SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH 3

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT VÀI KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP
TRONG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC 10

Người thực hiện: Thịnh Thị Lưu
Chức vụ: Tổ phó chuyên môn
SKKN thuộc môn: Hóa học

THANH HOÁ NĂM 2017


MỤC LỤC
Nội dung

Trang
I.MỞ ĐẦU
1
1.1. Lí do chọn đề tài.
1
1.2. Mục đích nghiên cứu.
1
1.3.Đối tượng nghiên cứu.
1
1.4.Phương pháp nghiên cứu.
2
II.NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

BDTX: Bồi dưỡng thường xuyên


I.MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài.
Xã hội hiện đại đang biến đổi và phát triển nhanh, với sự bùng nổ thông tin,
khoa học và công nghệ phát triển như vũ bão thì không thể nhồi nhét vào đầu óc
học sinh khối kiến thức ngày càng nhiều,phải quan tâm dạy cho học sinh
phương pháp học ngay từ bậc tiểu học và càng lên bậc học cao hơn thì càng phải
được chú trọng.Nói đến phương pháp dạy học hiện đại không chỉ hạn chế ở chức
năng dạy kiến thức mà phải chuyển sang dạy phương pháp học.[3]
Ngày nay việc dạy phương pháp học thì cốt lõi là phương pháp tự học,
phương pháp tự học là cầu nối giữa học tập và nghiên cứu khoa học.
Một yếu tố quan trọng đảm bảo thành công trong học tập và nghiên cứu
khoa học là: Khả năng phát hiện kịp thời vấn đề,lựa chọn vấn đề và giải quyết
vấn đề hợp lý trong thực tiễn.Nếu rèn luyện cho học sinh có được kĩ năng
phương pháp thói quen tự học,biết linh hoạt ứng dụng những điều đã học vào
tình huống mới, biết tự lực phát hiện và giải quyết vấn đặt ra thì sẽ tạo cho họ
lòng ham học khơi dạy tiềm năng vốn có của mỗi con người.Làm được như vậy
thì kết quả học tập sẽ được nhân lên gấp bội và quá trình dạy học sẽ chuyển từ
học tập thụ động sang học tập chủ động.[3]
Nằm trong xu thế chung của thời đại,trường THPT Thạch thành 3 là một
trường miền núi, phần đông học sinh thuộc vùng khó khăn điều kiện đi lại xa
nên ảnh hưởng không nhỏ đến việc học tập của các em.
Ban giám hiệu trường THPT Thạch Thành 3 luôn luôn sao sát chỉ đạo
chuyên môn đến từng tổ về việc triển khai dạy học thực nghiệm, đặc biệt là
sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học.Để việc dạy học đạt kết quả cao
chính là dạy phương pháp học hay “Dạy học lấy hoạt động của người học làm
trung tâm”thì một trong những phương pháp được sử dụng có hiệu quả cao
trong việc phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh là “Sử dụng

- Tìm hiểu thông tin trong quá trình dạy học, đúc rút kinh nghiệm của bản thân
- Trực tiếp áp dụng đề tài đối với học sinh lớp 10 cơ bản trường THPT Thạch
Thành 3
- Nghiên cứu kĩ SGK, SGV hóa học lớp 10 và các sách tham khảo.
-Tham khảo ý kiến đóng góp của đồng nghiệp,hiệu phó phụ trách chuyên môn.
-Làm các cuộc khảo sát trước và sau khi sử dụng đề tài này, thu thập thông tin.
- Sử dụng một số phương pháp thống kê toán học trong việc phân tích kết quả
thực nghiệm sư phạm.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Trong mỗi phương pháp dạy học đều hợp thành bởi 2 yếu tố,đó là mặt bên
trong và mặt bên ngoài.
- Mặt bên ngoài là các thao tác được thể hiện qua nhận biết bằng quan sát: Nó
thể hiện mức độ tích cực của học sinh trong học tập, từ nghe - nhìn đến phải
hoạt động, nghĩa là mức độ tăng dần từ nghe nhìn đến thực hành.
- Mặt bên trong là con đường tư duy diễn ra trong não ta khó có thể nhận biết
được, nhưng lại rất có giá trị trong daỵ học, nó thể hiện mức độ tích cực học
khác nhau: Từ mức độ chỉ nhớ, tái hiện đến tham gia tìm tòi phát hiện từng
phần của kiến thức, cao hơn nữa là tham gia tìm tòi phát hiện những điều cơ
bản của bài học hay một vấn đề xã hội.
Ngày nay với lượng kiến thức mới được cập nhật thường xuyên liên tục từ
sách giáo khoa, mạng Intenet và nhiều nguồn tài liệu tham khảo khác thì việc
sử dụng phương pháp dạy học truyền thống đã bộc lộ nhiều hạn chế đó là:
Phương pháp dạy học truyền thống mới chỉ dừng lại ở chỗ : Giáo viên thuyết
trình, giảng giải, dùng tranh vẽ minh họa để truyền thụ kiến thức, còn học sinh
thì tiếp thu, lĩnh hội, nhận biết và tái hiện, học sinh học tập theo lối thụ động,
gây nhàm chán, thiếu hụt, không đáp ứng được nhu cầu nhận thức ngày càng
cao của học sinh và đòi hỏi của xã hội. [1]

Trang - 2 -

nguồn cảm xúc ẩn sau mỗi trái tim người học.
2.2.3) Đối với học sinh
- Một số học sinh vì lười học, chán học mải chơi, hổng kiến thức nên không
chuẩn bị tốt tâm thế cho giờ học.
- Địa phương huyện Thạch Thành thuộc vùng kinh tế còn khó khăn, hầu hết phụ
huynh đều đi làm ăn xa, ít có thời gian quan tâm kèm cặp con em mình.Bản thân
các em còn phải phụ giúp gia đình ngoài giờ lên lớp,không có thời gian học.
- Đời sống văn hóa tinh thần ngày một nâng cao, một số nhu cầu giải trí như
xem ti vi, chơi game . . . ngày càng nhiều làm cho một số em chưa có ý thức học
bị lôi cuốn, sao nhãng việc học tập.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Sử dụng phiếu học tập trong dạy học môn hóa học.
a) Hiểu về phiếu học tập:
Trang - 3 -


Phiếu học tập là những tờ giấy rời, có nội dung hướng dẫn yêu cầu học sinh
làm việc trong thời gian ngắn tại lớp học, hoặc được làm ở nhà trước mỗi bài
học.Những vấn đề yêu cầu học sinh làm việc tại lớp thường là những nội dung
nhỏ trong bài học, tìm tòi phát hiện kiến thức mới qua tranh ảnh, phim video,
Flas, phân tích sơ đồ... để rút ra kết luận cần thiết; Có thể thể hiện bằng lập bảng
so sánh, hệ thống hóa kiến thức; Có thể vận dụng và giải quyết những vấn đề
nhỏ phát sinh trong học tập và cuộc sống.[4 ]
b)Vai trò của phiếu học tập:
Phiếu học tập là một phương tiện để tổ chức hoạt động độc lập của học sinh
nhằm hình thành kiến thức mới hoặc củng cố hệ thống hóa kiến thức.
Thông qua hoạt động giải quyết vấn đề đặt ra trong phiếu học tập, học sinh đã
hình thành những năng lực và phẩm chất cần thiết trong học tập và trong cuộc
sống như:
- Khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề.



