BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

LĂNG THỊ NGỌC

XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA
TRONG SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC
SƯ PHẠM THỂ DỤC THỂ THAO HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ VĂN HÓA
Khóa 5 (2016-2018)

Hà Nội, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

LĂNG THỊ NGỌC

XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA
TRONG SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC
SƯ PHẠM THỂ DỤC THỂ THAO HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: Quản lý văn hóa
Mã số: 8319042

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Hữu Thức

Hà Nội, 2018

Cao đẳng

CL

Cầu lông

CLB

Câu lạc bộ

CNH – HĐH

Công nghiệp hoá – Hiện đại hoá

CNXH

Chủ nghĩa xã hội

ĐH

Đại học

ĐHSP

Đại học sư phạm

GDQP-AN

Giáo dục quốc phòng – an ninh


Tổ chức cán bộ

TDTT

Thể dục thể thao

THCS

Trung học cơ sở

UNESCO

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn
hóa của Liên hợp quốc

VĐV

Vận động viên

VH

Văn hóa

XHCN

Xã hội chủ nghĩa


DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG
Sơ đồ 1.1: Cơ cấu tổ chức bộ máy Trường ĐHSP TDTT Hà Nội……….


1.1.3. Các văn bản của Đảng, Nhà nước về xây dựng đời sống văn hóa... 18
1.2. Khái quát về Trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao Hà Nội….

24

1.2.1. Quá trình hình thành và phát triển............................................

24

1.2.2. Đặc điểm sinh viên Trường Đại học Sư phạm Thể dục thể thao
Hà Nội………………………………………………………………….

30

1.2.3. Vai trò của xây dựng đời sống văn hóa trong sinh viên đối với sự
nghiệp đào tạo của Trường......................................................................

32

Tiểu kết...............................................................................................

33

Chương 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA
TRONG SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THỂ DỤC
THỂ THAO HÀ NỘI……………………………………………………. 34
2.1. Các chủ thể xây dựng đời sống văn hóa.......................................

34


45

2.2.2. Tài chính………………………………………………………..

47

2.3. Công tác xây dựng đời sống văn hóa trong sinh viên...................

48

2.3.1. Xây dựng nếp sống văn hoá, môi trường văn hóa trong sinh
viên.....................................................................................................

48

2.3.2. Xây dựng và nâng cao chất lượng hoạt động của các thiết chế văn
hoá……………………………………………………………………….

58

2.3.3. Tổ chức các phong trào thể thao, văn hoá, văn nghệ và nghiên
cứu khoa học......................................................................................

63

2.3.4. Công tác thanh tra, kiểm tra.....................................................

69


78

3.1.2. Những yếu tố cản trở.......................................................................

81

3.2. Một số giải pháp xây dựng đời sống văn hóa trong sinh viên

86

3.2.1. Hoàn thiện các văn bản quản lý liên quan đến xây dựng đời sống
văn hóa....................................................................................................... 86
3.2.2. Xây dựng nếp sống văn hoá trong sinh viên.................................... 87


3.2.3. Tăng cường nguồn lực cho xây dựng đời sống văn hoá.................. 91
3.2.4. Nâng cao chất lượng các phong trào văn hoá, văn nghệ, thể thao
trong Nhà trường...............................................................................

93

3.2.5. Phát huy vai trò của sinh viên và tổ chức Đoàn thanh niên cộng
sản Hồ Chí Minh......................................................................................

95

3.2.6. Đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra.........................................................

96


phân chia thành nhiều dạng như: Hoạt động sáng tạo các giá trị văn hóa,
sáng tác văn chương, hội họa, biểu diễn nghệ thuật. Những hoạt động
hưởng thụ các giá trị văn hóa như học tập, vui chơi, lễ hội, giải trí, thể dục
thể thao, du lịch, tự do tín ngưỡng. Những hoạt động lưu giữ, phát huy các
giá trị văn hóa như tuyên truyền, quảng bá, các hoạt động ứng xử, giao tiếp
trong xã hội, các hoạt động bảo tồn bảo tàng…
Trong bối cảnh hội nhập văn hóa và phát triển kinh tế đất nước hiện
nay, bên cạnh những giá trị tích cực của hội nhập văn hóa vào xu thế phát
triển của quốc gia và quốc tế thì đồng thời quá trình hội nhập cũng diễn ra
những tác động tiêu cực đến văn hóa trong trường học. Đây cũng là quy
luật chung của quá trình giao thoa, tiếp biến văn hóa nói chung và văn hóa
trong trường học nói riêng. Hội nhập về văn hóa là quá trình tiếp thu những
yếu tố tích cực, tiến bộ và đề kháng với những yếu tố hạn chế đến giá trị,
bản sắc văn hóa dân tộc.
Với một xã hội đang ngày càng phát triển thì việc xây dựng đời sống
văn hoá trong sinh viên luôn được Đảng, Nhà nước, gia đình, nhà trường và


2

toàn xã hội quan tâm, thông qua các hoạt động giáo dục, các cuộc vận
động, phong trào thi đua yêu nước, phong trào học tập và rèn luyện theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Một môi trường xanh- sạch- đẹp sẽ giúp
cho thế hệ trẻ học tập tốt hơn, hoàn thiện nhân cách của bản thân theo
hướng tích cực, đẩy lùi các tệ nạn xã hội.
Trường ĐHSP TDTT Hà Nội là môi trường giáo dục đặc thù vừa
mang tính mô phạm vừa mang tính văn hóa. Sinh viên sau khi tốt nghiệp sẽ
trở thành những giáo viên giáo dục thể chất. Bởi thế, việc xây dựng môi
trường văn hóa lành mạnh cho những giáo viên tương tai của nhà trường
ngay từ khi còn ngồi trên giảng đường là rất quan trọng.

- Tác giả Nguyễn Hữu Thức cũng đã viết về xây dựng đời sống văn
hóa, thực trạng hoạt động phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời
sống văn hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Trong cuốn Về cuộc vận
động Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, Nxb Từ điển Bách
khoa và Viện Văn hóa, Hà Nội năm 2009, tác giả đã nêu rõ những nhân tố
tác động đến phát triển phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống
văn hóa và dự báo xu hướng phát triển của phong trào Toàn dân đoàn kết
xây dựng đời sống văn hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Cuốn sách
còn đề cập đến hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm thúc đẩy phong trào
lan toả sâu rộng trong cuộc sống, như nhóm giải pháp nâng cao nhận thức,
nhóm giải pháp về cơ chế chính sách, nhóm giải pháp tăng cường nguồn
lực cho phong trào [45].
Cuốn Một số giải pháp xây dựng nếp sống văn hóa kí túc xá sinh viên,
Nxb Âm nhạc, năm 2015, tác giả Đào Đăng Phương chủ biên. Cuốn sách
đã làm rõ một số khái niệm về văn hóa, nếp sống và nếp sống văn hóa, một
số văn bản liên quan đến nếp sống văn hóa. Trong chương 2 của cuốn sách
các tác giả đã nêu rõ thực trạng nếp sống văn hóa ký túc xá sinh viên
trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương và đưa ra một số định
hướng và giải pháp phát huy hiệu quả việc xây dựng nếp sống văn hóa ký


4

túc xá sinh viên trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương ở trong
chương 3 [33].
Cuốn Những vấn đề lý luận và thực tiễn về đời sống văn hóa, môi
trường, Nxb Văn hóa dân tộc, năm 2015, tác giả Đinh Thị Vân Chi chủ
biên. Nội dung cuốn sách nói đến những vấn đề lý luận về đời sống văn
hóa, các di sản văn hóa, mối tương tác giữa con người với văn hóa và thực
tiễn xây dựng đời sống văn hóa, thực trạng và giải pháp khi xây dựng văn

