KÝ HIỆU VÀ VIẾT TẮT
1. TNTP……………………………………………Thiếu niên Tiền phong
2. GV………………………………………………..Giáo viên
3. TPT……………………………………………….Tổng phụ trách
4. TV………………………………………………....Tiếng Việt
5. HS…………………………………………………Học sinh
6. SKKN ……………………………………………. Sáng kiến kinh nghiệm

1


I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết, Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí là tổ chức chính trị
xã hội của Thiếu nhi Việt Nam. Trải qua các thời kỳ cách mạng, Đội Thiếu niên tiền
phong đã có những đóng góp cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất
nước. Do vậy, việc giáo dục, rèn luyện lực lượng Thiếu niên, Nhi đồng là một
nhiệm vụ hết sức quan trọng. Để góp phần nâng cao nhận thức cho thiếu niên, nhi
đồng về lí tưởng cách mạng, có đạo đức, lối sống lành mạnh thì nhà trường là môi
trường giáo dục tốt nhất.
Công tác Đội trong nhà trường Tiểu học có mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục các
em học sinh học tập và rèn luyện theo 5 điều Bác Hồ dạy, trở thành con ngoan, trò
giỏi, bạn tốt.., tạo động lực giúp các em không những học tập tốt mà còn góp phần
không nhỏ vào việc hình thành và phát triển nhân cách, tạo thói quen, nề nếp tốt
trong sinh hoạt hằng ngày cho tập thể, cá nhân như: Biết cách ăn mặc đẹp, gọn
gàng, sạch sẽ, đi học đúng giờ vào lớp thuộc bài ra lớp hiểu bài, tạo cho các em
mạnh dạn trong học tập và có ý thức giữ gìn vệ sinh lớp học sạch đẹp, ngăn nắp
chăm sóc cây xanh tạo cảnh quan môi trường xanh sạch đẹp, góp phần thực hiện tốt
phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực. Nghi thức Đội góp
phần mạnh mẽ vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho các em học sinh
thông qua các hoạt động Đội, phong trào Thiếu nhi.
Song để phát huy được thế mạnh và ảnh hưởng tích cực của tổ chức Đội thì

tiền phong Hồ Chí Minh, sổ tay phụ trách Đội - Nhà xuất bản Kim Đồng.)
1.2. Ý nghĩa, vai trò của nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh.
Nghi thức Đội là một hoạt động giáo dục đặc trưng cho Đội TNTP Hồ Chí
Minh. Thông qua hoạt động này, tổ chức Đội được củng cố, phát triển và khẳng
định vị trí, vai trò của mình với xã hội, giáo dục toàn diện cho các em Đội viên mà
trước hết là giáo dục ý thức tổ chức kỉ luật, tinh thần trách nhiệm trước tập thể, tạo
nên tình cảm gắn bó, đoàn kết, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau để cùng tiến bộ.
Để có được những Đội viên khoẻ mạnh, tháo vát, nhanh nhẹn, gọn gàng, đẹp
trong lời nói và đẹp trong hành động, có ý thức tổ chức kỉ luật, có tinh thần trách
nhiệm và biết đoàn kết yêu thương giúp đỡ lẫn nhau. Vấn đề đặt ra ở đây là phải
rèn kĩ năng. Kĩ năng là yếu tố quyết định đến sự thành công của việc thực hiện
đúng, thành thạo Nghi thức Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh.
2. Thực trạng của vấn đề:
2.1. Thực trạng về kiến thức và kỹ năng Nghi thức Đội của học sinh khối
4 hiện nay:
Trường Tiểu học Bế Văn Đàn là một trường thuộc khu vực cửa khẩu quốc
tế Bờ Y, huyện Ngọc Hồi. Tính đến cuối học kì 2 năm học 2017 – 2018, toàn
trường có 395 học sinh, trong đó học sinh khối 4 là 79 em, nữ 39 em, dân tộc 38
em, nữ dân tộc 21 em.
Công tác Đội đã có sự quan tâm chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường và
các đoàn thể có liên quan. Một số giáo viên trẻ, nhiệt tình, có kiến thức về kĩ năng
Đội, có trách nhiệm trọng việc rèn Nghi thức Đội cho học sinh. Một số em học sinh
tích cực rèn luyện, có tính cần cù, chăm chỉ, khă năng nắm bắt kiến thức nhanh, ghi
nhớ bền vững. Phần lớn học sinh thích tham gia các hoạt động tập thể, các hoạt
động xã hội và đó thường là những học sinh học khá tốt các môn văn hóa.
3


