KHÔNG GIAN VĂN HÓA CỒNG CHIÊNG TÂY NGUYÊN

(DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ)

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trải rộng suốt 5 tỉnh Kon Tum, Gia
Lai, Đăk Lăk, Đăk Nông, Lâm Đồng và chủ nhân của loại hình văn hóa đặc sắc
này là cư dân các dân tộc Tây Nguyên: Bana, Xêđăng, Mnông, Cơho, Rơmăm,
Êđê, Giarai... Cồng chiêng gắn bó mật thiết với cuộc sống của người Tây
Nguyên, là tiếng nói của tâm linh, tâm hồn con người, để diễn tả niềm vui, nỗi
buồn trong cuộc sống, trong lao động và sinh hoạt hàng ngày của họ.

Cồng chiêng là loại nhạc khí bằng hợp kim đồng, có khi pha vàng, bạc hoặc
đồng đen. Cồng là loại có núm, chiêng không núm. Nhạc cụ này có nhiều cỡ,
đường kính từ 20cm đến 60cm, loại cực đại từ 90cm đến 120cm. Cồng chiêng
có thể được dùng đơn lẻ hoặc dùng theo dàn, bộ từ 2 đến 12 hoặc 13 chiếc,
thậm chí có nơi từ 18 đến 20 chiếc.

Cồng chiêng Tây Nguyên là loại nhạc cụ độc đáo, đặc sắc và đa dạng. Các dàn
cồng chiêng Tây Nguyên lấy thang bồi âm tự nhiên làm cơ sở để thiết lập thang
âm của riêng mình. Trong đó, mỗi biên chế của từng tộc người đều cấu tạo bởi
thang 3 âm, 5 âm hay 6 âm cơ bản. Song, cồng chiêng vốn là nhạc cụ đa âm,
bên cạnh âm cơ bản bao giờ cũng vang kèm một vài âm phụ khác. Thành thử
trên thực tế, một dàn 6 chiêng sẽ cho ta tối thiểu 12 âm hay nhiều hơn nữa. Điều
đó lý giải tại sao âm sắc cồng chiêng nghe thật đầy đặn và có chiều sâu.

Về nguồn gốc, theo một số nhà nghiên cứu, cồng chiêng là "hậu duệ" của đàn
đá. Trước khi có văn hóa đồng, người xưa đã tìm đến loại khí cụ đá: cồng đá,

với sự phong phú, độc đáo và đa dạng từ toàn bộ đến từng phần, có thể khẳng
định vị trí đặc biệt của cồng chiêng Tây Nguyên trong nền âm nhạc dân tộc cổ
truyền Việt Nam.

Âm nhạc của cồng chiêng Tây Nguyên thể hiện trình độ điêu luyện của người
chơi trong việc áp dụng những kỹ năng đánh chiêng và kỹ năng chế tác. Từ việc
chỉnh chiêng đến biên chế thành dàn nhạc, cách chơi, cách trình diễn, những
người dân dẫu không qua trường lớp đào tạo vẫn thể hiện được những cách
chơi điêu luyện tuyệt vời. Với người Tây Nguyên, cồng chiêng và văn hóa cồng
chiêng là tài sản vô giá. Âm nhạc cồng chiêng Tây Nguyên không những là một
giá trị nghệ thuật đã từ lâu được khẳng định trong đời sống xã hội mà còn là kết
tinh của hồn thiêng sông núi qua bao thế hệ. Cồng chiêng Tây Nguyên không chỉ
có ý nghĩa về mặt vật chất cũng như những giá trị về nghệ thuật đơn thuần mà
nó còn là "tiếng nói" của con người và của thần linh theo quan niệm "vạn vật hữu
linh".

Ngày 25/11/2005, Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên của Việt Nam
đã được UNESCO chính thức công nhận là kiệt tác văn hóa phi vật thể và truyền
khẩu của nhân loại. Sau Nhã nhạc Cung đình Huế, Cồng chiêng Tây Nguyên là
di sản văn hóa phi vật thể thứ hai của Việt Nam được tôn vinh là di sản của thế
giới.

ĐỊA CHỈ THƯỞNG THỨC KHÔNG GIAN VĂN HÓA CỒNG CHIÊNG TÂY
NGUYÊN:

Lễ hội cồng chiêng

Là một lễ hội được tổ chức hàng năm theo hình thức luân phiên tại các tỉnh có
văn hoá cồng chiêng trong đó Đắk Lắk là một điểm quan trọng và hay được chọn
nhất do vị trí trung tâm văn hoá, chính trị, xã hội của khu vực Tây nguyên nơi có


MỘT SỐ HÌNH ẢNH KHÔNG GIAN VĂN HÓA CỒNG CHIÊNG TÂY NGUYÊN: