BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

TRẦN THỊ QUỲNH LIÊN

NGHIÊN CỨU, ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN NƢỚC MẶT
TỈNH ĐỒNG NAI PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÝ

Huế, năm 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

TRẦN THỊ QUỲNH LIÊN

NGHIÊN CỨU, ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN NƢỚC MẶT
TỈNH ĐỒNG NAI PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN
Mã số: 60 44 02 17
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÝ

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HOC

của những công trình nghiên cứu đã được công bố mà tôi tham khảo trong quá
trình thực hiện luận văn này.
Cuối cùng, xin gửi đến gia đình, bạn bè và đồng nghiệp… lời cảm ơn trân
trọng về sự giúp đỡ nhiệt tình và có hiệu quả đối với sự thành công của luận văn.

Demo Version - Select.Pdf SDK

Huế, tháng 05 năm 2014.
Trần Thị Quỳnh Liên

iii


MỤC LỤC
Trang phụ bìa ............................................................................................................... i
Lời cam đoan ................................................................................................................ ii
Lời cảm ơn .................................................................................................................. iii
Mục lục ........................................................................................................................ iv
Danh mục các ký hiệu, từ viết tắt .............................................................................. viii
Danh mục các bảng ..................................................................................................... ix
Danh mục các hình ...................................................................................................... xi
MỞ ĐẦU ......................................................................................................................1
Chƣơng 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TÀI
NGUYÊN NƢỚC ........................................................................................................5
1.1. MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VỀ SỬ DỤNG BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN NƢỚC....5
1.1.1. Các khái niệm ......................................................................................................5
1.1.1.1. Phát triển (Development) .................................................................................5

Version
- Select.Pdf SDK

...................................................................................................26
............................................................................................26
...........................................................................................................27

2.1.4. Đặc điễm thủy văn ............................................................................................27
2.1.4.1. Đặc trƣng hình thái sông, cửa sông ................................................................27
2.1.4.2. Các lƣu vực sông thuộc tỉnh Đồng Nai ..........................................................28
2.1.4.3. Chế độ thủy văn .............................................................................................30
2.1.4.4. Chế Demo
độ thủy Version
triều ............................................................................................30
- Select.Pdf SDK
2.1.4.5. Xâm nhập mặn ..............................................................................................31
2.2. ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI ........................................................................32
2.2.1. Dân số và đô thị hóa ..........................................................................................32
2.2.2. Tình hình phát triển kinh tế ...............................................................................32
2.2.2.1. Công nghiệp ...................................................................................................32
2.2.2.2. Nông nghiệp ...................................................................................................33
2.2.2.3. Hạ tầng đô thị .................................................................................................34
2.2.2.4. Xây dựng hệ thống cấp nƣớc .........................................................................34
2.2.2.5. Phát triển giao thông ......................................................................................34
2.3. CÁC CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG TRÊN SÔNG ĐỒNG NAI .........................35
2.3.1. Hồ chứa Trị An .................................................................................................35
2.3.2. Các công trình nạo vét, kiên cố hóa kênh mƣơng và gia cố bờ sông phục vụ
tiêu thoát lũ ..................................................................................................................37
TIỂU KẾT CHƢƠNG 2 ...........................................................................................39
v


Chƣơng 3. ĐÁNH GIÁ NGUỒN TÀI NGUYÊN NƢỚC MẶT TỈNH ĐỒNG

Đồng Nai .....................................................................................................................69
4.2.1.1. Chỉ tiêu dùng nƣớc của các ngành .................................................................69
4.2.1.2. Kết quả tính toán nhu cầu sử dụng nƣớc các ngành năm 2010......................71
vi


4.2.1.3. Kết quả dự báo nhu cầu sử dụng tài nguyên nƣớc năm 2015 và 2020 ..........71
4.2.2. Khả năng đáp ứng nguồn nƣớc cho các nhu cầu sử dụng .................................72
4.2.2.1. Tiềm năng nguồn nƣớc trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.......................................72
4.2.2.2. Khả năng đáp ứng nguồn nƣớc mặt ...............................................................74
4.2.2.3. Tính cân bằng nƣớc và phân bổ tài nguyên nƣớc ..........................................76
4.3. ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP KHAI THÁC NGUỒN TÀI NGUYÊN NƢỚC
MẶT Ở TỈNH ĐỒNG NAI TRÊN QUAN ĐIỂM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG .......82
4.3.1. Mục tiêu bảo vệ tài nguyên nƣớc mặt ...............................................................82
4.3.2. Đề xuất các giải pháp khai thác nguồn tài nguyên nƣớc mặt ở tỉnh Đồng Nai
trên quan điểm phát triển bền vững.............................................................................82
4.3.2.1. Giải pháp về Chính sách, thể chế và pháp luật ..............................................82
4.3.2.2. Giải pháp về bảo vệ các hộ, ngành dùng nƣớc dễ bị ảnh hƣởng ...................83
4.3.2.3. Giải pháp về phát triển TNN ..........................................................................84
4.3.2.4. Giải pháp về tăng cƣờng năng lực và sự tham gia của các bên liên quan .....84
4.3.2.5. Giải pháp về bảo vệ, cải tạo và phục hồi tài nguyên môi trƣờng nƣớc .........85
4.3.2.6. Các Demo
giải phápVersion
phòng, chống
và khắc phục
hậu quả tác hại do nƣớc gây ra...85
- Select.Pdf
SDK
4.3.2.7. Giải pháp nâng cao nhận thức và truyền thông ..............................................88
TIỂU KẾT CHƢƠNG 4 ...........................................................................................88