Tuy nhiên, việc rèn Nghi thức Đội cho học sinh khối 4 thường mất rất nhiều
thời gian và chưa đảm bảo yêu cầu, tính đồng bộ cho toàn thể đội viên.

năng

79

14

17,72

16

20,25

36

45,57

13

16,45

79

10

12,6
5

18

22,78

Khá Trung Yếu
bình

72

23

7

21

16

29

13

14

Tiếng Việt

28

14

* Những kĩ năng học sinh thường mắc phải:
- Thực hiện các động tác cá nhân tại chỗ và di động không đều, không chính
xác: Quay trái – quay phải: Các em chưa xác định được hướng quay, mặt khác các
em không nắm vững kĩ thuật khi quay lấy chân nào làm điểm tựa, chân nào làm trụ.
Dậm chân tại chỗ: Các em thường vung tay sai nhịp vì lý do các em không xác định

- Các anh chị phụ trách Chi đội còn ít quan tâm đến việc rèn Nghi thức đội
của học sinh; thiếu kỹ năng Nghi thức Đội nên còn lảng tránh, giao phó việc rèn
Nghi thức đội cho tổng phụ trách Đội.
- Việc tổ chức rèn luyện Nghi thức đội cho các em chưa được thực hiện
thường xuyên, liên tục, đồng bộ, ít kiểm tra đánh giá kỹ năng thực hành.
- Các anh chị Phụ trách Chi, TPT Đội chưa động viên, khích lệ kịp thời đối
với các em hoặc rầy la làm các em hay mắc cỡ, không tự tin khi thực hiện động tác.
2.1.2. Nguyên nhân từ phía HS:
- Các em chưa nắm vững quy trình thực hiện. Mặt khác, khi dồn ép thực hiện
liên tục nhiều yêu cầu một số em hay bị nhầm lẫn giữa động tác nào thực hiện bên
trái trước, động tác nào thực hiện bên phải trước.
- Một số em ít tập trung lắng nghe nên không nắm được kĩ năng cơ bản mà các
anh chị Phụ trách Chi, TPT Đội, chỉ huy đội đã hướng dẫn.
- Các em vẫn còn tâm lý ham chơi hơn ham tập luyện, tinh thần tự giác luyện
tập chưa cao. Hơn nữa các em còn tâm lý tự ti, nhút nhát, sợ không dám thực hiện
động tác khi tham gia các hoạt động tập thể.

5


Qua thực trạng và nguyên nhân trên cho thấy, việc tổ chức rèn kĩ năng thực
hành nghi thức Đội cho học sinh khối 4 ở trường Tiểu học hiện nay là rất quan
trọng và cần thiết.
3. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
Với kinh nghiệm của mình, tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp để rèn cho
học sinh kĩ năng Nghi thức Đội cho học sinh khối 4 như sau:
3.1. Tổ chức thực hành theo mẫu:
Bản thân tôi nhận thức đầy đủ về vai trò của người GV- TPT và về chương
trình rèn luyện Nghi thức Đội, thấy được việc rèn Nghi thức Đội là một nhiệm vụ
hết sức khó khăn, đòi hỏi tính kiên nhẫn cao. Thực hành theo mẫu là biện pháp


Sau đó, TPT làm mẫu lần thứ hai, yêu cầu học sinh thao tác theo. Trong quá
trình làm mẫu, TPT cần quan sát đội viên nào thực hiện nhanh nhẹn, chính xác và
đúng kỹ thuật nhất thì yêu cầu lên làm mẫu cho toàn Chi đội. Tiếp tục luyện tập
theo mẫu.

3.2. Tổ chức tập luyện theo nhóm:
Trung bình Chi đội ở cấp tiểu học có khoảng 25-30 em đội viên, khi tổ chức
cho các em luyện tập, TPT đội có thể chia các em thành 5 nhóm, mỗi nhóm gồm 56 em sao cho trong mỗi nhóm sẽ có 1 em học sinh nắm vững Nghi thức đội, có khả
năng điều hành tương đối tốt làm nhóm trưởng (Chi đội trưởng, 2 chi đội phó, 3
phân đội trưởng, phân đội phó), 4 em học sinh khá và trung bình, 1 em học sinh
thực hiện còn chưa tốt. TPT phân nhiệm vụ cho các nhóm và các nhóm sẽ tự chọn
địa hình để tập luyện, với số lượng ít người. Chỉ huy có thể dễ dàng nhận ra lỗi sai
của đội viên và sửa chữa kịp thời, các em tự nhắc nhở nhau ở phạm vi nhóm nhỏ sẽ
khiến các em dễ tiếp thu hơn, tự tin hơn. TPT chỉ có nhiệm vụ quan sát, nhóm nào
thực hiện xong nhiệm vụ mà TPT giao thì lên báo cáo với TPT để di chuyển về
nhóm đó kiểm tra.
Ví dụ: Khi rèn luyện cho đội viên lớp 4C thực hiện các động tác cá nhân tại
chỗ và di động, TPT có thể tổ chức tập luyện theo nhóm. Sĩ số lớp 4C là 24 đội
viên, có thể chia thành 4 nhóm, mỗi nhóm gồm 5 thành viên và 1 nhóm trưởng. Các
nhóm trưởng cho đội hình của nhóm mình tập hợp ở 1 khu vực nhất định để thực
hiện các động tác cá nhân tại chỗ và di động: Nghiêm, nghỉ, quay bên trái, quay
7


bên phải, quay đằng sau, dậm chân tại chỗ, chạy tại chỗ; tiến, lùi, bước sang trái,
bước sang phải, đi đều, chạy đều. Với quy mô nhóm nhỏ, người chỉ huy dễ dàng
nhận ra lỗi sai của thành viên và kịp thời sửa chữa.

3.3. Tổ chức rèn luyện kỹ năng bằng phương pháp trò chơi:

1. Ổn định tổ chức: (5’)
- Chỉ huy Chi đội cho các bạn đội viên hát các bài hát tập thể.
- Chi đội trưởng điểm số báo cáo.
2. Hoạt động rèn kĩ năng: (30’)
* Hoạt động 1: Trò chơi: Trao khăn quàng đỏ: (10’)
- Cách chơi: HS xếp thành hai hàng ngang đối diện nhau mỗi hàng 10 em. Khi
lệnh chơi bắt đầu, hai hàng cùng tiến lên giơ tay chào kiểu Đội. Sau đó, từng đội
tháo khăn quàng của mình, quàng vào cổ bạn, thắt đúng quy cách. Phân đội nào có
nhiều người thắt nhanh, đẹp, đúng quy định là phân đội thắng cuộc.
- Luật chơi: + Nếu chào sai kiểu Đội thì bị trừ điểm.
+ Nếu thắt khăn sai cũng bị trừ điểm.
- HS chơi xong, nếu đội nào thắng sẽ được tán thưởng bằng 1 điệu vỗ tay, đội
nào thua sẽ phải chịu phạt.
Hình phạt: Đội nào thua cuộc phải nhảy lò cò, hát 1 bài hát truyền thống,
sinh hoạt tập thể của Đội (có thể thay đổi bằng hát Quốc ca, Đội ca).
* Hoạt động 2: Rèn kĩ năng thắt - tháo khăn quàng đỏ: (10’)
- TPT chọn 1 đội viên thực hiện tốt nhất động tác thắt- tháo khăn quàng đỏ
trong trò chơi lên thực hiện lại và nêu các bước thắt đúng:
- Yêu cầu 3 đội viên lên làm mẫu.
- Yêu cầu toàn Chi đội thực hiện lại 2-3 lần, sửa sai.
- TPT nhắc lại cách thực hiện động tác thắt- tháo khăn quàng đỏ.
* Hoạt động 3: Rèn kĩ năng Chào kiểu đội viên: (10’)
- TPT chọn 1 đội viên thực hiện tốt nhất động tác Chào kiểu đội viên trong trò
chơi lên thực hiện lại và nêu các bước Chào đúng:
9


