VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ MẠNH ANH

ĐỜI SỐNG TÔN GIÁO VÀ CÔNG TÁC
QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG
TÔN GIÁO Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÔN GIÁO HỌC

HÀ NỘI, 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ MẠNH ANH

ĐỜI SỐNG TÔN GIÁO VÀ CÔNG TÁC
QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG
TÔN GIÁO Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY
Ngành: Tôn giáo học
Mã số: 9.22.90.09

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÔN GIÁO HỌC

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:


ĐỘNG TÔN GIÁO Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY - NHỮNG VẤN
ĐỀ ĐẶT RA ................................................................................................... 84
3.1. Thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo ở
Thái Nguyên hiện nay ................................................................................. 84
3.2. Một số hạn chế và những vấn đề đặt ra đối với công tác QLNN
về hoạt động tôn giáo ở tỉnh Thái Nguyên ............................................ 117
Chƣơng 4: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP, KHUYẾN NGHỊ
NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QLNN ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY ................. 125
4.1. Dự báo tình hình tôn giáo và công tác QLNN đối với HĐTG trên
địa bàn tỉnh Thái Nguyên .......................................................................... 125
4.2. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác
QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên hiện nay .................................... 127
4.3. Một số khuyến nghị ............................................................................ 141
KẾT LUẬN .................................................................................................. 148
DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ......................................... 151
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................... 152


iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CNXH

Chủ nghĩa xã hội

DTTS

Dân tộc thiểu số


Ủy ban Mặt Trận Tổ quốc

UBND

Ủy ban nhân dân


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tôn giáo là hiện tƣợng xã hội, một bộ phận của văn hóa gắn liền với
đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, phong tục, tập quán của mỗi quốc gia, dân
tộc. Việt Nam là quốc gia đa tôn giáo, đa dân tộc, trong bối cảnh toàn cầu hóa
và hội nhập quốc tế, tôn giáo ở Việt Nam đang có xu hƣớng phát triển mạnh.
Để đáp ứng nhu cầu thực tiễn này, Đảng và Nhà nƣớc Việt Nam đã đề ra
nhiều chủ trƣơng, chính sách mới đối với tôn giáo và công tác quản lý của
Nhà nƣớc đối với hoạt động tôn giáo. Năm 2003, Hội nghị Ban Chấp hành
Trung ƣơng lần thứ bảy (khóa IX) ban hành Nghị quyết số 25-NQ/TW về
công tác tôn giáo và nhiều chỉ thị, kết luận khác liên quan đến tôn giáo và
công tác tôn giáo.
Các quan điểm, đƣờng lối, chính sách của Đảng thể hiện qua các văn
bản nêu trên đã sớm đƣợc cụ thể hóa bằng các văn bản pháp luật của Nhà nƣớc
nhƣ Hiến pháp năm 2013, Luật tín ngƣỡng, tôn giáo, cùng Nghị định thực hiện.
Ở địa phƣơng, các cấp ủy, chính quyền tỉnh đã cụ thể hóa các chủ trƣơng của
Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nƣớc để phù hợp với tình hình thực tiễn
nhằm đảm bảo quyền tự do tín ngƣỡng, giải quyết tốt các nhu cầu chính đáng
về sinh hoạt tín ngƣỡng, tôn giáo cho mọi ngƣời; tạo điều kiện cho giáo hội,
chức sắc, chức việc, tín đồ tôn giáo hoạt động theo quy định pháp luật. Chính
sách đổi mới công tác tôn giáo của Đảng và Nhà nƣớc đã làm cho đại bộ phận

xa, vùng đặc biệt khó khăn. Ngoài ra, các cấp chính quyền còn quan tâm, chú
trọng tới công tác quản lý về đất đai của các cơ sở thờ tự tôn giáo trên địa bàn
tỉnh nhằm đảm bảo hoạt động tôn giáo theo đúng quy định của pháp luật. Đồng
thời, tăng cƣờng công tác quản lý về dân tộc, tôn giáo, để ngăn chặn các tổ chức
truyền đạo trái pháp luật.
Tuy nhiên, công tác QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên vẫn còn nhiều
bất cập. Một số cán bộ nhận thức về tôn giáo và công tác tôn giáo còn hạn chế
nên tham mƣu cho cấp ủy chƣa kịp thời, dẫn tới sự phối hợp giữa các ban,
ngành, đoàn thể trong vùng đồng bào có đạo chƣa thực sự đồng bộ, hiện tƣợng
sử dụng đất, xây sửa, cơi nới cơ sở thờ tự, chuyển nơi sinh hoạt tôn giáo, chia,


