BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHAN THỊ KIM SA

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN
MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN HỚN QUẢN, TỈNH BÌNH PHƯỚC

Chuyên ngành
Mã số

: Quản lý giáo dục
: 60140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. TRẦN THỊ HƯƠNG

HUẾ, NĂM 2015

1


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết
quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực và được các đồng tác giả cho phép
sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tác giả

3


MỤC LỤC
Trang
TRANG PHỤ BÌA ................................................................................................i
LỜI CAM ĐOAN.................................................................................................ii
LỜI CẢM ƠN......................................................................................................iii
MỤC LỤC............................................................................................................ 1
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU...................................................................4
DANH MỤC VIẾT TẮT.....................................................................................5
MỞ ĐẦU..............................................................................................................6
1. Lý do chọn đề tài..........................................................................................6
2. Mục đích nghiên cứu....................................................................................7
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu..............................................................7
4. Giả thuyết khoa học......................................................................................7
5. Nhiệm vụ nghiên cứu....................................................................................8
6. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu.......................................................................8
7. Các phương pháp nghiên cứu.......................................................................8
8. Cấu trúc luận văn..........................................................................................9
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN
MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ..........................................................10
1.1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề.....................................................10
1.2. Các khái niệm cơ bản...........................................................................11
1.2.1. Quản lý, Quản lý giáo dục, Quản lý nhà trường.............................11
1.2.2. Tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên môn.................................16
1.2.3. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS........................18
1.3. Hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS...........................................18
1.3.1. Vai trò, chức năng của tổ chuyên môn ở trường THCS..................18
1.3.2. Mục tiêu, nhiệm vụ hoạt động tổ chuyên môn...............................20

2.3.4. Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động tổ chuyên môn ở các trường
THCS............................................................................................................52
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS huyện
Hớn Quản, tỉnh Bình Phước..............................................................................53
2.4.1. Thực trạng xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn.............53
2.4.2. Thực trạng tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động tổ
chuyên môn..................................................................................................57
2.4.3. Thực trạng kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch HĐTCM...........60
2.4.4. Quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động tổ chuyên môn..................61
2.5. Đánh giá chung và nguyên nhân của thực trạng..................................63
2.5.1. Đánh giá chung.............................................................................63
2.5.2. Nguyên nhân thực trạng................................................................64
Tiểu kết chương 2..............................................................................................66
2


Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở
CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN HỚN QUẢN, TỈNH BÌNH PHƯỚC..............67
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp.......................................................67
3.1.1. Đảm bảo tính đồng bộ...................................................................67
3.1.2. Đảm bảo tính thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục...........67
3.1.3. Đảm bảo tính khả thi.....................................................................68
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS.68
3.2.1. Nâng cao nhận thức của CBQL, GV về HĐTCM trong trường THCS. 68
3.2.2. Đổi mới xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn................70
3.2.3. Đổi mới tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch HĐTCM.................76
3.2.4. Đổi mới kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch HĐTCM...............80
3.2.5. Quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động tổ chuyên môn.................84
3.2.6. Mối quan hệ giữa các biện pháp....................................................88
3.3. Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp.....................89

Bảng 2.6. Số lượng đội ngũ cán bộ quản lý, GV được khảo sát..............................43
Bảng 2.7 : Nhận thức vai trò hoạt động tổ chuyên môn...........................................45
Bảng 2.8 : Nhận thức mục tiêu hoạt động tổ chuyên môn.......................................46
Bảng 2.9 : Mức độ thực hiện nội dung hoạt động tổ chuyên môn...........................48
Bảng 2.10: Thực trạng hình thức, phương pháp HĐTCM.......................................50
Bảng 2.11: Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động của tổ chuyên môn................52
Bảng 2.12. Thực trạng xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn...............54
Bảng 2.13. Thực trạng tổ chức, chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn..........................57
Bảng 2.14: Thực trạng kểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch hoạt động TCM........60
Bảng 2.15: Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động tổ chuyên môn.......62
Bảng 2.16: Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến thực trạng quản lý HĐTCM.....64

4


DANH MỤC VIẾT TẮT
Chữ viết đầy đủ
Cán bộ quản lý
Cơ sở vật chất
Chủ nghĩa xã hội
Đồ dùng dạy học
Điểm trung bình
Giáo dục và đào tạo
Giáo viên
Hiệu trưởng
Hoạt động tổ chuyên môn
Học sinh
Quản lý giáo dục
Trung học cơ sở
Trung học phổ thông

