HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

DƯƠNG HỮU THẾ

VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
TRONG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG
THÔN MỚI TẠI HUYỆN GIA LÂM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành:

Quản lý kinh tế

Mã số:

60.34.04.10

Người hướng dẫn:

PGS.TS Nguyễn Hữu Ngoan

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, các số liệu và kết quả nghiên cứu trình bày trong luận văn là
trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ bất kỳ một học vị nào. Tôi xin cam đoan,
mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích
dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Dương Hữu Thế

ii


MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................................... ii
MỤC LỤC ....................................................................................................................... iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ....................................................................................... vi
DANH MỤC BẢNG ...................................................................................................... vii
DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ HỘP ..................................................................................... viii
TRÍCH YẾU LUẬN VĂN .............................................................................................. ix
THESIS ABSTRACT ...................................................................................................... xi
PHẦN 1. ĐẶT VẤN ĐỀ ................................................................................................. 1
1.1.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI.................................................................... 1

1.2.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ............................................................................. 3

1.2.1.



2.1.1.

Các khái niệm ................................................................................................... 5

2.1.2.

Vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong thực hiện chương trình
xây dựng nông thôn mới ................................................................................ 15

2.1.3.

Sự cần thiết nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong
thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới ........................................... 22

2.1.4.

Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của các tổ chức chính trị- xã hội trong
thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới ........................................... 24

2.2.

CƠ SỞ THỰC TIỄN ...................................................................................... 27

iii


2.2.1.

Kinh nghiệm của một số địa phương ở thành phố Hà Nội về vai trò của

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu .............................................................. 44

3.2.2.

Phương pháp thu thập thông tin, số liệu ......................................................... 45

3.2.3.

Phương pháp xử lý và tổng hợp thông tin ...................................................... 47

3.2.4.

Phương pháp phân tích thông tin ................................................................... 47

3.2.5.

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu ......................................................................... 47

PHẦN 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.......................................... 49
4.1.

THỰC TRẠNG VỀ VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ XÃ
HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI .......................................... 49

4.1.1.

Khái quát chung về các tổ chức chính trị xã hội huyện Gia Lâm .................. 49

4.1.2.


4.2.5.

Vai trò của người dân trong xây dựng nông thôn mới ................................... 97

4.2.6.

Phân tích ma trận SWOT ............................................................................... 99

iv


4.3.

GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG VÀ PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÁC
TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NTM ................. 101

4.3.1.

Định hướng và kế hoạch phát triển .............................................................. 101

4.3.2.

Căn cứ đề xuất giải pháp .............................................................................. 101

4.3.3.

Một số giải pháp nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội
trong xây dựng nông thôn mới ..................................................................... 102

PHẦN 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................... 106


Chữ viết tắt

Nghĩa tiếng việt

BQLXDNTM

: Ban quản lý xây dựng nông thôn mới

BQL

: Ban quản lý

HTX DVNN

: Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp

NTM

: Nông thôn mới

vi


DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1. Tình hình đất đai của huyện Gia Lâm giai đoạn 2013 - 2015...................... 38
Bảng 3.2. Một số chỉ tiêu về dân số, lao động xã hội huyện Gia Lâm (2013-2015) ..... 39
Bảng 3.3. Tình hình cơ sở hạ tầng huyện Gia Lâm năm 2015 ...................................... 41
Bảng 3.4. Tình hình phát triển kinh tế của huyện Gia Lâm giai đoạn 2013 - 2015 ..... 43
Bảng 3.5. Bảng thu thập mẫu điều tra ........................................................................... 46

Sơ đồ 4.1. Hệ thống tổ chức Đảng, chính quyền và các tổ chức Chính trị- xã hội
huyện Gia Lâm .............................................................................................. 50
Hộp 4.1.

Ý kiến của hội viên phụ nữ về tham gia xây dựng nông thôn mới ............... 66

Hộp 4.2.

Ý kiến của cán bộ hội viên, đoàn viên và người dân khi tham gia tập
huấn, chuyển giao khoa học - kỹ thuật năm 2015......................................... 74

Hộp 4.3.

Tâm sự của cán bộ Hội Nông dân trong việc giúp đỡ hội viên làm kinh tế .......... 77

Hộp 4.4.

Ý kiến của hộ dân về việc tự nguyện hiến đất .............................................. 80

Hộp 4.5.

Ý kiến của cán bộ Hội Cựu chiến binh trong việc vận động đoàn viên,
hội viên và người dân hiến đất làm đường giao thông.................................. 81

Hộp 4.6.

