LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết
quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào
khác.
Thái Nguyên, ngày 18 tháng 4 năm 2018
Tác giả

Phan Thị Phương

i


LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành, em xin bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới
Lãnh đạo trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên, các thầy giáo cô
giáo đã tham gia giảng dạy và cung cấp những kiến thức cơ bản, sâu sắc, tạo
điều kiện giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu tại nhà trường.
Đặc biệt, với tấm lòng thành kính, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến
TS. Nguyễn Thị Út Sáu, người đã trực tếp hướng dẫn khoa học và tận tình
giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn Lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo
huyện Võ Nhai, các Trường Tiểu học Đông Bo, Trường Tiểu học Lũng Luông,
Trường Tiểu học Liên Minh, Trường Tiểu học Sảng Mộc, Trường Tiểu học Thần
Sa, cùng bạn bè, người thân đã tạo điều kiện cả về thời gian, vật chất, tinh
thần cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận
văn.
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù
bản thân em đã luôn cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm
khuyết. Kính mong được sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, các Cô và các bạn
đồng nghiệp.
Em xin trân trọng cảm ơn!

1.1.2. Nghiên cứu ở Việt Nam............................................................................ 8
1.2. Một số khái niệm cơ bản ............................................................................ 10
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục ........................................................................ 10
1.2.2. Quản lý nhà trường - Quản lý hoạt động dạy học ................................... 13
1.2.3. Trường tiểu học và Trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số ....................
14
1.2.4. Môn Tiếng Việt - dạy học môn Tiếng Việt ............................................. 15
iii


1.2.5. Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng
dân tộc thiểu số ...................................................................................................
17

iii


1.3. Hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở trường tểu học ...................................
18
1.4. Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể năm 2018 ................................
20
1.4.1. Quan điểm xây dựng chương trình giáo dục phổ thông ..........................
20
1.4.2. Mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông.......................................
21
1.4.3. Yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực ............................................. 22
1.4.4. Kế hoạch giáo dục ................................................................................... 23
1.4.5. Nội dung giáo dục.................................................................................... 23
1.4.6. Giáo dục ngôn ngữ và văn học ................................................................ 24
1.5. Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng

2.2.2. Nội dung khảo sát .................................................................................... 42
2.2.3. Khách thể khảo sát và địa bàn khảo sát ...................................................
42
2.2.4. Phương pháp khảo sát..............................................................................
42
2.3. Kết quả khảo sát ......................................................................................... 42
2.3.1. Thực trạng hoạt động dạy học .................................................................
42
2.3.2. Thực trạng hoạt động học môn Tiếng Việt của học sinh ........................ 45
2.3.3. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt.......................... 48
2.4. Đánh giá chung về thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn
Tiếng Việt tại các trường tiểu học huyện Võ Nhai............................................ 62
2.4.1. Mặt mạnh .................................................................................................
62
2.4.2. Hạn chế .................................................................................................... 63
2.4.3. Nguyên nhân những tồn tại ..................................................................... 64
Kết luận chương 2.............................................................................................. 66
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT
Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ HUYỆN VÕ NHAI
...................................................................... 67
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp .............................................................. 67
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp .............................
67
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp ............................
67
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi của các biện pháp ...............................
68
3.2. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu
học vùng dân tộc thiểu số huyện Võ Nhai......................................................... 68




DANH MỤC VIẾT TẮT
CBQL

: Cán bộ quản lý

CSVC

: Cơ sở vật chất

DTTS

: Dân tộc thiểu số

GDĐT

: Giáo dục và Đào tạo

GV

: Giáo viên

HS

: Học sinh SL

: Số lượng
TX


Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính khả thi, tính cần thiết của các biện pháp đề xuất
......84

v


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng dạy học môn Tiếng Việt
nói riêng của đất nước ta đang là mối quan tâm rất lớn của toàn xã hội. Nằm
trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá
ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của học sinh,
trên tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương
Đảng (khoá XI, năm 2013) đã nhấn mạnh nhu cầu “Đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo về mục têu, nội dung và phương pháp”. Một trong
những nhiệm vụ của công cuộc cải cách giáo dục lần này là “Tổng kết, đánh
giá chương trình và sách giáo khoa hiện hành để xác định rõ những ưu điểm
cần thừa kế, phát huy và hạn chế bất cập cần khắc phục” [13]. Dự thảo
chương trình phát triển tổng thể các môn học năm 2018 rất chú trong môn
ngữ văn và trong đó việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo đối với học
sinh dân tộc thiểu số là vấn đề quan trọng nhằm nâng cao dân trí, góp phần
ổn định cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số, rút ngắn khoảng cách chất
lượng giữa học sinh dân tộc thiểu số vùng khó khăn với học sinh vùng thuận
lợi, phát triển chất lượng đại trà, tăng tỷ lệ học sinh khá, giỏi, giảm tỷ lệ học
sinh yếu kém, đào tạo bồi dưỡng học sinh “mũi nhọn” trong các cấp học,
nhằm góp phần đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng thời kỳ công nghiệp hóa,
hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Bên cạnh sự phát triển của giáo dục cả nước, trong những năm qua,
ngành giáo dục và đào tạo huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên đã ý thức được
trách nhiệm, quán triệt sâu sắc các Nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật

làm ảnh hưởng trực tiếp trong đời sống gia đình của mỗi cá nhân, học sinh vẫn
sử dụng tếng mẹ đẻ khi rời trường, rời lớp. Học sinh thường có những khó
khăn tâm lý trong quá trình tiếp nhận kiến thức, kĩ năng Tiếng Việt.
Giáo viên dạy Tiếng Việt cho học sinh dân tộc còn một số hạn chế về
chuyên môn và không thành thạo tếng dân tộc.
Từ những vấn đề trên dẫn đến hiện tượng “ngồi nhầm lớp” của học sinh
hiện nay rải rác vẫn tồn tại và đang là vấn đề bức xúc của ngành giáo dục,
được các cấp lãnh đạo, những người làm công tác giáo dục của địa phương
và dư luận xã hội hết sức quan tâm. Xuất phát từ những lý do trên đòi hỏi
chúng ta cần có những biện pháp thiết thực trong quản lý hoạt động dạy học
môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số phù hợp từng đơn
vị, từng nhà trường trong hệ thống giáo dục.
Vì vậy tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn
Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số huyện Võ Nhai,
3


tỉnh Thái Nguyên”

4


2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động dạy học
môn Tiếng Việt ở trường tểu học vùng dân tộc thiểu số huyện Võ Nhai, đề
tài đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở
trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số huyện Võ Nhai.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng
Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số.


dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số huyện Võ
Nhai, tỉnh Thái Nguyên.
6. Giả thuyết khoa học
Việc quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học
vùng dân tộc thiểu số huyện Võ Nhai đã đạt được những kết quả nhất định,
tuy nhiên còn một số hạn chế bất cập. Nếu đề xuất được các biện pháp quản
lý hợp lý và đồng bộ phù hợp với thực tế ở địa phương thì sẽ góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng dạy học môn Tiếng Việt trong
các nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiện
nay.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài, chúng tôi sử dụng các phương
pháp phân tích, so sánh, tổng hợp các tài liệu, tư liệu sách báo, công trình
khoa học, văn bản, chỉ thị thể hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà
nước về quản lý giáo dục, các văn bản pháp quy có tnh pháp lý về giáo dục,
luật giáo dục, điều lệ trường tiểu học, tài liệu liên quan đến quản lý hoạt động
dạy học môn Tiếng Việt ở trường tiểu học để có cơ sở khoa học xây dựng cơ
sở lý luận của đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Sử dụng phiếu trưng cầu ý
kiến đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, GV của 5 trường tểu học nhằm thu
thập thông tin về thực trạng hoạt động dạy học, thực trạng quản lý hoạt
động dạy học môn Tiếng Việt ở trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số
huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.
7.2.2. Phương pháp phỏng vấn sâu: Lấy ý kiến của các nhà quản lý giáo
dục, đội ngũ giáo viên nhằm làm rõ thực trạng hoạt động dạy, quản lý
hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số
7

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
TIẾNG VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÙNG DÂN TỘC THIỂU
SỐ
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nghiên cứu trên thế giới
Trên thế giới không có quốc gia nào, không có dân tộc nào lại không
quan tâm đến phát triển giáo dục vì vậy dạy học từ lâu đã được nhiều nhà
triết học đồng thời là nhà giáo dục ở cả phương Đông và phương Tây đề cập
đến. Có thể kể đến các tư tưởng và công trình chủ yếu dưới đây.
Ở phương Đông, các nhà tư tưởng về giáo dục có cách đây hơn 2500
năm, một triết gia nổi tiếng, một nhà Giáo dục lỗi lạc của Trung Quốc là Khổng
Tử (551-479TCN) đã cho rằng: “Đất nước muốn phồn vinh, yên bình và thịnh
vượng thì người quản lý cần chú trọng đến ba yếu tố là Thứ (dân đông), Phú
(dân giàu), Giáo (dân được giáo dục). Khổng Tử cho rằng giáo dục là một
thành tố không thể thiếu được của mỗi dân tộc, của mỗi quốc gia. Ông cho
rằng việc giáo dục là cần thiết cho mỗi người “Hữu giáo vô loài” nghĩa là mọi
người trong xã hội đều có quyền được học, được giáo dục, không phân biệt
giầu, nghèo, sang, hèn, thiện, ác... Có đặt tư tưởng Khổng Tử vào thời điểm
lịch sử bấy giờ chỉ tầng lớp thống trị có đặc quyền ấy mới thấy hết tính cách
mạng của ngài. “Hữu giáo vô loại” như phát đại bác nã vào cái thành trì
giáo dục đẳng cấp. Ngài còn đặt nền móng cho đường lối giáo dục toàn dân
tồn tại và phát triển đến ngày nay. Về phương pháp giáo dục ông coi trọng
việc tự học, tự rèn luyện, tu thân, phát huy mặt tích cực, sáng tạo, năng lực
nội sinh, dạy học sát đối tượng, cá biệt hóa đối tượng. Kết hợp học với thực
hành, lý thuyết với thực tiễn, phát triển động cơ học tập đúng đắn, tạo
hứng thú và ý trí quyết tâm của người học. Đến nay, phương pháp giáo
dục của Khổng Tử vẫn còn nguyên giá trị, là bài học lớn cho các nhà trường
1
0


học, quản lý hoạt động dạy học.
Tuy nhiên, những nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở nước
ngoài vẫn chưa có công trình nào bàn luận, nghiên cứu sâu đến quản lý hoạt
động dạy học trong nhà trường tiểu học nói chung và quản lý hoạt động
1
2


dạy học trong nhà trường tểu học lấy năng lực, phẩm chất của học sinh làm
mục têu dạy học nói riêng.

1
3


1.1.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
Ngay từ những năm đầu mới thành lập, nhà nước ta rất chú trọng đến
vấn đề giáo dục, đặc biệt là vấn đề giáo dục, đặc biệt là vấn đề dạy học. Năm
1945, Bác Hồ đã có chỉ thị: “Sự học tập trong nhà trường có ảnh hưởng rất lớn
cho tương lai của thanh niên và thanh niên là tương lai của nước mình. Vì vậy
phải biết dạy cho học trò biết yêu nước thương nòi,… phải dạy cho họ có ý trí tự
lập tự cường, quyết không chịu thua kém ai, quyết không chịu làm nô lệ” [dẫn
theo 16, tr.25].
Tư tưởng trên của Bác gợi ý cho chủ thể quản lý dạy học một số vấn đề:
Quản lý dạy học phải gắn liền với thể chế xã hội, nề nếp dạy học, trình độ
người dạy, năng lực tự học, tinh thần độc lập suy nghĩ và tính sáng tạo
của người học.
Đảng và Nhà nước ta coi giáo dục là “Quốc sách hàng đầu”, điều này đã
được luật hóa trong Luật giáo dục: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu
nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” [22, tr.3].