BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM
---------------------------

NGUYỄN ANH LỢI

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI
Ở VƯỜN QUỐC GIA PHÚ QUỐC
TỈNH KIÊN GIANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Ngành: QUẢN TRỊ DỊCH VỤ DU LỊCH VÀ LỮ HÀNH
Mã số ngành: 60340103

TP. Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM
---------------------------

NGUYỄN ANH LỢI

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI
Ở VƯỜN QUỐC GIA PHÚ QUỐC
TỈNH KIÊN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Ngành: QUẢN TRỊ DỊCH VỤ DU LỊCH VÀ LỮ HÀNH
Mã số ngành: 60340103
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS PHẠM TRUNG LƯƠNG


được ý kiến đóng góp xây dựng từ quý thầy cô và các bạn.
Trân trọng!

Học viên thực hiện Luận văn

Nguyễn Anh Lợi


iii

TÓM TẮT
Vườn Quốc gia Phú Quốc có tiềm năng rất lớn để phát triển du lịch sinh thái.
Tuy nhiên cho đến nay, DLST

VQG vẫn chưa phát triển, điều này ảnh hư ng đến

m c tiêu phát triển du lịch Phú Quốc cũng như n lực bảo tồn đa dạng sinh học
VQG Phú Quốc dưới tác đ ng trực tiếp của khách du lịch và c ng đồng địa phương.
Từ việc nghiên cứu thực trạng, đánh giá các yếu tố ảnh hư ng đến phát triển
du lịch sinh thái nhằm đề ra "Giải pháp phát triển Du lịch Sinh thái tại vườn quốc gia
Phú Quốc tỉnh Kiên Giang", đặc biệt góp phần phát triển DLST

VQG Phú Quốc

trong thời gian tới là rất cần thiết.
Đề tài đã tập trung nghiên cứu làm rõ các giá trị tiềm năng phát triển du lịch
sinh thái của Vườn Quốc gia Phú Quốc. Tiến hành điều tra 350 doanh nghiệp du
lịch tại huyện đảo Phú Quốc để đo lường các yếu tố ảnh hư ng phát triển du lịch
sinh thái tại Vườn quốc gia Phú Quốc
Trên cơ s các đánh giá của kết quả nghiên cứu, sau khi tham khảo ý kiến

more job opportunities for the local community. That will contribute to complete
the strategic objective of Vietnam's tourism, aim to develop Phu Quoc into a highquality eco-tourism center of Vietnam, the region and the world and especially to
converse biodiversity at Phu Quoc National Park.


v

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii
TÓM TẮT ................................................................................................................. iii
ABSTRACT ...............................................................................................................iv
MỤC LỤC ...................................................................................................................v
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ........................................................................ix
DANH MỤC PHỤ LỤC ............................................................................................. x
DANH MỤC CÁC BẢNG.........................................................................................xi
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH ............................................................... xiii
PHẦN MỞ ĐẦU .........................................................................................................1
1.Lý do chọn đề tài ................................................................................................... 1
. M c tiêu nghiên cứu ............................................................................................. 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................... 3
4.

ngh a thực ti n của đề tài: Về mặt thực ti n kết quả nghiên cứu có thể làm tài
liệu tham khảo trong việc xây dựng các kế hoạch phát triển DLST

VQG Phú

Quốc. .......................................................................................................................... 3
5. Kết cấu của luận văn .............................................................................................. 3

TÓM TẮT CHƯƠNG 1 ............................................................................................ 24
CHƯƠNG : PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......................................................25
.1 Giới thiệu chung ................................................................................................ 25
.1.1 Phương pháp luận: ...................................................................................25
.1. Phương pháp nghiên cứu: ........................................................................25
. Nghiên cứu các yếu tố ảnh hư ng đến sự phát triển du lịch sinh thái Vườn Quốc
gia Phú Quốc............................................................................................................ 26
. .1 Mô hình nghiên cứu .................................................................................26
. . Quy trình nghiên cứu các yếu tố ảnh hư ng đến sự phát triển du lịch sinh
thái

Vườn quốc gia Phú Quốc ........................................................................27

