BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM
KHOA KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
THỰC TRẠNG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN DOANH THU
BÁN HÀNG VÀ NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TẠI
CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN TƯ VẤN RỒNG VIỆT

Ngành: Kế Toán – Tài Chính – Ngân Hàng
Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán

Giảng viên hướng dẫn: TS. Trần Văn Tùng
Sinh viên thực hiện:

Nguyễn Thị Lệ Thu

MSSV: 1311181000

Lớp: 13DKKT02

TP. Hồ Chí Minh, 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM
KHOA KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
THỰC TRẠNG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN DOANH THU
BÁN HÀNG VÀ NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TẠI



GVHD: TS. TRẦN VĂN TÙNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

LỜI CẢM ƠN
Kính gửi quý thầy cô trường Đại học Công Nghệ TP. Hồ Chí Minh cùng ban lãnh đạo,
toàn thể các anh chị trong công ty TNHH Kiểm Toán Tư Vấn Rồng Việt (VDAC).
Lời đầu tiên, em xin cảm ơn tất cả các thầy cô trường Đại học Công Nghệ TP.Hồ Chí
Minh đặc biệt quý thầy cô Khoa Kế toán – Tài chính – Ngân hàng đã tận tình dạy dỗ, chỉ bảo,
truyền đạt những kiến thức vô cùng quý giá cho em trong suốt những năm học vừa qua. Đặc
biệt hơn là lời cảm ơn sâu sắc đến thầy TS.Trần Văn Tùng, giảng viên hướng dẫn của em,
người đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ em hoàn thành khóa luận này trong suốt quá trình thực
tập.
Đồng thời, em xin chân thành cảm ơn Ban Giám Đốc và các anh chị trong công ty
TNHH Kiểm toán Tư vấn Rồng Việt (VDAC) đã tạo mọi điều kiện cho em có cơ hội được
học hỏi và làm việc trong suốt thời gian thực tập. Cảm ơn sự hướng dẫn, giúp đỡ hết sức nhiệt
tình từ các anh chị trong công ty đặc biệt là chị Lê Thùy Dung đã nhiệt tình giúp đỡ cũng như
cung cấp số liệu, chứng từ để em hoàn thành khóa luận này.
Trong thời gian thực tập, quá trình hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, em đã cố gắng và
nỗ lực để hoàn thành tốt công việc cũng như bài khóa luận của mình. Tuy nhiên, thời gian tìm
hiểu và kiến thức còn hạn chế nên không thể tránh khỏi những sai sót. Rất mong nhận được ý
kiến đóng góp và lời nhận xét, đánh giá từ quý thầy cô và các anh chị trong công ty để em có
thể rút kinh nghiệm và hoàn thiện bản thân mình hơn.
Em xin chân thành cảm ơn.
TP.HCM, ngày 03 tháng 07 năm 2017
(Ký và ghi rõ họ tên)

ii

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

2.3.1 Mục tiêu kiểm toán về doanh thu bán hàng .............................................................. 6
2.3.2 Mục tiêu kiểm toán nợ phải thu khách hàng ............................................................. 7
2.4 Quy trình kiểm toán chung: ......................................................................................... 8
2.4.1 Giai đoạn lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm toán ..................................... 9
2.4.1.1 Ý nghĩa của lập kế hoạch kiểm toán ................................................................... 9
2.4.1.2 Trình tự lập kế hoạch và thiết kế các phương pháp kiểm toán ......................... 11
2.4.2 Giai đoạn thực hiện kiểm toán ................................................................................ 18
2.4.2.1 Thực hiện thủ tục kiểm soát.............................................................................. 18
2.4.2.2 Thực hiện thủ tục phân tích .............................................................................. 20
2.4.2.3 Thực hiện các thủ tục kiểm tra chi tiết ............................................................. 21
2.4.3 Giai đoạn hoàn thành kiểm toán và công bố báo cáo kiểm toán............................. 25
2.4.3.1 Chuẩn bị hoàn thành kiểm toán ........................................................................ 25
2.4.3.2 Công bố báo cáo kiểm toán .............................................................................. 27
2.5 Quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng
............................................................................................................................................. 28
2.5.1 Kiểm toán doanh thu bán hàng ............................................................................... 28
2.5.1.1 Các thủ tục kiểm soát nội bộ chủ yếu đối với doanh thu bán hàng .................. 28
2.5.1.2 Thử nghiệm cơ bản ........................................................................................... 29
2.5.2 Kiểm toán nợ phải thu khách hàng ......................................................................... 32
2.5.2.1 Đánh giá kiểm soát nội bộ ................................................................................ 32
2.5.2.2 Thử nghiệm cơ bản ........................................................................................... 34

