Một số biện pháp tạo hứng thú trong
học tập cho học sinh lớp 5
PHẦN 1. THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI
Năm học 2017-2018, tơi được phân cơng dạy học lớp 5/1 tại Trường Tiểu
học Bình Trinh Đơng. Thời gian đầu nhận lớp, tơi ghi nhận những thuận lợi, khó
khăn như sau:
1. Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường và chính quyền địa
phương.
- Bản thân được nhà trường phân cơng dạy lớp 5 trong nhiều năm liền.
- Trường đã tổ chức triển khai nhiều chun đề về đổi mới phương pháp dạy
học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm.
2. Khó khăn:
- Một số gia đình có hồn cảnh khó khăn nên phụ huynh chưa thực sự quan
tâm đến việc học của con em mình.
- Học sinh còn thụ động, chậm tiến, chưa tích cực tham gia các hoạt động
trong giờ học; một số học sinh rất hiếu động, hay chọc phá bạn hoặc nói chuyện, ít
tập trung dẫn đến khơng nắm được nội dung, kiến thức bài học.
- Nhiều học sinh khả năng tiếp thu kiến thức còn hạn chế.

Đầu năm học, sau một tháng thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục ở lớp
chủ nhiệm, để tìm hiểu về khả năng tiếp thu bài của học sinh qua các mơn học do
tơi phụ trách, tơi tiến hành một cuộc khảo sát nhỏ và kết quả đạt được như sau:

Tổng số
học sinh

34

Mức đạt được của học sinh
Mơn học


8,8

Tốn

10

29,4

21

61,8

3

8,8

Khoa học

14

41,2

18

52,9

2

5,9

PHẦN 2. NỘI DUNG CẦN GIẢI QUYẾT
Từ thực trạng trên, tơi thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng
phát huy tính tích cực, phát triển năng lực học sinh qua đề tài “Một số biện pháp
tạo hứng thú trong học tập cho học sinh lớp 5” với mong muốn góp phần nâng
cao hiệu quả giảng dạy và giáo dục của lớp chủ nhiệm nói riêng và nâng cao chất
lượng giáo dục của nhà trường nói chung.
Hứng thú là một thuộc tính tâm lí - nhân cách của con người. Hứng thú có
vai trò rất quan trọng trong học tập và làm việc, khơng có việc gì người ta khơng
làm được dưới ảnh hưởng của hứng thú. Cùng với tự giác, hứng thú làm nên tính
tích cực nhận thức, giúp học sinh học tập đạt kết quả cao, có khả năng khơi dậy
mạch nguồn của sự sáng tạo. Có nhiều nhóm biện pháp tạo hứng thú học tập cho
học sinh và chúng thuộc những bình diện khác nhau của q trình dạy học. Trong
đề tài này, tơi đi sâu tìm hiểu một số nội dung, biện pháp sau:
- Tạo hứng thú học tập cho học thơng qua trò chơi.
- Tổ chức dạy học theo nhóm.
- Dạy học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”.
- Dạy học bằng sơ đồ tư duy.
- Ứng dụng cơng nghệ thơng tin trong dạy học.
- Xây dựng mơi trường học tập thân thiện.
PHẦN 3. BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT
3.1.Tạo hứng thú học tập thơng qua trò chơi.
Trong thực tế dạy học, giờ học nào tổ chức trò chơi cũng đều gây được
khơng khí học tập hào hứng, thoải mái, vui nhộn. Nghiên cứu cho thấy, trò chơi
học tập có khả năng kích thích hứng thú và trí tưởng tượng của trẻ em, kích thích
sự phát triển trí tuệ của các em.
Trò chơi học tập nhất thiết phải là một bộ phận của nội dung bài học, phải là
một phần cấu tạo nên bài học.
* Trò chơi sắm vai
Sắm vai trong dạy học là giáo viên cho học sinh nhận một vai giao tiếp nào
đó nhằm thể hiện sinh động nội dung học tập. Hình thức học tập sắm vai tạo khơng