1. Lý do chọn đề tài
Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã và đang
bước vào hội nhập với khu vực và quốc tế. Trong bối cảnh đó, nền giáo dục Việt
Nam cần đẩy nhanh tiến trình đổi mới để rút ngắn khoảng cách về trình độ phát
triển giáo dục trong tương quan so sánh với các nước trong khu vực và trên thế giới.
Các thành tựu nghiên cứu giáo dục đã khẳng định các biện pháp quản lý giáo dục
(QLGD) là then chốt đảm bảo sự thành công của phát triển giáo dục. Thông qua các
biện pháp QLGD mà việc thực hiện mục tiêu đào tạo, các chủ trương chính sách
giáo dục quốc gia, nâng cao hiệu quả đầu tư cho giáo dục, nâng cao chất lượng giáo
dục mới được triển khai và thực hiện có hiệu quả.
Đội ngũ cán bộ quản lý (CBQL) luôn là một trong những yếu tố quan trọng
góp phần quyết định sự phát triển của một tổ chức, bởi lẽ chính họ là người tổ chức
thực hiện có hiệu quả các khâu của quá trình quản lý phát triển tổ chức. Chủ tịch Hồ
Chí Minh đã nói “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. [17, tr.269]
Sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới sẽ tạo ra nhiều cơ hội, đồng
thời cũng đặt ra nhiều thách thức không nhỏ đối với sự nghiệp phát triển giáo dục
đào tạo nước ta. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã tiếp tục khẳng
định phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo
dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa dân chủ hóa và hội
nhập quốc tế. Trong đó, đổi mới cơ chế QLGD, phát triển đội ngũ giáo viên (GV)
và cán bộ QLGD là khâu then chốt…
Trong nhà trường, đội ngũ GV là lực lượng chủ chốt tham gia các hoạt động
giáo dục. Giáo viên trường trung học cơ sở (THCS) được tổ chức thành tổ chuyên
môn (TCM) theo môn học. Tổ chuyên môn là mắt xích quan trọng trong cơ cấu tổ
chức của nhà trường. Hoạt động của các TCM quyết định trực tiếp đến sự phát triển
giáo dục của nhà trường và chất lượng dạy học của GV và HS
Chất lượng chuyên môn của trường THCS phụ thuộc rất lớn vào hoạt động tổ
chuyên môn HĐTCM. Để các TCM hoạt động có chất lượng và hiệu quả thì cần
phải có kế hoạch cụ thể, tổ chức chỉ đạo, kiểm tra đánh giá các hoạt động giáo dục
linh hoạt phù hợp với tình hình thực tế của từng đơn vị. Quản lý HĐTCM là một

Phước đã được thực hiện thường xuyên và đạt những kết quả nhất định, tuy nhiên
còn một số hạn chế và bất cập trong các chức năng quản lý, xuất phát từ những
nguyên nhân khác nhau. Nếu đề xuất các biện pháp quản lý HĐTCM phù hợp với
yêu cầu đổi mới công tác quản lý nhà trường hiện nay thì sẽ góp phần cải thiện
HĐTCM ở các trường THCS huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước.

7


5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý HĐTCM ở trường THCS
5.2. Khảo sát thực trạng quản lý HĐTCM ở các trường THCS huyện Hớn Quản,
tỉnh Bình Phước
5.3. Đề xuất biện pháp quản lý HĐTCM ở các trường THCS huyện Hớn Quản, tỉnh
Bình Phước
6. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu
- Đề tài chỉ nghiên cứu thực trạng và đề xuất biện pháp quản lý HĐTCM ở các
trường THCS huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước từ năm học 2010-2015.
- Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn và đề xuất biện pháp
quản lý HĐTCM ở 13 trường THCS huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước
7. Các phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, phân loại tài liệu,… nhằm xác lập cơ sở lý luận về quản lý
HĐTCM ở các trường THCS
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
Phương pháp này nhằm mục đích trưng cầu ý kiến của CBQL, TTCM, GV về
thực trạng HĐTCM, việc quản lý HĐTCM, khảo nghiệm các biện pháp quản lý
HĐTCM ở các trường THCS trong phạm vi nghiên cứu
-