Mỗi phiếu học tập thể hiện hai phần chính thể hiện sự chỉ đạo của người thầy
và vai trò chủ thể của học sinh.
Dựa trên mục tiêu của bài học giáo viên chủ động đa ra vấn đề học tập cùng
với sự hỗ trợ của tranh ảnh, phim video, Flas, sơ đồ...
Kết quả trên phiếu học tập là kết quả làm việc của học sinh trên cơ sở đó giáo
viên đánh giá quá trình làm việc và kết quả nhận thức của học sinh và học sinh
cũng tự đánh giá được quá trình nhận thức.
e) Xây dựng phiếu học tập: Gồm các bước sau:
-Lựa chon vấn đề học tập: Đó là những nội dung kiến thức mới, kiến thức trọng
tâm hoặc kiến thức củng cố.
-Xác định mục tiêu của phiếu học tập: Cần hướng tới kết quả học tập cụ thể mà
học sinh phát hiện ra kiến thức và những kỹ năng hình thành.
-Phương pháp thể hiện vấn đề học tập: Vấn đề học tập thường được khai thác
từ những hình ảnh, sơ đồ, biểu đồ, bảng số liệu ...có hiệu quả kích thích sự hào
hứng trao đổi, tranh luận của học sinh thông qua hoạt động quan sát, phân tích,
so sánh, hệ thống ... trong làm việc theo nhóm.
f). Sử dụng phiếu học tập trong dạy học hóa học:
Sử dụng phiếu học tập để tổ chức hoạt động học tập được tiến hành qua các
bước sau:
-Giáo viên chuẩn bị phiếu học tập (chuẩn bị trước ở nhà hoặc từ tiết trước)
-Phát phiếu học tập cho từng nhóm
-Học sinh hoạt động theo,cá nhân, nhóm và ghi lại kết quả trên phiếu.
-Học sinh báo cáo kết quả.
-Giáo viên cho học sinh thảo luận giữa các nhóm,cuối cùng bổ sung và kết
luận.
-Giáo viên và học sinh cùng đánh giá được quá trình nhận thức.
2.3.2 . Các ví dụ cụ thể.
Tiết 13;14 BÀI 7: BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA

Đ

U

B

N

O
B
S

B
A
N
G
T
U
Â
N
H
O
A
N

A
M
Ơ

T

Bài mới:
Phiếu học tập 2: (Hoạt động cá nhân 5 phút- Hoạt động nhóm 3phút)
Từ cấu hình electron nguyên tử của 20 nguyên tố đầu xác đinh số lớp e số e lớp
ngoài, hoàn thành bảng sau(các nguyên tố có cùng số lớp e; số e lớp ngoài)
Số e
1
2
3
4
5
6
7
8
lớp
ngoài
Số
lớp e
1
2
3

Trang - 6 -


*Tìm hiểu nguyên tắc sắp xếp:
? Dựa vào BTH và bảng vừa lập nhận xét về:
+ ĐTHN
+ Số lớp electron
+ Số electron hóa trị
*Tìm hiểu cấu tạo của bảng tuần hoàn:

B.18 và 8
C.8 và 8
D. 18 và 18. [2]
Bài 5:Nguyên tố ở ô 11 có số hiệu nguyên tử là
A.11
B.3
C.10
D. 15
Bài 6:Trong các phát biểu sau
a Bảng tuần hoàn gồm các ô nguyên tố, các chu kì và các nhóm.
b.Chu kì là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron
được sắp xếp theo chiều tăng của điện tích hạt nhân. [2]
c. Số thứ tự của chu kì bằng số phân lớp electron
d.Trong bảng tuần hoàn các nguyên tố được sắp xếp theo chiều tăng của nguyên
tử khối.
Các phát biểu đúng là
.A.a,b,c,d.
B. a,b,c.
C. a,b.
D. a,b,d .
( Bài 6 HS rất dễ bị nhầm phương án B)

Trang - 7 -


VD2:
Tiết 14 Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học. (Tiết 2)
Phiếu học tập số 1: Kiểm tra bài cũ
-Nêu nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn?Bảng tuần hoàn
có mấy chu kì? Nguyên tố có 3 lớp electron thuộc chu kì mấy vì sao?

nhóm nào chứa nguyên tố d;f ? [2]
-Hãy cho biết quan hệ của nhóm A với số electron lớp ngoài?
Nhóm
Số lượng

Nhóm A

Nhóm B

Cách ghi
Số cột mỗi nhóm
Số TT của nhóm

số e hoá trị =

số e hoá trị =

Loại nguyên tố
của nhóm(s,p,d,f)
Phiếu học tập số 3: Củng cố:
*Hoàn thành bảng
Trang - 8 -


Z
Z=9

Cấu hìnhelectron

Ô


Chú ý: Trường hợp ngoại lệ ở nhóm VIII
VD3:
Tiết 31: Bài 18: PHÂN LOẠI PHẢN ỨNG TRONG HÓA HỌC VÔ CƠ
(SGK lớp 10 CB)
Trong bài này xuất phát từ mục tiêu của bài học là:
“-Phản ứng hóa hợp,phản ứng phân hủy, phản ứng thể,phản ứng trao đổi có phải
là phản ứng oxi hóa - khử hay không?
- Có cách nào phân loại phản ứng vô cơ một cách tổng quát hơn không?” [2]
Phiếu học tập số 1: Hoàn thành các nội dung trong bảng sau:
Xác định số oxi hóa của các
nguyên tố trong các phản ứng