Hay khi dạy bài Phòng tránh bị xâm hại tình dục – Hoạt động thực hành
(Sách Hướng dẫn học Khoa hoc 5, tập 1, trang 51), tham gia trò chơi sắm vai thể
hiện các tình huống có nguy cơ bị xâm hại sẽ giúp học sinh có kiến thức và kỹ
năng ứng phó khi gặp các tình huống đó trong cuộc sống.
* Trò chơi “Ong tìm chữ’
Trò chơi “Ong tìm chữ” có thể được sử dụng để dạy các bài Luyện từ và câu
với mục đích mở rộng vốn từ.
Ví dụ: Bài 20A: Trí dũng song tồn – Hoạt động thực hành: Mở rộng, hệ
thống hố vốn từ chủ điểm Cơng dân (Sách hướng dẫn học Tiếng Việt 5, tập 2A,
trang 26)
Khi củng cố bài học, thay hỏi đáp tìm từ ngữ trong chủ đề, giáo viên tổ chức
cho học sinh tham gia trò chơi “Ong tìm chữ”
- Giáo viên chuẩn bị cho mỗi nhóm một số tấm thẻ bằng bìa, trong đó có
một thẻ vẽ một chú ong mang tiếng “cơng”.
- Cách chơi như sau: Nhóm trưởng nhận bộ thẻ cho nhóm mình và điều
khiển các bạn trong nhóm viết những tiếng có thể ghép với tiếng “cơng” vào từng
tấm thẻ gắn xung quanh chú ong để tạo thành từ có nghĩa (cơng tâm, cơng bằng,
cơng lí, cơng cộng, cơng nhân, cơng chúng, cơng minh, …). Trong khoảng thời
gian quy định, nhóm nào ghép đúng nhiều từ sẽ là nhóm thắng cuộc.

Bùi Thò Trang

3


Một số biện pháp tạo hứng thú trong
học tập cho học sinh lớp 5
* Trò chơi “Khám phá bí mật”
Bài Biến đởi hóa học - Hoạt động cơ bản (Sách hướng dẫn học Khoa học 5,
tập 2, trang 17) . Trò chơi “Khám phá bí mật” giúp học sinh nhận biết sự biến đổi

25

2
7

14
16

10
18

8
5

4
7

12
42

- Cách chơi : Mỗi bạn nhận một thẻ ghi phân số. Sau khi nghe quản trò (do
ban học tập đảm nhận) ra hiệu lệnh “Trò chơi bắt đầu !”, mỗi người sẽ đi tìm bạn
có thẻ ghi phân số bằng phân số ghi trên thẻ của mình. Khi tìm được bạn rồi thì
một trong hai bạn sẽ đọc to cặp phân số bằng nhau ghi trên thẻ và giải thích cho
bạn nghe. Những bạn thực hiện đúng và nhanh nhất thì thắng cuộc.
Trò chơi này giúp học sinh củng cố kiến thức một cách nhẹ nhàng, tránh
được sự nặng nề, căng thẳng. Nhờ vậy, các em thích học mơn Tốn hơn.
4
Bùi Thò Trang


giấy bỏ vào trong hộp.
- Ban học tập điều khiển các bạn tham gia trò chơi. Khi trò chơi bắt đầu, cả
lớp vừa hát vừa chuyền tay nhau chiếc hộp, cuối mỗi câu hát thì dừng lại, hộp thư
ngay bạn nào, bạn ấy được quyền mở hộp, lấy một mảnh giấy và thực hiện u cầu
ghi trong mảnh giấy đó. Học sinh thực hiện đúng được cả lớp tun dương, nếu
chưa đúng các bạn sẽ bổ sung và trò chơi lại tiếp tục đến khi trong hộp khơng còn
mảnh giấy nào thì trò chơi kết thúc, giáo viên nhận xét và chuyển ý vào bài mới.
Ví dụ : Trước khi dạy bài Châu Phi (Sách Hướng dẫn học Lịch sử và Địa lí
5, tập 2, trang 81), giáo viên có thể giúp học sinh ơn lại kiến thức bài Châu Âu
bằng cách tổ chức trò chơi “Hộp thư bí mật” với các nội dung như sau :
+ Bạn hãy cho biết châu Âu nằm ở bán cầu nào ?

