CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ
QUẢN LÝ XÂY DỰNG
TRƯỜNG MẦM NON ĐẠT
CHUẨN QUỐC GIA


Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Bất cứ ở giai đoạn lịch sử nào, giáo dục và đào tạo luôn
có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá
nhân, tập thể, cộng đồng, dân tộc và cả nhân loại. Do đó, từ
trước đến nay sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ luôn được sự quan
tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội. Nghị quyết
Trung ương 4 khóa VII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã nêu
quan điểm chỉ đạo: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư
cho giáo dục là đầu tư cho phát triển. Mục tiêu của giáo dục
được xác định là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài, đào tạo những con người có kiến thức văn
hóa, khoa học, có kỹ năng nghề nghiệp,... gắn chặt với yêu
cầu phát triển đất nước và phù hợp với xu thế tiến bộ của thời
đại, đa dạng hóa các hình thức đào tạo, thực hiện công bằng
xã hội trong giáo dục, đổi mới chương trình giáo dục phổ
thông”.
Nghị quyết đại hội IX của Đảng nêu rõ: Tiếp tục nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp
dạy và học. Thực hiện "chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa".
Phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, đề


cao năng lực tự học, tự hoàn thiện học vấn và tay nghề. Thực
hiện phương châm học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao
động sản xuất, nhà trường gắn liền với đời sống xã hội: Coi

Hằng, luận văn thạc sỹ QLGD, Hà Nội 2008.
Quản lý hoạt động đánh giá dựa trên bộ chuẩn phát triển
trẻ em 5 tuổi tại các trường mầm non huyện Thanh Trì thành
phố Hà Nội. Hoàng Thị Khánh Ly, luận văn thạc sỹ QLGD,
Hà Nội 2015.
Quản lý giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo thông qua
hoạt động tạo hình ở các trường mầm non trên địa bàn quận
Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội. Trần Thị Hậu, luận văn
thạc sỹ QLGD, Hà Nội 2016.
Quản lý bồi dưỡng cán bộ quản lý các trường mầm non


huyện Mỹ Đức thành phố Hà Nội theo hướng chuẩn hóa.
Nguyễn Thị Thu Huyền, luận văn thạc sỹ QLGD, Hà Nội
2017.
…..
Hiện tượng trên, phần nào cho thấy, vấn đề xây dựng
trường mầm non đạt Chuẩn quốc gia không còn là vấn đề cấp
bách của giáo dục mầm non hiện nay nói chung, do đã có sự
quan tâm đặc biệt của Đảng, Chính phủ và toàn xã hội. Tuy
nhiên, đối với các vùng khó khăn, đặc biệt như huyện Đam
Rông, tỉnh Lâm Đồng thì xây dựng trường mầm non đạt
Chuẩn quốc gia vẫn đang là vấn đề thời sự, cần được nghiên
cứu, giải quyết kịp thời trong một tương lai gần để có thể đạt
được mục tiêu chiến lược về phát triển giáo dục nước nhà đến
năm 2020.
Khái niệm cơ bản
Quản lí, quản lí giáo dục, quản lí nhà trường
- Quản lý
Khái niệm quản lí đã được nhiều tác giả đề cập tới với

cách là một hành động, có thể định nghĩa: “Quản lí là sự tác
động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lí tới đối
tượng quản lí nhằm đạt mục tiêu đề ra”. [21, 10]
Các chức năng quản lý:
Chức năng kế hoạch hóa: Là chức năng cơ bản nhất
trong các chức năng quản lý, nhằm xây dựng quyết định về
mục tiêu, chương trình hành động và các bước đi cụ thể trong
một thời gian nhất định của một hệ thống quản lý. Kế hoạch
hóa bao gồm toàn bộ quá trình từ xác định mục tiêu, các
phương pháp, phương tiện để đạt mục tiêu đến tổ chức thực
hiện, kiểm tra đánh giá quá trình thực hiện mục tiêu, chỉ tiêu
đề ra.
Xác định mục tiêu là khâu đầu tiên của kế hoạch hóa.


