BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ CÔNG THƯƠNG

VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG
------------------------------

NGUYỄN THỊ QUỲNH HOA

PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU BỀN VỮNG MẶT HÀNG
THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM KHI THAM GIA HIỆP ĐỊNH
ĐỐI TÁC XUYÊN THÁI BÌNH DƯƠNG (TPP)

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI - 2018
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ CÔNG THƯƠNG

VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG
---------------------------

NGUYỄN THỊ QUỲNH HOA


Tác giả luận án

Nguyễn Thị Quỳnh Hoa

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


3

MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ............................................................................. v
DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ…………………………………..viii
PHẦN MỞ ĐẦU............................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU BỀN VỮNG
MẶT HÀNG THỦY SẢN ............................................................................................. 23
1.1. Khái niệm, vai trò và nội dung phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy
sản .................................................................................................................................... 23
1.1.1. Khái niệm phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản ............................... 23
1.1.2. Vai trò của phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản .............................. 31
1.1.3. Nội dung phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản ................................. 33
1.2. Tiêu chí đánh giá phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản ............... 35
1.2.1. Tiêu chí phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản về mặt kinh tế ........... 35
1.2.2. Tiêu chí phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản về mặt môi trường .... 38
1.2.3. Tiêu chí phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản về mặt xã hội ............ 39
1.3. Các nhân tố tác động đến phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản . 41
1.3.1. Các nhân tố quốc tế và khu vực ......................................................................... 41
1.3.1.1. Việc tham gia và thực hiện các cam kết của Hiệp định đối tác xuyên Thái

2.1.2. Thực trạng xuất khẩu mặt hàng thủy sản của Việt Nam theo các tiêu chí phát
triển xuất khẩu bền vững về mặt môi trường ............................................................. 78
2.1.2.1. Mức độ ô nhiễm hay cải thiện môi trường dưới tác động của hoạt động xuất
khẩu thủy sản .............................................................................................................. 78
2.1.2.2. Mức độ duy trì các nguồn tài nguyên, nguồn lợi thủy sản dưới tác động của
hoạt động xuất khẩu ................................................................................................... 81
2.1.2.3. Khả năng kiểm soát của chính quyền và cộng đồng đối với xuất khẩu thủy
sản .............................................................................................................................. 83
2.1.3. Thực trạng xuất khẩu mặt hàng thủy sản của Việt Nam theo các tiêu chí phát
triển xuất khẩu bền vững về mặt xã hội ...................................................................... 84
2.1.3.1. Mức độ gia tăng việc làm và cải thiện thu nhập từ việc mở rộng xuất khẩu
thủy sản ...................................................................................................................... 84
2.1.3.2. Mức độ đảm bảo quyền về lao động, cải thiện điều kiện lao động ............... 87
2.1.3.3. Khả năng chia sẻ lợi ích giữa những người tham gia xuất khẩu thủy sản;
mức độ bình đẳng về phân phối thu nhập, phân hóa giàu nghèo… .......................... 87
2.2. Thực trạng các nhân tố tác động đến phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng
thủy sản của Việt Nam................................................................................................... 89
2.2.1. Các nhân tố quốc tế và khu vực ......................................................................... 89
2.2.1.1. Thương mại và cung - cầu hàng thủy sản thế giới ........................................ 89
2.2.1.2. Chính sách thương mại thủy sản của các nước nhập khẩu chính................. 92
2.2.2. Các nhân tố trong nước ....................................................................................... 98
2.2.2.1. Thể chế, chính sách phát triển xuất khẩu mặt hàng thủy sản ....................... 98
2.2.2.2. Năng lực sản xuất, xuất khẩu thủy sản ....................................................... 102
2.2.2.3. Các nguồn lực: nhân lực, cơ sở hạ tầng, công nghệ và vốn ....................... 105
2.2.2.4. Các nhân tố khác ......................................................................................... 110
2.3. Đánh giá chung về phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản của Việt
Nam giai đoạn 2007-2017 ............................................................................................ 111
2.3.1. Những thành tựu đạt được ............................................................................... 111
2.3.2. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân .......................................................... 113
2.3.3. Những vấn đề thực tiễn đặt ra đối với phát triển xuất khẩu bền vững mặt

3.3.1. Giải pháp về phía Nhà nước ............................................................................. 144
3.3.1.1. Nhóm giải pháp, chính sách chủ yếu nhằm đảm bảo hài hòa giữa tăng
trưởng xuất khẩu thủy sản và phát triển xuất khẩu bền vững .................................. 144
3.3.1.2. Nhóm giải pháp, chính sách chủ yếu nhằm đảm bảo hài hòa giữa tăng
trưởng xuất khẩu thủy sản và bảo vệ môi trường .................................................... 160
3.3.1.3. Nhóm giải pháp, chính sách chủ yếu nhằm đảm bảo hài hòa giữa tăng
trưởng xuất khẩu thủy sản và giải quyết các vấn đề xã hội ..................................... 163
3.3.2. Giải pháp đối với doanh nghiệp và hiệp hội .................................................... 166
3.3.2.1. Giải pháp đối với các doanh nghiệp ngành thủy sản.................................. 166
3.3.2.2. Giải pháp đối với các hiệp hội ngành hàng thủy sản ................................. 168
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..................................................................................... 171
DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN ÁN 174
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................... 175
PHỤ LỤC...................................................................................................................... 181

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


6
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1. Danh mục cụm từ viết tắt tiếng Anh
Viết tắt
AEC
AFTA
AQIS

Giải nghĩa tiếng Anh
Asean Economic Community

Codex Alimentary Commission
Uỷ ban Tiêu chuẩn Thực phẩm
Codex quốc tế
Common Effective Preferential Chương trình ưu đãi thuế quan có
Tariff
hiệu lực chung
Chứng nhận xuất xứ
Certificate of Origin
Hiệp định thương mại tự do với Liên
EU Free Trade Agreement
minh châu Âu
Chương trình thu hoạch sớm
Early Harvest Program
Hội chứng tôm chết sớm
Early Mortality Syndrome

EU

European Union

Liên minh châu Âu

FAO

Food
and
Organization of
Nations

FDA

CAC
CEPT
C/O
EFTA
EHP

Agriculture Tổ chức Nông - Lương Liên hợp
the United quốc
Cơ quan quản lý an toàn thực phẩm,
dược phẩm
Đầu tư trực tiếp nước ngoài
Luật Hiện đại hóa An toàn Thực
phẩm
Hiệp định thương mại tự do
Liên minh nuôi trồng thủy sản toàn
cầu
Quy trình thực hành sản xuất nông
nghiệp tốt

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


7
Viết tắt

Giải nghĩa tiếng Anh

Global GAP Global

ISO
ITC
MFN
MSC
NAFTA
R&D
RCA
RTAs
SPS
SSOP
TBT
TPP
(CPTPP)

UN
UNDP
USD
USDA
WB
WTO

Good

Giải nghĩa tiếng Việt

Hiệp định chung về thuế quan và
thương mại

Tổng sản phẩm quốc nội
Tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt

Sanitation Standard Operating Quy phạm vệ sinh (Quy trình kiểm
Procedures
soát tiêu chuẩn vệ sinh)
Technical Barriers to Trade
Hàng rào kỹ thuật trong thương mại
Trans - Pacific Partnership Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình
Agreement (Comprehensive and Dương (Hiệp định Đối tác Toàn diện
Progressive Agreement for Trans và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương)
- Pacific Partnership).
United Nations
Liên hợp quốc
United Nations Development Chương trình phát triển Liên hợp
Programme
quốc
United States Dollar
Đơn vị tiền tệ Mỹ (Đô la Mỹ)
U.S. Department of Agriculture
Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ
World Bank
Ngân hàng thế giới
World Trade Organization
Tổ chức thương mại thế giới

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


8
2. Danh mục cụm từ viết tắt tiếng Việt

Doanh nghiệp

DNĐTNN

Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài

DNNN

Doanh nghiệp Nhà nước

DNTN

Doanh nghiệp tư nhân

DNVVN

Doanh nghiệp vừa và nhỏ

HNKTQT

Hội nhập kinh tế quốc tế

KH&CN

Khoa học & Công nghệ

NĐ-CP

Nghị định Chính phủ


Bảng 2.4. So sánh lợi thế cạnh tranh mặt hàng thủy sản (HS 03) của Việt Nam với một
số nước những năm gần đây ............................................................................................ 65
Bảng 2.5. Kết quả sản xuất thủy sản năm 2017…………………………………….…103