Bùi Thò Trang

5


Một số biện pháp tạo hứng thú trong
học tập cho học sinh lớp 5
+ Châu Âu tiếp giáp với châu lục, biển và đại dương nào ?
+ Theo bạn, châu Âu nằm trong đới khí hậu nào ?
+ Bạn biết gì về châu Phi ?
Với những câu hỏi như thế học sinh có thể vừa nhớ được kiến thức đã học
vừa nêu được những hiểu biết ban đầu (dựa vào hiểu biết của bản thân) về kiến
thức sẽ học ở bài mới. Điều đó giúp giáo viên vào bài dễ hơn và học sinh có hứng
thú hơn.
* Trò chơi “Ghép chữ vào hình”
Bài Sinh sản của thực vật có hoa (Sách Hướng dẫn học Khoa học 5, tập 2,
trang 55), trò chơi “Ghép chữ vào hình” giúp học sinh củng cố về cơ quan sinh sản
của thực vật có hoa và sự thụ phấn, sự thụ tinh, sự hình thành hạt và quả.

học tập cho học sinh lớp 5
nhanh và chính xác các vị trí trên sơ đồ và nêu đúng sự thụ phấn, sự thụ tinh, sự
hình thành hạt và quả là thắng cuộc.
- Tun dương đội thắng cuộc, động viên, khích lệ đội về sau rằng “Hãy cố
gắng hơn ở lần sau các em nhé!”
Bài Sinh sản và ni dạy con của chim và thú (Sách Hướng dẫn học Khoa
học 5, tập 2, trang 79), giáo viên có thể cho học sinh củng cố bằng trò chơi “Ghép
chữ vào hình” như sau:
- Giáo viên chuẩn bị hình ảnh hổ và hươu, một số thẻ chữ ghi đặc điểm sinh
sản và ni dạy con của hai con vật đó (2 bộ).
- Cách chơi: Hai đội thi tiếp sức, chọn những thẻ ghi đặc điểm của hổ hoặc
của hươu để ghép vào hình tương ứng. Đội nào thực hiện nhanh, chính xác thì
thắng cuộc.