Tác động của xây dựng nông thôn mới đến đời sống của người dân ........... 86

Hộp 4.7.


hưởng đến vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong thực hiện xây dựng nông thôn
mới tại huyện Gia Lâm và đề xuất một số giải pháp có thể áp dụng để phát huy vai trò
của các tổ chức chính trị - xã hội huyện Gia Lâm.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu
như: phương pháp chọn điểm nghiên cứu; phương pháp thu thập số liệu sơ cấp, đề tài đã
tiến hành điều tra với ba đối tượng: thứ nhất là người dân; thứ hai là cán bộ huyện; thứ
ba là cán bộ xã. Với số lượng mẫu là 121 mẫu; phương pháp thu thập số liệu thứ cấp;
phương pháp thu xử lý, tổng hợp dữ liệu; phương pháp phân tích số liệu, các chỉ tiêu
phản ánh thực trạng vai trò của tổ chức chính trị xã hội trong xây dựng nông thôn mới
tại huyện Gia Lâm.
Sau khi phân tích thực trạng về vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong
thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Gia Lâm, thành phố Hà
Nội, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, đề tài rút ra được một số nhược điểm sau:
trình độ, năng lực của cán bộ còn hạn chế, sự hiểu biết về quy hoạch thì không có; hệ
thống thông tin liên lạc còn nhiều hạn chế, công tác triển khai thông tin qua mạng
Internet tại địa phương chưa triển khai đồng bộ; công tác tuyên truyền gắn với vận
động quần chúng thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới còn hạn chế; chưa
lường hết những khó khăn nên việc đề ra các giải pháp phù hợp để tạo bước đột phá

ix


còn thiếu kịp thời; việc công khai dân chủ trong xây dựng nông thôn mới có nơi còn
hạn chế; hiệu quả giám sát cộng đồng nhìn chung còn thấp, còn để xuất hiện các tiêu
cực, khiếu nại của nhân dân.... Bên cạnh đó, để phát huy vai trò của các tổ chức chính
trị trong xây dựng NTM trên địa bàn huyện còn chịu ảnh hưởng của môt số yếu tố sau:
Vai trò lãnh đạo của Đảng; Chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước;
Điều kiện kinh tế xã hội của từng thời kỳ; Năng lực của đội ngũ cán bộ; Vai trò của
người dân trong xây dựng nông thôn mới.
Để tăng cường vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng nông

information about planning, The limitation of communications systems, complaints of
the people.... Besides, the role of political institutions in the New Rural Construction
influenced by some factors: The leadership of the Party; Party policies and laws of the
State; Economic and social conditions; The capacity of officers; The role of the people
in New Rural Construction. To enhance the role of political organizations - social in
new rural construction in Gia Lam district. There are five solutions: (i) improve the
capacity and qualifications for officers; (ii) enhance the accountability of political
organizations - social; (iii) to diversify the mobilization (iv) Improve the effectiveness
of the government; (v) promulgating policies and mechanisms, equipped facilities for
new rural.

xi


PHẦN 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược quan trọng trong sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là
nền tảng bảo đảm phát triển kinh tế bền vững, ổn định chính trị, an ninh quốc
phòng, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Công nghiệp hóa, hiện đại
hóa nông nghiệp, nông thôn vừa nhằm phát huy vai trò chiến lược của kinh tế
nông nghiệp, vừa nhằm nâng cao đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần cho nhân
dân. Qua đó, nâng cao hơn nữa vị thế của giai cấp nông dân trong công cuộc đổi
mới đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của nông nghiệp, nông dân, nông
thôn đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội đất nước, Đảng và Nhà nước ta
đã thường xuyên quan tâm, chăm lo đầu tư phát triển. Điều đó được thể hiện qua
các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng đối với vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông
thôn, mà nổi bật là Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp
hành Trung ương Đảng (khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và được