ĐHSP Nghệ thuật Trung ương, thực trạng về cơ sở vật chất phục vụ cho
văn hóa đọc và nhu cầu đọc của sinh viên Trường ĐHSP Nghệ thuật
Trung ương ở chương 2 và tác giả đưa ra giải pháp để nâng cao hiệu quả
quản lý văn hóa đọc của sinh viên Trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương
ở chương 3 [22].
- Luận văn Xây dựng đời sống văn hóa công nhân ở công ty Sam Sung
điện tử Việt Nam của tác giả Vũ Thị Thu Trang, bảo vệ năm 2017 tại
Trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương đề cập đến vấn đề thực trạng xây
dựng đời sống văn hóa ở Công ty Sam Sung điện tử Việt Nam, từ đó, tác
giả đã đề xuất giải pháp để nâng cao đời sống văn hóa cho công nhân nơi
đây [44].
- Luận văn Xây dựng đời sống văn hóa trong học sinh, sinh viên Học
viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam của tác giả Đặng Anh Tuấn, bảo vệ năm
2017 tại Trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương. Luận văn đã nêu khái quát
về Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, thực trạng công tác xây dựng đời
sống văn hóa trong học sinh, sinh viên Học viện Âm nhạc quốc gia Việt
Nam và đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác xây
dựng đời sống văn hóa của học sinh, sinh viên như: hoàn thiện thể chế;
giáo dục nhận thức cho học sinh, sinh viên về xây dựng đời sống văn hóa,
nếp sống văn hóa; đầu tư nguồn lực và nâng cấp cở sở vật chất; đổi mới nội
dung, phương thức xây dựng đời sống văn hóa, đổi mới công tác chỉ đạo;
phát huy vai trò của tổ chức đoàn thể và học sinh, sinh viên [46].


6

Bên cạnh các vấn đề về xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn dân
cư, vấn đề giáo dục về văn hóa cho thanh niên, sinh viên các cơ quan, các
tổ chức và cơ sở giáo dục đã tổ chức các hội thảo như:
Hội thảo Sự ảnh hưởng của xu thế văn hóa thế giới trong định

đến nay vấn đề "Xây dựng đời sống văn hoá trong sinh viên Trường
ĐHSP TDTTHà Nội" chưa có công trình nào nghiên cứu, chuyên sâu nào
đề cập tới.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đánh giá thực trạng xây dựng đời sống văn hoá trong sinh
viên Trường ĐHSP TDTT Hà Nội, từ đó đề xuất các phương hướng, giải
pháp nhằm góp phần nâng cao đời sống của sinh viên Trường ĐHSP TDTT
Hà Nội.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hoá lý luận chung về vấn đề xây dựng đời sống văn hoá cơ
sở trong bối cảnh hiện nay.
- Khảo sát thực trạng quản lý, xây dựng đời sống văn hóa trong sinh
viên Trường ĐHSP TDTT Hà Nội trong những năm qua, đồng thời đánh
giá ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân.
- Đề xuất các giải pháp để nâng cao đời sống văn hóa của sinh viên
Trường ĐHSP TDTT Hà Nội.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác xây dựng đời sống văn hóa
trong sinh viên Trường ĐHSP TDTT Hà Nội.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu tại Trường
ĐHSP TDTT Hà Nội.
- Về thời gian nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu công tác xây dựng
đời sống văn hoá trong sinh viên Trường ĐHSP TDTT Hà Nội từ năm


8



Kết quả của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho công tác quản lý
của Trường ĐHSP TDTT Hà Nội, các cấp ủy Đảng, chính quyền quan tâm
đến văn hóa trong trường học... Ngoài ra, luận văn cũng có thể làm tài liệu
tham khảo cho các công trình nghiên cứu cùng hướng tham khảo.
7. Bố cục của Luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận
văn kết cấu thành 03 Chương, cụ thể như sau:
Chương 1: Khái quát về xây dựng đời sống văn hoá và tổng quan về
Trường ĐHSP TDTTHà Nội.
Chương 2: Thực trạng xây dựng đời sống văn hóa trong sinh viên
Trường ĐHSP TDTT Hà Nội.
Chương 3: Nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa trong sinh
viên Trường ĐHSP TDTT Hà Nội.