. .3 Cơ s hình thành thang đo nháp và mã hóa biến .....................................28
. .4 Phương pháp nghiên cứu..........................................................................31
. .4. Giai đoạn nghiên cứu chính thức ..........................................................37
TÓM TẮT CHƯƠNG ............................................................................................ 40
Chương 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH ............................................41
SINH THÁI TẠI VƯỜN QUỐC GIA PHÚ QUỐC.................................................41
3.1. Tổng quan về Vườn quốc gia Phú Quốc .......................................................... 41
3.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Vườn quốc gia Phú Quốc .............41


vii
3.1.2. Vị trí địa lý, khí hậu, thủy văn ................................................................41
3.1.3 Tổ chức b máy Ban quản lý của Vườn quốc gia Phú Quốc ...................44
3.2 Tài nguyên du lịch sinh thái của Vườn quốc gia Phú Quốc .............................. 45
3. .1 Hệ thực vật rừng .......................................................................................45
3. . Hệ đ ng vật rừng ......................................................................................49
3. .3 Cảnh quan và những di tích lịch sử, văn hóa ...........................................56


Vườn quốc gia Phú Quốc .... 90

3.4.1 Những kết quả đạt được ...........................................................................90
3.4. Thuận lợi ..................................................................................................90


viii
3.4.3 Những tồn tại ............................................................................................90
3.4.4 Những vấn đề đặt ra đối với phát triển du lịch sinh thái

Vườn quốc gia

Phú Quốc ...........................................................................................................91
TÓM TẮT CHƯƠNG 3 ............................................................................................ 92
Chương 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI Ở VƯỜN QUỐC
GIA PHÚ QUỐC ......................................................................................................94
4.1. Định hướng ....................................................................................................... 94
4.1.1. Cơ s đề xuất các định hướng .................................................................94
4.1. . M c tiêu, định hướng ..............................................................................95
4. . Các giải pháp phát triển du lịch sinh thái

Vườn quốc gia Phú Quốc ............ 99

4. .1 Đối với Tiềm năng tài nguyên du lịch sinh thái .......................................99
4. . Đối với Mức đ tham gia của c ng đồng vào du lịch sinh thái .............102
4. .3 Đối với Năng lực tổ chức thực hiện hoạt đ ng du lịch sinh thái ...........103
4. .4 Đối với Khả năng đáp ứng về hạ tầng và cơ s vật chất kỹ thuật du lịch
.........................................................................................................................109
4.2.5. Đối với Năng lực xây dựng và xúc tiến quảng bá sản phẩm du lịch sinh

XT

Xúc tiến

TN

Tài nguyên

PT

Phát triển

UNWTO

World Tourism Organisation

WWF

World Wild Fund

ESCAP

Economic and Social Commission for Asia and the Pacific

IUCN

International Union for Conservation of Nature and Natural Resources

KDTSQ


Ph l c 1: Danh sách chuyên gia
Ph l c : Dàn bài thảo luận nhóm chuyên gia
Ph l c 3: Bảng câu hỏi khảo sát
Ph l c 4: Kết quả khảo sát
Ph l c 5: Hình ảnh trong chuyến đi khảo sát thực tế


xi

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng .1: Thang đo nghiên cứu các yếu tố ảnh hư ng đến sự phát triển du lịch sinh
thái

VQG Phú Quốc .............................................................................................. 28

Bảng . : Giai đoạn nghiên cứu các yếu tố ảnh hư ng đến sự phát triển du lịch sinh
thái

VQG Phú Quốc .............................................................................................. 31

Bảng .3: Tổng hợp thang đo chính thức của mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh
hư ng đến sự phát triển du lịch sinh thái

VQG Phú Quốc ................................... 33

Bảng .4: Tổng hợp thang đo các yếu tố ảnh hư ng đến sự phát triển du lịch sinh
thái VQG Phú Quốc ................................................................................................ 35
Bảng 3.1: So sánh thành phần thực vật của VQG Phú Quốc với các VQG khác .... 49
Bảng 3. : So sánh thành phần loài thú của VQG Phú Quốc với các VQG khác ..... 50
Bảng 3.3: So sánh thành phần loài chim của VQG Phú Quốc với các VQG khác .. 51

