1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
……….o0o……….

CAO TRƯỜNG HẢI

Tên đề tài:
“NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN

SỨC BỀN TỐC ĐỘ CHO NAM SINH VIÊN CHUYÊN SÂU
BÓNG RỔ KHÓA 37 TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC
THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH”

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Tp. Hồ Chí Minh, Năm 2016


2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
……….o0o……….

Với lòng biết ơn chân thành nhất, tôi xin cám ơn Ban Giám Hiệu, quý
thầy cô giáo, sinh viên Trường Đại Học Thể Dục Thể Thao Thành Phố Hồ Chí
Minh, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo GS.TS
Nguyễn Xuân Sinh - người đã tận tình hướng dẫn, chỉ đạo giúp đỡ tôi trong
suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến quý thầy, cô giáo giảng dạy
cho lớp Cao học 19, đã dành nhiều tâm huyết để truyền thụ cho chúng tôi
những kiến thức quý báu, làm tiền đề cho việc nghiên cứu luận văn này.
Mặc dù tôi đã cố gắng rất nhiều nhưng điều kiện về thời gian còn hạn
chế, đề tài mới chỉ bước đầu được nghiên cứu trong phạm vi hẹp nên sẽ
không tránh khỏi những sai sót nhất định. Vậy rất mong nhận được sự đóng
góp ý kiến của thầy cô giáo cùng tất cả các bạn bè.
Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!


MỤC LỤC


DANH MỤC CÁC BẢNG

BẢNG

TÊN BẢNG

Bảng 3.1

Bảng Kết quả p

Bảng 3.2


Biểu đồ
3.1

Biểu đồ Biểu diễn đặc điểm đối tượng phỏng
vấn.

61

Biểu đồ thành tích trung bình của hai nhóm
trước thực nghiệm

Error:
Referen
ce
source
not
found

Biểu đồ
3.3

Biểu đồ Thành tích trung bình của hai nhóm
sau thực nghiệm

Error:
Referen
ce
source
not


Giáo sư tiến sỹ

HLTT

Huấn luyện thể thao

SLVR

Số lần vào rổ

SQVR

Số quả vào rổ

TDTT

Thể dục thể thao

VĐV

Vận động viên

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

LỜI MỞ ĐẦU

Bóng rổ ra đời năm 1891 do tiến sĩ James Naismith (1861-1936) – một

mình trong lối chơi và năng động trong cuộc sống. Đây là một môn thể thao
tập thể, thi đấu có sự đối kháng va chạm trực tiếp, cho nên đòi hỏi vận động
viên phải có kỹ thuật và thể lực tốt. Xu thế bóng rổ hiện đại ngày nay, trận
đấu được diễn ra với tốc độ nhanh và quyết liệt, do đó tần suất hoạt động của


các vận động viên rất cao. Vì vậy, yếu tố sức bền tốc độ đóng vai trò rất quan
trọng trong thi đấu.
Sức bền tốc độ là một dạng của sức bền, là một tố chất thể lực chuyên
môn giúp cho các cầu thủ bóng rổ thực hiện được những kỹ thuật hay chiến
thuật được tốt hơn. Nó đóng vai trò quan trọng, đáp ứng một cách hiệu quả
các tình huống phản công nhanh, quay về phòng thủ khi bị mất quyền khống
chế bóng, duy trì được tốc độ thi đấu nhanh. Nếu cầu thủ có trình độ cao về
mặt thể lực và tốc độ, thì sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho đồng đội về mặt thể
lực cũng như tâm lý thi đấu được tốt hơn.
Dựa trên nhận định và phân tích chung của các chuyên gia, huấn luyện
viên, các nhà nghiên cứu bóng rổ, thì trình độ thể lực, kỹ - chiến thuật, tâm lý
thi đấu và quan trọng là tố chất sức bền tốc độ của các vận động viên bóng rổ
Việt Nam còn yếu.
Qua quan sát thực tiễn thi đấu và tập luyện của các sinh viên chuyên
sâu bóng rổ trường Đại học Thể dục thể thao thành phố Hồ Chí Minh, chúng
tôi nhận thấy tố chất thể lực chuyên môn của các cầu thủ còn yếu, nhất là tố
chất sức bền tốc độ, thể hiện qua các động tác nhồi bóng tốc độ, duy trì tốc độ
trong trận đấu, các động tác chạy tốc độ, nước rút...
Trong những năm gần đây, môn học Bóng rổ luôn được tuyển sinh vào
các khóa của trường Đại học TDTT, nhằm thúc đẩy phong trào tập luyện và
thi đấu bóng trong cả nước đạt hiệu quả cao hơn.
Trong mối quan hệ giữa các tố chất thể lực thì sức bền và sức nhanh
cũng cần huấn luyện nhiều nhất. Huấn luyện sức bền tốc độ ở đây được gắn
liền với các yêu cầu chuyên môn trong thi đấu Bóng rổ, có nghĩa là huấn