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ

Hình 1.1. Sơ đồ phát triển bền vững (IUCN, 2004) ........................................................ 24
Hình 1.2. Tam giác phát triển bền vững ......................................................................... 26
Hình 1.3. Mô hình tổng quát về phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản ....... 41
Biểu 2.1. Tăng trưởng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam giai đoạn 2007-2017 ............. 59
Biểu 2.2. Tỷ trọng các mặt hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam năm 2015, 2016 và
2017 ................................................................................................................................. 60
Biểu 2.3. Tỷ trọng các thị trường xuất khẩu thủy sản của Việt Nam năm 2015, 2016 và
2017 ................................................................................................................................. 62
Biểu 2.4. Sản lượng nuôi trồng và khai thác thủy sản Việt Nam giai đoạn 2007-2017…
……………………………...…………………………………………………………103
Biểu 3.1. Mối liên kết giữa các bên trong chuỗi cung ứng thủy sản xuất khẩu ............ 170

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. LÝ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI VÀ TÍNH CẤP THIẾT CỦA VIỆC
NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
1.1. Tính cấp thiết về lý luận:
Phát triển bền vững đang trở thành xu thế tất yếu mang tính toàn cầu, là

bềnluận
vững
đềsĩcập đến lĩnh vực xuất
luận
ánđã
tiến
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


2
nhập khẩu bền vững hàng hóa, trong đó có xuất khẩu bền vững hàng thủy sản.
Tuy nhiên, những nghiên cứu này mới dừng lại ở mức độ tổng quan, khái quát
chung đối với tất cả các hàng hóa xuất nhập khẩu, chưa đi sâu nghiên cứu, chỉ rõ
nội dung và các tiêu chí đánh giá xuất khẩu bền vững có thể áp dụng cho một lĩnh
vực, ngành hàng cụ thể. Vì vậy, cần thiết phải có những nghiên cứu chuyên sâu
nhằm xây dựng khung lý thuyết về phát triển bền vững áp dụng cho một ngành
hàng xuất khẩu cụ thể như thủy sản.
Hơn nữa, môi trường kinh doanh quốc tế đã có nhiều thay đổi với sự ra đời
và phát triển của nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, mà Hiệp
định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) - nay là Hiệp định Đối tác Toàn diện
và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) là một điển hình, do đó, phát triển
XNK bền vững trong bối cảnh thực hiện các FTA thế hệ mới sẽ có nhiều điểm
mới. Bên cạnh những cam kết về thương mại truyền thống tiếp tục duy trì nhưng
được tự do hóa ở cấp độ sâu rộng hơn, các FTA thế hệ mới còn mở rộng sang các
nội dung thương mại phi truyền thống, thương mại “sau biên giới” trực tiếp gắn
với hoạt động kinh doanh, đầu tư, hình thành thị trường trao đổi các nhân tố của
quá trình sản xuất như lao động, đất đai, vốn, khoa học công nghệ, sở hữu trí tuệ,
cạnh tranh… Những quy định mới này có ảnh hưởng rất lớn đến phát triển XNK
bền vững, vì vậy cần có sự phát triển thêm về mặt lý luận về tác động của các


3
quyết việc làm, cải thiện thu nhập và mức sống cho hàng triệu ngư dân và người
lao động Việt Nam. Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản
Việt Nam (VASEP), trong 10 năm qua (2007-2017), sản xuất và xuất khẩu thủy
sản tăng mạnh cả về sản lượng và giá trị qua từng năm, đưa kim ngạch xuất khẩu
thủy sản của Việt Nam năm 2016 lên mức 7.053,12 triệu USD, tăng 5,63% so với
năm 2015 và năm 2017 đạt 8.316 triệu USD, tăng mạnh tới 17,9% so với năm
2016. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu thủy sản bình quân giai đoạn 2007-2017 là
9,24%/năm, tỷ trọng bình quân chiếm 5,77% trong tổng kim ngạch xuất khẩu
hàng hóa của Việt Nam và thủy sản luôn nằm trong top 5 các nhóm hàng có giá trị
xuất khẩu cao nhất của cả nước thời gian qua. Sản phẩm thủy sản Việt Nam tính
đến hết năm 2017 đã có mặt tại 167 quốc gia và vùng lãnh thổ, tăng 27 thị trường
so với năm 2010, với các thị trường chính là Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và
Trung Quốc. Bên cạnh đó, sản phẩm thủy sản xuất khẩu không ngừng được đa
dạng hóa, phát triển mới với chất lượng ngày càng được cải thiện, nâng cao, đáp
ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu, đòi hỏi của các thị trường khó tính như Nhật Bản,
EU, Hoa Kỳ.
- Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, xuất khẩu thủy sản của
Việt Nam những năm qua vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém và chưa thực sự phát
triển bền vững.
Về mặt kinh tế, mặc dù xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đã đạt mức tăng
trưởng khá, song phần lớn mới chỉ là tăng về lượng, chưa tăng nhiều về chất, chất
lượng thủy sản xuất khẩu chậm được cải thiện, khả năng đáp ứng các quy định về
quy tắc xuất xứ, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và môi trường theo
cam kết trong các Hiệp định thương mại tự do, nhất là CPTPP còn nhiều hạn chế,
tỷ lệ mặt hàng chế biến sâu, có giá trị gia tăng còn thấp. Hơn nữa, hàng thủy sản
Việt Nam chưa có thương hiệu riêng và chủ yếu xuất khẩu ủy thác hoặc qua trung
gian, dẫn đến tình trạng giảm sút năng lực cạnh tranh, bị nhà nhập khẩu đưa ra các
rào cản thương mại và ép giá, gây thiệt hại đáng kể cho các doanh nghiệp xuất

