theo chiều hướng năm sau tăng hơn năm
trước.
Tuy nhiên, PTKTB của Tỉnh chưa theo hướng bền vững (BV) và đang gặp
nhiều khó khăn. Đối với ngành kinh tế hàng hải (vận tải biển, cảng biển), việc đầu
tư dàn trải, thiếu quy hoạch đồng bộ, hệ thống cảng chưa được kết nối tối ưu giữa
các cảng, bên cạnh đó chưa kết nối đồng bộ với hệ thống giao thông đường bộ,
đường không, đường sắt, đường thủy, đặc biệt là kết nối với các đầu mối quan trọng
đó là các cửa khẩu, sân bay, ga tàu để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, khu
vực kinh tế trọng điểm Miền Trung (KVKTTĐMT) và tỉnh Bình Định; Ngành hải
sản còn tình trạng khai thác mang tính hủy diệt, khai thác trái phép trên vùng biển
nước ngoài. Hải sản khai thác trên biển chưa được bảo quản kịp thời và đúng quy
trình công nghệ nên làm cho chất lượng hải sản bị giảm sút. Các mặt hàng hải sản
của Tỉnh chủ yếu phát triển theo chiều rộng, nghiêng về số lượng hơn chất lượng,
dẫn tới hiệu quả kinh tế thấp; việc đánh bắt và khai thác vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán, ít


Luận án đủ ở file: Luận án full