thành phố Hồ Chí Minh”.


Mục đích nghiên cứu.
Nghiên cứu lựa chọn các bài tập phát triển sức bền tốc độ có hiệu quả nhất
cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường ĐH TDTT TPHCM, góp
phần nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên chuyên sâu bóng rổ.
Nhiệm vụ nghiên cứu.
Để giải quyết mục đích nghiên cứu trên, để tài tiến hành giải quyết ba
nhiệm vụ nghiên cứu sau:
Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng sức bền tốc độ của nam sinh viên
chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường ĐH TDTT TPHCM.
Nhiệm vụ 2: Xây dựng và ứng dụng một số bài tập phát triển sức bền
tốc độ cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường ĐH TDTT
TPHCM.
Nhiệm vụ 3: Đánh giá hiệu quả một số bài tập phát triển sức bền tốc độ
cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rố khóa 37 trường ĐH TDTT TPHCM
sau 1 năm tập luyện.


CHƯƠNG I
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1. Đặc điểm hoạt động thể lực trong môn Bóng rổ.
Ngày nay, cùng với sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kĩ thuật. sự phát
triển mạnh mẽ về kinh tế, TDTT ngày càng trở thành nhu cầu thiết thực đối
với con người. Hoạt động TDTT đem lại sức khỏe, hoàn thiện về thể chất trở
thành nhân tố không thể thiếu được trong đời sống xã hội, góp phần phát triển
con người toàn diện, con người XHCN.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 3 đã khẳng định “con người là vốn quý

các kĩ thuật cơ bản. Công tác huấn luyện thể lực là rất quan trọng, song hiện
nay, đa số các đội bóng nước ta còn xem nhẹ. Một số cho rằng, chỉ nên tập
trung vào kĩ – chiến thuật là chính, số khác lại cho rằng, chỉ cần tập sức nhanh
và độ chuẩn xác là đủ, ngoài ra đa số các đội chỉ chú ý đến thành tích trước
mắt, nên đã ảnh hưởng nhiều đến kết quả. Tập luyện vì gò ép thành tính dẫn
tới sự không hệ thống, không khoa học trong giảng dạy, huấn luyện.
Vì vậy, cần phải thấy rõ tầm quan trọng của tập luyện nâng cao các tố
chất thể lực, chính thể lực là việc tiếp thu kĩ - chiến thuật, qua đó cũng bồi
dưỡng ý chí phẩm chất cho người tham gia tập luyện môn thể thao Bóng rổ.
Hoạt động thi đấu của VĐV trên sân rất phức tạp, không theo chu kỳ
mà thay đổi liên tục theo tình huống và theo các điều luật quy định chặt chẽ
của môn Bóng rổ, như thời gian quy định cho mỗi đợt tấn công là 24s, VĐV
không được giữ bóng trên tay quá 5s, không được giữ bóng ở sân nhà quá 8s.
Ngoài ra, còn có khu vực 3s cho đội tấn công. Với các điều luật quy định chặt
chẽ về thời gian, buộc VĐV phải có trình độ chuẩn bị cao về tố chất thể lực;


sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự khéo léo…có như vậy, VĐV Bóng rổ mới
có thể phù hợp với đặc thù chuyên môn thi đấu luôn hoạt động với cường độ
lớn, chịu áp lực về mặt tâm lý, hoạt động với thời gian thi đấu kéo dài. Khi
thực hiện các động tác kĩ thuật phức tạp, phối hợp chiến thuật nhanh, biến
hóa, tính đối kháng tập thể cao, thành tích phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
Bóng rổ là môn thể thao đòi hỏi các VĐV phải có thể lực, chiều cao,
sức bật tốt, đồng thời phải có sự phối hợp thống nhất giữa các thành viên
trong đội. Trong thi đấu Bóng rổ, ngoài việc tăng khả năng tranh đua về mọi
mặt, còn giúp VĐV hoàn thiện mình trong lối chơi và năng động trong cuộc
sống. Đây là một môn thể thao tập thể, thi đấu có sự đối kháng va chạm trực
tiếp, cho nên đòi hỏi vận động viên phải có kỹ thuật và thể lực tốt. Xu thế
bóng rổ hiện đại ngày nay, trận đấu được diễn ra với tốc độ nhanh và quyết
liệt, do đó, tần suất hoạt động của các vận động viên rất cao. Vì vậy, yếu tố

động viên theo chức năng không chỉ ở các kỹ thuật động tác, vị trí trên sân,
mà còn ở khả năng tâm sinh lý của họ.[4]
Hoạt động của VĐV Bóng rổ trong thi đấu, không đơn thuần là tổng
hợp các động tác tấn công và phòng thủ riêng biệt, mà còn là tập những hành
động được hợp nhất vào một hệ thống linh hoạt duy nhất, bởi mục đích chung
là ném được bóng vào rổ của đối phương.
Trong thi đấu, mỗi VĐV cần biết thành thạo không chỉ tấn công mà còn
phải biết phòng thủ, bảo vệ rổ của mình một cách tích cực. Để giành bóng từ
tay đối phương, hay không cho đối phương cơ hội ném bóng vào rổ, cần phải
phản ứng đúng lúc và chính xác đối với các hoạt động của đối phương, trong
khi vẫn chú ý tới vị trí của các VĐV đội đối phương, đội mình và vị trí có
bóng. Các hoạt động trong thi đấu, được dựa vào sự ổn định và ứng dụng biến
dạng các kĩ năng vận động vào mức độ phát triển các tố chất thể lực, tình
trạng sức khỏe và tố chất thể lực của VĐV.
Tóm lại, hoạt động thi đấu Bóng rổ là quá trình đòi hỏi VĐV phải có sự
tiến bộ không ngừng về trình độ kĩ chiến thuật, cũng như tiến bộ về thể lực,
trong đó sức bền tốc độ đóng vai trò rất quan trọng nó quyết định đến hiệu
quả thi đấu của VĐV.


Quá trình giảng dạy bóng rổ nhằm trang bị cho người tập những kiến
thức, kỹ năng và kỹ xảo, thường xuyên phát triển và hoàn thiện chúng, cũng
như nhằm hoàn thành hệ thống những kiến thức về các vấn đề kỹ thuật, chiến
lược và chiến thuật, luật thi đấu, phương pháp huấn luyện …
Giải quyết các nhiệm vụ giảng dạy là trang bị cho người tập một phạm
vi rộng lớn những kiến thức cần thiết về môn bóng rổ hiện đại, để có thể hiểu
được các tư liệu cần nghiên cứu và xu hướng phát triển của bóng rổ trong
tương lai.
1.2. Phân loại sức bền và phương pháp phát triển sức bền tốc độ
1.2.1. Phân loại sức bền