Thuộc loại
phản ứng (thế,
trao đổi, phân

Nhận xét về số Là pư oxi hóa oxi hóa của
khử hay không
các nguyên tố phải là pư oxi
Trang - 9 -


hủy hay hóa
hợp)

trước và sau
phản ứng

hóa-khử

...........
...........
...........
...........
...........
...........
...........
...........
...........
...........
...........
...........
...........
...........
..... học tập số......
......
Phiếu
3: Củng cố......
Câu 1: Hãy phân loại các phản ứng sau theo 2 cách:
Phản ứng hóa học

...........
...........
...........
...........
...........
......

Theo thành phần



D. Thuốc đau dạ dày
(thành phần chính NaHCO3)
[5]

Câu 3: Trò chơi: Ô CHỮ HÓA HỌC “học mà chơi, chơi mà học ”
Nội dung ô chữ gồm 9 câu hỏi, khi giải xong ô chữ ta có nôi dung ở ô trung tâm
(1) Tên gọi của một phản ứng luôn là phản ứng oxi hóa khử ?
(2) Tên gọi của một phản ứng luôn luôn không phải là pư oxi hóa – khử ?
Trang - 11 -


(3) Phản ứng nào trong đó một chất sinh ra hai hoặc nhiều chất ?
(4) Dấu hiệu để nhận biết một phản ứng oxi hóa khử là có sự..........số oxi hóa
của một số nguyên tố.
(5) Phản ứng nào trong đó chỉ có một chất mới được tạo thành từ hai hay nhiều
chất ban đầu ?
(6) Phản ứng oxi hóa – khử là phản ứng hóa học trong đó có sự chuyển .........
giữa các chất phản ứng.
(7) CH4 là hợp chất hữu cơ vậy NaCl là hợp chất gì?
(8) Phân loại dựa vào sự thay đổi số oxi hóa ..............hơn cách phân loại theo
thành phần các chất tham gia và tạo thành.
(9) Để biết phản ứng có phải là phản ứng oxi hóa khử hay không ta phải xác
định gì?
1

2

3


T

(3)

(6)

E

L

8

9

Đ

O

I

A

N

H

U

Y


R

O

N

V

O

C

O

(7)
(8)

T

(9)

O

N

G

Q

U

Kết quả giải ô chữ ta có ô trung tâm “ HÓA HỌC VUI ”
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
Nội dung sáng kiến trên đã được kiểm nghiệm qua thực tế giảng dạy tại
trường cho thấy nó phù hợp với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay.
So sánh giảng dạy hai lớp 10 trường THPT Thạch Thành 3
TT

Lớp

Sĩ Số

GVCN
Trang - 12 -


1
2

10C2
10C3

32
42

Nguyễn Văn Hòa
Trịnh Thị Liên

Điểm kiểm tra trước và sau tác động của lớp thực nghiệm: LỚP 10 C2
STT

8
8
Trương Minh Đặng Đạt
5
5
9
Phạm Thu Hà
6
9
10 Quách Thị Thu Hà
7
9
11 Bùi Khánh Hòa
5
7
12 Lê Tuyên Huấn
6
6
13 Nguyễn ThịHuệ
8
9
14 Trần Quang Huy
6
5
15 Nguyễn Thị Hường
7
8
16 Bùi Nhật Lệ
6
8

27 Quách Công Thắng
7
7
28 Trần Đức Thắng
7
9
29 Bùi Thanh Thủy
7
9
30 Bùi ThịThúy
5
5
31 Lê Văn Trường
9
9
32 Bùi Thiên Vương
5
4
ĐTB
6.25
7.48
Điểm kiểm tra trước và sau tác động của lớp đối chứng: LỚP 10C3
STT
Họ tên học sinh
Điểm trước tác động Điểm sau tác động
1
Nguyễn Thị Mai Anh
4
5
Trang - 13 -