Tính đến tháng 6/2015, huyện Gia Lâm có 07 xã được công nhận xã đạt chuẩn
nông thôn mới, 05 xã cơ bản đủ điều kiện đề nghị Thành phố công nhận đạt
chuẩn nông thôn mới, 08 xã còn lại đạt và cơ bản đạt từ 10 đến 14/19 tiêu chí.
Kết quả đó khẳng định quan điểm, chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước,
sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị huyện Gia Lâm, trong đó có vai trò quan
trọng của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong thực hiện
chương trình xây dựng nông thôn mới; các tổ chức chính trị - xã hội không
những tích cực tham gia vào xây dựng 19 tiêu chí mà còn tích cực tuyên truyền,
vận động cán bộ, hội viên và đông đảo các tầng lớp nhân dân tại địa phương
tham gia xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, hiện nay huyện Gia Lâm vẫn chưa
đáp ứng được yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa và chưa phát huy hết lợi
thế của một huyện ven đô. Mặt khác trong cơ chế Đảng lãnh đạo, chính quyền tổ
chức quản lý, nhân dân làm chủ và thực hiện, thì các tổ chức chính trị - xã hội có
vai trò to lớn trong việc tuyên truyền, giáo dục và động viên mọi thành viên là
lực lượng đông đảo quần chúng nhân dân tích cực tham gia vào các chương trình
phát triển kinh tế, xã hội trong đó xây dựng nông thôn mới là chương trình trọng
tâm ở Gia Lâm đang còn nhiều hạn chế; Vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội
chưa được phát huy hiệu quả, thiếu chủ động trong đề xuất các giải pháp để tạo
sự đồng thuận cao trong nhân dân về xây dựng nông thôn mới. Số xã đạt chuẩn
nông thôn mới còn ít so với các địa phương trong cả nước, để góp phần nâng cao
vị trí và vai trò của các tổ chức chính trị- xã hội nhằm đẩy mạnh việc thực hiện
thắng lợi các mục tiêu nông thôn mới ở huyện Gia Lâm tôi chọn đề tài nghiên
cứu: “Vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong thực hiện chương trình
xây dựng nông thôn mới tại huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội”.

2


1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1. Mục tiêu chung



1.3.2.2. Phạm vi về không gian
Nghiên cứu được thực hiện tại huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội.
1.3.2.3. Phạm vi về thời gian
+ Về thời gian thu thập số liệu:
Số liệu thứ cấp: Thu thập trong 3 năm 2013 - 2015.
Số liệu sơ cấp: Khảo sát thực tế năm 2016.
+ Đề xuất một số giải pháp tích cực thực hiện các năm 2016 - 2020.
+ Thời gian thực hiện đề tài: 12 tháng, bắt đầu từ tháng 10/2015 đến
tháng 10/2016.
1.4. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
- Tổ chức chính trị- xã hội huyện nào tham gia vào xây dựng NTM?
- Thực trạng vai trò của tổ chức chính trị - xã hội trong thực hiện xây
dựng NTM huyện Gia Lâm hiện nay như thế nào?
- Những yếu tố nào ảnh hưởng vai trò của tổ chức chính trị - xã hội
huyện Gia Lâm trong thực hiện xây dựng NTM?
- Phát huy vai trò của tổ chức chính trị - xã hội trong thực hiện xây
dựng NTM huyện Gia Lâm đang gặp những khó khăn, thách thức gì?
- Làm thế nào để nâng cao hiệu quả vai trò của tổ chức chính trị - xã
hội trong thực hiện xây dựng NTM huyện Gia Lâm?
1.5. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC
Nghiên cứu đã làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của
các tổ chức chính trị - xã hội, thực lực của công tác xây dựng nông thôn mới,
trên cơ sở tổng quan có chọn lọc một số quan điểm cơ bản của các nhà kinh tế
học trên thế giới, một số Tổ chức quốc tế và một số học giả của Việt Nam, kết
hợp đúc rút thực tiễn tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai
trò, và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội trong
thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Gia Lâm, thành phố
Hà Nội, giai đoạn 2015 - 2020.

Tổng hợp các khái niệm nêu trên, chúng tôi đưa ra khái niệm về nông
thôn như sau: Nông thôn là vùng sinh sống, làm việc của cộng đồng chủ yếu là
nông dân, cơ sở hạ tầng kém phát triển, tiếp cận thị trường và sản xuất hàng
hóa thấp. Nông thôn mới trước tiên nó không phải là nông thôn thuần khiết,
không phải là thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền

5


thống hiện nay: thứ nhất, đó là làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; thứ
hai, sản xuất phải phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; thứ ba, đời
sống về vật chất và tinh thần của dân nông thôn ngày càng được nâng cao; thứ tư,
bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển; thứ năm, xã hội nông thôn an
ninh tốt, quản lý dân chủ.
2.1.1.2. Khái niệm về phát triển nông thôn
Phát triển nông thôn là một phạm trù rộng về nhận thức với nhiều quan
điểm khác nhau dưới nhiều góc độ. Phát triển nông thôn là phát triển toàn diện
các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội là mục tiêu hướng tới. Trong từng giai
đoạn việc cộng đồng lựa chọn những lĩnh vực ưu tiên là một trong hoạt động
mang lại hiệu quả thiết thực. Phát triển nông thôn là một quá trình thay đổi bền
vững có chủ ý về kinh tế, xã hội, môi trường nhằm nâng cao chất lượng đời sống
của người dân địa phương. Phát triển nông thôn là một chiến lược nhằm cải thiện
các điều kiện sống về kinh tế và xã hội của một nhóm người cụ thể - người nghèo
ở vùng nông thôn. Nó giúp những người nghèo nhất trong những người dân sống
ở các vùng nông thôn được hưởng lợi ích từ sự phát triển.
Phát triển nông thôn là hoạt động nhằm nâng cao vị thế về kinh tế và xã
hội cho người dân nông thôn thông qua việc sử dụng có hiệu quả cao các nguồn
lực từ địa phương bao gồm nhân lực, vật lực và tài lực. Phát triển nông thôn sẽ
thành công khi chính người dân nông thôn tham gia tích cực vào quá trình phát
triển. Điều đó đòi hỏi chiến lược phát triển nông thôn phải được xây dựng trên

hướng cung sang hướng cầu thị trường. Đồng thời, đảm bảo sự tham gia tối đa
của người dân vào quá trình phát triển theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân
đóng góp, dân làm, dân kiểm tra, dân quản lý và dân hưởng lợi”. Đây là cơ sở để
phát huy nội lực, hướng vào xây dựng tính bền vững cho việc phát triển.
“Nông thôn mới là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một
kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu đặt ra cho nông
thôn trong điều kiện hiện nay, là kiểu nông thôn được xây dựng tiên tiến về
mọi mặt so với mô hình nông thôn cũ (truyền thống, đã có)” (Phan Xuân Sơn,
Nguyễn Cảnh, 2011).
Có thể thấy, đặc điểm chung nhất của mô hình PTNT mới là gắn với nông
nghiệp, nông thôn và nông dân. Theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW của
Trung ương, nông thôn mới là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp
lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển
nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu
bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được
giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng
cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Như vậy, nông thôn mới có 5 nội dung cơ bản: Thứ nhất là nông thôn có

7


làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại. Hai là sản xuất bền vững, theo
hướng hàng hóa. Ba là đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng
được nâng cao. Bốn là bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển. Năm
là xã hội nông thôn được quản lý tốt và dân chủ.
Để xây dựng nông thôn với 5 nội dung đó, Thủ tướng Chính phủ cũng đã
ký Quyết định số 491/QĐ-TTg ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới
bao gồm 19 tiêu chí.
b. Đặc trưng của nông thôn mới

- Là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; cấp uỷ Đảng, chính
quyền đóng vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng quy hoạch, kế hoạch, tổ
chức thực hiện; hình thành cuộc vận động “Toàn dân xây dựng nông thôn mới”
do Mặt trận Tổ quốc chủ trì cùng các tổ chức chính trị - xã hội vận động mọi tầng
lớp nhân dân phát huy vai trò chủ thể trong việc xây dựng nông thôn mới.
d. Vai trò mô hình nông thôn mới trong phát triển kinh tế - xã hội
Về kinh tế: Nông thôn có nền sản xuất hàng hóa mở, hướng đến thị trường
và giao lưu, hội nhập. Để đạt được điều đó, cơ sở hạ tầng của nông thôn phải
hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho mở rộng sản xuất, giao lưu buôn bán, chăm
sóc sức khỏe cộng đồng. Thúc đẩy nông nghiệp, nông thôn phát triển nhanh, kích
thích mọi người tham gia vào thị trường, hạn chế rủi ro cho nông dân, điều chỉnh,
giảm bớt sự phân hóa giàu nghèo, chênh lệch về mức sống giữa các vùng, giữa
nông thôn và thành thị. Phát triển các hình thức sở hữu đa dạng, trong đó
chú ý xây dựng mới các HTX theo mô hình kinh doanh đa ngành. Hỗ trợ các
HTX ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ phù hợp với các phương án sản
xuất, kinh doanh, phát triển ngành nghề ở nông thôn. Sản xuất hàng hóa với chất
lượng sản phẩm mang nét độc đáo, đặc sắc của từng vùng, địa phương. Tập trung
đầu tư vào những trang thiết bị, công nghệ sản xuất, chế biến nông sản sau thu
hoạch vừa có khả năng tận dụng nhiều lao động vừa đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Về chính trị: Phát huy dân chủ gắn với thực hiện kỷ cương pháp luật, quy
ước, hương ước để điều chỉnh hành vi con người, đảm bảo tính pháp lý, phát huy
tính tự chủ của làng xã. Phát huy dân chủ ở cơ sở, tôn trọng hoạt động của các
hội, đoàn thể, các tổ chức hiệp hội vì lợi ích cộng đồng, nhằm huy động tổng lực
vào xây dựng nông thôn mới.
Về văn hóa - xã hội: Tăng cường dân chủ ở cơ sở, phát huy vai trò tự chủ
trong thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, trong xây dựng
đời sống văn hóa ở khu dân cư, giúp nhau xóa đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu
chính đáng.
Về con người: Xây dựng nhân vật trung tâm của mô hình nông thôn mới,
đó là người nông dân sản xuất hàng hóa khá giả, giàu có; là người nông dân kết

