MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHỐI HỢP
GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ GIA
ĐÌNH TRONG GIÁO DỤC ĐẠO
ĐỨC HỌC SINH Ở CÁC
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG HUYỆN ĐƠN DƯƠNG
TỈNH LÂM ĐỒNG
- Nguyên tắc xây dựng biện pháp
- Xuất phát từ những quy luật của giáo dục
Mọi giải pháp được đề xuất để có kết quả tốt nhất thì
cần dựa trên những nền tảng, cơ sở vững chắc là căn cứ
khoa học, những biện pháp quản lý sự phối hợp giữa
nhà trường và gia đình trong GD học sinh đặc biệt là
giáo dục đạo đức HSTHPT. Tác giả đề xuất những biện
pháp cần căn cứ vào những quy luật phát triển giáo dục
theo đúng quy luật khách quan là:
Những định hướng, mục tiêu phát triển giáo dục
và đào tạo, những đòi hỏi của địa phương.
Căn cứ vào những tình trạng biến động về kết quả
phát triển kinh tế xã hội của thế giới, các nước
Đông Nam Á, tình hình trong nước, địa phương và
địa bàn cụ thể.
Căn cứ thực trạng về sự phối hợp trong GD đạo
đức HS của địa phương (Tỉnh, Huyện) và đơn vị
mình quản lý.
- Xuất phát từ mục tiêu quản lý giáo dục trung học phổ
thông
tâm sinh lý lứa tuổi ở mỗi bậc học và sự tác động các yếu
tố bên ngoài đến sự hình thành và phát triển nhân cách của
các HS đặc biệt là HSTHPT trong điều kiện kinh tế, văn
hóa và xã hội cụ thể.
Lứa tuổi diễn ra quá trình phát triển, biến đổi mạnh về tâm
sinh lý là lứa tuổi HSTHPT. Các em thường có những hoài
bão, ước mơ, muốn được khẳng định mình, có những biến
đổi tâm sinh lý muốn làm người lớn, nhưng đây cũng là lứa
tuổi dễ bị ảnh hưởng xấu từ bên ngoài, nông nổi, bồng bột.
Đây là giai đoạn rất phức tạp trong hình thành và phát triển
nhân cách của học sinh. Vì vậy, cần chú ý đến đặc điểm
tâm sinh lý của HS để đưa ra biện pháp quản lý phù hợp và
có tính khả thi cao.
Mỗi biện pháp đưa ra sẽ tác động và ảnh hưởng đến tập thể.
Tuy nhiên, mỗi biện pháp quản lý giáo dục còn ảnh hưởng
lâu dài đến cả một thế hệ và tạo nên diện mạo nhân cách
của thế hệ đó. Vì vậy, khi đưa ra biện pháp quản lý giáo
dục phải cân nhắc, tính toán khoa học, tiến hành thực
nghiệm để kiểm định và xác định tính thiết thực và tính khả
thi trong điều kiện cho phép.
- Các biện pháp phải đồng bộ
“Đồng bộ” có nghĩa là ăn khớp giữa tất cả các bộ phận
hoặc các khâu tạo nên sự hoạt động nhịp nhàng của chỉnh
thể. Sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình là một trong
những nguyên tắc cơ bản để đi đến đích của GD là mục
tiêu giáo dục. Cho nên, một biện pháp đưa ra phải đảm bảo
tính đồng bộ thì mới có sự phối hợp nhịp nhàng và đảm
bảo sự thống nhất cao giữa các bộ phận cùng hoạt động
hội trong việc bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, có
trách nhiệm thực hiện giáo dục toàn diện về thẩm mỹ,
thể dục, tri thức, đạo đức, giáo dục lao động hướng
nghiệp cho trẻ em.”
Điều lệ trường Trung học phổ thông: “Để thực hiện
mục tiêu, nguyên lý giáo dục nhà trường phải chủ
động phối hợp chặt chẽ và thường xuyên với gia đình
để xây dựng môi trường giáo dục thống nhất giữa nhà
trường và gia đình.”
Chỉ thị số 71/2008/CT-BGDĐT ngày 23/12/2008 của
Bộ Giáo dục đào tạo về “Tăng cường phối hợp gia
đình, nhà trường và xã hội trong công tác giáo dục trẻ
em, học sinh sinh viên”[8] phát huy toàn bộ vai trò
quan trọng của nhà trường, gia đình và xã hội trong
thực hiện GD toàn diện cho thế hệ mai sau để nâng
cao hơn nữa chất lượng GDĐĐ cho thế hệ trẻ, lực
lượng nòng cốt là học sinh - sinh viên và họ cũng là
tài sản vô giá, quan trọng nhất của mỗi gia đình và
của quốc gia.
- Đề xuất một số biện pháp phối hợp giữa nhà trường
và gia đình trong giáo dục đạo đức học sinh ở các
trường trung học phổ thông
- Nâng cao nhận thức cán bộ, giáo viên và phụ huynh
học sinh về sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình
trong công tác giáo dục đạo đức học sinh trung học phổ
thông
Mục đích của biện pháp:
Biện pháp này nhằm làm cho CB, GV và PHHS
Đối với cán bộ quản lý:
Qui định của các Bộ, Ngành về chỉ đạo phối hợp giữa
nhà trường và gia đình trong GD học sinh cần nắm
vững vàng để từ đó đạt được nhiệm vụ GDĐĐ trong
giai đoạn GD hiện nay.
Ngay từ đầu năm học với nội dung và mục tiêu cụ thể,
hiệu trưởng ở các trường THPT có thể tổ chức xây
dựng kế hoạch quản lý phối hợp phải dựa trên kế
hoạch chung của ngành, nhiệm vụ chính trị của địa
phương, nhiệm vụ trọng tâm của năm học và đảm bảo
tính mục đích, khoa học và phù hợp với hoàn cảnh cụ
thể của từng trường.
Hiệu trưởng chủ động chỉ đạo các lực lượng trong nhà
trường xây dựng kế hoạch phối hợp, tuyên truyền
nâng cao nhận thức về phối hợp với gia đình học sinh
trong GDĐĐ.
Đối với cán bộ Đoàn thanh niên: Các quan điểm,
đường lối, chủ trương của Đảng; chính quyền cần
phải nắm rõ để áp dụng trong sự phối hợp để GDĐĐ
học sinh một cách thiết thực và hiệu quả.
Đối với GVCN: GVCN cần phải nắm vững mục tiêu và
phương pháp giáo dục vì là người đại diện nhà trường
quản lý tất cả hoạt động của học sinh trong một lớp và
cũng là người cha (người mẹ) thứ hai của các em. GVCN
phải chủ động phối hợp với các bộ phận trong nhà trường
và gia đình học sinh để quản lý và uốn nắn các em kịp thời
và đạt hiệu quả.
Phối hợp với PHHS để nắm tình hình học sinh: Có thể
nhiệm triệu tập hoặc nhà trường yêu cầu về học tập,
rèn luyện của con cái.
Tham gia vào quá trình hoạt động giáo dục của con
mình ở lớp học, nhà trường và đánh giá kết quả học
tập, rèn luyện đạo đức cho con em.
Để các lực lượng GD trong và ngoài nhà trường nhận
thức rõ về tầm quan trọng của việc phối hợp giáo dục
nâng cao hiệu quả và chất lượng GDĐĐ cho học sinh
thì nhà trường phải chủ động xây dựng kế hoạch phối
hợp, tuyên truyền bằng nhiều hình thức như soạn thảo
và in tài liệu,… của sự phối hợp giáo dục, tuyên dương
những gương điển hình trong lao động học tập, về
phương pháp giáo dục, quản lý con em; phối hợp với
gia đình ký các cam kết nhằm nâng cao hiệu quả và
chất lượng GDĐĐ.
Ngay từ đầu năm học, nhà trường phối hợp với ban đại
diện PHHS để đánh giá những mặt làm được và những mặt
chưa làm được trong công tác phối hợp ở năm học trước
để rút ra những kinh nghiệm phối hợp, từ đó tuyên truyền
sâu hơn cho PHHS những vấn đề:
Tầm quan trọng và cần thiết của sự phối hợp.
PHHS có vai trò và trách nhiệm tham gia phối hợp
chặt chẽ trong GDĐĐ học sinh.
Trong công tác phối hợp cần tích cực vận động gia
đình để tránh sự ngại tiếp xúc với thầy cô giáo, nhất
là PHHS của con em yếu kém.
các PHHS có con đang theo học trong trường chưa được
phổ biến về mục tiêu, nội dung và biện pháp phối hợp
GDĐĐ học sinh nên còn thờ ơ tham gia phối hợp với nhà
trường trong việc học tập của con em mình.
Điều kiện thực hiện:
Nhà trường là cơ sở giáo dục, đào tạo có sự quản lý của
nhà nước với tư cách pháp nhân nên phải phát huy vai trò
tiên phong, chủ lực trong hoạt động dạy học và trong lĩnh
vực giáo dục cho thế hệ trẻ thì nhà giáo dục phải làm
nhiệm vụ tư vấn cho gia đình học sinh.
Trong công tác chủ nhiệm, thầy cô giáo không chỉ tâm
huyết, có kiến thức về tâm lý lứa tuổi, tâm lý của học sinh
mà còn phải nhạy cảm, tinh tế, thương học sinh hết mình,
thấy đau khi học sinh mình sa ngã,.... Từ đó, thầy cô giáo
mới tìm ra được cách phối hợp với PHHS để giáo dục sự
lệch chuẩn về đạo đức của học sinh với nhiều cách khác
nhau, cần dành thời gian để gần gũi tác động làm trỗi dậy
phần thiện trong con người của các em để các em vươn lên
thay đổi chính con người mình.
Nguồn lực để giáo dục học sinh lệch chuẩn về đạo đức chủ
yếu là sự phối hợp giữa PHHS và GVCN. Bên cạnh đó, cần
có sự cộng tác của các bộ phận trong nhà trường như Ban
giám hiệu, Đoàn thanh niên và tập thể lớp của học sinh.
- Nâng cao chất lượng xây dựng kế hoạch chương trình,
nội dung phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong
công tác giáo dục đạo đức học sinh trung học phổ thông
Mục đích của biện pháp:
tính giá trị cho các em học sinh. Giáo dục nhà trường có
những đặc thù chính sách riêng nên cũng có trách
nhiệm và nhiều thuận lợi truyền thụ cho học sinh
những vấn đề cụ thể, khoa học, hệ thống trong chương
trình chính khóa và ngoại khóa bằng phương pháp
khoa học tối ưu cho học sinh lĩnh hội những tri thức
văn hóa và hành vi đạo đức cần thiết đạt hiệu quả.
Nội dung và cách thực hiện:
Trong kế hoạch phối hợp ngay từ đầu năm học cần chọn
lựa các nội dung cần thiết, phù hợp với từng thời điểm,
từng nhà trường và khu vực đang sinh sống của gia đình
học sinh, nhằm tạo điều kiện thuận lợi tốt nhất cho PHHS
tham gia các hoạt động giáo dục. Kế hoạch cần chi tiết, rõ
ràng, cụ thể và có lịch hoạt động cho toàn trường, từng
khối lớp, từng lớp và từng thời điểm để GVCN và PHHS
chủ động thời gian tham gia. Kế hoạch phối hợp giữa
GVCN và PHHS trong GDĐĐ học sinh phải dựa trên cơ
sở kế hoạch chung của nhà trường và có mối quan hệ chặt
chẽ với những hoạt động khác như: hoạt động dạy học,
hoạt động ngoại khóa, hoạt động hướng nghiệp…
Nội dung kế hoạch phải là những công việc nhà trường
chủ động thực hiện được thông qua hội nghị cán bộ, công
chức, viên chức và ban đại diện PHHS hàng năm góp ý để
trở thành nghị quyết chung khi thực hiện và phấn đấu hoàn
thành được yêu cầu giáo dục của nhà trường trong năm
học. Mục tiêu kế hoạch cũng không thể tách rời, mâu thuẫn
gây cho các em tâm trạng hoang mang, dao động trong
việc lựa chọn, định hướng các giá trị tốt đẹp của nhân
nhiều thời gian nhưng đạt hiệu quả.
Xây dựng cơ chế phối hợp sao cho hợp lý và hiệu quả
thì nhà trường phải chủ động tổ chức các hình thức
gặp mặt với gia đình học sinh để thống nhất.
- Nâng cao hiệu quả quản lý tổ chức và chỉ đạo thực hiện
phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong công tác
giáo dục đạo đức học sinh trung học phổ thông
Mục đích của biện pháp:
Nhằm nâng cao chất lượng và đạt hiệu quả tốt nhất
trong tổ chức và chỉ đạo của nhà trường việc thực hiện
phối hợp giữa nhà trường và gia đình, cần phải gắn liền
với việc xây dựng các cơ cấu tổ chức, cắt cử nhiệm vụ
cho từng người, từng bộ phận và kịp thời điều chỉnh,
củng cố, bổ sung nhân lực nòng cốt của công tác phối
hợp trong từng giai đoạn.
Nội dung và cách thực hiện:
Nội dung và hình thức phối hợp giữa nhà trường với
gia đình rất đa dạng, phong phú vì vậy để đảm bảo
cho công tác quản lý sự phối hợp, tổ chức thực hiện
nhiều hoạt động mang lại hiệu quả cao thì hiệu
trưởng cần phải tăng cường chỉ đạo các bộ phận
trong nhà trường như tổ chủ nhiệm và GVCN để tổ
chức tốt các hoạt động phối hợp
Ngay từ đầu năm học, phân công nhiệm vụ phối hợp
cụ thể cho từng giáo viên thực hiện dựa trên kế hoạch
đã vạch ra. Trong công tác phối hợp, hàng tháng
hiệu trưởng chỉ đạo họp giao ban để triển khai kế
hoạch và tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm công tác
trường thông qua cuộc họp PHHS, từ đó thống nhất
yêu cầu giáo dục giữa hai môi trường GD (gia đình,
nhà trường), trách nhiệm của gia đình trong việc đưa
con em mình vào khuôn khổ, thống nhất hình thức
liên lạc giữa GVCN và PHHS.
Hiệu trưởng chỉ đạo GVCN phối hợp với Ban đại diện
PHHS lớp tham gia tổ chức các hoạt động GDĐĐ cho
học sinh như mỗi tháng Ban đại diện PHHS dự giờ
sinh hoạt lớp một lần để nắm được tình hình lớp và
kịp thời uốn nắn những hành vi lệch chuẩn của con
em mình, đặc biệt có sự tham gia trực tiếp của cha mẹ
học sinh vào giáo dục.
Điều kiện thực hiện:
Tổ chức định kỳ các cuộc họp PHHS ở lớp, trường.
Ngay từ đầu năm học, thành lập Ban đại diện PHHS ở
lớp, trường để thường xuyên phối hợp tìm cách tháo
gỡ những khó khăn vướng mắc.
GVCN thường xuyên gởi thư, điện thoại hoặc đi thăm
gia đình học sinh để đưa ra các yêu cầu cho PHHS
trong giáo dục đạo đức con em mình.
Nhà trường phải công bố chương trình kế hoạch, yêu
cầu nội dung và nhiệm vụ giáo dục của nhà trường để
PHHS nắm được.
- Tăng cường nguồn lực cho công tác phối hợp giữa nhà
trường và gia đình trong công tác giáo dục đạo đức học
sinh trung học phổ thông