30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42

Nguyễn Thị Vân Anh
Nguyễn Thị Vân Anh
Phan Đức Anh
Bùi Ngọc Ánh
Trương Quỳnh Trúc Giang
Lê Thị Hằng
Bùi Thị Hiền
Bùi Quang Hiếu
Hoàng Thanh Hiếu
Vũ Thị Hòa
Trương Diệu Hoài
Lý Đức Hoàng
Bùi Thị Hồng
Cao Thị Hà Linh
Phương Ngọc Linh
Trịnh Khánh Linh

5
9
6
7
7
7
5
7
6
6
4
5
5
6
9
8
7
9
6
6
6
5
5
6
6
8
6
8
6
8

7
7
7
7
7
7
6
7
6
7
5
7
8
6
6
8
7
6
6
7
7
6.56
Trang - 14 -


Trong quá trình nghiên cứu, để kiểm chứng độ tin cậy của giải pháp đã áp dụng,
người nghiên cứu sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập. Nghiên cứu thực
hiện với hai lớp 10 của trường THPT Thạch Thành 3 là hai lớp có lực học tương
đương 10C2, 10C3. Kết quả bài kiểm chứng sau tác động của lớp thực nghiệm
có điểm trung bình là 7,48 kết quả bài kiểm tra tương ứng của lớp đối chứng có

Sáng kiến này có thể nhân rộng áp dụng cho đối tượng học sinh THPT tất cả
các trường đặc biệt các trường có đầu vào cao, chất lượng tốt.
Cách “Sử dụng phiếu học tập ” này hoàn toàn phù hợp với yêu cầu cấp bách
của việc thay đổi phương pháp giảng dạy trong nhà trường để đáp ứng với năng
lực của học sinh trong xã hội hiện đại ngày nay, phù hợp với tư duy, thị hiếu,
khả năng sáng tạo của học sinh…Vì vậy chất lượng giáo dục sẽ đi lên để bắt
nhịp cùng với nền giáo dục hiện đại.
3.2 . Kiến nghị
-Với giáo viên:
Việc sử dụng phiếu học tập có thể sử dụng để dạy bài mới, bài ôn tập, nội dung
có thể từng bài,một phần của bài hoặc chương,Giáo viên có thể giao cho học
sinh về nhà chuẩn bị hoặc củng cố bài ngay tại lớp.Cần giới thiệu cho học sinh
nhiều cách tổ chức thông tin dưới dạng phiếu học tập, hoặc sơ đồ tổng hợp.
-Với nhà trường:
-Tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu chuyên môn của giáo viên,trao đỏi
chuyên môn cũng như cũng như bổ sung tài liệu trong thư viện của nhà trường.
Tôi hi vọng rằng, trong những năm học tới các trường THPT nói chung và
trường Thạch Thành 3 nói riêng sẽ tiếp tục triển khai phương pháp dạy học bằng
“Sử dụng phiếu học tập ” sâu rộng và tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn
hiệu quả hơn nữa để chúng tôi có được những phương pháp dạy học hay,đáp ứng
được yêu cầu đổi mới chương trình và sách giáo khoa sắp tới.
Tuy nhiên đây cũng chỉ là kết quả bước đầu còn khiêm tốn và hạn chế,mặc dù đã
có nhiều cố gắng, song chắc chắn còn những thiếu sót, rất mong nhận được sự
đóng góp của quý cấp trên và đồng nghiệp để sáng kiến kinh nghiệm của tôi
hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!

Trang - 16 -




Trang - 18 -


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Thịnh Thị Lưu
Chức vụ và đơn vị công tác: Tổ phó chuyên môn-Trường THPT Thạch Thành 3
TT
1.

Tên đề tài SKKN

Năm học
đánh giá xếp
loại

Cấp sở

C

2004-2005

Cấp sở

C

2005-2006


Cấp sở

C

2014-2015

Khảo sát chất lượng của học
sinh đầu lớp 10 và biện pháp

2.

khắc phục
Giải bài toán hóa học theo

3.

nguyên lí bảo toàn electron
Giáo dục môi trường thông
qua dạy học Hóa học ở

4.

Kết quả
Cấp đánh
đánh giá
giá xếp loại
xếp loại

trường phổ thông


của học sinh bộ môn Hóa học

Trang - 20 -


Trang - 21 -