3
tách, sáp nhập tổ chức tôn giáo trực thuộc, sinh hoạt tôn giáo tập trung theo điểm
nhóm chƣa đúng quy định của pháp luật vẫn diễn ra, khiếu kiện tranh chấp đất
đai tôn giáo đã xẩy ra nhƣ vụ việc nhà thờ xứ Thái Nguyên... Đó là những vấn đề
cần đƣợc nghiên cứu làm rõ thực trạng và nguyên nhân, đề xuất giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả của công tác QLNN đối với HĐTG ở tỉnh Thái Nguyên hiện
nay.
Từ các lý do trên, nghiên cứu sinh (NCS) chọn vấn đề “Đời sống tôn
giáo và công tác quản lý Nhà nước về hoạt động tôn giáo ở Thái Nguyên
hiện nay” cho luận án Tiến sĩ Tôn giáo học của mình.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
2.1. Mục đích của luận án
Trên cơ sở làm rõ thực trạng đời sống tôn giáo và công tác QLNN đối
với HĐTG trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện nay, luận án đề xuất một số
giải pháp và khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác QLNN đối với
HĐTG ở địa phƣơng trong thời gian tới.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
Để đạt đƣợc mục đích nêu trên, luận án có một số nhiệm vụ sau:

4.2. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng tổng hợp các phƣơng pháp nghiên cứu của tôn giáo học,
nghiên cứu liên ngành, nhƣ khoa học QLNN, sử học, xã hội học, chính trị
học, luật học, trong đó chú trọng các phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể nhƣ sau:
Phương pháp nghiên cứu tài liệu (phân loại và hệ thống hóa): Đây là
phƣơng pháp nghiên cứu quan trọng nhất để thực hiện luận án. Với phƣơng
pháp này, luận án có thể khai thác đƣợc nguồn tài liệu phong phú ở từ phía
các tôn giáo và Nhà nƣớc về những vấn đề liên quan đến luận án. Phân loại là
sắp xếp các tài liệu một cách khoa học theo từng mặt, từng vấn đề có cùng
dấu hiệu bản chất, cùng một hƣớng phát triển của đời sống tôn giáo và công
tác QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên. Hệ thống hóa là sắp xếp tri thức


5
thành một hệ thống trên cơ sở một mô hình lý thuyết để hiểu biết về đời sống
tôn giáo và công tác QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên. Mục đích của
phƣơng pháp này là nhằm khai thác nguồn tƣ liệu thành văn, khảo cứu quá
trình hình thành, phát triển cũng nhƣ thực trạng của đời sống tôn giáo và công
tác QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên trong thời kỳ đổi mới.
Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phƣơng pháp quan sát tham dự
là phƣơng pháp dùng tri giác trực tiếp hoặc gián tiếp một cách có hệ thống để
thu thập thông tin về đời sống tôn giáo và công tác QLNN đối với HĐTG ở
Thái Nguyên. Phƣơng pháp điều tra là phƣơng pháp khảo sát thực địa, điều
tra xã hội học, tọa đàm, phỏng vấn, trao đổi với chức sắc, chức việc và cán bộ
làm công tác tôn giáo tại địa phƣơng để thu thập thông tin nhằm củng cố cho
những nhận định, đánh giá về đời sống tôn giáo và công tác QLNN đối với
HĐTG ở Thái Nguyên. Phƣơng pháp phân tích tổng kết thực tiễn là phƣơng
pháp nghiên cứu và xem xét lại những thành quả thực tiễn về đời sống tôn
giáo và công tác QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên.
Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phƣơng pháp phân tích là nghiên