Ăn thịt

Ăn cỏ, lá cây

Sống đơn độc, chỉ sống thành đơi
vào mùa sinh sản

Sống theo bầy, đàn

Đẻ mỗi lứa từ 2 đến 4 con

Đẻ mỗi lứa 1 con

Dạy con săn mồi

Dạy con tập chạy

quả đã được các bạn thống nhất. Khi tiến hành hoạt động nhóm, nhóm trưởng u
cầu cá nhân thực hiện các u cầu của hoạt động rồi sau đó mới trao đổi, chia sẻ
cùng bạn. Khi chia sẻ trong nhóm, nhóm trưởng mời từng bạn nêu ý kiến, các bạn
còn lại phải lắng nghe và nhận xét.
Để tránh sự nhàm chán khi chỉ có một bạn được làm nhóm trưởng, còn các
bạn khác lúc nào cũng phải làm theo sự điều khiển của bạn , tơi cho các em ln
phiên làm nhóm trưởng. Đầu tiên nhóm sẽ bầu chọn bạn lanh lợi, tự tin, học tốt
làm nhóm trưởng, sau đó đến các bạn nhút nhát, rụt rè hơn. Vào đầu mỗi tuần,
nhóm trưởng các nhóm tiến hành cho các bạn xung phong hoặc bầu chọn bạn làm
nhóm trưởng, ln phiên đến khi tất cả các bạn đều đã được làm nhóm trưởng thì
sẽ quay lại. Được làm nhóm trưởng các em sẽ thể hiện tinh thần trách nhiệm của
mình đối với nhóm, từ đó có thái độ, hành vi tốt hơn trong học tập. Trong nhóm ai
cũng được làm nhóm trưởng các em sẽ thấy vui hơn, hứng thu hơn, tích cực hơn
khi tham gia các hoạt động.
Tác dụng của việc dạy học theo nhóm là đề cao tinh thần hợp tác của cá
nhân với tập thể. Dạy học theo nhóm giúp học sinh rèn kỹ năng lắng nghe, tiếp
nhận ý kiến của người khác để bổ sung vào hiểu biết của mình, đồng thời các em
có kỹ năng trình bày ý kiến, kỹ năng tổ chức, điều khiển,...
3.3. Dạy học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”.
Mục tiêu của phương pháp “Bàn tay nặn bột” là tạo nên tính tò mò, ham
muốn khám phá và say mê khoa học của học sinh. Ngồi việc chú trọng đến kiến
thức khoa học, phương pháp “Bàn tay nặn bột” còn chú ý nhiều đến việc rèn
luyện kỹ năng diễn đạt thơng qua ngơn ngữ nói và viết cho học sinh.
Ví dụ: Bài Đá vơi, xi măng – Hoạt động cơ bản (Sách Hướng dẫn học Khoa
học 5, tập 1, trang 68)
Khi dạy học hoạt động 2, giáo viên có thể áp dụng phương pháp “Bàn tay
nặn bột” như sau:
Bước 1: Tình huống xuất phát nêu vấn đề

Bùi Thò Trang

thành các câu hỏi.
- Tự làm thí nghiệm là cốt lõi của việc tiếp thu kiến thức khoa học.
- Tìm tòi nghiên cứu khoa học đòi hỏi học sinh nhiều kỹ năng. Một trong các
kỹ năng cơ bản đó là thực hiện một quan sát có chủ đích.
- Học khoa học khơng chỉ là hành động với các đồ vật, dụng cụ thí nghiệm
mà học sinh còn cần phải biết lập luận, trao đổi, biết viết cho mình và cho người
khác hiểu.
- Dùng tài liệu khoa học để kết thúc q trình tìm tòi, nghiên cứu.
- Khoa học là một cơng việc cần sự hợp tác.
3.4. Dạy học bằng sơ đồ tư duy

Bùi Thò Trang

9


Một số biện pháp tạo hứng thú trong
học tập cho học sinh lớp 5
Trước kia dạy theo phương pháp truyền thống thì ở phần củng cố bài học
giáo viên chỉ đặt một vài câu hỏi cho học sinh trả lời, hầu như những câu hỏi này
do các em học sinh năng khiếu trả lời còn các em học sinh chưa hồn thành thì rất
thụ động. Củng cố kiến thức bằng sơ đồ tư duy sẽ huy động sự suy nghĩ và
làm việc của cả lớp, từ đó tất cả học sinh đều nắm được kiến thức.
Ví dụ : Khi dạy bài Vượt qua tình thế hiểm nghèo, qút tâm chống Pháp
trở lại xâm lược (Sách Hướng dẫn học Lịch sử và Địa lí 5, tập 1, trang 47 - 48),
giáo viên tổ chức cho học sinh củng cố bài học bằng sơ đồ tư duy như sau:
Giáo viên hướng dẫn học sinh chọn từ khóa cho sơ đồ tư duy là “Tình thế
hiểm nghèo”, bước tiếp theo hướng dẫn học sinh vẽ nhánh cấp 1 (nhánh cấp 1 là
nội dung chính của bài hay nội dung từng phần), như vậy nhánh cấp 1 trong bài
này là những khó khăn, buớc tiếp theo vẽ nhánh cấp 2 là nêu cụ thể các biện pháp