3.1 Lịch sử hình thành và phát triển công ty TNHH Kiểm Toán Tư Vấn Rồng Việt. 38
iv
SVTH: NGUYỄN THỊ LỆ THU


GVHD: TS. TRẦN VĂN TÙNG


GVHD: TS. TRẦN VĂN TÙNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

4.3 Quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và nợ phải thu khách hàng
tại công ty TNHH ABC do công ty TNHH Kiểm Toán Tư Vấn Rồng Việt thực hiện 58
4.3.1 Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán ................................................................................. 58
4.3.1.1 Thu thập thông tin khách hàng ......................................................................... 58
4.3.1.2 Tìm hiểu đánh giá hệ thống KSNB .................................................................. 59
4.3.1.3 Đánh giá rủi ro và xác định mức trọng yếu ...................................................... 59
4.3.1.4 Lập kế hoạch kiểm toán .................................................................................... 62
4.3.1.5 Thiết kế chương trình kiểm toán....................................................................... 64
4.3.2 Giai đoạn thực hiện kiểm toán ................................................................................ 64
4.3.2.1 Thực hiện thử nghiệm kiểm soát ...................................................................... 64
4.3.2.2 Thực hiện thử nghiệm cơ bản đối với khoản mục doanh thu ........................... 65
4.3.2.3 Thực hiện thử nghiệm cơ bản đối với khoản mục nợ phải thu khách hàng ..... 69
4.3.3 Giai đoạn kết thúc kiểm toán .................................................................................. 77
4.3.3.1 Đánh giá tổng thể trước khi lập BCKT ............................................................ 77
4.3.3.2 Tổng hợp kết quả, lập và gửi BCKT dự thảo ................................................... 77
4.3.4 Giai đoạn sau kiểm toán .......................................................................................... 78
4.3.4.1 Phát hành BCKT chính thức ............................................................................. 78
4.3.4.2 Theo dõi các sự kiện phát sinh sau ngày phát hành BCKT .............................. 78

5.1 Nhận xét ........................................................................................................................ 80
5.1.1 Nhận xét tổng quát về tình hình hoạt động tại Công ty TNHH Kiểm toán Tư vấn
Rồng Việt ......................................................................................................................... 80
5.1.1.1 Thuận lợi ........................................................................................................... 80
5.1.1.2 Khó khăn ........................................................................................................... 80
vi


Báo cáo kiểm toán

BCTC

Báo cáo tài chính

CĐPS

Cân đối phát sinh

CMKT

Chuẩn mực kiểm toán

GTGT

Giá trị gia tăng

KSNB

Kiểm soát nội bộ

KTV

Kiểm toán viên

TNHH

Trách nhiệm hữu hạn

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Bảng quy định về mức trọng yếu ............................................................................ 15
Bảng 2.2 Cơ sở và thủ tục lựa chọn các khoản mục chính ..................................................... 23
Bảng 3.1 Thành viên góp vốn ................................................................................................. 39
Bảng 4.1 Bảng ma trận rủi ro phát hiện .................................................................................. 60
Bảng 4.2 Xác lập mức trọng yếu ............................................................................................ 61