xung đột xã hội trong phát triển xuất khẩu mặt hàng này.
Vì vậy, phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản đang đặt ra hết sức
cấp bách đối với nước ta trong giai đoạn tăng trưởng mới, giai đoạn tăng trưởng
kinh tế và phát triển bền vững trong bối cảnh đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế
và tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) - nay là Hiệp định
Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), với các yêu cầu
mục tiêu chủ yếu là coi trọng chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của sự phát
triển, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tốc độ
và chất lượng tăng trưởng, ổn định xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái.
- Xuất khẩu thủy sản thời gian qua cho thấy những khó khăn, bất cập lâu
nay của ngành thủy sản vẫn chưa được khắc phục triệt để.
Đối với hoạt động khai thác trên biển, đó là khó khăn do hạn chế về cơ sở
hạ tầng, kỹ thuật đánh bắt, công nghệ, tình hình tranh chấp trên biển Đông với
Trung Quốc, cũng như nhiều rủi ro khác về thiên tai, thời tiết… Đối với nuôi
trồng, đó là việc các hộ nông dân không tuân thủ quy hoạch nuôi trồng thủy sản,
chưa chủ động được nguồn giống, nguồn thức ăn, thiếu các chính sách hỗ trợ về
kỹ thuật, đất đai, môi trường ô nhiễm và thiên tai, dịch bệnh… Trong sản xuất,
chế biến xuất khẩu, những vấn đề tiếp cận vốn vay, nguồn nguyên liệu tại chỗ
khan hiếm, phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu từ nước ngoài, công nghệ chế biến,
bảo quản sau thu hoạch còn lạc hậu… đang gây rất nhiều khó khăn, làm giảm sức
luậnquả
vănkinh
thạc
sĩ, luận
sĩ nghiệp chế biến xuất
cạnh tranh, chất Viết
lượngthuê
và hiệu
doanh
của án

gian tới đối với các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Việc tham gia
Hiệp định CPTPP, thực thi các cam kết và yêu cầu đặt ra liên quan đến thủy sản sẽ
là thách thức và đòi hỏi nỗ lực rất lớn của các cơ quan quản lý Nhà nước và cộng
đồng doanh nghiệp để thực hiện mục tiêu phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng
thủy sản.
- Phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản chịu sự chi phối của
nhiều nhóm nhân tố, cả các nhân tố quốc tế do những thay đổi của môi trường
thuê phản
luận ánh
văn thông
thạc sĩ,
kinh doanh quốcViết
tế được
qualuận
các án
quytiến
địnhsĩ và cam kết trong các
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


6
hiệp định thương mại toàn cầu (WTO), hiệp định thương mại đa phương, khu vực
và song phương ở các trình độ khác nhau (các FTA truyền thống, FTA thế hệ mới
mà điển hình là Hiệp định CPTPP mà Việt Nam đang tham gia), đến các nhân tố
trong nước mà quan trọng là hệ thống thể chế quản lý, chính sách phát triển xuất
khẩu, cũng như nguồn lực về vốn, hạ tầng công nghệ, nhân lực và năng lực thực
thi chính sách của các doanh nghiệp thủy sản.
Các nhân tố đó sẽ tác động hai chiều, cả tích cực và tiêu cực đến phát triển
xuất khẩu thủy sản bền vững. Muốn phát triển xuất khẩu bền vững cần có những

thủy sản sang thị
trường
của 11
viên
trước
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


