BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
---------------------------------------

LÊ HẢI ĐÔNG

BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ ĐỀN LÁC
LÀNG ĐỒNG BẢNG,XÃ ĐỒNG THÁI,
HUYỆN BA VÌ,THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC

Hà Nội – 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
---------------------------------------

LÊ HẢI ĐÔNG
KHÓA 2015-2017

BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ ĐỀN LÁC
LÀNG ĐỒNG BẢNG, XÃ ĐỒNG THÁI,
HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học
độc lập của tôi. Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung
thực và có nguồn gốc rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Hải Đông


MỤC LỤC
PH N M

U

1

1. Lý do lựa chọn đề tài .......................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu .......................................................................................... 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...................................................................... 2
4. Phương pháp nghiên cứu .................................................................................... 3
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ............................................................ 3
6. Cấu trúc luận văn ................................................................................................ 4
PHẦN NỘI DUNG ..................................................................................................... 5
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ ĐỀN LÁC VÀ MỐI LIÊN HỆ VỚI CÁC CÔNG
TRÌNH TÔN GIÁO – TÍN NGƯỠNG LÀNG ĐỒNG BẢNG ................................ 5
1.1. Giới thiệu chung về làng Đồng Bảng .............................................................. 5
1.1.1. Vị trí địa lý. ............................................................................................... 5
1.1.2. Lịch sử hình thành. ................................................................................... 6
1.1.3. Đặc điểm tự nhiên .................................................................................... 6

3.2. Phương hướng bảo tồn và phát huy giá trị đền Lác – Làng Đồng Bảng......67
3.2.1. Phương hưóng về việc bảo tồn kiến trúc................................................67
3.2.2. Phương hướng về việc phát huy giá trị. .................................................73
3.2.3. Quan điểm bảo tồn. ................................................................................77
3.3. Giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị đền Lác – Làng Đồng Bảng ..............78
3.3.1. Giải pháp về việc bảo tồn kiến trúc. .......................................................78
3.2.2. Giải pháp về việc phát huy giá trị...........................................................88
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................................. 92


DANH MụC HÌNH ảNH
Hình 1.16

Hiện trạng bảo tồn

Hình 1.17

Mặt bằng tổng thể đền lác

Hình 1.1: V trí làng

ng b ng

5

Hình 1.2: Vị trí các công trình tôn giáo tín ngưỡng làng đồng bảng........................ 13
Hình 1.3: Đình đồng bảng ......................................................................................... 14
Hình 1.4: Đền trúc lâm .............................................................................................. 14
Hình 1.5: Đền lác....................................................................................................... 16
Hình 1.6: Miếu xóm trại và miếu xóm hồ .................................................................. 17


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Người cung cấp tư liệu:
1. Ông Chu Duy Hạ - Đại diện tiểu ban di tích Đền Lác
2. Bà Phùng Thị Hiền – Bí thư chi bộ thôn
3. Ông Nguyễn Đức Nghĩa – Phòng văn hóa – thông tin huyện Ba Vì
4. Ông Trương Minh Thêu – Cán bộ văn hóa xã
- Sách và tài liệu tham khảo:
1. Vũ Thái Cường: Đặc điểm, giá trị kiến trúc các công trình tôn giáo – tín
ngưỡng làng Đồng Kỵ, luận văn thạc sĩ kiến trúc 2016
2. Bùi Xuân Đính – Nguyễn Viên Chức: Các làng khoa bảng Thăng Long –
Hà Nội, NXB Chính trị Quốc gia, 2004
3. Đinh Xuân Lâm: Đại cương lịch sử Việt Nam, Tập 1, NXB Giáo dục, 2003
4. Ngô Sĩ Liên và các sử thần triều Lê: Đại Việt sử ký toàn thư, NXB Văn
hóa thông tin, 2003
5. Nguyễn Quang Ngọc (Chủ biên): Tiến trình lịch sử Việt Nam, NXB Giáo
dục, 2006
6. Ngô Huy Quýnh: Lịch sử kiến trúc Việt Nam, NXB Văn hóa thông tin,
1998
7. Nguyễn Doãn Tuân (Chủ Biên): Di tích lịch sử văn hóa thủ đô Hà Nội,
NXB chính trị Quốc gia, 2000
8. Dương Thị The – Phạm Thị Thoa (Chủ biên): Các trấn tổng xã danh bị lãm
(tên làng xã Việt Nam cuối thế kỷ XIX)
9. Lưu Minh Trị (Chủ biên): Lễ hội Thăng Long, NXB Hà Nội, 2003
10. Nguyễn Đức Vinh: Bảo tồn, tôn tạo và khai thác giá trị của những công
trình kiến trúc tín ngưỡng – tôn giáo ở các làng ngoại thành Hà Nội trong giai
đoạn đô thị hóa, luận văn thạc sĩ kiến trúc 2003
11. Lý Tế Xuyên: Việt điện U linh, NXB Văn học, 2001