KT-XH

Kinh tế-xã hội

LVSĐN

Lƣu vực sông Đồng Nai

PTBV

Phát triển bền vững

QCVN

Quy chuẩn Việt Nam

QLTH

Quản lý tổng hợp

TNMT

Tài nguyên môi trƣờng
Demo Version
- Select.Pdf SDK

TNN

Tài nguyên nƣớc


Bảng 3.3. Lƣu lƣợng và module đỉnh lũ tại các trạm thủy văn sông Đồng Nai ................. 42
Bảng 3.4. Lƣu lƣợng trung bình hàng tháng tại một số trạm thuỷ văn ............................... 42
Bảng 3.5. Đặc trƣng dòng chảy kiệt tháng trung bình, lớn nhất, nhỏ nhất .......................... 43
Bảng 3.6. TảiDemo
lƣợng ô Version
nhiễm các ngành
trên địa bàn
tỉnh Đồng Nai giai đoạn hiện trạng
- Select.Pdf
SDK
năm 2010 ...................................................................................................................... 44
Bảng 3.7. Sông Đồng Nai đoạn 1 - Hàm lƣợng các thông số sử dụng tính WQI................. 45
Bảng 3.8. Sông Đồng Nai đoạn 2 - Hàm lƣợng các thông số sử dụng tính WQI ............... 47
Bảng 3.9. Sông Đồng Nai đoạn 3 - các thông số sử dụng tính WQI ................................. 49
Bảng 3.10. Sông Đồng Nai đoạn 4 - Hàm lƣợng các thông số sử dụng tính WQI ............... 50
Bảng 3.11. Tổng hợp hiện trạng chất lƣợng môi trƣờng nƣớc các sông trên địa bàn tỉnh
Đồng Nai ...................................................................................................................... 54
Bảng 3.12. Tổng hợp hiện trạng chất lƣợng môi trƣờng nƣớc các suối trên địa bàn tỉnh
Đồng Nai ...................................................................................................................... 56
Bảng 3.13. Tổng hợp hiện trạng chất lƣợng môi trƣờng nƣớc các hồ trên địa bàn tỉnh Đồng
Nai ............................................................................................................................... 58
Bảng 3.14. Mức đánh gía chất lƣợng nƣớc ...................................................................... 59
Bảng 3.15. Tải lƣợng ô nhiễm các ngành trên địa bàn tỉnh Đồng Nai (2015 - 2020) .......... 60
Bảng 4.1. Công suất một số nhà máy cấp nƣớc 2010 và định hƣớng đến năm 2020 .......... 65

ix


Bảng 4.2. Năng lực hoạt động của công trình khai thác nƣớc mặt phục vụ nông nghiệp và
nuôi trồng thủy sản ....................................................................................................... 68

Bảng 4.20. Lƣợng nƣớc thiếu trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn tƣơng lai năm 2020 ứng
với tần suất nƣớc đến 95% ............................................................................................. 81
x


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2.4. Bản đồ đẳng trị lƣợng mƣa trung bình năm Đồng Nai ............................... 24
Hình 2.6. Biểu đồ din biến độ mặn từ hợp lƣu sông Thị Vải ..................................... 32
Hình 3.1. Biểu đồ chỉ số chất lƣợng nƣớc Sông Đồng Nai đoạn 1 và các chi lƣu ..... 46
Hình 3.2. Biểu đồ chỉ số chất lƣợng nƣớc Sông Đồng Nai đoạn 2 và các chi lƣu ..... 47
Hình 3.3. Biểu đồ chỉ số chất lƣợng nƣớc Sông Đồng Nai đoạn 3 và các chi lƣu ..... 49
Hình 3.4. Biểu đồ chỉ số chất lƣợng nƣớcsông Đồng Nai đoạn 4 và các chi lƣu ...... 51
Hình 3.5. Bản đồ phân vùng chất lƣợng nƣớc mặt tỉnh Đồng Nai ............................. 59
Hình 3.6. Hình ảnh ô nhiễm nƣớc do thất thải sinh hoạt, hoạt động công nghiệp trên
địa bàn tỉnh Đồng Nai ................................................................................................. 59
Hình 3.7. Bản đồ cần bảo vệ chất lƣợng nƣớc mặt tỉnh Đồng Nai ). .......................... 59
Hình 4.1. Bản đồ mức độ căng thẳng tài nguyên nƣớc măt tỉnh Đồng Nai ............... 75
Hình 4.2. Sơ đồ khối xây dựng mô hình cân bằng nƣớc ............................................ 77
Hình 4.3. Sơ đồ mô phỏng tình hình khai thác sử dụng nƣớc mặt tỉnh Đồng Nai...... 78
Hình 4.4. Bản
đồ kiến
nghị lƣới- trạm
giám sát SDK
Tài nguyên nƣớc tỉnh Đồng Nai ...... 84
Demo
Version
Select.Pdf

xi


nhƣ nguồn nƣớc bị ô nhiễm, suy thoái cạn kiệt. Trƣớc những vấn đề trên, việc đánh
giá số lƣợng, chất lƣợng, dự báo xu thế biến động tài nguyên nƣớc, hiện trạng khai
thác, sử dụng tài nguyên nƣớc, nhu cầu và các vấn đề tồn tại trong việc khai thác
tổng hợp tài nguyên nƣớc từ đó, đề xuất đƣợc các quy hoạch, thứ tự ƣu tiên cần giải
quyết, khả năng đáp ứng các nhu cầu nƣớc cho sinh hoạt, nông nghiệp, thuỷ điện,
thuỷ sản, công nghiệp, hoạt động KT-XH khác và bảo vệ môi trƣờng đối với từng
nguồn nƣớc.

1


Do đó, việc "Nghiên cứu, đánh giá tài nguyên nước mặt tỉnh Đồng Nai
phục vụ phát triển bền vững” có ý nghĩa khoa học và thực tiễn to lớn.
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN VĂN
Xác lập cơ sở khoa học phục vụ cho việc sử dụng và bảo vệ nguồn tài
nguyên nƣớc mặt tỉnh Đồng Nai trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá tổng hợp tài
nguyên nƣớc mặt.
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN VĂN
- Tổng hợp, hệ thống hóa và xử lý các tài liệu đã có về các yếu tố địa
khí hậu, thủy văn, đặc biệt là các tài liệu về tài nguyên
nƣớc mặt tỉnh Đồng Nai.
- Khảo sát, điều tra, đo đạc bổ sung, đánh giá hiện trạng chất lƣợng môi trƣờng
nƣớc và dự báo nhu cầu sử dụng TNN mặt.
- Đánh giá tiềm năng và dự báo nguồn tài nguyên nƣớc mặt tỉnh Đồng Nai.
- Xây dựng một số bản đồ chuyên đề phục vụ quy hoạch, cải tạo, khai thác và
bảo vệ nguồn tài nguyên nƣớc mặt tỉnh Đồng Nai.
- Đề xuất
các giải
pháp khai
thác bền vững

những điểm đặc trƣng trên mỗi không gian lãnh thổ riêng biệt.
5.1.4. Quan điểm lịch sử - viễn cảnh
Các đối tƣợng địa lý đều có quá trình phát sinh và phát triển, tức là chúng
thƣờng xuyên có những thay đổi, biến động theo thời gian. Các đặc điểm của mỗi
thành phần tự nhiên hay của các lãnh thổ không phải là bất biến nên những đánh giá
về chúng chỉ đúng ở một thời điểm nhất định. Do đó, cần thiết phải có những phân
tích, nhận định về xu hƣớng phát triển của đối tƣợng trong tƣơng lai làm cơ sở cho
những định hƣớng khai thác tài nguyên nƣớc trên lãnh thổ nghiên cứu.

Demo Version - Select.Pdf SDK

5.1.5. Quan điểm phát triển bền vững

Phát triển bền vững là sự phát triển nhằm thỏa mãn nhu cầu của thế hệ hiện tại
mà không làm tổn hại đến khả năng phát triển của thế hệ tƣơng lai. Phát triển bền
vững phải đảm bảo sử dụng đúng mức và ổn định các điều kiện tự nhiên, môi
trƣờng sống. Mọi sự lợi dụng quá mức vào tự nhiên đều dẫn đến tác hại không thể
lƣờng hết.
5.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
5.2.1. Phương pháp phân tích tổng hợp
Cơ sở của phƣơng pháp là dựa vào việc phân tích và xử lý số liệu, tài liệu đã
thu thập đƣợc và các số liệu, tài liệu điều tra, thống kê, nghiên cứu về các hợp phần
tự nhiên trên lƣu vực sông tỉnh Đồng Nai.
5.2.2. Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
Việc tiếp cận với đối tƣợng nghiên cứu cho phép thu nhận và bổ sung trực tiếp
những thông tin về địa hình, địa mạo, thổ nhƣỡng, lớp phủ thực vật, các yếu tố về
thủy văn, môi trƣờng tài nguyên nƣớc mặt tỉnh Đồng Nai.
3



nước mặt tỉnh Đồng Nai.
Chương 3: Đánh giá tổng hợp tài nguyên nước mặt tỉnh Đồng Nai.
Chương 4: Đề xuất các giải pháp khai thác bền vững tài nguyên nước mặt tỉnh
Đồng Nai.

4