7
(gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản, Canada, Australia, Singapore, Mexico, Malaysia, New
Zealand, Chilê, Pêru và Bruney) đạt 3.253,92 triệu USD, chiếm tỷ trọng 46,14%
trong tổng KNXK thủy sản của Việt Nam. Trường hợp với CPTPP không tính
Hoa Kỳ, tổng giá trị xuất khẩu thủy sản sang thị trường của 10 quốc gia thành
viên còn lại (không kể Hoa Kỳ) năm 2016 vẫn ở mức cao, đạt 1.800,32 triệu USD,
chiếm 25,53% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Khi các mức thuế được điều
chỉnh xuống 0%, đặc biệt đối với thị trường Nhật Bản với tỷ trọng tới 15,66%, sẽ
tạo ra một lợi thế cạnh tranh riêng về giá cho các mặt hàng thủy sản xuất khẩu
Việt Nam so với các nước xuất khẩu lớn như Trung Quốc, Thái Lan, Na Uy, Ấn
Độ, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh xuất khẩu cho Việt Nam.
Tuy nhiên, trong những năm tới, tình hình kinh tế thế giới nói chung và thị
trường xuất khẩu thủy sản nói riêng được dự báo chưa có nhiều khả quan. Bên
cạnh xu hướng giảm giá các mặt hàng thủy sản trên thị trường thế giới vẫn chưa
có dấu hiệu dừng lại, kinh tế và thương mại thế giới tăng trưởng yếu ớt sẽ tiếp tục
ảnh hưởng tiêu cực tới nhu cầu hàng thủy sản tại các thị trường lớn, thị trường
truyền thống của Việt Nam… Với việc tham gia và thực hiện các cam kết trong
Hiệp định CPTPP, thủy sản xuất khẩu của Việt Nam cũng sẽ phải đối mặt với xu
hướng tăng cường các rào cản kỹ thuật, môi trường và vệ sinh an toàn thực phẩm,
cùng các quy định kiểm tra hóa chất, kháng sinh nghiêm ngặt… từ các nước nhập
khẩu lớn, cũng như áp lực cạnh tranh ngày càng tăng trên thị trường quốc tế. Bên

2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu, luận án tập trung thực hiện những nhiệm
vụ chủ yếu sau đây:
- Một là, hệ thống hóa và bổ sung lý luận về phát triển xuất khẩu bền vững
mặt hàng thủy sản, cụ thể là làm rõ khái niệm, nội dung, tiêu chí đánh giá phát
triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản; các nhân tố trong nước và quốc tế tác
động đến phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản, đặc biệt là dưới tác
động từ việc tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) - nay là
Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
- Hai là, phân tích thực trạng xuất khẩu thủy sản Việt Nam theo các tiêu chí
phát triển xuất khẩu bền vững và đánh giá các nhân tố tác động đến phát triển xuất
khẩu bền vững mặt hàng thủy sản của Việt Nam thời gian qua, trên cơ sở đó đưa
ra nhận định về những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân của các hạn chế, tồn tại,
cũng như các vấn đề thực tiễn đặt ra đối với phát triển xuất khẩu bền vững mặt
hàng thủy sản của Việt Nam, làm cơ sở thực tiễn cho việc đề xuất các giải pháp,
chính sách.
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


9
- Ba là, phân tích, dự báo về bối cảnh và triển vọng phát triển xuất khẩu bền
vững mặt hàng thủy sản của Việt Nam thời gian tới năm 2025, định hướng đến
2030, đánh giá các cơ hội và thách thức trong phát triển xuất khẩu bền vững mặt
hàng thủy sản của Việt Nam dưới tác động từ việc tham gia Hiệp định Đối tác
xuyên Thái Bình Dương (TPP) - nay là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ
xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
- Bốn là, đề xuất quan điểm, định hướng và các giải pháp, chính sách chủ
yếu nhằm phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản của Việt Nam dựa trên

nước
vi sĩ
mô đối với các doanh
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