Từ góc nhìn Tôn giáo học, cung cấp thêm những bằng chứng khoa
học cho các nhà hoạch định chính sách tham khảo trong việc giải quyết vấn
đề tôn giáo ở Thái Nguyên, góp phần vào sự ổn định và phát triển bền vững
của địa phƣơng.
6. Ý ngh a lý luận và thực tiễn của luận án
Ý nghĩa lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ góp phần làm sáng
tỏ vấn đề lý luận về đời sống tôn giáo và hoàn thiện lý luận về công tác
QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên và cả nƣớc.
Ý nghĩa thực tiễn:
- Luận án có thể làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu và giảng dạy
Tôn giáo học.
- Làm tài liệu tham khảo cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý và
những ngƣời làm công tác tôn giáo các cấp của tỉnh Thái Nguyên.
- Cung cấp thêm những luận điểm khoa học có tính hệ thống về quản lý
tôn giáo, đề xuất một số giải pháp, khuyến nghị với các cơ quan chức năng
nhằm nâng cao hiệu quả của công tác QLNN đối với HĐTG trên địa bàn tỉnh
Thái Nguyên.
7. Kết cấu nội dung luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung đề tài luận án chia làm 4
chƣơng, 11 tiết.


7

Chƣơng 1
TỔNG QUAN
1.1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
1.1.1. Những công trình nghiên cứu về đời sống tôn giáo ở Việt
Nam và Thái Nguyên
Trong những thập kỷ gần đây, việc nghiên cứu tôn giáo, tín ngƣỡng ở

hữu ích cho tác giả của luận án trong quá trình nghiên cứu.
Cuốn Về tôn giáo và tôn giáo ở Việt Nam (2004), Tạp chí Nghiên cứu
Tôn giáo chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tập hợp các công trình
nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nƣớc về tôn giáo nói chung,
về lý luận liên quan đến vấn đề tôn giáo nói riêng, những đặc điểm, vai trò
của tôn giáo ở Việt Nam trong đời sống hiện nay. Ở phần thứ nhất - những
vấn đề lý luận chung về tôn giáo, các bài viết tập trung làm sáng tỏ khái niệm
và ngôn từ dùng trong tôn giáo. Ở phần thứ hai - về các tôn giáo cụ thể ở Việt
Nam, các bài viết đi vào phân tích sự phát triển, đặc điểm và xu hƣớng biến
đổi của Phật giáo, Công giáo, đạo Tin lành, đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa, đạo
Mẫu... ở Việt Nam. Mặc dù phạm vi tiếp cận trong các kết quả nghiên cứu
của cuốn sách đã bao quát đƣợc cả góc độ lý luận cũng nhƣ thực tiễn, song
khái niệm, đặc trƣng, cấu trúc của đời sống tôn giáo lại chƣa đƣợc đề cập đến
một cách rõ ràng, cụ thể. Vì vậy, vấn đề này cần đƣợc tiếp tục nghiên cứu,
làm sáng tỏ hơn ở những công trình về sau.
Cuốn Tôn giáo trong mối quan hệ văn hóa và phát triển ở Việt Nam
(2004) của Nguyễn Hồng Dƣơng, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, với cách tiếp
cận tôn giáo từ một số vấn đề lý luận, tác giả đi vào phân tích vai trò của một
số tôn giáo cụ thể đối với văn hóa và phát triển ở nƣớc ta, nhƣ: Phật giáo, Nho
giáo, Đạo giáo, Công giáo, Tin lành... Điểm lƣu ý trong công trình nghiên cứu
này là tác giả đã đƣa ra khái niệm tôn giáo với những hƣớng tiếp cận khác nhau.
Thứ nhất, tôn giáo tiếp cận theo hƣớng bản thể nhằm mục đích đi vào nghiên
cứu, lý giải bản chất tôn giáo. Thứ hai, tôn giáo tiếp cận theo hƣớng chức năng


9
nhằm mục đích chỉ ra vai trò, vị trí của tôn giáo trong đời sống chính trị - văn
hóa - xã hội. Thứ ba, tôn giáo tiếp cận theo hƣớng tổng hợp nhằm mục đích lý
giải cả bản chất lẫn vai trò và chức năng của tôn giáo. Với cách tiếp cận này,
công trình nghiên cứu đã giúp cho tác giả luận án có cái nhìn đa chiều về đời

Thái Nguyên tổ chức. Kỷ yếu gồm hai phần với 19 bài tham luận, đã phân
tích, đánh giá về thân thế, sự nghiệp, vị trí, vai trò của linh mục Phạm Bá
Trực trong phong trào yêu nƣớc của ngƣời Công giáo và đƣờng hƣớng đồng
hành cùng dân tộc của ngƣời Công giáo Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến
chống Pháp.
Cuốn Đời sống tôn giáo ở Việt Nam và Trung Quốc (2011), do Viện
Nghiên cứu Tôn giáo, Viện Khoa học xã hội Việt Nam và Đại học Trung Sơn,
Trung Quốc chủ biên, Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội, là kết quả của cuộc
hội thảo khoa học diễn ra vào tháng 4 năm 2010 tại Việt Nam với gần 30 báo
cáo khoa học của các nhà nghiên cứu Việt Nam và Trung Quốc xoay quanh
vấn đề tôn giáo, tín ngƣỡng ở Việt Nam và Trung Quốc với nhiều khía cạnh
khác nhau nhƣ nghi lễ, hƣơng ƣớc, biến đổi đối tƣợng thờ cúng, vai trò của
tôn giáo với đời sống. Ngoài ra, cuốn sách còn đề cập đến một số vấn đề tôn
giáo học nhƣ niềm tin tôn giáo, tính tôn giáo, phƣơng pháp nghiên cứu tôn
giáo học,... Kết quả nghiên cứu của cuốn sách giúp cho tác giả luận án có cơ
sở thực tiễn để nghiên cứu về đời sống tôn giáo ở Thái Nguyên hiện nay.
Luận án tiến sĩ Dân tộc học Đời sống tôn giáo của tín đồ đạo Cao Đài
trong bối cảnh văn hóa Nam Bộ (2010) của Huỳnh Ngọc Thu, Viện Khoa học
xã hội Việt Nam đã làm sáng tỏ một số khái niệm công cụ nhƣ tôn giáo, đời
sống tôn giáo. Tác giả cho rằng, “đời sống tôn giáo có thể hiểu là những hoạt
động liên quan đến tôn giáo của con ngƣời và xã hội. Những hoạt động này có
thể bao gồm: hoạt động tôn giáo, hoạt động tín ngƣỡng, tổ chức tôn giáo, hội
đoàn tôn giáo...”[174, tr.20]. Mặc dù tiếp cận theo quan điểm dân tộc học và
nhân học, song công trình nghiên cứu này là tài liệu tham khảo hữu ích cho tác
giả luận án hoàn thành mục đích và nhiệm vụ đề ra, nhất là khi nghiên cứu khái
niệm đời sống tôn giáo.