7.3. Phương pháp thống kê toán học
Xử lý kết quả nghiên cứu sau khi thu thập các phiếu trưng cầu ý kiến, dựa vào
kết quả điều tra, sử dụng phần mềm SPSS for Windows để xử lý số liệu, tính tần số,
tỉ lệ phần trăm các ý kiến đánh giá thực trạng và khảo nghiệm biện pháp quản lý
HĐTCM ở các trường THCS huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước.
7.4. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, phân loại tài liệu,… nhằm xác lập cơ sở lý luận về quản
lý HĐTCM ở các trường THCS
8. Cấu trúc luận văn
-

Mở đầu

-

Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường

THCS
-

Chương 2. Thực trạng quản lý HĐTCM ở các trường THCS huyện Hớn

Quản, tỉnh Bình Phước
- Chương 3. Biện pháp quản lý HĐTCM ở các trường THCS huyện Hớn
Quản, tỉnh Bình Phước.
-

Kết luận và kiến nghị

-

Tuy nhiên, nhìn chung các công trình nghiên cứu trên mới chỉ tập trung tìm hiểu
vấn đề quản lý, bồi dưỡng xây dựng đội ngũ TTCM nhưng chưa đi sâu nghiên cứu vấn
đề quản lý HĐTCM ở các trường THCS, đặc biệt là trên địa bàn tỉnh Bình Phước.
Nghiên cứu các biện pháp quản lý HĐTCM ở các trường phổ thông có rất ít
tác giả quan tâm. Tác giả Nguyễn Thị Hải Yến với đề tài nghiên cứu: Biện pháp
quản lý HĐTCM ở trường THPT huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, đã đề cập trực
tiếp hướng nghiên cứu này. Tác giả đánh giá thực trạng sát thực, được minh chứng
bằng số liệu thống kê cụ thể, đồng thời nghiên cứu rất kỹ nội dung quản lý hoạt
động TCM các trường THPT huyện Nghi Xuân tỉnh Hà Tĩnh, căn cứ vào tình hình
thực tế của các trường THPT để đề xuất biện pháp quản lý TCM một cách phù hợp.
10


HĐTCM cấp THPT khác với cấp THCS nhưng các HĐTCM theo quy định thì cơ
bản giống nhau. Vì vậy, mặc dù đề tài này nghiên cứu áp dụng cho cấp THPT
nhưng cũng có thể chọn lọc một số nội dung để kế thừa nghiên cứu các biện pháp
quản lý đối với cấp THCS.
Trong giai đoạn hội nhập và giao lưu quốc tế hiện nay, việc không ngừng nâng
cao chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông là vô cùng cần thiết. Phần lớn các đề
tài nghiên cứu đề cập đến việc quản lý của HT đối với hoạt động dạy học và các
hoạt động chuyên môn của GV nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà
trường, mỗi đề tài nghiên cứu trên một phạm vi, thời gian khác nhau, đối tượng GV,
học sinh (HS) các cấp khác nhau. Các công trình nghiên cứu đã làm rõ những
nguyên nhân dẫn đến thực trạng việc quản lý HĐTCM trong nhà trường của HT để
từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả.
Những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tỉnh Bình Phước nói
chung, GD&ĐT huyện Hớn Quản nói riêng hết sức coi trọng việc nghiên cứu và áp
dụng các đề tài nghiên cứu khoa học giáo dục, các sáng kiến kinh nghiệm nhằm góp
phần nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường. Nhưng trên địa bàn huyện
Hớn Quản, từ trước đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu khoa học nào

11
Phương pháp
quản lý

quản lý


được mục đích nhất định” trong Khoa học quản lý giáo dục của tác giả Trần Kiểm
[11, tr.7]
Những khái niệm trên đây, tuy khác nhau song chúng đều có chung những
biểu hiện chủ yếu sau: Hoạt động quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một
nhóm xã hội là những tác động có tính chủ đích; là những tác động phối hợp nỗ lực
của các cá nhân nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức.
Tóm lại, một cách khái quát có thể hiểu: Quản lý là quá trình tác động có tổ
chức, có định hướng của chủ thể quản lý (nhà quản lý, tổ chức quản lý) đến
khách thể quản lý(đối tượng quản lý) trong một tổ chức, thông qua công cụ và
phương pháp quản lý nhằm làm cho tổ chức đó vận hành thuận lợi và đạt được
mục tiêu đã đề ra.
Công cụ quản lý