x
SVTH: NGUYỄN THỊ LỆ THU


CHƯƠNG 1

GVHD: TS. TRẦN VĂN TÙNG

GIỚI THIỆU CHUNG
1.1 Lý do chọn đề tài
Với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, hoạt động kiểm toán tại Việt
Nam cũng không ngừng lớn mạnh và ngày càng phổ biến hơn trong đời sống kinh tế. Kiểm
toán báo cáo tài chính (BCTC) là một bộ phận của hoạt động kiểm toán độc lập. Trong kiểm
toán BCTC, các kiểm toán viên (KTV) sẽ kiểm tra và đưa ra ý kiến về sự trình bày trung thực
và hợp lý của BCTC của đơn vị được kiểm toán. Kết quả của kiểm toán BCTC phục vụ cho
rất nhiều đối tượng như đơn vị được kiểm toán, cơ quan chính phủ, các nhà lãnh đạo, chủ sở
hữu, các cổ đông, nhà đầu tư, những người nắm giữ trai phiếu, cổ phiếu, những chủ nợ ngắn
hạn như ngân hàng.
Và trong số các khoản mục trên BCTC, khoản mục doanh thu bán hàng và nợ phải thu
khách hàng là khoản mục quan trọng nhận được nhiều sự quan tâm nhất từ người sử dụng. Vì
đây là khoản mục phản ánh hiệu quả hoạt động cũng như tình hình tài chính của doanh nghiệp.

tế kiểm toán tại Công ty TNHH ABC.
 Về thời gian: từ ngày 21/12/2016 đến ngày 26/04/2017; số liệu lấy từ năm 2015.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thành khóa luận này, trong quá trình nghiên cứu đề tài em đã sử dụng các
phương pháp nghiên cứu sau:
Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tham khảo các tài liệu về kiểm toán, chuẩn mực kế
toán và kiểm toán, chế độ kế toán hiện hành, sử dụng tài liệu của Công ty TNHH Kiểm toán
Tư vấn Rồng Việt để thu thập những thông tin cần thiết phục vụ cho việc hoàn thành khóa
luận.
Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp tài liệu: Thống kê những thông tin, dữ liệu
thu thập được để tiến hành phân tích, đánh giá. Sau đó thông tin sẽ được tập hợp lại để đưa ra
những nhận định tổng hợp, khách quan từ đó phát hiện những ưu nhược điểm, tìm ra nguyên
nhân và phải pháp khắc phục.
Phương pháp quan sát và phỏng vấn: Quan sát trực tiếp việc tiến hành kiểm toán tại
các khách hàng của công ty trong quá trình đi thực tế và trực tiếp phỏng vấn các anh chị trong
công ty để thu thập được các thông tin liên quan.

2
SVTH: NGUYỄN THỊ LỆ THU


CHƯƠNG 1

GVHD: TS. TRẦN VĂN TÙNG

1.5 Kết cấu đề tài
Chương 1: Giới thiệu chung
Chương 2: Cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và nợ phải thu
khách hàng
Chương 3: Tổng quan về Công ty TNHH Kiểm toán Tư vấn Rồng Việt

này là đối tượng của nhiều sai phạm vì những lý do sau:
- Trong nhiều trường hợp việc xác định thời điểm thích hợp và số tiền để ghi nhận
doanh thu đòi hỏi sự xét đoán.
- Doanh thu có quan hệ mật thiết đến kết quả lãi lỗ. Do đó, những sai lệch về doanh thu
thường dẫn đến lãi lỗ bị trình bày không trung thực và hợp lý.
- Tại nhiều doanh nghiệp doanh thu là cơ sở để đánh giá kết quả hoặc thành tích nên
chúng có khả năng bị thổi phồng cao hơn thực tế.
- Doanh thu có quan hệ đến thuế GTGT đầu ra nên có thể bị khai thấp hơn thực tế để
trốn thuế hoặc tránh né thuế.
2.1.3 Nguyên tắc ghi nhận doanh thu bán hàng
Doanh thu phát sinh trong kỳ được khách hàng chấp nhận thanh toán có hoá đơn,
chứng từ hợp lệ theo quy định hiện hành.
4
SVTH: NGUYỄN THỊ LỆ THU


