PHầN 2. Những vấn đề cụ thể
Chơng I
một số khái niệm cơ bản của tin học
I. Giới thiệu chơng
1. Mục tiêu của chơng
Mục tiêu của chơng này là cung cấp cho học sinh một số kiến thức mở đầu
về tin học và máy tính.
Kiến thức
Biết khái niệm ban đầu về thông tin và dữ liệu, các dạng thông tin
phổ biến.
Biết máy tính là công cụ hỗ trợ hoạt động xử lí thông tin của con ngời
và tin học là ngành khoa học nghiên cứu các hoạt động xử lí thông tin
tự động bằng máy tính điện tử.
Hiểu cấu trúc sơ lợc của máy tính điện tử và một vài thành phần cơ bản
nhất của máy tính. Bớc đầu biết khái niệm phần cứng và phần mềm máy
tính.
Biết một số ứng dụng của tin học và máy tính điện tử.
Kĩ năng
Nhận biết đợc một số bộ phận cơ bản của máy tính cá nhân.
Biết cách bật/tắt máy tính.
Làm quen với bàn phím và chuột máy tính.
Thái độ
Học sinh cần nhận thức đợc tầm quan trọng của môn học, có ý thức học tập
bộ môn, rèn luyện tính cần cù, ham thích tìm hiểu và t duy khoa học.
2. Nội dung chủ yếu của chơng
Chơng I gồm 05 bài (04 bài lí thuyết và 01 bài thực hành) đợc dạy trong 10
tiết, 02 tiết/bài.
25
Bài 1. Thông tin và tin học;
Bài 2. Thông tin và biểu diễn thông tin;
Bài 3. Em có thể làm đợc gì nhờ máy tính;

Mô tả ở trên là lôgic phát triển các mạch kiến thức của chơng. Giáo viên
nên lu ý đặc điểm này để lựa chọn cách truyền đạt ở mức độ phổ thông và phù
hợp với trình độ nhận thức của học sinh THCS.
2. Nh đã nêu trong phần 1, cần nhận thấy một thực tế rằng, tuy ở mức độ
nhiều hay ít tuỳ từng địa phơng, tin học và máy tính đã trở thành quen thuộc
trong xã hội ngày nay. ở một số nơi, học sinh THCS, thậm chí học sinh Tiểu
học, đã có cơ hội tiếp cận và sử dụng máy tính. Vì thế trong nhận thức của học
sinh một số khái niệm về tin học đã đợc hình thành, cho dù các em có đợc học
ở trờng hay không. Đó là các khái niệm đã trở nên phổ biến trong xã hội, ví dụ
nh máy tính, phần mềm, chơng trình, Do vậy, giáo viên có thể sử dụng để mô
tả hay giải thích các khái niệm liên quan khác mà không cần giữ đúng trật tự
xuất hiện trớc sau của các khái niệm.
3. Có thể giảng dạy các bài lí thuyết trong chơng này mà không nhất thiết
phải sử dụng máy tính hay phòng máy tính. Tuy nhiên giáo viên nên chuẩn bị
sẵn một số hình ảnh liên quan đến nội dung bài học để giới thiệu cho học sinh
quan sát. Trong trờng hợp có thể sử dụng máy tính và máy chiếu (projector)
trên phòng học, tốt nhất là sử dụng bài trình bày PowerPoint để chiếu các hình
ảnh đó trên màn rộng.
Bài thực hành đợc thực hiện tốt nhất trong phòng máy tính. Có thể tổ chức
học sinh theo nhóm, giáo viên chỉ giới thiệu ban đầu, các nhóm học sinh sẽ chủ
động tìm hiểu và trao đổi lẫn nhau. Trờng hợp quá khó khăn trong sử dụng
phòng máy tính thì giáo viên cũng cần chuẩn bị để có ít nhất một máy tính sử
dụng đợc trên phòng học.
II. Hớng dẫn chi tiết
Bài 1. thông tin và Tin học
A - Mục đích, yêu cầu
Học sinh biết đợc khái niệm thông tin và hoạt động thông tin của con
ngời.
Biết máy tính là công cụ hỗ trợ con ngời trong các hoạt động thông tin.
Có khái niệm ban đầu về tin học và nhiệm vụ chính của tin học.

nhất. Cần làm rõ vì sao ngành khoa học mới hình thành này có tốc độ phát triển
mạnh mẽ và có vai trò quan trọng nh hiện nay. Có thể lấy ra ví dụ, không ít
ngành khoa học khác, có ngành có lịch sử hình thành và phát triển hàng trăm
năm, với những thành tựu và kết quả nghiên cứu rất cơ bản và đồ sộ. Tại sao
công nghệ thông tin lại có thể sánh vai, thậm chí vợt lên trên các ngành đó về
28
tầm quan trọng và khả năng ứng dụng một cách có hiệu quả trong cuộc sống
ngày nay?
Có thể thấy câu trả lời là ở chỗ công nghệ thông tin gắn liền với hoạt động
thông tin của con ngời, nó tạo ra các công cụ hỗ trợ để tự động hoá việc thực
hiện các hoạt động đó, trong khi hoạt động thông tin lại là nhu cầu hàng ngày,
thậm chí hàng giờ của con ngời. Sự phát triển của công nghệ thông tin xuất
phát từ chính nhu cầu khai thác và xử lí thông tin của con ngời.
Nên nhấn mạnh đến mô hình mô tả quá trình xử lí thông tin. Lu ý học sinh
phân biệt thông tin vào, thông tin ra và mối quan hệ giữa chúng với quá trình
xử lí thông tin. Đây là mô hình khái lợc mô phỏng hoạt động thông tin của con
ngời. Mô hình này sẽ đợc sử dụng lại trong bài 3 để mô tả quá trình xử lí thông
tin của máy tính và từ đó sẽ phát biểu lại kết luận quan trọng: máy tính là công
cụ giúp con ngời tự động thực hiện các hoạt động thông tin (cụ thể là xử lí
thông tin).
Về quá trình thu nhận thông tin, giáo viên nên lu ý học sinh tới hai cách:
vô thức và có ý thức. Thu nhận thông tin một cách vô thức chẳng hạn nh qua
tiếng chim hót vọng đến tai, con ngời có thể đoán nhận trên cây có con chim
gì, tia nắng ban mai chiếu vào mắt qua cửa sổ có thể cho biết đó sẽ là một ngày
đẹp trời, không ma Trong hoạt động hàng ngày của con ngời phần lớn thông
tin đợc thu nhận theo cách này. Với hoạt động thu nhận thông tin có ý thức,
con ngời chủ động trong việc tìm kiếm và cảm nhận thông tin, chẳng hạn tham
quan viện bảo tàng, đọc sách để tìm hiểu kiến thức, Qua trình bày nhấn mạnh
đến giá trị của thông tin thu nhận đợc một cách có ý thức và khích lệ ý thức tự
học của học sinh.