Tuần 1:
Tiết 1 & 2
Chủ đề: CA DAO – DÂN CA
KHÁI NIỆM VÀ NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN
I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh:
 Qua chuyên đề các em được ôn tập, nắm chắc các hình tượng văn học dân
gian: các nội dung cơ bản của ca dao – dân ca trong chương trình ngữ văn 7.
 Giáo dục các em lòng yêu thích ca dao – dân ca cổ truyền và hiện đại, yêu
thích và thuộc các bài ca dao thuộc 4 nội dung cơ bản, tình cảm gia đình; tình cảm quê
hương đất nước, con người; câu hát than thân; châm biếm.
 Cảm nhận được cái hay, cái đẹp, các giá trò nghệ thuật đặc sắc của ca dao –
dân ca.
II- PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn, đọc diễn cảm, thực hành, giảng bình.
III- CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1- CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN:
 Nghiên cứu chuyên đề, các tài liệu có liên quan, nghiên cứu đề, đáp án.
2- CHUẨN BỊ CỦA HỌC SINH:
 Ghi chép cẩn thận, làm bài tập đầy đủ, thực hiện các yêu cầu của giáo viên.
IV- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1- Ổn đònh tổ chức lớp (1’): Kiểm diện.
2- Kiểm tra bài cũ (5’):
? Kiểm tra sự chuẩn bò của học sinh.
3- Giảng bài mới:
 Giới thiệu bài mới (1’): Các em đã được học về chủ đề ca dao – dân ca, hôm
nay chúng ta đi sâu vào nghiên cứu mảng đề này.
 Nội dung bài mới:
Thời
gian
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ KIẾN THỨC
30’
 HĐ 1: (GV hướng dẫn HS ôn lại

hát dân gian.
- Thơ lục bát và lục
bát biến thể truyền
miệng của tập thể
tác giả
15’
35’
- Ca dao – dân ca là mẫu mực về
tính chân thực, hồn nhiên, cô đúc
về sức gợi cảm và khả năng lưu
truyền.
HĐ 2: (Hướng dẫn HS tìm hiểu
thêm và ôn lại “Những câu hát về
tình cảm gia đình”)
- Tình cảm gia đình là tình cảm
thiêng liêng, đáng trân trọng và
đáng quý của con người.
* Giới thiệu môt số bài ca về tình
cảm gia đình ngoài SGK (giáo
viên hướng dẫn gợi ý cho học sinh
sưu tầm).
HĐ 3: (Hướng dẫn luyện tập)
? Hãy trình bày nội dung của từng
bài ca dao
? Hãy phân tích những hình ảnh
bài ca dao số 1?
? Phương pháp so sánh có tác
dụng gì?
Giáo viên hướng dẫn học sinh
cách thực hiện.

so sánh với những đại lượng
khó xác đònh phạm vi. Hơn
nữa người cha là đại diện
cho sự mạnh mẽ, cương nghò
so với núi (thuộc dương) còn
mẹ thuôc về âm tính khí
mềm mỏng nhẹ nhàng hơn
nên đã lấy hình ảnh so sánh
với nước rất là chính xác.
Cùng đó có những câu
II- Những câu hát về
tình cảm gia đình
1- Nội dung:
Bài 1: Tình cảm yêu
thương, công lao to lớn
của cha mẹ đối với
con cái và lời nhắc
nhở tình cảm ơn nghóa
của con cái đối với cha
mẹ.
Bài 2: Lòng thương
nhớ sâu nặng của con
gái xa quê nhà đốivới
người mẹ thân yêu của
mình. Đằng sau nỗi
nhớ mẹ là nỗi nhớ
quê, . . .nhớ biết bao
kỷ niệm thân quen đã
trở thành quá khứ.
Bài 3: Tình cảm biết

nguồn chảy ra”
Câu 4 là lời khuyên đối với
con cái sau khi thấm thía,
nghóa tình sâu nặng đối với
cha mẹ.
nói về tình cảm đó
không? (HS suy nghó
và trả lời theo sự hiểu
biết của mình).
3- Bài ca dao số một
diễn tả rất sâu sắc tình
cảm thiêng liêng của
cha mẹ đối với con
cái. Phân tích một vài
hình ảnh diễn tả điều
đó?
4. Củng cố, dặn dò: (3’)
 Về nhà tiếp tục sưu tầm một số câu ca dao về chủ đề tình cảm gia đình.
 Viết một đoạn văn ngắn thể hiện tình cảm của mình đối với cha mẹ.
 Chuẩn bò đề tài “Ca dao tình yêu quê hương, đất nước, con người”.
V- RÚT KINH NGHIỆM:
Tuần : 2 Ngày soạn: 13/9/2007
Tiết: 3 & 4
Chủ đề: CA DAO – DÂN CA
KHÁI NIỆM VÀ NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN (TT)
I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh
 Qua chuyên đề các em được ôn tập, nắm chắc các hình tượng văn học dân
gian: các nội dung cơ bản của ca dao – dân ca trong chương trình ngữ văn 7.
 Giáo dục các em lòng yêu thích ca dao – dân ca cổ truyền và hiện đại, yêu
thích và thuộc các bài ca dao thuộc 4 nội dung cơ bản, tình cảm gia đình; tình cảm quê

Tình yêu thắm thiết đối
với quê hương, đất
nước. Lòng tự hào về
những con người cần cù,
dũng cảm,… đã làm nên
đất nước muôn đời.
Trong ca dao cổ truyền,
tình cảm của con người
chủ yếu quan tâm đến
III- LUYỆN TẬP:
- Bài 1: Mượn hình
thức đối đáp nam nữ
để ca ngợi cảnh đẹp
đất nước. Lời đố
mang tính chất ẩn
dụ và cách thức giải
đố sẽ thể hiện rõ
tâm hồn, tình cảm
của nhân vật. Điều
đó thể hiện tình yêu
quê hương một cách
HĐ 2: (Giới thiệu một số bài ca
dao theo chủ đề)
Giáo viên giới thiệu một số bài ca
dao theo chủ đề này.

HĐ 3: (Luyện tập)
? Giáo viên hướng dẫn học sinh
luyện tập, có thể dẫn dắt học sinh
trả lời bằng các câu hỏi như sau:

2- Hà Nội ba mươi sáu phố
phường
Hàng mật, hàng đường, hàng
muối trắng tinh …
3- Chẳng thơm cũng thể hoa
nhài
Dẫu không thanh lòch cũng
người Tràng An.
4- Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuông Tuấn Võ, canh
gà Thọ Xương.

Bài 1: Mượn hình thức
đối đáp nam nữ để ca ngợi
cảnh đẹp đất nước.

Bài 2: Nói về cảnh đẹp
của Hà Nội.

Cấu trúc câu khá đặc
biệt: mỗi câu 12 tiếng,
nhòp 4/4/4 đều đặn …

-> Hình ảnh một cô gái
hồn nhiên trẻ trung, tươi
mới, tinh sạch, rực rỡ, … ví
như “Chẽn lúa đòng đòng,
tinh tế, khéo léo, có
duyên.
- Bài 2: Nói về cảnh

cảnh đẹp xứ Huế,
bài ca buông lửng
câu mời “Ai vô xứ
Huế thì vô…” Lời
mời cũng thật độc
đáo! Huế đẹp và
hấp dẫn như vậy
đấy, ai yêu Huế, nhớ
Huế, có tình cảm với
Huế thì hãy vô
hương, đất nước, con người của
mình trong các bài ca dao đó?
?Hãy nêu một cách cụ thể trong
từng bài ca?
? Bài ca dao số 4 thể hiện tình
cảm gì của nhân vật trữ tình?
? Hãy viết một đoạn văn nêu tình
cảm của em đối với quê hương,
đất nước sau khi học xong chùm
ca dao này? (GV gợi ý cho học
sinh thực hiện)
* GV chốt lại các ý chính, cho học
sinh ghi vào vở
Phất phơ dưới ngọn nắng
hồng ban mai” -> Cách
dùng từ mới lạ, tạo hình
ảnh cụ thể, … ấn tượng.

Học sinh thực hành.


 Giới thiệu bài mới (1’): Ở các tiết học trước các em đã được học về chủ đề ca
dao – dân ca nói về tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, đất nước và con người. Hôm
nay chúng ta tiếp tục đi vào mảng đề tài “Những câu hát than thân”.
 Nội dung bài mới:
Thời
gian
HOẠT ĐỘNG CỦA
GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG
CỦA TRÒ
KIẾN THỨC
10’
 HĐ 1: (Tìm hiểu
nội dung ý nghóa)
? Hướng dẫn HS
ôn tập lại nội
dung ý nghóa câu
hát than thân.
? GV củng cố kiến
thức cho HS.
HS nêu nội dung
ý nghóa các bài
ca than thân.
I- Nội dung, ý nghóa:
- Chủ đề chiếm một số lượng lớn. Nhân vật
hát than thân chính là nhân vật trữ tình của
ca dao.
- Thể hiện ý thức của người lao động về số
phận nhỏ bé của họ về những bất công trong
xã hội. Đồng thời thể hiện thái độ đồng cảm

- BT 1: Những câu
hát thanh thân của
người phụ nữ thường
mở đầu ntn? Những
hình ảnh họ thường
đem so sánh với
thân phận của mình
là gì
- BT 2: Biện pháp
người lao động phải gánh chòu.
+ Than vì cuộc sống vất vả, khó nhọc.
+ Than vì cảnh sống bất công.
+ Than vì bò giai cấp thống trò bò áp bức, bóc lột
nặng nề.
+ Tiếng than da diết nhất là của những người phụ
nữ: Họ bò ép duyên, cảnh làm lẽ, không có
quyền tự đònh đoạt cuộc đời mình…
II- Những biện pháp nghệ thuật chủ yếu:
Mượn những con vật nhỏ bé, tầm thường, sống
trong cảnh vất vả, bế tắc, cùng quẩn, … để ví với
hoàn cảnh thân phận của mình.
- Câu hát than thân của người phụ nữ thường
dùng kiểu câu so sánh, mở đầu là “thân em
như”, “em như” …
III- Giới thiệu một số bài ca dao theo chủ đề:
1- Mượn hình ảnh “con cò” để chỉ cho người
nông dân cực khổ
- Con cò mà đi ăn đêm …
- Trời mưa quả dưa vẹo vọ …
- Con cò kiếm ăn