hình thức tổ chức động viên, triển khai nguồn lực con người cho các mục tiêu
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong công cuộc do Đảng lãnh đạo, Nhà
nước thống nhất quản lý. Cùng với Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã
hội hợp thành hệ thống chính trị Việt Nam, trong đó Đảng giữ vai trò và trọng
trách là người lãnh đạo trực tiếp. Trong hệ thống chính trị - xã hội Việt Nam, với
tính chất chính trị và tính chất xã hội rộng lớn, các tổ chức chính trị - xã hội đóng
vai trò là người tổ chức, vận động quần chúng nhân dân thực hiện các nhiệm vụ
đặt ra đối với cách mạng Việt Nam thông qua những hình thức phù hợp.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là liên minh chính trị - tổ chức liên hiệp tự
nguyện của các đoàn thể nhân dân và các cá nhân tiêu biểu của các giai cấp, các

10


tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo; là tổ chức đại diện cho ý chí đại đoàn kết và
nguyện vọng chân chính của nhân dân; nơi tập hợp trí tuệ của con người Việt Nam
yêu nước, nơi thống nhất hành động giữa các tổ chức thành viên, phối hợp với
chính quyền thực hiện nền dân chủ; giám sát, bảo vệ, tham gia xây dựng nhà nước,
quản lý xã hội. Mặt trận Tổ quốc có chức năng tham chính, tham nghị và giám sát;
đoàn kết nhân dân, chăm lo đời sống, lợi ích của các thành viên, thực hiện dân chủ
và đổi mới xã hội, thực thi quyền và nghĩa vụ công dân, thắt chặt mối liên hệ giữa
Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là thành viên của Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, có quan hệ hợp tác với Nhà
nước và phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức xã hội khác;
hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và Pháp luật của nước Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Việt Nam. Là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công
nhân, đội ngũ trí thức và những người lao động tự nguyện lập ra nhằm mục đích
tập hợp, đoàn kết lực lượng, xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam lớn mạnh về
mọi mặt; đại diện và bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người

một tổ chức trong hệ thống chính trị do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, hoạt
động theo đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Hiến pháp, pháp luật của
Nhà nước và Điều lệ của Hội. Mục đích của Hội là tập hợp, đoàn kết, tổ chức,
động viên các thế hệ cựu chiến binh giữ gìn và phát huy bản chất, truyền thống
“Bộ đội Cụ Hồ”, tích cực tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ thành
quả cách mạng, xây dựng và bảo vệ Đảng, chính quyền, chế độ, bảo vệ quyền lợi
chính đáng và hợp pháp của cựu chiến binh, chăm lo giúp đỡ nhau về tinh thần
và vật chất trong cuộc sống, gắn bó tình bạn chiến đấu.
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội
của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh
sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện; là đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt
Nam, là lực lượng xung kích cách mạng, là trường học xã hội chủ nghĩa của
thanh niên, đại diện chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của tuổi
trẻ; hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và Pháp luật của nước Cộng hoà Xã
hội chủ nghĩa Việt Nam. Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì
mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân
giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; tập hợp đông đảo thanh
niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp
giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Như vậy, có thể thấy rõ rằng các tổ chức chính trị - xã hội đóng vai trò
vừa là trung tâm đoàn kết, tập hợp đông đảo các lực lượng quần chúng nhân dân,
đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các thành viên vừa
thực hiện vai trò nền tảng chính trị của chính quyền nhân dân, tổ chức động viên
nhân dân thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước; thực
hiện vai trò giám sát đối với cơ quan, tổ chức và cán bộ, đảng viên, đại biểu dân
cử, công chức, viên chức nhà nước về việc thực hiện các chủ trương, đường lối

12



nhiều cán bộ, hội viên phụ nữ trở thành lực lượng nòng cốt tham gia xây dựng
nông thôn mới, nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo, nhiều tấm gương điển
hình trong việc ứng dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tích cực

13