Chủ thể
quản lý

Khách thể quản lý

Chức năng quản lý

Mục tiêu quản
lý


thái độ của những người khác nhau đạt tới các mục tiêu với chất lượng cao. Nó có
vai trò cùng với chức năng tổ chức để hiện thực hóa mục tiêu, là cơ sở phát huy các
động lực cho việc thực hiện các mục tiêu quản lý nhằm thực hiện quyền chỉ huy và
hướng dẫn triển khai các nhiệm vụ, điều phối, thường xuyên đôn đốc động viên và
kích thích tác động đến hệ thống tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, giám
sát và giải quyết những vướng mắc, thúc đẩy bộ máy tổ chức các hoạt động thông
suốt, nhịp nhàng, hiệu quả.
Chức năng kiểm tra: Kiểm tra là quá trình đánh giá và điều chỉnh nhằm đảm
bảo các hoạt động đạt tới mục tiêu của tổ chức. Nó có vai trò giúp chủ thể quản lý
biết được mọi người thực hiện các nhiệm vụ so với kế hoạch đã triển khai có khớp
với dự tính hay không; những bước đi và kết quả có phù hợp với mục tiêu đề ra hay
không; Phân tích những điều kiện đảm bảo, những khó khăn vướng mắc để điều
chỉnh kịp thời. Đồng thời cũng biết được những quy định quản lý ban hành có phù
hợp với thực tế hay không. Kiểm tra gắn liền với quá trình điều chỉnh kế hoạch và
các tác động quản lý để đạt tới các mục tiêu đã xác định. Đây là chức năng quan
trọng của nhà quản lý. Có thể nói, chức năng kiểm tra xuyên suốt quá trình quản lý
và là chức năng của mọi cấp quản lý. Lênin khẳng định: “Quản lý mà không có
kiểm tra thì không phải là quản lý”. Theo lý thuyết thông tin, kiểm tra là quá trình
thiết lập mối liên hệ ngược trong quản lý. Do đó: “Lập kế hoạch là sự nhìn về phía
trước, còn kiểm tra là sự nhìn về phía sau”

13


Trong quá trình thực hiện, các chức năng quản lý được đan xen hỗ trợ lẫn nhau
mà chất xúc tác và liên kết giữa các chức năng đó là thông tin và quyết định quản
lý. Chính vì vậy không thể thiếu thông tin quản lý. Thông tin là mạch máu của quản
lý. Thông tin giúp cho việc tổng hợp các chức năng quản lý, vì thế nó cần thiết cho
sự phát triển của tổ chức. Sơ đồ diễn tả mối quan hệ giữa các chức năng:
Kế hoạch


Ở Việt Nam, tác giả Phạm Minh Hạc khái quát: “Quản lý giáo dục là quản lý
trường học, là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm
của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục
tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng
học sinh” [8, tr.22].
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý giáo dục là sự tác động có ý
thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ
thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất” [21, tr.5].
Tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là điều hành,
phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu
phát triển xã hội. Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục, công tác giáo dục
không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người. Cho nên QLGD được hiểu là sự
điều hành hệ thống giáo dục quốc dân” [1, tr.31]
Từ các khái niệm trên chúng ta có thể hiểu khái quát như sau: QLGD là hệ
thống tác động có ý thức, hợp với quy luật của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau
đến tất cả các khâu của hệ thống nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo
dục đạt mục tiêu giáo dục đã đề ra.
1.2.1.3 Quản lý nhà trường
Nhà trường là một thiết chế xã hội. Nhà trường là một đơn vị tổ chức hoàn
chỉnh, là cơ quan giáo dục chuyên biệt thực hiện chức năng giáo dục và đào tạo của
Nhà nước và của cộng đồng xã hội chuẩn bị cho thế hệ trẻ có nhân cách để vững
vàng bước vào cuộc sống. Nhà trường là tế bào của hệ thống giáo dục, quản lý nhà
trường là bộ phận của quản lý giáo dục.
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo
dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành
theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với
ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng HS” [7, tr.22]
Theo Phạm Viết Vượng: “Quản lý trường học là hoạt động của các cơ quan
quản lý nhằm tập hợp và tổ chức lao động của giáo viên, học sinh và các lực lượng