10
nghiệp, hiệp hội ngành hàng thủy sản nhằm phát triển xuất khẩu bền vững mặt
hàng thủy sản của Việt Nam.
4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU,
ĐIỂM MỚI CỦA LUẬN ÁN
- Luận án góp phần hệ thống hóa và bổ sung lý luận về phát triển xuất khẩu
bền vững mặt hàng thủy sản, cụ thể hóa các khái niệm, luận chứng sâu về nội
dung, tiêu chí đánh giá phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản, cũng
như các nhân tố tác động đến phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản,
đặc biệt là tác động của việc tham gia CPTPP tới PTXK bền vững thủy sản.
- Luận án tiến hành phân tích thực trạng xuất khẩu thủy sản Việt Nam theo
các tiêu chí phát triển xuất khẩu bền vững và đánh giá các nhân tố tác động đến
phát triển xuất khẩu bền vững thủy sản của Việt Nam thời gian qua, trên cơ sở đó
đưa ra nhận định về những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân của các hạn chế, làm
cơ sở thực tiễn cho việc đề xuất các giải pháp, chính sách.
- Luận án đưa ra những dự báo về bối cảnh và triển vọng phát triển xuất
khẩu bền vững mặt hàng thủy sản của Việt Nam thời gian tới năm 2025, định
hướng đến 2030, đánh giá các cơ hội và thách thức trong phát triển xuất khẩu bền
vững mặt hàng thủy sản trong bối cảnh Việt Nam tham gia Hiệp định Đối tác
xuyên Thái Bình Dương (TPP) - nay là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ
xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
- Luận án đề xuất quan điểm, định hướng và các giải pháp, chính sách chủ
yếu nhằm phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản của Việt Nam dựa trên

chức quốc tế có uy tín như Tổ chức thương mại thế giới (WTO), Tổ chức Hợp tác
& Phát triển Kinh tế (OECD), Tổ chức Nông - Lương LHQ (FAO), Diễn đàn
Thương mại và Phát triển Liên hợp quốc (UNCTAD), qua đó đưa ra những dự báo
về bối cảnh quốc tế ảnh hưởng đến phát triển xuất khẩu bền vững thủy sản.
- Phương pháp điều tra, khảo sát: Nhằm mục tiêu củng cố, cập nhật thêm
những thông tin, số liệu cụ thể và xác thực phục vụ cho việc phân tích, đánh giá
thực trạng phát triển xuất khẩu thủy sản Việt Nam theo các tiêu chí phát triển xuất
khẩu bền vững, luận án sử dụng phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, phỏng vấn
các doanh nghiệp và thu thập thông tin bằng các phiếu điều tra.
+ Đối tượng điều tra, khảo sát: Các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh
doanh xuất khẩu thủy sản.
o Số phiếu điều tra phát ra: 400 phiếu.
o Số phiếu điều tra thu về: 326 phiếu.
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


12
o Cơ cấu mẫu điều tra chia theo loại hình sở hữu và địa bàn hoạt động cụ
thể như sau:
Tổng số doanh nghiệp
Cơ cấu
Cơ cấu mẫu chia theo loại hình sở hữu
Doanh nghiệp Nhà nước
Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
Công ty TNHH
Công ty cổ phần
Công ty liên doanh
Cơ cấu mẫu chia theo địa bàn

+ Nội dung điều tra, khảo sát:
o Đánh giá tổng quan thực trạng phát triển xuất khẩu thủy sản theo các
tiêu chí phát triển xuất khẩu bền vững.
o Đánh giá mức độ đáp ứng và tình hình thực thi các chính sách phát triển
xuất khẩu mặt hàng thủy sản.
o Đề xuất một số kiến nghị đối với Nhà nước, các Bộ, ngành về các chính
sách và giải pháp phát triển xuất khẩu bền vững mặt hàng thủy sản.
+ Thời gian và địa điểm: Từ tháng 6/2016 đến tháng 10/2016; trên địa bàn
TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, TP. Đà Nẵng và Quảng Ninh.
+ Tổng hợp, xử lý phiếu, phân tích kết quả điều tra, khảo sát: Tiến hành
tổng hợp, xử lý phiếu, phân tích các thông tin, số liệu điều tra thu thập được; xây
dựng bảng, biểu, số liệu điều tra để phân tích, đánh giá, xử lý và chọn lọc đưa vào
báo cáo tổng hợp luận án.
o Phương pháp thu thập thông tin điều tra, khảo sát được tiến hành theo
phương pháp điều tra bằng bảng câu hỏi. Các phiếu sau khi thu về sẽ
được kiểm tra, hoàn thiện hoặc loại bỏ (nếu không đạt yêu cầu) trước khi
đưa vào nhập dữ liệu theo từng câu hỏi trong mẫu phiếu điều tra.
o Xử lý phiếu điều tra, phân tích kết quả điều tra: Trên cơ sở bộ dữ liệu đã
được nhập, tác giả sử dụng phần mềm hỗ trợ SPSS, Excel để phân tích,
Viếtkết
thuê
văn điều
thạctra.
sĩ, luận án tiến sĩ
tính toán,
xuấtluận
kết quả
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399