“Đội viên đứng ở tư thế nghiêm, mắt hướng về phía chào, chào bằng tay phải,
các ngón tay khép kín giơ lên đầu cách thuỳ trán phải khoảng 5cm, bàn tay thẳng
với cánh tay dưới, khuỷu tay chếch ra phía trước tạo với thân người một góc

tàu tiến 5 bước! Bước!), Các tàu có nhiệm vụ tiến 5 bước sao cho đúng Nghi thức
Đội.
c) Luật chơi: Tàu nào thực hiện chuẩn xác và nghiêm chỉnh nhất thì thắng
cuộc.
3.4. Tổ chức rèn luyện kỹ năng thông qua việc nêu gương và tăng cường
biểu dương, khích lệ:

10


Bản thân TPT Đội phải là một tấm gương sáng cho các em học tập và noi theo.
Trong quá trình luyện tập Nghi thức Đội, TPT đội cần có thường xuyên tuyên
dương 1 hay nhiều em học sinh cụ thể để nêu gương cho cả lớp học tập theo. Sau
mỗi hoạt động, mỗi tiết sinh hoạt, TPT cần khích lệ kịp thời, tổ chức cho các em
bình chọn các cá nhân tập thể tiêu biểu để thưởng cho các em những phần thưởng
tinh thần như tràng pháo tay, bài thơ, bài hát…hoặc ghi vào bảng thi đua của chi
đội, liên đội.
Biểu dương – khen thưởng là phương pháp tuy không còn mới nhưng giá trị to
lớn mà nó đem lại thì không bao giờ cũ, luôn khơi dậy ý thức rèn luyện của các em
học sinh là một khâu vô cùng quan trọng, có tác dụng tích cực, làm cho các em
được khen có tâm trạng phấn khởi hơn, ý chí rèn luyện tốt hơn, tạo không khí vui
tươi. Đồng thời những em chưa được khen cũng có sự ganh đua và nỗ lực. Phương
thức biểu dương khoa học cần đảm bảo tính cụ thể, kịp thời, rộng rãi, thường
xuyên, nặng khen nhẹ chê, công khai và hợp lí. Hàng tháng TPT Đội cần đánh giá,
tổng hợp và thông báo kết quả thi đua của các phân đội, chi đội trước toàn trường
(tại buổi chào cờ hoặc ghi ở bảng thi đua), nhất là cần phải nêu gương được các cá
nhân, tiêu biểu.
3.5. Tổ chức kiểm tra đánh giá và tạo ra tình thần thi đua giữa các tập thể
với nhau:
Đánh giá kết quả là khâu quan trọng vì nó phản ánh hiệu quả của quá trình

Hoạt động tập thể dục, múa hát giữa giờ ra chơi: 100% đội viên khối 4 biết tập
hợp đội hình hành dọc, hàng ngang, vòng tròn nhanh, khoảng cách đều và đúng quy
định. Giúp cho việc tập trung đội hình các buổi chào cờ đầu tuần, tập thể dục, múa
hát tập thể đảm bảo thời gian, đội hình đều và đẹp.
100% đội viên khối 4 hát đúng Quốc ca, Đội ca và thực hiện tốt các động tác
về Nghi thức Đội trong nghi lễ chào cờ đầu tuần. Các em đã nắm bắt kiến thức
nhanh và thực hành các nội dung Nghi thức Đội một cách tự tin, dứt khoát, chuẩn
xác.
Các phong trào khác tham gia nhiệt tình và đạt hiệu quả.
* Kết quả kiểm tra Nghi thức đội giai đoạn cuối học kì II, năm học 2017-2018:
Nội dung
Tổng số Điểm giỏi
Điểm khá
Điểm Trung
Điểm yếu
đội viên ( 16 - 20 )
( 11 - 15 ) bình ( 5- 10 ) ( Dưới 5 )
tham gia
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
kiểm tra
25,3
Kiến thức
20