Mục tiêu là đích mà mọi hoạt động của bộ máy hướng tới.
Các mục tiêu tạo thành một hệ thống phân cấp từ mục tiêu
chung của bộ máy đến mục tiêu của bộ phận, của cá nhân và
tạo thành một hệ thống thống nhất.
Để xác định được mục tiêu cho hoạt động của bộ máy,
nhà quản lý phải có khả năng dự báo. Hay nói cách khác phải
có tầm nhìn xa trông rộng để xác định tương lai của bộ máy.
Dự báo là phán đoán trước sự biến đổi của toàn bộ các quá
trình và các yếu tố liên quan đến bộ máy quản lý. Trong đó
bao gồm các yếu tố thuận lợi, khó khăn, các yếu tố tác động
của môi trường bên ngoài và các yếu tố tác động của môi
trường bên trong đến bộ máy.
Dự báo còn để nhận thức được cơ hội làm cơ sở cho việc
phân tích lựa chọn các phương án hành động của hệ thống.
Đồng thời dự báo còn để lường hết khả năng thay đổi có thể

để duy trì các mối quan hệ bình thường giữa bộ phận điều khiển
và bộ phận chấp hành, giữa bộ máy quản lý với hoạt động của
hàng trăm, hàng ngàn người sao cho nhịp nhàng ăn khớp với
nhau.
Muốn điều chỉnh đạt hiệu quả, phải thường xuyên thu
nhận thông tin về sự chênh lệch giữa hoạt động hiện tại của hệ
thống với những thông số đã được quy định thông qua kiểm
tra. Bởi chỉ trong quá trình kiểm tra mới thu nhận được thông
tin làm cơ sở cho quyết định điều chỉnh. Dạng quyết định này
thường xuyên sảy ra trong quản lý, đôi khi chỉ một quyết định
điều chỉnh nhỏ, kịp thời sẽ mang lại hiệu quả cao.
Ngoài việc điều chỉnh các sai lệch, người quản lý còn
phải động viên người lao động. Động viên nhằm phát huy khả
năng vô tận của con người vào quá trình thực hiện mục tiêu
của bộ máy
Chức năng kiểm tra: Kiểm tra là một chức năng của mọi
cấp quản lý để đánh giá đúng kết quả hoạt động của hệ thống,
đo lường các sai lệch nảy sinh trong quá trình hoạt động của hệ
thống, đo lường các sai lệch nảy sinh trong quá trình hoạt động
so với các mục tiêu và kế hoạch đã định. Kế hoạch hướng dẫn


việc sử dụng các nguồn lực để hoàn thành các mục tiêu, còn
kiểm tra xác định xem chúng hoạt động có phù hợp với mục
tiêu và kế hoạch hay không.
Mục đích của kiểm tra nhằm đảm bảo các kế hoạch được
thực hiện thành công, phát hiện kịp thời những sai sót, tìm ra
nguyên nhân và biện pháp sửa chữa kịp thời những sai sót đó.
Kiểm tra là tai mắt của quản lý, vì vậy, cần tiến hành thường
xuyên và kết hợp linh hoạt nhiều hình thức kiểm tra như:

toàn bộ hệ thống giáo dục vận hành theo đường lối nguyên lý
giáo dục của Đảng, thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu
phát triển giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra.


Chủ thể quản lí điều khiển các thành tố trong hệ thống
quản lí thông qua hoạt động của các tổ chức thành viên trong
hệ thống đó
Tính chất chỉ huy - chấp hành là đặc trưng nổi trội trong
quan hệ quản lí. Tuy nhiên, chủ thể quản lí và đối tượng quản
lí đều có mục đích chung.
Quản lí giáo dục có nhiệm vụ tạo ra và duy trì một môi
trường thuận lợi để mỗi cá nhân có thể hoạt động được đạt
hiệu quả cao trong quá trình đạt đến mục đích chung.
Ở cấp độ vi mô:
Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục
đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí vào hệ thống tổ chức
giáo dục của nhà trường, điều khiển các thành tố trong hệ
thống phối hợp hoạt động theo chức năng, đúng kế hoạch,
đảm bảo cho quá trình giáo dục đạt mục đích, mục tiêu đã xác
định và hiệu quả cao nhất.
Tiếp cận theo góc độ điều khiển học, có thể hiểu quá
trình quản lí giáo dục là hoạt động tổ chức và điều khiển quá
trình giáo dục nhằm thực hiện có hiệu quả mục đích, mục tiêu