10

Chương 1
KHÁI QUÁT VỀ XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA
VÀ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THỂ DỤC THỂ THAO HÀ NỘI
1.1 Khái quát về xây dựng đời sống văn hóa
1.1.1. Một số khái niệm
1.1.1.1. Đời sống văn hóa
Đời sống văn hóa luôn đề cập đến những điều kiện hành vi văn hóa
của con người trong đời sống hàng ngày. Do các cách nhìn nhận và tiếp cận
khác nhau mà các nhà nghiên cứu đã đưa ra các khái niệm và đánh giá khác
nhau về đời sống văn hóa.
Theo tác giả Nguyễn Hữu Thức:
Đời sống văn hóa được hiểu một cách khái quát là hiện thực sinh

sống vật chất, mang giá trị về đời sống tinh thần để hướng con người vươn
lên theo quy luật của cái đẹp, cái tốt nhằm đáp ứng nhu cầu về tư tưởng,
tình cảm, đạo đức, lối sống. Đời sống văn hoá được thể hiện qua các hoạt
động của con người trong một không gian của dân cư nhất định, các cơ
quan, trường học, khu lao động, cộng đồng của xã hội.
1.1.1.2. Xây dựng đời sống văn hóa
Sau thắng lợi của Cách mạng tháng 8 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã nêu ra 6 nhiệm vụ cấp bách trong đó có nhiệm vụ “xây dựng lối
sống mới” để phù hợp với chế độ lúc bấy giờ. Ngày 3 tháng 4 năm 1946,
Uỷ ban vận động đời sống mới được thành lập. Năm 1947 với bút danh
Tân Sinh (nghĩa là đời sống mới, cuộc sống mới, cách sinh hoạt mới...),
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cho xuất bản tác phẩm “Đời sống mới” với mục
đích là “làm thế nào cho đời sống của nhân dân ta vật chất được đầy đủ
hơn, tinh thần được vui mạnh hơn”. Bản chất xây dựng đời sống mới là
“bỏ cái cũ mà xấu”, sửa “cái cũ không xấu nhưng phiền phức”, “phát triển
thêm cái gì cũ mà tốt”, “phải làm cái gì mới mà hay”. Theo Người xây


12

dựng đời sống mới là trực tiếp góp phần xây dựng lối sống mới và nếp
sống mới [32; tr.194].
Trải qua hơn 70 năm vận dụng nhiệm vụ “xây dựng lối sống mới”
của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa,
Đảng và Nhà nước coi trọng việc xây dựng đời sống văn hóa, để nâng cao
đời sống tinh thần cho nhân dân, giữ vững ổn định xã hội, xây dựng nhân
cách con người, củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc. Đặc biệt tại Nghị
quyết Trung ương 5 khóa XIII, Đảng ta đã triển khai Kế hoạch thực hiện
phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” [2].
Xây dựng đời sống văn hóa trước hết nhằm thoả mãn nhu cầu văn

về tổ quốc.
- Phối hợp và đẩy mạnh các phong trào quần chúng hiện có trong
phong trào chung Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá,
đồng thời lồng ghép bổ sung nội dung văn hoá và các phong trào
hiện có của các Bộ, Ngành, đoàn thể, địa phương.
- Giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, bảo tồn
có chọn lọc những phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc; loại
bỏ dần những cái lỗi thời, lạc hậu, hình thành dần những tập quán
văn minh, sống và làm việc theo pháp luật.
- Xây dựng và phấn đấu theo các chỉ tiêu, quy chế, quy tắc về
nếp sống văn hóa. Huy động nguồn lực của toàn xã hội tham gia
các hoạt động sáng tạo và xây dựng đời sống văn hóa, tạo điều
kiện cho các hoạt động văn hóa xã hội phát triển, nâng cao dần
mức hưởng thụ văn hóa của nhân dân, góp phần thúc đẩy- xã hội
phát triển [2].
Quyết định cũng đã đề ra 2 mục tiêu chung là đoàn kết xây dựng tư
tưởng, đạo đức, lối sống đẹp và đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa phong
phú, lành mạnh, đẩy lùi các tệ nạn xã hội. Thực hiện phương hướng nêu
trong Nghị quyết Trung ương 5 khoá VIII:


14

Làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động
xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng
đồng, từng địa bàn cư dân, vào mọi lĩnh vực sinh hoạt và quan
hệ con người, tạo ra trên đất nước ta đời sống tinh thần cao đẹp,
trình độ dân trí cao, khoa học phát triển, phục vụ đắc lực sự
nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa vì mục tiêu dân giàu,
nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh, tiên bước vững chắc

lao động thì cần xây dựng tác phong công nghiệp, làm việc có kỷ luật. Đối
với khu dân cư, mỗi người cần thực hiện tốt các quy ước, hương ước của
thôn, buôn, tổ dân phố và quy định nơi công cộng, sống và làm việc theo
pháp luật. Trong sinh hoạt, giao tiếp cần thể hiện thái độ vui vẻ, văn minh,
lịch sự, trong công việc phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện tốt
nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội và các sinh hoạt khác.
Giữ gìn và phát huy thuần phong, mỹ tục và truyền thống tốt đẹp của dân
tộc, không thực hiện các hành vi tín ngưỡng như đặt bàn thờ, bát hương,
cúng lễ… ngoài khu vực thờ tự đã được quy định, không hút thuốc lá nơi
công cộng, nơi tập trung đông người.
Thứ tư: Xây dựng môi trường văn hoá sạch – đẹp – an toàn
Mỗi cá nhân, gia đình, tổ chức, đoàn thể các cơ quan, doanh nghiệp,
cán bộ, công nhân, viên chức phải giữ gìn vệ sinh nơi ở, nơi công cộng,
không gây rối và làm mất trật tự, không lấn chiếm vỉa hè, lề đường, đất
công. Không treo dán, viết vẽ quảng cáo, rao vặt tuỳ tiện nơi công cộng, ăn
mặc sạch sẽ, lịch sự khi ra đường. Nhà ở, nơi làm việc, nhà vệ sinh ngăn
nắp, gọn gàng sạch sẽ. Bảo vệ cây xanh nơi công cộng và khuyên khích
mọi nhà, mọi cơ quan trồng cây xanh, xây dựng vườn hoa cây cảnh. Bảo vệ
di tích lịch sử văn hóa, di tích cách mạng và khu bảo tồn thiên nhiên.
Không sử dụng văn hóa phẩm cấm lưu hành, không tham gia vào các hoạt
động dịch vụ văn hóa trái vời quy định của pháp luật. Tích cực phòng
chống tệ nạn xã hội như mệ tín dị đoan, mại dâm, cờ bạc, nghiện hút, rượu
chè, tham nhũng, trộm cắp.


16

Thứ năm: Xây dựng các thiết chế văn hoá – thể thao và nâng cao chất
lượng các hoạt động văn hoá – thể thao cơ sở
Các hoạt động văn hóa được tổ chức ở các các thiết chế văn hóa. Ngày

1. Việc tiếp thu và triển khai các văn bản chỉ đạo về xây dựng đời
sống văn hóa
2. Xây dựng nếp sống văn hóa
3. Các thiết chế văn hóa
4. Các phong trào thể thao, văn hóa, văn nghệ và sinh hoạt chính trị khoa học
5. Công tác thanh tra, kiểm tra, chấn chỉnh các vi phạm
6. Vai trò của Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên với xây dựng đời sống
văn hóa
Tác giả Lê Đắc Huy đã đưa ra các nội dung xây dựng đời sống văn
hóa trong luận văn Thạc sĩ chuyên ngành văn hóa về đề tài “Xây dựng đời
sống văn hóa cho học viên học viện An ninh nhân dân” bảo vệ năm 2014
tại trường ĐH văn hóa Hà Nội với các nội dung như sau [28]:
1. Công tác xây dựng đời sống văn hóa cho học viên của học viện
2. Tổ chức các hoạt động xây dựng đời sống văn hóa cho học viên
3. Kết quả xây dựng đời sống văn hóa cho học viên học viện
Tùy vào vị trí địa lí, đặc thù đối tượng nghiên cứu mà các tác giả đưa
ra các nội dung xây dựng đời sống văn hóa khác nhau để nghiên cứu. Vì
vậy trong phạm vi nghiên cứu của đề tài “Xây dựng đời sống văn hoá trong
sinh viên Trường ĐHSP TDTT Hà Nội”, tác giả đã xác định các nội dung
chủ yếu để xây dựng đời sống văn hoá trong sinh viên, bao gồm 5 nội dụng
sẽ được triển khai trong mục 2.2 của chương 2:
1. Xây dựng nếp sống văn hóa trong sinh viên;
2. Xây dựng và nâng cao hoạt động của các thiết chế văn hóa
3. Tổ chức các phong trào thể thao, văn hoá, văn nghệ và nghiên
cứu khoa học