5
(Kĩ năng)

12


* Kết quả hạnh kiểm – học lực cuối học kì 2 năm học 2017-2018 riêng đối
với học sinh:
Tổng Xếp loại
Xếp loại học lực
số
Hạnh
học
kiểm
sinh Đạt Chưa
Toán
Tiếng Việt
đạt Giỏi Khá Trung Yếu Giỏi Khá Trung Yếu
bình
bình
79

79

0

23

26


đó sẽ tạo cho các em cảm giác thoải mái, tự tin hơn.
Ngoài ra, người TPT phải luôn thân thiện, gần gũi với các em nhưng vẫn cần
thể hiện tính nghiêm túc, kỷ luật của hoạt động Đội.
TPT cần tìm hiểu kỹ thông tin cá nhân, tính cách, hoàn cảnh của từng đối
tượng học sinh dân tộc ít người để từ đó có biện pháp rèn kĩ năng cho phù hợp và
đạt hiệu quả cao.
Phương pháp rèn Nghi thức Đội cho học sinh khối 4 giúp học sinh nâng cao
chất lượng Nghi thức Đội cũng như chất lượng học tập, giúp các em hòa nhập với
tập thể và tự tin khẳng định bản thân.
Qua quá trình rèn Nghi thức Đội cho các em học sinh khối 4, tôi thấy được
việc rèn Nghi thức Đội là một nhiệm vụ hết sức khó khăn, đòi hỏi tính kiên nhẫn
cao, sự nỗ lực học hỏi không ngừng của người GV làm TPT Đội. Song song với
việc nghiên cứu, bồi dưỡng nghiệp vụ, GV –TPT Đội cần có “nhật ký tích lũy kinh
nghiệm” sau mỗi hoạt động. Ngoài việc nắm vững về chuyên môn nghiệp vụ, sự
linh hoạt, khéo léo trong việc giáo dục học sinh, tạo thiện cảm cho các em là một
yếu tố vô cùng cần thiết. Người TPT Đội cần gần gũi để tìm hiểu hoàn cảnh, nhu
cầu, nắm bắt khả năng của học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp với lứa tuổi,
tâm sinh lý của trẻ em.
Điều quan trọng là việc vận dụng, đổi mới hình thức tổ chức luyện tập đa
dạng, phối hợp nhiều biện pháp luyện tập để tránh nhàm chán, quan tâm nhiều đến
việc luyện tập thực hành, động viên khen thưởng.
Sau quá trình nghiên cứu và áp dụng kinh nghiệm sáng kiến thì HS có sự tiến
bộ rõ rệt, đạt tỉ lệ cao trong phần kiểm tra. Theo chủ quan của bản thân tôi thì kinh
nghiệm sáng kiến này có thể áp dụng và phổ biến nhằm nâng cao chất lượng cho
HS khối 4 về việc rèn Nghi thức Đội TNTP HCM. Vì vậy tôi đã cùng trao đổi, chia
14


sẻ với các anh chị phụ trách các khối 4 và khối 5 để cùng giáo dục và rèn luyện kỹ
năng cho các em.