Tập luyện sức bền sẽ nâng cao khả năng làm việc của cơ thể, đặc biệt là
hệ thống tuần hoàn, hô hấp và hệ thống vận động.
Qua phân tích và nghiên cứu tài liệu, có thể nhận thấy có một số cách
phân loại như sau:
- Sức bền cơ sở: Là một dạng sức bền, là năng lực của VĐV nhằm
chống lại mệt mỏi trong hoạt động vận động kéo dài, trong đó, không có sự
tham gia của quá trình trao đổi chất yếm khí.
- Sức bền thi đấu chuyên môn: Là một dạng sức bền, là năng lực của
VĐV nhằm chống lại mệt mỏi, khi thực hiện các yêu cầu chuyên môn của
môn thể thao, hoặc kĩ thuật thể thao trong điều kiện thi đấu.
Sức bền chuyên môn trong Bóng rổ thể hiện ở sức bền ý chí và sức bền
cơ bắp. Sức bền trong thi đấu Bóng rổ có liên quan mật thiết tới các tố chất
khác, đặc biệt là tố chất sức nhanh và sức mạnh… Các mối tương quan đó,
được thể hiện trên sơ đồ sau:


SB tốc độ

SB trong thời gian dài

Sức mạnh bền

SB trong thời gian trung bình

SB trong thời gian ngắn

Sức bền chung

Dựa vào đặc điểm của từng môn thể thao, người ta phân sức bền
chuyên môn thành các loại như sau:

1.2.2. Khái niệm sức bền tốc độ
• Sức bền tốc độ: Là khả năng chống lại mệt mỏi trong hoạt động về tốc độ.[3]
-

Theo Shabel (Đức): sức bền tốc độ là khả năng chống lại mệt mỏi của cơ thể
con người, khi thực hiện một vận động nào đó.[20]

-

MatVeep khái niệm rằng: Sức bền chuyên môn là khả năng đối kháng lại sự
mệt mỏi dưới nhiều điều kiện của lượng vận động chuyên môn, đặc biệt là
lượng vận động phát huy tối ưu khả năng chức phận của cơ thể, đối với việc
lập thành tích thể thao cao trong môn thể thao lựa chọn. [20]

-

GS.TS. Dietrich Harre (Đức) cho rằng, sức bền tốc độ là khả năng đối kháng
lại sự mệt mỏi trong lượng vận động với tốc độ cao và tối đa trong điều kiện
thiếu dưỡng.

-

Shehrote: Sức bền tốc độ là khả năng đối kháng của cơ thể đối với sự giảm
tốc độ gây ra, đặc biệt được thông qua sự mệt mỏi của hệ thần kinh trung


ương và khả năng phối hợp động tác kém và hạn chế sức chạy nhanh của
động tác.
Theo các tác giả khác, sức bền tốc độ là khả năng duy trì được cường
độ hoạt động cao trong suốt quá trình thực hiện bài tập, nhờ sự nổ lực của

phản ứng động tác khác nhau sẽ có sự khác nhau về cơ chế tốc độ phản ứng
động tác. Đối với tốc độ động tác đơn, thì ngoài sự quyết định của trung ương
thần kinh, còn được quyết định bởi đặc trưng co duỗi của cơ bắp.
Tần số động tác cũng là một biểu hiện quan trọng của tố chất tốc độ.
Tần số động tác được quyết định bởi tốc độ chuyển đổi giữa ức chế và hưng
phấn của trung ương thần kinh vận động, tức là tính linh hoạt của quá trình
thần kinh.
Theo quan điểm sinh học, thì tốc độ động tác quyết định bởi hàm lượng
ATP trong cơ bắp, tốc độ phân giải và tái tổng hợp ATP dưới dạng tác động
của xung động thần kinh. Do tập luyện tốc độ thường có thời gian ngắn, nên
tái tổng hợp ATP cung cấp năng lượng cho cơ bắp làm việc chủ yếu dựa vào
nguồn năng lượng yếm khí, mà chủ yếu là glucôphân và photphogen.[9]
1.2.4. Cơ sở lý luận của các phương pháp nâng cao khả năng yếm
khí trong huấn luyện sức bền tốc độ
Sức bền yếm khí là khả năng duy trì hoạt động với cường độ cao trong
điều kiện trao đổi chất không có ôxi. Năng lượng chủ yếu là các chất giàu
năng lượng dự trữ trong cơ như ATP - CP hoạt động yếm khí, thông thường
diễn ra khoảng 20 - 30 giây với cường độ hoạt động cực đại.


Năng lượng cung cấp cho hoạt động cực đại chủ yếu là photphogen, tức
là phân giải ATP - CP.
Theo GS. T.G.Mkok (Liên Xô cũ), thì công suất của hệ photphogen gấp 9
lần so với ôxi hóa mỡ. Song, trong thực thế lượng photphogen không lớn do
lượng dữ trữ của CP và ATP trong cơ không lớn. Vì vậy, nó chỉ duy trì được
khoảng 20 giây, nếu tiếp tục hoạt động thì cần thêm cả hệ năng lượng lắc tic
hay glucôphân tham gia. Hoạt động của hệ glucôphân phải đảm bảo tái tổng
hợp ATP và CP kết quả các phản ứng này là giải phóng năng lượng để tổng
hợp ATP.[9]
Các kết quả nghiên cứu của GS.TS. I.A.Mkok cho chúng ta thấy, sức

cách căng thẳng để đạt dược tốc độ tối đa. Vì vậy, giáo dục sức bền tốc độ
phải chú ý đến việc hoàn thiện các nhiệm vụ sau:
Khả năng yếm khí là khả năng vận động của cơ thể trong điều kiện dựa
vào các nguồn cung cấp năng lượng yếm khí.
Nâng cao khả năng ưa khí, cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao khả
năng yếm khí, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện những hoạt động
yếm khí. Bởi vì, quá trình trả nợ oxy được diễn ra một phần ngay trong lúc
vận động, và nếu có khả năng ưa khí cao, thì phần trả nợ oxy trong lúc vận
động đó sẽ lớn hơn và hiệu quả hoạt động của cơ thể sẽ tăng lên.
Phải nâng cao khả năng yếm khí (với mức đồng đều cả cơ chế phốtpho
creatin cũng như cơ chế glucô phân), bởi vì cơ thể hoạt động cường độ cao tới
mức nhu cầu ôxy của cơ thể không đáp ứng thường xuyên trong quá trình vận
động và một phần năng lượng phải tạo thành thông qua quá trình yếm khí.
Khi tốc độ càng cao, thì tỷ lệ huy động yếm khí càng lớn. Theo các tài liệu y


học thể thao, thì tỷ lệ này trong thời gian thi đấu 2 phút khoảng 60% và trong
thời gian thi đấu 10 phút đã lên tới 120%. Tuy vậy, khả năng ưa khí cũng có ý
nghĩa quyết định trong thời gian thi đấu trung bình, vì sự tạo thành năng
lượng ưa khí "kinh tế" hơn so với sự tạo thành năng lượng yếm khí. [12], [20]
Ngoài ra, sự tập trung axit lactic xuất hiện trong hoạt động sẵn sàng sử
dụng năng lượng yếm khí. Năng lượng yếm khí càng cao thì khả năng ưa khí
tối đa càng thấp. Do đó, để nâng cao khả năng yếm khí, người ta thường sử
dụng các bài tập có những đặc điểm sau đây:
* Các bài tập nhằm hoàn thiện cơ chế giải phóng năng lượng từ
photphocrêatin:
- Cường độ hoạt động gần mức tối đa, hoặc thấp hơn (95% tốc độ tối đa).
- Thời gian mỗi lần hoạt động từ 3 - 8 giây trở lên. Sở dĩ như vậy vì dự
trữ photphocrêatin trong cơ rất ít, sự phân huỷ hợp chất này chỉ diễn ra vài
giây sau khi bắt đầu vận động.