TCM là một tổ chức không thể thiếu được trong nhà trường phổ thông để thực
hiện mục tiêu giáo dục. Điều 14 chương II Điều lệ trường THPT: “ GV trường
THPT được tổ chức thành TCM theo môn học hoặc nhóm môn học; mỗi TCM có
một tổ trưởng và một hoặc hai tổ phó do HT chỉ định và giao nhiệm vụ”. [22].
TCM là tập hợp có tổ chức của một số GV cùng giảng dạy một môn học, là tổ
công tác của GV trong nhà trường phổ thông. TCM là tổ chức cơ sở của bộ máy
chính quyền nhà trường giúp HT quản lý GV một cách toàn diện về tư tưởng,
chuyên môn nghiệp vụ, kế hoạch giáo dục và giảng dạy hiệu quả đào tạo thể hiện ở
16


số lượng và chất lượng HS trong phạm vi TCM phụ trách. TCM là nơi triển khai
toàn bộ các hoạt động giáo dục chung của nhà trường đến HS các lớp, tổ chức thực
hiện toàn bộ chương trình học theo nội dung và phương pháp đã được hướng dẫn
theo biên chế năm học quy định.
TCM là tập thể sư phạm gần nhất của GV có tác dụng giúp đỡ nhau bồi
dưỡng, nâng cao tay nghề, phát huy những sáng kiến kinh nghiệm chuyên môn,
đánh giá, phân loại GV về nghiệp vụ, là cơ sở đề nghị khen thưởng, kỷ luật và nâng
bậc lương hàng năm đối với GV.
1.2.2.2 Hoạt động tổ chuyên môn
HĐTCM là bộ phận hữu cơ trong hoạt động chuyên môn của nhà trường.
HĐTCM một mặt tạo điều kiện phát huy dân chủ hóa trường học, một mặt tạo điều
kiện phát huy quyền làm chủ tập thể của cán bộ giáo viên, một mặt sẽ phát huy
nhiều sáng kiến kinh nghiệm của từng thành viên của TCM trong giảng dạy nhất là
về đổi mới phương pháp dạy học, làm đồ dùng dạy học, sử dụng thiết bị dạy học,
thực hành thí nghiệm Mặt khác, sẽ phát huy tiềm năng lao động sáng tạo của cán bộ
giáo viên trong giảng dạy-giáo dục và quản lý nhà trường, đồng thời phát huy tính
chủ động sáng tạo học tập của học sinh để nâng cao chất lượng giáo dục và thực
hiện kế hoạch giáo dục với mục tiêu xây dựng trường THCS theo hướng đạt chuẩn
quốc gia, chuẩn kiểm định chất lượng.

Quản lý HĐTCM là hoạt động của chủ thể quản lý nhằm tập hợp vào tổ chức
các hoạt động của tổ chuyên môn, giáo viên, học sinh các lực lượng giáo dục khác
cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và
đào tạo trong nhà trường. Quản lý HĐTCM chủ yếu là tác động đến TTCM và tập
thể GV trong TCM để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình giáo dục
học sinh theo mục tiêu đào tạo.
Dạy học-giáo dục là hoạt động trung tâm của nhà trường. Mọi hoạt động đa
dạng và phức tạp trong nhà trường đều hướng vào tiêu điểm này. Vì vậy quản lý
HĐTCM thực chất là quản lý quá trình dạy học-giáo dục trong nhà trường.
Điều 58 Luật Giáo dục ghi rõ nhà trường có nhiệm vụ: Tổ chức giảng dạy học
tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu chương trình giáo dục [22].Có
nghĩa là quản lý trong nhà trường chủ yếu là quản lý hoạt động dạy học và các hoạt
động giáo dục khác. Trong phạm vi đề tài này chúng tôi đề cập đến khía cạnh quản
lý HĐTCM trong nhà trường.
1.3. Hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS
1.3.1. Vai trò, chức năng của tổ chuyên môn ở trường THCS
Theo Điều 16 khoản 2 điều lệ trung học (2011) quy định nhiệm vụ của TCM
là: xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và
18


quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương
trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường.
Trong nhà trường THCS tổ chuyên môn là bộ phận trong cơ cấu bộ máy nhà
trường, là một tổ chức cơ sở, là bộ máy của chính quyền nhà trường, không những
quản lý GV về chuyên môn nghiệp vụ, kế hoạch giảng dạy, chất lượng giáo dục mà
còn quản lý hiệu quả đào tạo, được thực hiện trong nhiệm vụ giáo dục.
TCM trực tiếp quản lý lao động của GV trong tổ thực hiện tốt kế hoạch giảng
dạy và giáo dục một cách đồng bộ hóa. TCM chịu trách nhiệm trực tiếp về chất
lượng dạy học môn học tổ quản lý, hiệu quả đào tạo, được thực hiện trong hoạt