Bảng 3. 8: Tóm tắt mô hình hồi quy ....................................................................... 84
Bảng 3. 6: Kiểm định về sự phù hợp của mô hình hồi quy..................................... 84
Bảng 3. 7: Hệ số phương trình hồi quy ................................................................. ..85
Bảng 3.28: Kết quả kiểm định giả thuyết mô hình hồi quy ..................................... 89


xiii

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH
Hình 1.1: Các yếu tố ảnh hư ng đến sự phát triển du lịch sinh thái ........................ 16
Hình 2.1: Mô hình các yếu tố ảnh hư ng đến sự phát triển du lịch sinh thái

Vườn

quốc gia Phú Quốc do tác giả đề xuất ...................................................................... 26
Sơ đồ .1: Quy trình nghiên cứu các yếu tố ảnh hư ng đến sự phát triển du lịch sinh
thái

VQG Phú Quốc .............................................................................................. 27

Hình 2.2: Mô hình các yếu tố ảnh hư ng đến sự phát triển du lịch sinh thái

Vườn

quốc gia Phú Quốc ................................................................................................... 34
Hình 3.1: Vườn quốc gia Phú Quốc ......................................................................... 42


1



..và đa dạng các loài sinh vật. Thực vật

Phú Quốc cũng rất phong phú về thành phần loài (Khu Dự trử sinh quyển Phú
Quốc, 016) gồm 5 9 loài thu c 118 họ và 365 chi, trong đó có 0 loài quý hiếm
loài quý hiếm, 8 loài đặc hữu, đặc biệt có

loài mới cho khoa học là Ceremium

phuquoensis Phamh nov-sp và loài Porphyra tanake Phamh nov-sp thu c họ
Rhydophyceae. Đ ng vật đặc hữu đảo Phú Quốc ngoài chó Phú Quốc (Canis dingo),


2
còn có hai phân loài chim là chìa vôi vàng (Motacilla flava) và hút mật đỏ
(Aethopyga siparaja). Tính quý hiếm của đ ng vật đảo Phú Quốc còn thể hiện

3

loài ghi trong Sách Đỏ, trong đó loài có nguy cơ tuyệt chủng là rắn hổ mây, vích
(Chenolia mydas), cá sấu nước ngọt (Crocodylus siamensis), đồi mồi (Eretmochelys
imbricata), chồn bay (Petaurista petauríta), vượn má trắng (Hylopetes lar), voọc
mông trắng (Presbytis francoisi), gấu chó (Helaretos malayanus). Bên cạnh đó
VQG còn là nơi có nhiều cảnh quan đ p, hấp dẫn du lịch
du lịch nói chung, đặc biệt là DLST

Tuy nhiên cho đến nay

VQG còn chưa phát triển, điều này ảnh


Hệ thống hóa khoa học phát triển DLST

-

Đánh giá thực trạng phát triển DLST VQG Phú Quốc;

-

Đánh giá các yếu tố ảnh hư ng đến sự phát triển du lịch sinh thái
Quốc

VQG;

VQG Phú


3
Đề xuất giải pháp phát triển du lịch sinh thái

-

3. Đ i t ợng v
it

h

VQG Phú Quốc tỉnh Kiên Giang.

vi nghiên c u


VQG Phú Quốc

Chương : Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng hoạt đ ng du lịch sinh thái
Chương 4: Giải pháp phát triển du lịch sinh thái

VQG Phú Quốc
VQG Phú Quốc

VQG Phú


4

Ch ơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN
DU LỊCH SINH THÁI Ở VƯỜN QUỐC GIA
1.1. Những vấn đề cơ bản về hát triển du lịch sinh thái
1.1.1. Các khái niệm về du lịch sinh thái
Du lịch sinh thái là loại hình du lịch có xu thế phát triển nhanh chóng trên
phạm vi toàn thế giới và ngày càng chiếm được sự quan tâm của nhiều người b i
đây là loại hình du lịch thiên nhiên có trách nhiệm, h trợ cho các m c tiêu bảo tồn
tự nhiên, môi trường và phát triển c ng đồng.
M t trong những định ngh a được coi là sớm về DLST mà đến nay vẫn
được nhiều người quan tâm là định ngh a của Hiệp h i DLST Quốc tế (1991): “Du
lịch sinh thái là loại hình du lịch có trách nhiệm đối với các vùng tự nhiên, bảo vệ
môi trường và duy trì cuộc sống yên bình của người dân địa phương”
Định ngh a này đề cao trách nhiệm bảo vệ môi trường, giữ gìn, tôn tạo, tránh
sự ảnh hư ng tiêu cực đến môi trường tự nhiên, hệ sinh thái, và cả cu c sống của cư
dân địa phương.
Theo quỹ bảo tồn đ ng vật hoang dã WWF (1989): "Du lịch sinh thái đề cập