CHƯƠNG 2

GVHD: TS. TRẦN VĂN TÙNG

Doanh thu phải hạch toán bằng đồng Việt Nam, trường hợp thu bằng ngoại tệ phải quy
đổi theo tỷ giá của ngân hàng nơi doanh nghiệp mở tài khoản giao dịch.
Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Doanh thu bán hàng được đo lường
trên số sản phẩm, hàng hóa bán ra và giá bán trên hóa đơn bán hàng.
2.2 Khoản mục nợ phải thu khách hàng
2.2.1 Khái niệm
Nợ phải thu khách hàng là một loại tài sản của doanh nghiệp thể hiện mối quan hệ
thanh toán giữa nhà cung cấp và khách hàng dựa trên các khoản nợ, các giao dịch phát sinh
trong mua bán hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ mà khách hàng chưa thanh toán cho nhà cung cấp.
2.2.2 Đặc điểm

2.3.1 Mục tiêu kiểm toán về doanh thu bán hàng
Phát sinh: Các khoản doanh thu bán hàng được ghi nhận phải thật sự phát sinh và thuộc
về đơn vị.
Đầy đủ: Mọi khoản doanh thu bán hàng phát sinh đều được ghi nhận đầy đủ.
Ghi chép chính xác: Doanh thu được tính toán chính xác và thống nhất giữu sổ chi tiết
và sổ cái.
Đánh giá: Doanh thu phải được phản ánh đúng số tiền.
Trình bày và công bố: Doanh thu bán hàng phải được trình bày đúng đắn và khai báo
đầy đủ.

6
SVTH: NGUYỄN THỊ LỆ THU


CHƯƠNG 2

GVHD: TS. TRẦN VĂN TÙNG

Sơ đồ 2.1 Mục tiêu kiểm toán doanh thu khách hàng
2.3.2 Mục tiêu kiểm toán nợ phải thu khách hàng
Tồn tại: Các khoản nợ phải thu khách hàng đã ghi chép đều có thực tại thời điểm lập
báo cáo.
Đầy đủ: Các khoản nợ phải thu khách hàng đều phải được ghi nhận đầy đủ.
Quyền và nghĩa vụ: Các khoản nợ phải thu khách hàng vào ngày lập báo cáo thuộc về
đơn vị.
Ghi chép chính xác: Những khoản nợ phải thu khách hàng phải được ghi chép đúng số
tiền gộp trên BCTC và phù hợp giữa chi tiết nợ phải thu khách hàng với sổ cái.
7
SVTH: NGUYỄN THỊ LỆ THU


Giai đoạn 2

Thực hiện kiểm toán

Giai đoạn 3
Hoàn thành kiểm toán và công bố báo cáo kiểm toán

Sơ đồ 2.3 Ba giai đoạn của một cuộc kiểm toán BCTC
2.4.1 Giai đoạn lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm toán
Trong đó việc lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên mà các KTV cần thực hiện
trong mỗi cuộc kiểm toán nhằm tạo ra các điều kiện pháp lý cũng như những điều kiện cần
thiết khác cho kiểm toán. Việc lập kế hoạch kiểm toán đã được quy định rõ ràng trong các
Chuẩn mực kiểm toán (CMKT) hiện hành, CMKT thứ tư trong 10 CMKT được thừa nhận
rộng rãi đòi hỏi “Công tác kiểm toán phải được lập kế hoạch đầy đủ và các trợ lý, nếu có, phải
được giám sát đúng đắn”.
2.4.1.1 Ý nghĩa của lập kế hoạch kiểm toán
Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên của một cuộc kiểm toán có vai trò quan
trọng, chi phối tới chất lượng và hiệu quả chung của toàn bộ cuộc kiểm toán. Ý nghĩa của giai
đoạn này được thể hiện qua một số điểm sau:

9
SVTH: NGUYỄN THỊ LỆ THU


CHƯƠNG 2

GVHD: TS. TRẦN VĂN TÙNG

• Kế hoạch kiểm toán giúp KTV thu thập được các bằng chứng kiểm toán đầy đủ và có
giá trị làm cơ sở để đưa ra các ý kiến xác đáng về BCTC, từ đó giúp KTV hạn chế những sai

11
SVTH: NGUYỄN THỊ LỆ THU


CHƯƠNG 2

GVHD: TS. TRẦN VĂN TÙNG

- Đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán
KTV phải đánh giá xem xét việc chấp nhận hay tiếp tục một khách hàng có làm tăng
rủi ro cho hoạt động của KTV hay làm hại đến uy tín và hình ảnh của công ty kiểm toán hay
không? Để làm được điều đó, KTV phải tiến hành các công việc sau:
+ Xem xét hệ thống kiểm soát chất lượng
Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 220 Kiểm soát chất lượng đối với việc thực hiện
một hợp đồng kiểm toán của một công ty kiểm toán cho rằng KTV phải xem xét hệ thống
kiểm soát chất lượng khi đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán. Một trong 5 bộ phận của hệ
thống kiểm soát chất lượng là việc thiết lập các chính sách và thủ tục về khả năng chấp nhận
và tiếp tục khách hàng cũng như chấp nhận và tiếp tục hợp đồng kiểm toán.
+ Tính liêm chính của Ban giám đốc công ty khách hàng
Theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 400 đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ, tính
liêm chính của ban quản trị là bộ phận cấu thành then chốt của môi trường kiểm soát, đây là
nền tảng cho tất cả các bộ phận khác của hệ thống KSNB. Vì vậy, tính liên chính của ban quản
trị rất quan trọng đối với quy trình kiểm toán bởi lẽ ban quản trị có thể phản ánh sai các nghiệp
vụ hoặc giấu giếm các thông tin dẫn tới các sai sót trọng yếu trên BCTC.
Đối với khách hàng cũ: Hằng năm, KTV cập nhật các thông tin về khách hàng và đánh
giá xem liệu có rủi ro nào khiến KTV phải ngừng cung cấp các dịch vụ kiểm toán cho họ
không? KTV có thể ngừng cung cấp dịch vụ kiểm toán cho khách hàng trong trường hợp hai
bên có những mâu thuẫn về các vấn đề như: phạm vi thích hợp của cuộc kiểm toán, loại báo
cáo kiểm toán (BCKT) phải công bố,.. KTV có thể cân nhắc đánh giá khả năng chấp nhận hay
tiếp tục kiểm toán cho khách hàng.

khách hàng, tìm hiểu về hệ thống kế toán, kiểm soát nội bộ (KSNB) và các bên liên quan để
đánh giá rủi ro và lên kế hoạch kiểm toán. Trong giai đoạn này KTV đánh giá khả năng có
những sai sót trọng yếu, đưa ra đánh giá ban đầu về mức trọng yếu và thực hiện các thủ tục
phân tích để xác định thời gian cần thiết để thực hiện kiểm toán và việc mở rộng các thủ tục
kiểm toán khác.
Những hiểu biết về ngành nghề kinh doanh bao gồm những hiểu biết chung về kinh tế,
lĩnh vực hoạt động của đơn vị kiểm toán. KTV còn phải hiểu cả những khía cạnh đặc thù của
một tổ chức cụ thể như: cơ cấu tổ chức, dây chuyền và các dịch vụ sản xuất, cơ cấu vốn,…để
13
SVTH: NGUYỄN THỊ LỆ THU