viên của tổ theo quy định của chuẩn nghề nghiệp GV trung học và các quy định khác
hiện hành; Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó; Đề xuất khen thưởng, kỹ luật đối với GV.
1.3.2. Mục tiêu, nhiệm vụ hoạt động tổ chuyên môn
1.3.2.1. Mục tiêu chung
Mục tiêu hoạt động chung của TCM gồm: Nâng cao nhận thức vai trò và
nhiệm vụ của TCM trong nhà trường; Xây dựng kế hoạch nhiệm vụ năm học và tổ
chức các HĐTCM theo đúng chủ trương đường lối của Đảng, của nhà nước và của
ngành giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay; Phát
triển năng lực chuyên môn của GV và nâng cao chất lượng học tập cho từng HS. Từ
đó xây dựng môi trường giáo dục hướng tới sự phát triển của xã hội
1.3.2.2. Nhiệm vụ hoạt động tổ chuyên môn
Nhiệm vụ HĐTCM gồm: Xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt động chung
của TCM trong năm học theo đúng chủ trương đường lối của Đảng, của nhà nước
và của ngành giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay;
Triển khai hoạt động chuyên môn theo tiến độ của kế hoạch năm học đã được xây
dựng hàng tuần, tháng, học kì và cả năm học nhằm thực hiện chương trình kế
hoạch dạy học các hoạt động khác. Sinh hoạt ít nhất hai tuần một lần về hoạt động
chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác. Hằng tháng rà soát, đánh
giá việc thực hiện các nhiệm vụ được phân công điều chỉnh tăng hiệu quả thực hiện
nhiệm vụ của tổ; Bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ sư phạm,
phát huy những sáng kiến kinh nghiệm chuyên môn cho giáo viên; Đánh giá, xếp
loại giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp GV; Đề xuất khen thưởng, kỷ luật GV; Nâng
cao chất lượng dạy học và giáo dục HS; Phối hợp với các tổ chức trong và ngoài
nhà trường để thực hiện tốt hoạt động dạy học
1.3.3. Nội dung hoạt động tổ chuyên môn
Hoạt động chuyên môn là hoạt động quan trọng nhất trong nhà trường, hoạt
động này có vai trò quyết định đến chất lượng của nhà trường. Hoạt động của tổ
20



quản lý HĐTCM, là quá trình đánh giá và điều chỉnh nhằm đảm bảo các hoạt động
21


đạt tới mục tiêu của tổ chức. TCM thực hiện việc kiểm tra đánh giá với những nội
dung như sau:
- Kiểm tra, đánh giá hoạt động sư phạm và thực hiện quy chế chuyên môn của
giáo viên
- Kiểm tra, đánh giá kết quả tổ chức hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực
cho HS khá giỏi, phụ đạo HS yếu kém theo quy định
- Kiểm tra, đánh giá kết quả tổ chức các hoạt động đổi mới phương pháp dạy
học để nâng cao chất lượng dạy và học của TCM
- Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động tự học, tự bồi dưỡng, chia sẻ, trao đổi
kinh nghiệm trong sinh hoạt chuyên môn.
- Kiểm tra, đánh giá tổ chức các hoạt động thao giảng, chuyên đề, tham gia thi
GV giỏi các cấp của TCM
- Kiểm tra, đánh giá nề nếp sinh hoạt của TCM
- Kiểm tra, đánh giá TCM tham gia các công tác khác và các hoạt động đoàn thể.
1.4. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường THCS
1.4.1. Phân cấp quản lý hoạt động tổ chuyên môn
Quản lý HĐTCM là tác động có mục đích của chủ thể quản lý để chỉ đạo,
điều khiển TCM thực hiện các nhiệm vụ của tổ nhằm đạt được mục tiêu dạy học và
giáo dục theo từng năm học. Tại khoản 1 Điều 58 Luật Giáo dục ghi rõ nhà trường
có nhiệm vụ: "Tổ chức giảng dạy học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục
tiêu chương trình giáo dục " [22], có nghĩa là quản lý trong nhà trường chủ yếu là
quản lý hoạt động dạy học và các hoạt động giáo dục khác. Trong phạm vi đề tài này
chúng tôi đề cập đến khía cạnh quản lý HĐTCM của nhà trường.
Muốn quản lý tốt được hoạt động của TCM, cần phải xây dựng bộ máy quản lý
từ các bộ phận khác nhau thuộc chủ thể quản lý, phân công trách nhiệm từng bộ phận
cá nhân thực hiện nhiệm vụ chuyên môn để nâng cao HĐTCM thúc đẩy chất lượng