nhiều

dạng khác nhau tùy theo nhận thức, quan điểm các nhà nghiên cứu của các tổ chức
và tùy vào điều kiện đặc thù của các Quốc gia, các khu vực địa lý, hành chính khác
nhau. Nơi nào ý thức trách nhiệm đối với thiên nhiên cao hơn thì tiêu chí thiên
nhiên hoang sơ được đề cập đến nhiều hơn. Có những nơi ý thức bảo tồn thiên
nhiên cũng như yếu tố tiêu chí giáo d c môi trường, sinh thái, tiêu chí về quản lý
bền vững được chú trọng nhiều hơn.
Nhận định chung: Cách nhìn nhận du lịch sinh thái hiện nay cũng khá m
và cho dù có những khác biệt nhất định nhưng đa số các chuyên gia và tổ chức
quốc tế đều thống nhất những n i dung cơ bản mà du lịch sinh thái cần phải có, đó
là:
-

Du lịch sinh thái là m t loại hình phát triển du lịch bền vững, được quản lý bền
vững;

-

Là loại hình dựa vào thiên nhiên là chính (đặc biệt là

những khu vực còn

hoang sơ, được bảo tồn tương đối tốt);
-

Có h trợ bảo tồn (không làm thay đổi tính toàn v n của hệ sinh thái, nguồn thu
được từ hoạt đ ng du lịch sinh thái được đầu tư cho công tác bảo tồn, bảo vệ
môi trường


chính c thể như việc làm và tiền lương nhân công, trích nguồn thu tái đầu tư cho
phúc lợi xã h i của c ng đồng địa phương, bù đắp cho công tác bảo vệ môi trường
sinh thái tại ch

và như vậy thì hoạt đ ng du lịch sinh thái hiện nay chưa được

triển khai theo đúng ngh a của nó tại nhiều khu vực.
Tuy nhiên, có m t yếu tố mà tất cả mọi người đều công nhận, đó là chỉ hoạt
đ ng du lịch dựa vào thiên nhiên mới được xem là hoạt đ ng du lịch sinh thái.
Chính vì yếu tố này nên hoạt đ ng du lịch sinh thái lại có thể phân loại theo tính
chất của các tài nguyên đặc trưng nhất nơi nó di n ra tại các vùng núi có đ cao
trên 800m, du lịch sinh thái biển đảo được di n ra tại các vùng ven biển, hải đảo và
Việt Nam hiện nay, bên cạnh các hệ sinh thái tự nhiên, các hệ sinh thái theo từng
kiểu tài nguyên du lịch sinh thái đặc trưng như: du lịch biển, du lịch núi và hang
đ ng, du lịch rừng sinh thái thiên nhiên, du lịch thăm bản làng dân t c,du lịch thôn
quê, du lịch gắn với chữa bệnh.
1.1.2 Các đặc tr ng của du lịch sinh thái
Theo tổ chức du lịch thế giới - World Tourism Organization (1993) đề ra các
đặc trưng sau đây của du lịch sinh thái:
Tài nguyên tự nhiên trong du lịch sinh thái là những tài nguyên còn tương
đối nguyên sơ. Môi trường tự nhiên trong du lịch sinh thái còn tương đối nguyên sơ,
chưa chịu hoặc ít bị xâm hại b i bàn tay con người; còn văn hoá bản địa là các di