Sơ đồ tư duy giúp học sinh học tập một cách tích cực. Vận dụng sơ đồ tư
duy trong dạy học giúp học sinh có thói quen tự tay ghi chép hay tổng kết một vấn
đề, một chủ đề đã học theo cách hiểu của các em. Sau khi cho các em làm quen với
một số sơ đồ tư duy có sẵn, giáo viên đưa ra một chủ đề chính, đặt chủ đề này ở vị
trí trung tâm bảng (hoặc vào trang vở, tờ giấy, ...) rồi đặt câu hỏi gợi ý để các em

Bùi Thò Trang

10


Một số biện pháp tạo hứng thú trong
học tập cho học sinh lớp 5
vẽ tiếp các nhánh cấp 1, cấp 2, cấp 3... Mỗi bài học được chính các em tự viết kiến
thức trọng tâm trên một trang giấy giúp các em dễ ơn tập, dễ nhớ và khắc sâu hơn.
Cách làm này học sinh thích hơn hình thức hỏi – đáp mà giáo viên thường áp dụng
khi củng cố bài học.
3.5. Ứng dụng cơng nghệ thơng tin trong dạy học.
Việc tạo hứng thú, phát huy tính tích cực cho học sinh trong học tập phải đi
đơi với đổi mới hình thức tổ chức, phương pháp dạy học. Đặc biệt đối với mơn
Khoa học, Lịch sử và Địa lí, trực quan sinh động có ảnh hưởng rất lớn đến việc
tiếp thu bài của học sinh. Bởi lẽ có những kết luận có thể diễn giải được bằng lời
nhưng cũng có khi khơng thể trình bày hết được. Nhưng chỉ bằng một lần được
quan sát, tận mắt chứng kiến chắc chắn các em sẽ ghi nhớ lâu hơn. Mặt khác, có
những kiến thức mà trong thực tế các em khó có điều kiện quan sát. Đối với những
dạng bài này, việc ứng dụng cơng nghệ thơng tin (chương trình Microsoft
PowerPoint) sẽ giúp các em tiếp nhận kiến thức tốt hơn như video clip, hình ảnh
được trình chiếu bằng PowerPoint mà trong thời điểm hiện tại các em khơng thể
quan sát được.
Ví dụ:

được hiểu rộng hơn về thế giới thực, các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn khi tham gia
các hoạt động học tập, chủ động tìm tòi, khai thác bài học và biết đặt ra các câu hỏi
thắc mắc về nội dung bài.
3.6. Tạo hứng thú bằng việc xây dựng mơi trường học tập thân thiện.
Bên cạnh việc tác động vào nội dung và phương pháp, hình thức tổ chức dạy
học, việc thiết lập được mối quan hệ hợp tác tích cực tốt đẹp giữa thầy và trò, giữa
các trò cũng sẽ tạo hứng thú cho học sinh. Bởi vì học là hạnh phúc khơng chỉ vì
những lợi ích mà nó mang lại, mà hạnh phúc còn nằm ngay trong chính sự học.
Một khơng gian khơng thể thiếu trong một lớp học thân thiện đó là “Góc học
tập của em”. Để thực hiện nội dung này, tơi giao cho các nhóm học sinh phân cơng
các bạn viết bài, sưu tầm tranh ảnh, giới thiệu các sản phẩm được làm từ các tiết
học,... (tùy theo năng khiếu, sở trường, điều kiện của từng bạn), với các nội dung
cụ thể như:
+ Góc Khéo tay, góc Họa sĩ tí hon: trưng bày các sản phẩm đẹp do các
em làm ra sau khi học các mơn Kĩ thuật, Mĩ thuật, … để học sinh trong lớp cùng
xem, học tập lẫn nhau, kích thích học sinh phấn đấu hồn thiện làm đẹp sản phẩm
của mình để được biểu dương trước lớp.
+ Góc Tiếng Việt : Tơi chọn những học sinh chữ đẹp viết một số bài
thơ, đoạn văn hay đã học trong tuần hoặc các bài sưu tầm trên báo,... dán lên, để tất
cả học sinh cùng đọc nhằm kích thích sự u mến văn thơ, rèn chữ đẹp cho các
em.
+ Góc Vui học Tốn : trình bày những cơng thức, quy tắc, các bảng đơn vị
đo khối lượng, độ dài, diện tích, thể tích,... với các nội dung theo chương
trình đang học để khi vui chơi, lúc rảnh rỗi các em nhìn vào, lâu dần sẽ khắc sâu
vào trí nhớ.
+ Góc Em u khoa học là những tranh vẽ các lồi thú, lồi chim, mơi
trường, tài ngun, hoạt động sử dụng các nguồn năng lượng,... giúp các em củng
cố, mở rộng kiến thức ở mơn Khoa học và có thể vận dụng khi học tập các mơn
học khác.
+ Góc Tìm hiểu Lịch sử - Địa lí: trưng bày những sản phẩm bài viết, hình