Chông, những di tích có giá trị đặc biệt ở huyện Ba Vì như đình Chu Quyến,
đình Tây Đằng, và thị xã Sơn Tây vùng văn hóa xứ Đoài như làng cổ Đường
Lâm, Văn Thánh, Sơn Tây, đền Và, chùa Mía... bổ sung, cộng hưởng và thăng
hoa các giá trị to lớn của toàn tuyến tham quan du lịch và nghiên cứu nên có
một ý nghĩa quan trọng với việc xây dựng phát triển du lịch của Thủ đô Hà
Nội.
Kiến trúc của đền Lác hiện còn giữ được các kết cấu truyền thống, kể
từ dáng dấp cổ kính bên ngoài cho đến bộ khung gỗ bên trong. Các mảng
trang trí với các đề tài phong phú mang lại sự thanh thoát, nhẹ nhàng cho các
bộ phận kiến trúc gỗ và tăng giá trị thẩm mỹ chung cho ngôi đền. Tính nghệ
thuật cao được biểu hiện ở các nét chạm sâu trong trang trí rồng, mây, hoa lá
làm tăng sự nhẹ nhàng cho hệ thống bẩy hiên vốn thô dày, làm cho các thớ gỗ
xù xì, cứng nhắc trở nên bay bổng, sống động. Tuy nhiên, trải qua năm tháng,
ngôi đền đã phần nào bị xuống cấp và cần có biện pháp tu bổ, tôn tạo. Do đó
việc nghiên cứu và tìm ra giải pháp thích hợp để bảo tồn và phát huy giá trị
của đền Lác hiện nay là cần thiết, mang ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
cao
*Mục đích nghiên cứu
- Xác định đặc điểm kiến trúc củađền Lác, làng Đồng Bảng xã Đồng
Thái huyện Bà Vì thành phố Hà Nội
- Đánh giá giá trị kiến trúc, nghệ thuậtcủa đền Lác, làng Đồng Bảng xã
Đồng Thái huyện Bà Vì thành phố Hà Nội
- Đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị của đền Lác, làng Đồng
Bảng xã Đồng Thái huyện Bà Vì thành phố Hà Nội
*Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu giá trị kiến trúc, nghệ thuật của đền Lác, làng
Đồng Bảng, Đồng Thái, Ba Vì, Hà Nội

2



LÝ DO CHỌN
ĐỀ TÀI

Cơ sở lý thuyết

Các cơ sở
Khoa học

Cơ sở pháp lý
Cơ sở thực tiễn
Phương
hướng,
Giải pháp
Bảo tồn và
Phát huy giá trị

4

Phương hướng
Giải pháp


THÔNG BÁO
Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui
lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện
– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.
Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội.
Email:

về cảnh quan và kiến trúc của các công trình tôn giáo, tín ngưỡng nói chung và đền
Lác nói riêng. Trên cơ sở nhận thức rõ hiện trạng, quá trình nghiên cứu tập trung đi
92


sâu tìm hiểu những mối liên hệ cốt lõi của đền Lác và những công trình tôn giáo –
tín ngưỡng của làng Đồng Bảng. Những nguyên nhân bao gồm cả chủ quan lẫn
khách quan đều tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới công trình. Những công trình
Đình, Đền, Chùa, Miếu... không chỉ chịu tác động của những yếu tố khí hậu, tự
nhiên mà còn chịu những ứng xử của con người trong quá trình mưu sinh và vận
động. Bên cạnh đó, quá trình nghiên cứu còn tập trung xem xét những nhu cầu thực
tế của con người phát sinh trong quá trình sử dụng. Quá trình đô thị hóa luôn kéo
theo sự biến đổi trên nhiều mặt của đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội ở các làng
ngoại thành nói chung và làng Đồng Bảng nói riêng. Do vậy công tác bảo tồn, tôn
tạo những công trình kiến trúc tôn giáo – tín ngưỡng đi đôi với việc khai thác giá trị,
phát huy vai trò của chúng trong cộng đồng một cách hợp lý. Với những cơ sở pháp
lý, kỹ thuật cụ thể, nghiên cứu này đã đề xuất được định hướng mang tính cụ thể áp
dụng cho công trình đền Lác thuộc làng Đồng Bảng xã Đồng Thái huyện Ba Vì
thành phố Hà Nội – một ngôi làng cổ còn giữ được những giá trị văn hóa tiêu biểu
đặc trưng của làng quê đồng bằng Bắc Bộ qua những công trình tôn giáo – tín
ngưỡng hiện còn. Những đề xuất cụ thể trong phạm vi luận văn đối với công tác
bảo tồn, tôn tạo đền Lác đều mang tính thực tiễn cao với cơ sở khoa học rõ ràng,
chủ trương duy trì được tính nguyên gốc của công trình đồng thời phục hồi chức
năng ban đầu, coi như một biện pháp duy trì những giá trị tinh thần của công trình
này. Bên cạnh đó, những đề xuất khai thác phát huy giá trị cho đền Lác có tính tới
những điều kiện đặc thù của địa phương cũng như nhu cầu phát triển trong tương lai
của cả vùng.
2. Kiến nghị.
Trong phạm vi thời gian cũng còn hạn chế, luận văn đã nêu được một số
định hướng khái quát cho công tác bảo tồn, tôn tạo và khai thác giá trị của đền Lác