8
tích kiển trúc, các giá trị văn hoá tồn tại dưới dạng vật thể, phi vật thể được tạo ra
b i chính điều kiện tự nhiên và lịch sử phát triển của nơi điểm đến. M i khu vực
bảo tồn tự nhiên phải đảm bảo tính đa dạng sinh học, có tính đặc thù để m i điểm
đến tham quan có sự hấp dẫn riêng đối với khách du lịch.
Các sản phẩm du lịch sinh thái hướng tới bảo tồn giá trị tự nhiên, văn hoá, xã

Đem lại giá trị hư ng th ngày càng cao cho du khách, góp phần cải thiện điều


9
kiện sống, nâng cao phúc lợi cho người dân tại các khu vực có tổ chức DLST.
-

Bảo vệ và cải thiện môi trường, bảo toàn các tài nguyên thiên nhiên, hệ sinh
thái; Giới thiệu được bản sắc và giá trị văn hóa bản địa đ c đáo riêng đến nhiều
người, và giữ gìn được bản sắc đó.
Phát triển DLST đang là m c tiêu của nhiều vùng nhiều quốc gia, tuy nhiên

để thúc đẩy sự phát triển của hoạt đ ng này, ngày nay người ta hiểu việc phát triển
DLST không tách rời với phát triển bền vững, ngh a là phải đảm bảo các nguyên tắc
cơ bản của phát triển bền vững. Theo Western, D. hiệu quả việc phát triển DLST
phải được xem xét

các khía cạnh kinh tế, xã h i và môi trường nhằm đạt được

m c tiêu chung của DLST là sự khai thác tiềm năng du lịch cho bảo tồn và phát
triển.
1.1.4. iều kiện để phát triển du lịch sinh thái
Theo Đinh Kiệm ( 013), xuất phát từ nguyên tắc và m c tiêu của DLST, có
thể tổng quát hóa các điều kiện để phát triển DLST theo 05 n i dung cơ bản sau:
iều kiệ th

hất: để có thể tổ chức được du lịch sinh thái là sự tồn tại của

các hệ sinh thái tự nhiên điển hình với tính đa dạng sinh thái cao. Sinh thái tự nhiên
được hiểu là sự c ng sinh của các điều kiện địa lý, khí hậu và đ ng vật và thực vật,


hình.
iều kiệ th hai: có liên quan đến những nguyên tắc cơ bản của du lịch
sinh thái

điểm:

Để đảm bảo tính giáo d c, nâng cao được sự hiểu biết cho khách du lịch sinh
thái, người hướng dẫn ngoài kiến thức ngoại ngữ tốt còn phải là người am hiểu các
đặc điểm sinh thái tự nhiên và văn hoá c ng đồng địa phương. Điều này rất quan
trọng và có ảnh hư ng rất lớn đến hiệu quả của hoạt đ ng du lịch sinh thái, khác với
những loại hình du lịch tự nhiên khác khi du khách có thể tự mình tìm hiểu hoặc
yêu cầu không cao về sự hiểu biết này

người hướng dẫn viên. Trong nhiều trường

hợp, cần thiết phải c ng tác với người dân địa phương để có được những hiểu biết
tốt nhất, lúc đó người hướng dẫn viên chỉ đóng vai trò là m t người phiên dịch.
Hoạt đ ng du lịch sinh thái đòi hỏi phải có được người điều hành nguyên tắc.
Các nhà điều hành du lịch truyền thống thường chỉ quan tâm đến lợi nhuận và
không có cam kết gì đối với việc bảo tồn hoặc quản lý các khu tự nhiên, họ chỉ đơn
giản tạo cho khách du lịch m t cơ h i để biết được những giá trị tự nhiên và văn
hoá trước khi những cơ h i này thay đổi hoặc mất đi. Ngược lại, các nhà điều hành
du lịch sinh thái phải có được sự c ng tác với các nhà quản lý các khu bảo tồn thiên
nhiên và c ng đồng địa phương nhằm m c đích đóng góp vào việc bảo vệ m t cách
lâu dài các giá trị tự nhiên và văn hoá khu vực, cải thiện cu c sống, nâng cao sự
hiểu biết chung giữa người dân địa phương và du khách.
iều kiệ th ba: nhằm hạn chế tới mức tối đa các tác đ ng có thể của hoạt