giáo dục của nhà trường.
Quá trình quản lí giáo dục được hiểu như một quá trình
vận động của các thành tố có mối liên hệ tương tác lẫn nhau
trong hệ thống tổ chức của nhà trường. Hệ thống đó bao gồm

với ngành giáo dục với thế hệ trẻ và với từng HS” [26, 29].
Tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: “Quản lý nhà trường
là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi
trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo
nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào
tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng HS”
[19].


Như vậy, quản lý nhà trường được hiểu như sau: “ Quản
lí nhà trường là quá trình tác động có mục đích, có định
hướng, có tính kế hoạch của các chủ thể quản lí (đứng đầu là
Hiệu trưởng nhà trường) đến các đối tượng quản lí (Giáo
viên, nhân viên, người học, các bên liên quan…) và huy động,
sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả các nguồn lực nhằm thực
hiện sứ mệnh của nhà trường đối với hệ thống giáo dục và
đào tạo, với cộng đồng và xã hội nhằm thực hiện mục tiêu
giáo dục đã xác định trong một môi trường luôn luôn biến
động”. [20, 31]
Quản lí nhà trường là một khoa học, một nghệ thuật: Nói
đến quản lí, các nhà nghiên cứu đều có chung quan niệm
“quản lí là một khoa học, một nghệ thuật”. Quan niệm này
cũng đúng với quản lí giáo dục nói chung và quản lí nhà
trường nói riêng.
Quản lí nhà trường là một khoa học: Tính khoa học của
quản lí nhà trường đòi hỏi các chủ thể quản lí phải am hiểu
tính quy luật của các hệ quản lí trong quá trình vận hành các
hoạt động của nhà trường, đó là các quy luật kinh tế, công
nghệ, quy luật tâm lí - xã hội, quy luật giáo dục... Quản lí nhà
trường đòi hỏi phải tuân thủ các nguyên tắc và vận dụng kết

tình cảm, tư tưởng, nội tâm, nhu cầu, động cơ, hứng thú hết
sức đa dạng, phong phú, với những hoàn cảnh cuộc sống
riêng tư không giống nhau và với những tâm tư, tình cảm,
toan tính khó có thể cân đong, đo đếm được. Trong khi giải
quyết và ra các quyết định liên quan đến con người (nhân sự,
tổ chức), người quản lí nhà trường đòi hỏi phải hết sức khéo
léo, linh hoạt, phải hiểu mình, hiểu người, đánh giá đúng đối
tượng, thể hiện thái độ, ứng xử phù hợp trong những tình
huống quản lí khác nhau...Không có một bài bản sẵn nào cho
mọi tình huống trong quản lí nhà trường. [20, 32]
Các chức năng quản lý nhà trường: Bao gồm 4 chức
năng, đó là: Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra.
Chức năng lâp kế hoạch (hoạch định): Đây là chức năng
cơ bản nhất trong các chức năng quản lý nhà trường, có ý
nghĩa quyết định đến sự phát triển và tồn tại của nhà trường
và mỗi tổ chức. Lập kế hoạch là quá trình thiết lập, dự tính