nghiên cứu của các học giả nước ngoài đề cập, có thể kể đến những nghiên cứu:
S.M. Lele (1991), Sustainable development: a critical review, trong đó đề cập đến
ý tưởng về sự phát triển hướng tới phát triển bền vững; T.N. Gladwin, J.J.
Kennelly, T.S. Krause (1995), Shifting paradigms for sustainable development:
Implications for management theory and research, trong đó đưa ra những lý
thuyết về các mô hình phát triển bền vững; D.I. Stern, M.S. Common, E.B.
Barbier (1996), Economic growth and environmental degradation: the
environmental Kuznets curve and sustainable development, đề cập đến các khái
niệm về đường cong Kuznets môi trường (EKC); Thaddeus C. Trzyna (2001), A
sustainable world: defining and measuring sustainable development, trong đó đưa
ra khái niệm, nội dung, tiêu chí đánh giá phát triển bền vững và các mô hình về
phát triển bền vững, đồng thời chỉ ra những bài học kinh nghiệm của các nước về
phát triển bền vững; B. Giddings, B. Hopwood, G. O'brien (2002), Environment,
economy and society: fitting them together into sustainable development, đề cập
đến ba trụ cột hình thành nên sự phát triển bền vững là môi trường, kinh tế và xã
hội; B. Hopwood, M. Mellor, G. O'Brien (2005), Sustainable development:
Mapping different approaches, trong đó nêu lên những cách tiếp cận khác nhau về
khái niệm phát triển bền vững; T.W. Luke (2005), Neither sustainable nor
development: reconsidering sustainability in development, chỉ ra tính tất yếu của
sự phát triển bền vững.
2. Vấn đề phát triển bền vững (PTBV) và mối quan hệ giữa phát triển xuất
khẩu với việc bảo vệ môi trường đã được đề cập trong nhiều nghiên cứu của các
học giả nước ngoài, đặc biệt là sau hội nghị Môi trường và Phát triển tại Rio de
Janeiro năm 1992. Đó là các nghiên cứu: Koos Neefjes (2000), Environments and
Livelihoods: Strategies for Sustainability, đề cập đến mối quan hệ giữa phát triển
xuất nhập khẩu, môi trường và phát triển bền vững; C. Folke, S. Carpenter, T.
Elmqvist, L. Gunderson (2002), Resilience and sustainable development: building
Viết
luận
văn thạc sĩ, luận

quyết các vấn đề xã hội nảy sinh liên quan đến hoạt động xuất khẩu trong điều
kiện tự do hóa thương mại cũng đã được các học giả nước ngoài quan tâm, đó là:
J. Moon (2007), The contribution of corporate social responsibility to sustainable
development, đề cập đến tác động qua lại giữa sự phát triển bền vững với các vấn
đề về xã hội, cũng như những đóng góp và trách nhiệm của xã hội đối với phát
triển bền vững; DONG Yonghong, WANG Haohan, SHAN Jiaping (2007), Study
on Developing Aquatic Products Trade Between China and Association of
Southeast Asian Nations (ASEAN), đề cập đến các vấn đề về phát triển thương mại
các sản phẩm thủy sản của Trung Quốc trong bối cảnh thực hiện Hiệp định thương
mại tự do ASEAN - Trung Quốc; J. Ebeling, M. Yasué (2008), Generating carbon
finance through avoided deforestation and its potential to create climatic,
conservation and human development benefits, đề cập đến vai trò của bảo vệ rừng,
bảo tồn tài nguyên đa dạng sinh học, thủy sản trong việc chống biến đổi khí hậu,
thuê
luận
thạc
sĩ, luận
tạo việc làm vàViết
phát
triển
cácvăn
cộng
đồng
dân án
cư tiến
nghềsĩcá; N. Dempsey, G.
Mail : [email protected]
Phone: 0972.162.399