Ký hiệu và viết tắt
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
2. Cơ sở thực tiễn
2.1. Thực trạng về kiến thức và kỹ năng Nghi thức Đội của
học sinh khối 4 hiện nay

Trang
i
ii
1
2
3
3
3
3

2.2. Những nguyên nhân
2.2.1. Nguyên nhân từ phía GV, nhà trường
2.2.2. Nguyên nhân từ phía HS
3. Một số biện pháp rèn luyện Nghi thức Đội cho học sinh
khối 4 trường Tiểu học Bế Văn Đàn

5
5
5
6

3.1. Tổ chức thực hành theo mẫu

Đề kiểm tra kĩ năng

20
16


Bảng chấm điểm kĩ năng Nghi thức Đội

21

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phương pháp tổ chức công tác đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh (Dự
án phát triển giáo viên tiểu học của Bộ GD&ĐT).
2. Sổ tay phụ trách Đội (Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh - Hội đồng đội
trung ương) của Nhà xuất bản Kim Đồng.
3. Sổ tay Đội viên (Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh - Hội đồng đội
trung ương) của Nhà xuất bản Kim Đồng.
4. 101 trò chơi trong sinh hoạt thanh thiếu niên (Nhà xuất bản Kim Đồng).
5. Địa chỉ internet: http://vi.wikipedia.org (Bách khoa toàn thư mở).

17


PHỤ LỤC
Mẫu 1:
BÀI KIỂM TRA KIẾN THỨC
LIÊN ĐỘI TRƯỜNG TH BẾ VĂN ĐÀN
Chi đội:
Họ và tên:



Câu 4: Chào kiểu đội viên, đội viên chào bằng:
A. Tay trái
B. Tay phải
C. Cả tay phải và trái đều được
D. Cả hai tay
Câu 5: Trong động tác đứng nghiêm, hai bàn chân tạo thành một góc:
A. 45 độ

B. 60 độ

C. 30 độ

D. 90 độ

Câu 6: Động tác quay bên phải được thực hiện :
A. Gót chân phải làm trụ, mũi chân trái làm điểm đỡ, quay người sang trái
một góc 90 độ, sau đó rút chân phải lên.
18


B. Gót chân trái làm trụ, mũi chân trái làm điểm đỡ, quay người sang trái
một góc 90 độ, sau đó rút chân phải lên.
C. Gót chân phải làm trụ, mũi chân trái làm điểm đỡ, quay người sang trái
một góc 90 độ, sau đó rút chân phải lên.
D. Gót chân phải làm trụ, mũi chân trái làm điểm đỡ, quay người sang phải
một góc 90 độ, sau đó rút chân trái lên.
Câu 7: Động tác Dậm chân tại chỗ được thực hiện :
C
D

A. 1 2 3 4 5 – 1 2. 1 1

B. 1 – 1 2 3 4 5
1 – 1 2 3 4 5. 6 7
123 12345
123456789
1. 2. 1 – 1. 2. 1
1 2 3 1 2 3 4 5. 6 7
123456789

1 2 3 4 5 – 1 2. 1 2
1 2 3 4 5 – 1 2. 1 3
1 2 3 4 5 – 1 2. 1 4
1 2 3 4 5 – 1 2. 1 5
123456789

C. 1 – 1 2 3 4 5 1 2 3. 4 5
12345–123 123 123
12345 123 123

D. Cả 3 đáp A, B, C đều sai

19


Mẫu 2:
ĐỀ KIỂM TRA KĨ NĂNG
LIÊN ĐỘI TRƯỜNG TH BẾ VĂN ĐÀN

ĐỀ KIỂM TRA KĨ NĂNG



Mẫu 3:
BẢNG CHẤM ĐIỂM KĨ NĂNG NGHI THỨC ĐỘI
STT

ĐỘI
HÌNH,
ĐỘI
NGŨ

Số điểm
tối đa

NỘI DUNG
Tập hợp hàng dọc
- Chạy đúng
- Cự ly rộng
- Cự ly hẹp
- Điểm số báo cáo
Tập hợp hàng ngang
- Chạy đúng
- Cự ly rộng
- Cự ly hẹp
Tập hợp đội hình chư U

- Chạy đúng
- Cự ly rộng
- Cự ly hẹp
Tập hợp đội hình vòng tròn

0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
6.5
1
0.5
0.5
1
1
1
1
1
0.5
0.5
1
1
1
1
0.5
1
13.5



Tổng cộng

20

22