Mơn học

Hồn thành tốt

Hồn thành

Chưa hồn thành

SL

TL%

SL

TL%

SL

TL%

Tiếng Việt

21

61,8

13

38,2


0

Lịch sử - Địa lí

27

79,4

7

20,6

0

0

Như vậy, so với đầu năm, số học sinh hồn thành tốt ở các mơn học đều tăng
lên nhiều, cụ thể:
Mơn Tiếng Việt: số học sinh hồn thành tốt tăng 9 em, tỷ lệ 26,5%.
Mơn Tốn : số học sinh hồn thành tốt tăng 14 em, tỷ lệ 41,2%.
Các mơn Khoa học, Lịch sử và Địa lí: số học sinh hồn thành tốt tăng 13 em,
tỷ lệ 38,2%.
Những học sinh chưa hồn thành có tiến bộ rõ rệt. Các em tự giác hơn trong
học tập, tích cực tham gia tìm hiểu bài, làm bài. Kết quả học tập được nâng lên tạo
cho các em sự tự tin, hứng thú và ham học hơn.
PHẦN 5. KẾT LUẬN
1. Tóm lược giải pháp
Học tập cũng như làm việc muốn có hiệu quả thì phải có hứng thú, say mê.
Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó vừa có ý nghĩa
trong đời sống, vừa có khă năng mang lại khối cảm cho chủ thể. Hứng thú nảy

- Ln ln tơn trọng ý kiến của học sinh, xây dựng mối quan hệ thân thiện
giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với nhau. Điều đó giúp các em cảm thấy
vui khi đến lớp.
- Khơng ngừng tìm tòi, học hỏi, khai thác thơng tin qua các phương tiện, đặc
biệt là qua mạng internet để vận dụng, tích hợp vào dạy học một cách chính xác,
khoa học và phù hợp với nội dung bài học, phù hợp với đối tượng học sinh.
- Bồi dưỡng, tập huấn Hội đồng tự quản của lớp để các em có thể hỗ trợ và
giúp việc cùng với giáo viên chủ nhiệm tạo điều kiện thuận lợi nhất trong q trình
dạy và học.
2. Phạm vi áp dụng
Đề tài “Một số biện pháp tạo hứng thú trong học tập cho học sinh lớp 5” đã
góp một phần rất lớn trong việc nâng cao hiệu quả dạy học. Học sinh tham gia học
tập một cách hào hứng, vui vẻ, tập trung, qua đó giúp các em tiếp thu bài tốt hơn
và học tập đạt kết quả cao hơn.
Với những phương pháp và kết quả đạt được như trong đề tài đã trình bày,
tơi nghĩ đề tài này có thể áp dụng đối với học sinh khối lớp 4,5 ở tất cả các trường
tiểu học trong huyện.

Bùi Thò Trang

14


Một số biện pháp tạo hứng thú trong
học tập cho học sinh lớp 5

Bùi Thò Trang

15