một cách khoa học các mục tiêu, nội dung, phương pháp, trình
tự, thời gian tiến hành các công việc, chuẩn bị huy động các
nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực, thông tin...) để triển khai
các hoạt động một cách chủ động nhằm đạt kết quả cao nhất
các mục tiêu giáo dục của nhà trường.
Lập kế hoạch gồm ba giai đoạn:
+ Thiết lập các mục tiêu (phương hướng) cho sự phát
triển nhà trường bao gồm các mục tiêu chung và các mục tiêu
cụ thể. Các mục tiêu chung là các mục tiêu cần đạt được trong
các lĩnh vực hoạt động chủ chốt và quan trọng của nhà
trường. Các mục tiêu cụ thể thường được định dạng qua các
chỉ số thực hiện, mang các đặc điểm cụ thể, có thể đo được,



quản lý có thể bằng văn bản, bằng lời nói hoặc bằng các kênh
truyền đạt thông tin khác. Việc sử dụng các phương pháp
quản lý một cách khoa học và hợp lý; xây dựng các mối quan
hệ hợp tác giữa các bộ phận, các đơn vị thành viên, các khoa,
phòng/ban,....tạo động lực làm việc cho giáo viên, người học,
nhân viên, ra những quyết định quản lý đúng và kịp thời; điều
khiển, điều chỉnh các hoạt động, đảm bảo cho các hoạt động
của nhà trường vận hành có kết quả đều thuộc về chức năng
này.
Chức năng kiểm tra/giám sát: Chức năng này thể hiện
các hoạt động kiểm tra/giám sát một cách chủ động đối với
các công việc của nhà trường nhằm tìm ra, khẳng định những
ưu điểm, phát hiện những hạn chế sai sót, kịp thời thực hiện
điều chỉnh cần thiết để hoạt động đi đúng hướng, đảm bảo
thực hiện mục tiêu quản lý. Trong quá trình vận hành các hoạt
động của nhà trường, nếu không đạt được kết quả mong
muốn, nhà quản lý cần phải áp dụng các biện pháp điều chỉnh
cần thiết. Quá trình kiểm tra/giám sát là tiến trình điều chỉnh
và sự điều chỉnh liên tục và thường diễn ra theo trình tự sau:
+ Thiết lập các tiêu chuẩn của công việc (chuẩn hiệu
trưởng, chuẩn nghề nghiệp giáo viên, chuẩn trường học,.....).


+ Đo lường mức độ hoàn thành công việc so với các tiêu
chuẩn đề ra.
+ Tiến hành điều chỉnh sự lệch chuẩn
+ Tiến hành điều chỉnh các tiêu chuẩn nếu cần (có thể có
những tiêu chuẩn, tiêu chí cụ thể không còn phù hợp phải thay

Chuẩn quốc gia nói chung được phát triển sao cho cả
nước thực hiện được trên cơ sở khả năng và nỗ lực thực tế
hiện có. Vì thế, chức năng chủ yếu của Chuẩn quốc gia là
giúp Nhà nước đưa các sự vật cần điều chỉnh vào một trật tự
nhất định, tức là thiết lập trật tự trong một lĩnh vực nhất định


ở quy mô quốc gia.
- Trường Mầm non và trường mầm non đạt Chuẩn
quốc gia
- Trường mầm non
Trường mầm non là cơ sở giáo dục của hệ thống giáo
dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu
riêng. [6] Mục tiêu của giáo dục mầm non theo Điều 22 Luật
Giáo dục: “Giáo dục mầm non giúp trẻ em phát triển về thể
chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu
tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một”.
[30]
Trường mầm non là đơn vị giáo dục cơ sở của ngành học
mầm non, là trường được liên hợp giữa nhà trẻ và mẫu giáo.
Trường mầm non có chức năng thu nhận để chăm sóc và giáo
dục trẻ từ 3 tháng tuổi đến 6 tuổi nhằm giúp trẻ hình thành
những yếu tố đầu tiên của nhân cách; chuẩn bị cho các em vào
lớp 1. Trường mầm non có các lớp mẫu giáo và các nhóm trẻ.
Trường do một ban giám hiệu có hiệu trưởng phụ trách.
Trường mầm non có các nhiệm vụ và quyền hạn được


quy định tại Điều 2 - Điều lệ trường mầm non như sau:
“- Tổ chức thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo