Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
LÊ THỊ THÁI HẠNH
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC,
NUÔI DƯỠNG TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
THÀNH PHỐ HẠ LONG LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. TRỊNH NGỌC THẠCH
THÁI NGUYÊN - 2013
Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng, luận văn này là công trình nghiên cứu khoa
học thực sự của cá nhân tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học
của TS. Trịnh Ngọc Thạch.
Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa
từng được công bố trong bất kỳ một công trình khoa học nào khác.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2013
Học viên Lê Thị Thái Hạnh
Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn ii
4. Đối tượng nghiên cứu 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 3
5.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của vấn đề quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi
dưỡng trẻ ở trường mầm non 3
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ
ở các trường mầm non thành phố Hạ Long 3
5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở các
trường mầm non thành phố Hạ Long nhằm nâng cao chất lượng giáo dục 3
6. Phương pháp nghiên cứu 4
6.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết 4
6.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4
6.3. Nhóm phương pháp hỗ trợ 4
7. Phạm vi nghiên cứu 4
7.1. Về nội dung 4
7.2. Về khách thể khảo sát 4
8. Kết cấu của luận văn 5
Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn iv
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC,
NUÔI DƢỠNG TRẺ Ở TRƢỜNG MẦM NON 6
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6
1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài 6
1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước 7
1.2. Một số khái niệm công cụ 7
1.2.1. Quản lý, quản lý nhà trường 7
1.2.2. Hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở trường mầm non 11
1.2.3. Biện pháp quản lý 11
1.2.4. Quản lý trường mầm non 12
2.3. Thực trạng quản lý nội dung công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở các
trường mầm non Thành phố Hạ Long. 54
2.3.1 Thực trạng công tác lập kế hoạch quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi
dưỡng trẻ ở các trường mầm non Thành phố Hạ Long. 54
2.3.2. Thực trạng công tác tổ chức thực hiện kế hoạch chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ
của hiệu trưởng các trường mầm non Thành phố Hạ Long 54
2.2.3. Thực trạng công tác chỉ đạo thực hiện hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng
trẻ của hiệu trưởng trường mầm non Thành phố Hạ Long. 57
2.2.4. Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng
trẻ ở các trường mầm non Thành phố Hạ Long. 58
Tiểu kết Chương 2 64
Chƣơng 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC, NUÔI
DƯỠNG TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ HẠ LONG 65
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp 65
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 65
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với đặc điểm lứa tuổi 65
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo huy động mọi nguồn lực để giúp trẻ phát triển. 66
3.2. Các biện pháp quản lý công chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở các trường mầm
non thành phố Hạ long 66
3.2.1. Nhóm biện pháp nâng cao nhận thức về công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ 66
ngũ cán bộ quản lý nhà trường. 66
Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn vi
3.2.2. Nhóm biện pháp nâng cao năng lực chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ cho đội
ngũ cán bộ giáo viên, nhân viên 68
3.2.3. Nhóm biện pháp bổ trợ 74
3.2.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp 90
3.3. Khảo sát kiểm chứng tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 91
CB,GV,NV
: Cán bộ, giáo viên, nhân viên
GDMN
: Giáo dục mầm non
GVCN
: Giáo viên chủ nhiệm
HĐGD
: Hội đồng giáo dục
QLGD
: Quản lý giáo dục
Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn v
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Nhận thức của hiệu trưởng, giáo viên các trường mầm non Thành
phố Hạ Long về công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ 31
Bảng 2.2: Nhận thức của giáo viên về vai trò của giáo viên trong quá trình
chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ 33
Bảng 2.3: Kết quả khảo sát thực trạng nhận thức của giáo viên về việc hình
thành các kỹ năng tự chăm sóc, bảo vệ sức khỏe, đảm bảo an toàn
cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở
trường mầm non 35
Bảng 2.4: Năng lực của hiệu trưởng trường mầm non về quản lý công tác chăm
sóc, nuôi dưỡng trẻ 37
Bảng 2.5: Năng lực của giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi về quản lý
công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ 42
Bảng 2.6: Thực trạng nội dung chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mẫu giáo lớn ở trường
mầm non 46
ngôn ngữ, tình cảm - xã hội, thẩm mỹ. Để đạt được mục tiêu giúp trẻ phát triển
toàn diện thì cần phải kết hợp hài hoà giữa nuôi dưỡng và chăm sóc sức khoẻ,
đó là điều tất yếu.
Vấn đề quản lý chăm sóc, nuôi dưỡng trong trường mầm non luôn là mối
quan tâm lớn của toàn xã hội. Đánh giá tầm quan trọng của công tác chăm sóc,
nuôi dưỡng của giáo dục mầm non tại công văn số 5396/BGDĐT-GDMN của
Bộ giáo dục - Đào tạo về việc “Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ Giáo dục mầm
non năm học 2012 - 2013” : Tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám
sát hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc sức khoẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non.
Tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng chống suy dinh dưỡng, phòng chống
béo phì, giảm tỉ lệ trẻ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân (cân nặng theo tuổi) dưới 8%
và tỉ lệ trẻ bị suy dinh dưỡng thể thấp còi (chiều cao theo tuổi) dưới 10%.
Phấn đấu giảm ít nhất 1% số trẻ suy dinh dưỡng so với cùng kì năm trước
Tăng cường các biện pháp phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ trong
các cơ sở GDMN, đảm bảo an toàn tuyệt đối về thể chất và tinh thần. Chủ động
phòng chống dịch bệnh trong trường mầm non, giữ gìn môi trường sinh hoạt,
dụng cụ ăn uống, đồ dùng, đồ chơi của trẻ của trẻ sạch sẽ để phòng chống một
số bệnh do virut gây ra, dễ lây lan và gây nguy hiểm tới tính mạng của trẻ.
Để đạt được các mục tiêu nói trên, cũng trong công văn nói trên, Bộ
GDĐT xác định rõ các giải pháp lớn:
Tiếp tục thực hiện sử dụng Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi nhằm nâng cao
chất lượng thực hiện chương trình GDMN có biện pháp phối hợp tác động kịp
thời giữa gia đình và nhà trường giúp trẻ phát triển tốt, tạo nền tảng vững chắc cho
trẻ bước vào lớp 1 " Triển khai Chương trình GDMN mới ở tất cả các cơ sở
Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn 2
GDMN, trong đó đảm bảo có 95% số nhóm/lớp trở lên được thực hiện chương
trình này. Các địa phương cần chủ động, sáng tạo trong việc thực hiện chương
hết số giáo viên tuổi đã cao, không còn thích hợp trong việc đứng lớp thì được
các trường bố trí làm nhân viên nấu ăn. Vì vậy việc phối kết hợp giữa nuôi
dưỡng và chăm sóc theo mục tiêu chương trình GDMN mới chưa tốt và chưa
có hiệu quả cao.
Những khó khăn, hạn chế trên đây đã ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng
hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng ở các trường mầm non tại thành phố Hạ Long.
Chính vì vậy tôi chọn đề tài "Biện pháp quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi
dưỡng trẻ ở các trường mầm non thành phố Hạ Long".
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận quản lý giáo dục và sự phân tích, đánh giá thực trạng
quản lý ở các trường mầm non trên địa bàn, Luận văn đề xuất một số biện pháp
quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng ở các trường mầm non thành phố Hạ
Long trong giai đoạn hiện nay góp phần nâng cao chất lượng quản lý trường
mầm non nói chung, chất lượng giáo dục bậc học mầm non của thành phố Hạ
Long và của tỉnh Quảng Ninh nói riêng.
3. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ của Hiệu trưởng ở
các trường mầm non
4. Đối tƣợng nghiên cứu
Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động chăm sóc, nuôi
dưỡng trẻ lứa tuổi mẫu giáo lớn ở các trường mầm non thành phố Hạ Long.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của vấn đề quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi
dưỡng trẻ ở trường mầm non
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng
trẻ ở các trường mầm non thành phố Hạ Long
5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở
các trường mầm non thành phố Hạ Long nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn
5
Quá trình nghiên cứu thực tiễn tiến hành tại các trường mầm non thành
phố Hạ Long tỉnh Quảng ninh.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục
nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dƣỡng
trẻ ở trƣờng mầm non.
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dƣỡng trẻ
ở các trƣờng mầm non thành phố Hạ Long
Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dƣỡng trẻ ở
các trƣờng mầm non thành phố Hạ Long Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn 6
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC,
NUÔI DƢỠNG TRẺ Ở TRƢỜNG MẦM NON
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài
Vấn đề chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ đã được nghiên cứu từ rất sớm và
Tác giả Ngô Công Hoàn, đại học quốc gia Hà Nội với Giao tiếp và ứng
xử sư phạm.
Tác giả Hoàng Thị Phương với Vấn đề ý thức trong việc hình thành
hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ 5 tuổi (Tạp chí nghiên cứu giáo dục, Hà
nội, số 5/2000).
Có thể nhận thấy, qua sự khái lược về một số công trình nghiên cứu lý
luận - thực tiễn của các tác giả trong và ngoài nước đã có những nghiên cứu về
tâm, sinh lý trẻ em lứa tuổi mầm non và sự phát triển tâm, sinh lý thông qua
hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ. Đến nay chưa có công trình nào nghiên
cứu một cách đầy đủ và cụ thể về chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở trường mầm non.
Vì vậy, dựa vào kết quả trên, tôi mạnh dạn đi sâu nghiên cứu về nâng cao chất
lượng chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ trường mầm non, qua đây góp phần làm phong
phú thêm thông tin lí luận và thực tiễn về vấn đề này.
1.2. Một số khái niệm công cụ
1.2.1. Quản lý, quản lý nhà trường
1.2.1.1. Quản lý
Quản lý là một loại hình lao động của con người trong cộng đồng nhằm
thực hiện các mục tiêu mà tổ chức hoặc xã hội đặt ra. Trong xã hội loài người,
quản lý là một hoạt động bao trùm mọi mặt đời sống xã hội. Quản lý là nhân tố
không thể thiếu được trong đời sống và sự phát triển của xã hội. Loài người đã trải
qua nhiều thời kỳ phát triển với nhiều hình thái xã hội khác nhau nên cũng trải qua
nhiều hình thức quản lý khác nhau. Các triết gia, các nhà chính trị từ thời cổ đại
đến nay đều rất coi trọng vai trò của quản lý trong sự ổn định và phát triển của xã
hội. Nó là một phạm trù tồn tại khách quan và là một tất yếu lịch sử.
Theo C. Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung
nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự
Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn 8
9
Từ các định nghĩa trên có thể rút ra một số điểm chung:
+ Quản lý là hoạt động lao động, hoạt động này để điều khiển lao động
của hoạt động khác.
+ Yếu tố con người giữ vai trò trung tâm của hoạt động quản lý.
- Trong quản lý, bao giờ cũng có chủ thể quản lý và đối tượng quản lý,
quan hệ với nhau bằng những tác động quản lý. Những tác động quản lý chính
là những quyết định quản lý, là những nội dung chủ thể quản lý yêu cầu đối với
đối tượng quản lý. C.Mác so sánh một cách hình ảnh: Nhạc trưởng đối với hệ
thống nhạc công, trong đó nhạc trưởng là một chủ thể quản lý, nhạc công là chủ
thể bị quản lý (các nhạc công chịu sự tác động của nhạc trưởng) để đưa đến
một sản phẩm “kép” một sản phẩm “siêu sản phẩm” - Đó là cả chủ thể quản lý
và chủ thể bị quản lý đều phát triển (hoạt động tạo ra các chủ thể và về sự phát
triển của con người).
- Quản lý là một thuộc tính bất biến nội tại của một quá trình lao động xã
hội. Lao động quản lý là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn
tại, vận hành và phát triển.
- Quản lý là một hệ thống xã hội trên nhiều phương diện. Điều đó
cũng xác lập rằng quản lý phải có một cấu trúc và vận hành trong một môi
trường xác định.
Có thể mô tả cấu trúc của một hệ thống quản lý qua sơ đồ 1.1.
Sơ đồ 1.1. Cấu trúc của một hệ thống quản lý
chức sư phạm của quá trình dạy học và giáo dục thế hệ đang lớn lên".
Như vậy quản lý trường học là một chuỗi tác động hợp lý (có mục đích
tự giác, có kế hoạch, có hệ thống) mang tính tổ chức sư phạm của chủ thể quản
lý đến tập thể giáo viên và học sinh và những lực lượng giáo dục trong và ngoài
nhà trường nhằm huy động cùng cộng tác, phối hợp tham gia vào mọi hoạt
động của nhà trường làm cho quá trình này vận hành đến việc hoàn thành
những mục đích dự kiến.
Hay nói một cách khác, quản lý trường học thực chất là tác động có định
hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh
hoạt động của nhà trường theo nguyên lí giáo dục tiến tới mục tiêu giáo dục mà
trọng tâm của nó là đưa hoạt động dạy và học tiến lên trạng thái mới về chất.
Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn 11
1.2.2. Hoạt động chăm sóc, nuôi dƣỡng trẻ ở trƣờng mầm non
a. Hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em
- Việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ được tiến hành thông qua các hoạt động
theo quy định của chương trình giáo dục mầm non.
- Hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ bao gồm: chăm sóc dinh dưỡng,
chăm sóc sức khỏe
- Việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ còn thông qua hoạt động tuyên truyền
phổ biến kiến thức khoa học về chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em cho các cha mẹ
trẻ và cộng đồng (Kiến thức về chế độ dinh dưỡng cho trẻ theo độ tuổi, chăm
sóc giấc ngủ, chăm sóc vệ sinh, chăm sóc sức khoẻ và đảm bảo an toàn )
b. Đánh giá kết quả chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em
- Kiểm tra định kỳ sức khoẻ trẻ em: hai lần trong một năm học.
- Theo dõi biểu đồ tăng trưởng của trẻ em: trẻ 3 đến 12 tháng tuổi một
tháng cân, đo vào biểu đồ tăng trưởng cho trẻ một lần. Trẻ từ 13 đến 24 tháng tuổi
một tháng cân trẻ vào biểu đồ tăng trưởng một lần, 3 tháng đo vào biểu đồ tăng
trong nhà trường, nhà trẻ; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó. Đề xuất các thành viên
của Hội đồng trường trình cấp có thẩm quyền quyết định;
- Phân công, quản lý, đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển dụng,
thuyên chuyển; khen thưởng, thi hành kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên theo
quy định;
- Quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính, tài sản của
nhà trường.
- Tiếp nhận trẻ em, quản lý trẻ em và các hoạt động nuôi dưỡng, chăm
sóc, giáo dục trẻ em của nhà trường, nhà trẻ; quyết định khen thưởng, phê
duyệt kết quả đánh giá trẻ theo các nội dung nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục
trẻ em do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định.
- Dự các lớp bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản lý;
tham gia các hoạt động giáo dục 2 giờ trong một tuần; được hưởng chế độ phụ
cấp và các chính sách ưu đãi theo quy định;
- Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ chức
chính trị - xã hội trong nhà trường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng chăm
sóc, giáo dục trẻ.
Số hóa bởi trung tâm học liệu www: \\lrc-tnu.edu.vn 13
- Thực hiện xã hội hoá giáo dục, phát huy vai trò của nhà trường đối với
cộng đồng.
b. Nhiệm vụ và quyền hạn của trường mầm non
- Tổ chức thực hiện việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ từ ba tháng tuổi đến
sáu tuổi theo chương trình giáo dục mầm non do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và
Đào tạo ban hành.
- Huy động trẻ em lứa tuổi mầm non đến trường; Tổ chức giáo dục hoà
nhập cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em khuyết tật.
- Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên để thực hiện nhiệm vụ chăm sóc,
- Tuỳ theo điều kiện địa phương, nhà trường, nhà trẻ có thể có thêm
nhóm trẻ hoặc lớp mẫu giáo ở những địa bàn khác nhau để thuận tiện cho trẻ
đến trường, đến nhà trẻ (gọi là điểm trường). Hiệu trưởng phân công một phó
hiệu trưởng hoặc một giáo viên phụ trách lớp phụ trách điểm trường. Mỗi
trường, mỗi nhà trẻ không có quá 7 điểm trường.
1.3. Quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dƣỡng trẻ ở trƣờng mầm non
1.3.1. Mục tiêu của quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở trường
mầm non
Quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở trường mầm non nhằm
nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ 5 - 6 tuổi, thực hiện mục tiêu
giáo dục toàn diện trẻ mầm non, giúp trẻ chuẩn bị tốt về thể lực sức khỏe để
đến trường tiểu học. Đồng thời đảm bảo an toàn cho trẻ, tạo sự tin tưởng của xã
hội, cha mẹ học sinh về nhà trường mầm non, giúp Hiệu trưởng huy động được
các nguồn lực thực hiện chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ một cách hiệu quả.
1.3.2. Nội dung quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở trường mầm non
1.3.2.1. Lập kế hoạch chăm sóc nuôi dưỡng trẻ ở trường mầm non
Công tác lập kế hoạch (Kế hoạch hóa) là một chức năng quan trọng trong
công tác quản lý trường mầm non. Công tác kế hoạch trong trường mầm non
đòi hỏi người hiệu trưởng phải quan tâm đầy đủ đến các loại kế hoạch sau:
- Kế hoạch dài hạn - kế hoạch ngắn hạn
Copyright: Tài liệu đại học ©