11
Luận án Tiến sĩ Triết học Đời sống tín ngưỡng, tôn giáo: Những vấn đề

01/2005/CT-TTg của Thủ tƣớng Chính phủ ngày 04/02/2005 về một số công
tác đối với đạo Tin lành. Chuyên đề là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị để
tác giả hoàn thành luận án.
Luận văn thạc sĩ tôn giáo học: “Ảnh hưởng của lối sống đạo Công giáo
đối với đời sống tinh thần của giáo dân ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay” (2015)
của Nguyễn Thùy Dung, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đã làm rõ
thực trạng đời sống đạo Công giáo và ảnh hƣởng của nó đến đời sống tinh
thần của giáo dân trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện nay. Đề tài đã cung cấp
nguồn tƣ liệu tham khảo hữu ích cho luận án.
Trịnh Thị Mai, Ban Tôn giáo tỉnh Thái Nguyên với bài Đồng bào Công
giáo Thái Nguyên sống tốt đời đẹp đạo trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc theo tinh thần Thư chung 1980 của Hội đồng Giám mục Việt Nam, Kỷ yếu
hội thảo khoa học 30 năm Thư chung 1980 Hội đồng Giám mục Việt Nam, Nxb
Tôn giáo, Hà Nội 2010 nêu lên những hoạt động xã hội và các phong trào thi đua
yêu nƣớc của đồng bào Công giáo ở Thái Nguyên hiện nay.
1.1.2. Những công trình nghiên cứu về QLNN đối với hoạt động tôn
giáo ở Việt Nam và Thái Nguyên
Công tác tôn giáo nói chung, QLNN về tôn giáo nói riêng đã và đang
thu hút đƣợc sự quan tâm của cả giới nghiên cứu cũng nhƣ cán bộ hoạt động
thực tiễn, đáng chú ý có các công trình nhƣ:
Cuốn Quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo trong điều kiện xây
dựng nhà nước dân chủ, pháp quyền Việt Nam hiện nay (2001), do Nguyễn
Hữu Khiển chủ biên, Nxb Công an nhân dân, trên cơ sở phân tích một số vấn
đề lý luận chung về công tác QLNN, cuốn sách trình bày quan điểm của Đảng
và Nhà nƣớc ta về công tác QLNN đối với HĐTG, trong đó vấn đề cơ bản là
tạo điều kiện thuận lợi về sinh hoạt cho đồng bào có đạo, ngăn chặn các hoạt
động lợi dụng tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc đƣờng lối của Đảng, chính
sách, pháp luật của Nhà nƣớc. Những giải pháp và kiến nghị mà tác giả cuốn





14
Cuốn: Quản lý hoạt động tôn giáo - Cơ sở lý luận và thực tiễn (2005)
do Bùi Đức Luận (chủ biên), Nxb Tôn giáo, Hà Nội, dành một số trang (từ
tr.7 - tr.32) đề cập đến một số vấn đề lý luận về QLNN đối với hoạt động tôn
giáo. Theo đó là các khái niệm, mục tiêu, chủ thể và khách thể quản lý, nội
dung quản lý và phƣơng pháp quản lý. Ngoài ra còn là các nội dung thực tiễn
QLNN đối với các hoạt động tín ngƣỡng, tôn giáo (đến thời điểm nghiên
cứu); quá trình xây dựng Pháp lệnh tín ngƣỡng, tôn giáo. Với công trình trên,
luận án một mặt tiếp thu những vấn đề lý luận về QLNN đối với hoạt động tín
ngƣỡng, tôn giáo, mặt khác là những nội dung về QLNN đối với hoạt động tín
ngƣỡng, tôn giáo để vận dụng nghiên cứu ở chƣơng 3 và một phần chƣơng 4.
Tác giả TS. Nguyễn Tất Đạt có hai công trình đƣợc xuất bản: Công
trình thứ nhất: Tìm hiểu quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo ở Việt
Nam (2016), Nxb Hà Nội; Công trình thứ hai: Tìm hiểu thủ tục hành chính
trong lĩnh vực tôn giáo ở Việt Nam hiện nay (2017), Nxb Tôn giáo, Hà Nội.
Công trình thứ nhất giúp độc giả tìm hiểu quan điểm, đƣờng lối chính
sách của Đảng và Nhà nƣớc Việt Nam về tôn giáo, nhất là trong thời kỳ đổi
mới. Tác giả cuốn sách giới thiệu những phƣơng pháp, nội dung, hình thức
QLNN về tôn giáo, giúp cho ngƣời đọc tiếp cận các kỹ năng quản lý, cách
thức giải quyết các vấn đề tôn giáo trong xã hội Việt Nam hiện nay.
Công trình thứ hai về cơ bản khắc họa toàn cảnh bức tranh tôn giáo ở
Việt Nam. Công trình giúp bạn đọc tiếp cận các thuật ngữ liên quan đến thủ
tục hành chính của nhà nƣớc khi giải quyết các hoạt động liên quan đến tôn
giáo, các chủ thể tham gia quan hệ thủ tục hành chính trong lĩnh vực tôn giáo.
Công trình dành phần nội dung so sánh những thủ tục hành chính quy định
trong Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo năm 2004 và những quy định mới trong
Luật tín ngƣỡng, tôn giáo năm 2016 để giúp cá nhân, tổ chức dễ dàng tiếp cận
với Luật tín ngƣỡng, tôn giáo.

công tác QLNN về tôn giáo ở Tây Nguyên.


16
Luận án Tiến sĩ Tôn giáo học “Quản lý Nhà nước về tôn giáo ở Việt Nam
từ năm 1975 đến nay” (2014) của Bùi Hữu Dƣợc, Viện Khoa học xã hội, Viện
Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, trên cơ sở phân tích một số vấn đề lý luận
cũng nhƣ thực tiễn về công tác QLNN đối với HĐTG ở Việt Nam từ năm 1975
đến nay, luận án đề ra một số khuyến nghị đối với QLNN về tôn giáo. Trong 6
khuyến nghị mà luận án đƣa ra, chúng tôi cho rằng khuyến nghị nâng cao tính
chuyên nghiệp trong QLNN về tôn giáo là một trong những điểm mới so với
khuyến nghị ở các công trình nghiên cứu khác, giúp chúng tôi lƣu ý kế thừa
trong luận án của mình.
Đề tài Thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà
nước về an ninh - trật tự đối với đạo Công giáo ở tỉnh Thái Nguyên trong giai
đoạn hiện nay (2006), do Ngô Quang Bắc làm chủ nhiệm, Công an tỉnh Thái
Nguyên chủ trì, trên cơ sở phân tích thực trạng QLNN về an ninh trật tự đối
với hoạt động của Công giáo ở tỉnh Thái Nguyên, đề tài đƣa ra dự báo tình
hình và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả QLNN về an ninh, trật tự
đối với Công giáo ở Thái Nguyên. Đề tài cho rằng, bên cạnh những mặt tích
cực, thực trạng công tác QLNN về an ninh, trật tự đối với các hoạt động của
Công giáo ở tỉnh Thái Nguyên còn nhiều vấn đề bất cập, hạn chế cần phải
đƣợc khắc phục, nhƣ sự tuân thủ pháp luật, sự tôn trọng chính quyền chƣa
đƣợc đề cao, còn nhiều vụ việc phức tạp nghiêm trọng... Tình trạng này là do
sự tồn tại, yếu kém trong công tác QLNN về an ninh, trật tự đối với Công
giáo ở tỉnh Thái Nguyên.
Luận văn Thạc sĩ Triết học: Đạo Tin lành và công tác đối với đạo Tin
lành ở Thái Nguyên hiện nay (2011) của Lê Quốc Tuấn, Trƣờng Đại học khoa
học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã trình bày thực trạng đạo
Tin lành và công tác đối với đạo Tin lành ở tỉnh Thái Nguyên từ khi có Chỉ thị

các công trình nghiên cứu đi trƣớc, luận án triển khai nghiên cứu, làm rõ
những vấn đề sau:
Một là, làm rõ quá trình hình thành, đặc điểm đời sống tôn giáo ở Thái
Nguyên và công tác QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên hiện nay.


18
Hai là, làm rõ đời sống tôn giáo của các tôn giáo cụ thể (Phật giáo,
Công giáo, Tin lành và các hiện tƣợng tôn giáo mới đang hiện diện ở Thái
Nguyên) và đặc điểm đời sống tôn giáo có ảnh hƣởng đến công tác QLNN đối
với HĐTG ở Thái Nguyên hiện nay.
Ba là, làm rõ thực trạng công tác QLNN đối với HĐTG và những vấn
đề đặt ra cho công tác này ở Thái Nguyên hiện nay.
Bốn là, khuyến nghị một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công
tác QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên hiện nay.
1.2. KHUNG LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
1.2.1. Câu hỏi nghiên cứu
- Cơ sở lý luận, thực tiễn đời sống tôn giáo và công tác QLNN đối với
HĐTG ở Thái Nguyên nhƣ thế nào?
- Thực trạng đời sống tôn giáo ở Thái Nguyên hiện nay nhƣ thế nào? Đặc
điểm đời sống tôn giáo ở Thái Nguyên tác động, ảnh hƣởng nhƣ thế nào đối
công tác QLNN về tôn giáo ở địa phƣơng?
- Thực trạng công tác QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên hiện nay
nhƣ thế nào?
- Công tác QLNN đối với HĐTG ở Thái Nguyên đang đặt ra vấn đề gì?
Cần có giải pháp gì để nâng cao hiệu quả của công tác QLNN đối với HĐTG
ở Thái Nguyên, nhằm đảm bảo đời sống tôn giáo ở Thái Nguyên ổn định và
phát triển?
1.2.2. Giả thuyết nghiên cứu
- Đời sống tôn giáo ở Thái Nguyên đƣợc hình thành trong quá trình

hội đặc biệt. Thực thể đó bao gồm niềm tin vào cái thiêng, việc thực hành gắn
với niềm tin đó và cộng đồng ngƣời có cùng niềm tin vào cái thiêng. Vận
dụng lý thuyết này, luận án sẽ triển khai nghiên cứu đời sống tôn giáo của các
tôn giáo ở Thái Nguyên trên ba phƣơng diện là: Niềm tin tôn giáo, thực hành
tôn giáo và cộng đồng tôn giáo. Nói cách khác, lý thuyết này cho phép luận án
nghiên cứu đời sống tôn giáo ở Thái Nguyên với tƣ cách là các thực thể tôn
giáo (Phật giáo, Công giáo, Tin lành, các hiện tƣợng tôn giáo mới) sống động
bao gồm các cộng đồng tôn giáo đƣợc hình thành trong lịch sử với những
thực hành tôn giáo hay hoạt động tôn giáo (hành đạo, truyền đạo và quản đạo)
do một hệ thống tổ chức hành chính đạo điều hành. Lý thuyết này đƣợc áp
dụng trong chƣơng hai để nghiên cứu về quá trình hình thành, phát triển của


20
các tôn giáo (cộng đồng tôn giáo, hoạt động tôn giáo và tổ chức giáo hội) ở
Thái Nguyên trong lịch sử và thực trạng của nó hiện nay.
Lý thuyết cấu trúc - chức năng: Lý thuyết này do Durkheim, Weber,
E. Tylor, B. Malinowski phát triển, đƣợc sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu
xã hội học tôn giáo. Lý thuyết cấu trúc cho phép luận án nghiên cứu tôn giáo
là một thực thể xã hội đặc biệt, có hệ thống cấu trúc gồm nhiều bộ phận, thiết
chế cấu thành và chúng có mối quan hệ tƣơng tác lẫn nhau tạo thành một
chỉnh thể. Thuyết cấu trúc nghiên cứu đời sống tôn giáo ở Thái Nguyên thấy
đƣợc các bộ phận, các chi tiết, cũng nhƣ sự tƣơng tác giữa chúng trong mỗi
giai đoạn lịch sử cụ thể. Nó cũng cho thấy mỗi yếu tố hay bộ phận thuộc cấu
trúc của tổng thể đều đảm nhiệm một hoặc nhiều chức năng.
Do vậy, cùng với thuyết cấu trúc là thuyết chức năng, nghĩa là nghiên
cứu về chức năng của mỗi bộ phận trong hệ thống cấu trúc. Mỗi bộ phận
trong hệ thống cấu trúc có chức năng khác nhau, song chúng lại có mối quan
hệ mật thiết với nhau, tƣơng tác lẫn nhau, bổ sung cho nhau làm cho tôn giáo
tồn tại nhƣ một chỉnh thể. Ngoài những chức năng chung, mỗi tôn giáo lại có