ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

TRẦN THỊ BÍCH LIÊN

VẤN ĐỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN
VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG TRÊN
TRUYỀN HÌNH HẢI PHÕNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH: BÁO CHÍ HỌC

Hà Nội - 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

TRẦN THỊ BÍCH LIÊN

VẤN ĐỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN
VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG TRÊN
TRUYỀN HÌNH HẢI PHÕNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Báo chí học
Mã ngành: 60.32.01.01

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:TS Đỗ Anh Đức

3.1 Mục đích nghiên cứu .................................................................................... 12
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu: ................................................................................... 12
4. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu....................................................................... 13
5. Phƣơng pháp nghiên cứu:................................................................................ 13
5.1. Phƣơng pháp luận:........................................................................................ 13
5.2. Phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể: .................................................................. 14
6.Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài ............................................................. 16
6.1 Ý nghĩa lý luận: ............................................................................................. 16
6.2 Ý nghĩa thực tiễn ........................................................................................... 16
7. Kết cấu luận văn .............................................................................................. 17
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN VỀ DI SẢN VĂN HÓA
TRUYỀN THỐNG VÀ VAI TRÒ CỦA BÁO CHÍ TRONG “BẢO TỒN VÀ
PHÁT HUY DI SẢN VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG’ ..................................... 18
1. Các khái niệm cơ bản ...................................................................................... 18
1.1 Khái niệm Di sản văn hóa và Di sản văn hóa truyền thống ......................... 18
1.2 Tổng quan về hệ thống di sản văn hóa ở Hải Phòng..................................... 24
1.3 Vai trò của báo chí với việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa truyền thống .. 28
TIỂU KẾT CHƢƠNG I ...................................................................................... 35
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG THÔNG TIN TRÊN SÓNG THP CỦA ĐÀI
PT&TH HẢI PHÒNG VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN VĂN HÓA
TRUYỀN THỐNG .............................................................................................. 36
2.1 Vài nét về Đài PT &TH Hải Phòng ............................................................. 36

1


2.2 Toàn cảnh di sản văn hóa truyền thống địa phƣơng đƣợc phản ánh qua sóng
THP của Đài PT&TH Hải Phòng ........................................................................ 39
2.3 Thực trạng phản ánh trong « bảo tồn và phát huy di sản văn hóa truyền
thống » trên sóng THP trong thời gian khảo sát ................................................. 45


:

Biên tập viên

DCT

:

Dẫn chƣơng trình

KGVH

:

Không gian văn hóa

LSVH

:

Lịch sử văn hóa

PT- TH

:

Đài Phát thanh & Truyền hình

PTV

Bảng 4: : Đánh giá của công chúng về chất lƣợng hình thức các chƣơng trình,
KGVH
Bảng 5: Mức độ tƣơng tác của công chúng với chƣơng trình KGVH

4


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hải Phòng là vùng đất cổ, con ngƣời sinh sống từ lâu đời và là vùng đất lấn
biển qua nhiều thế kỷ với lớp lớp cƣ dân khác nhau ở khắp nơi về sinh sống. Sự
hình thành và phát triển của Hải Phòng gắn liền với các chứng tích của ngƣời
tiền sử ở di tích khảo cổ Cái Bèo trên đảo Cát Bà với niên đại cách ngày nay từ
khoảng 7000 đến 4000 năm, con ngƣời đã sống ở đây, săn bắt và đánh cá.
Các chứng tích của con ngƣời ở di chỉ khảo cổ học Tràng Kênh huyện Thủy
Nguyên, núi Voi huyện An Lão cách ngày nay từ khoảng 3000 đến 2000 năm.
Các bộ lạc sinh sống trên mảnh đất này còn là cƣ dân nông nghiệp trồng lúa, qua
các hiện vật tìm thấy ở Việt Khê là một trong năm mộ đóng hình thuyền ở Việt
Khê có 107 hiện vật, trong đó có 93 hiện vật đồng gồm công cụ sản xuất, vũ khí,
nhạc khí.
Lịch sử Hải Phòng gắn liền tên tuổi của nữ tƣớng Lê Chân - ngƣời lập
trang An Biên vào đầu công nguyên, cái nôi hình thành nên đô thị Hải Phòng
ngày nay. Khu vực nội thành Hải Phòng cũng là một quá trình chuyển đổi từ
vùng đất nằm giữa kênh rạch tạo thành xóm làng rồi trở thành thành phố.
Quá trình hội tụ cƣ dân từ khắp nơi cũng là quá trình hội tụ văn hóa. Những
nét đặc sắc của văn hóa nhiều miền đã hòa trộn đan xen với nhau tạo nên sắc
thái riêng biệt về truyền thống văn hóa phong phú và đa dạng của Hải Phòng.
Hải Phòng có hệ thống di tích nhiều về số lƣợng, phong phú đa dạng về
loại hình di tích cũng nhƣ đa dạng về tín ngƣỡng ẩn chứa trong di tích. Vùng đất
có đầy đủ bậc nhất cả nƣớc về loại hình di tích mà Luật di sản văn hóa đã phân

Flycam, ray, cẩu, màn hình Led, âm thanh, ánh sáng…., chi phí sản xuất các tác
phẩm phát thanh, truyền hình cần đƣợc nâng cao… bởi, đặc thù các chƣơng
trình về đề tài văn hóa có những yêu cầu hết sức khắt khe về hình ảnh, nội dung;
đòi hỏi cần có ê kip sản xuất chuyên nghiệp, giàu tâm huyết; nhiều thiết bị hỗ
trợ; thời gian sản xuất kéo dài với nguồn kinh phí lớn.

135


Để nâng cao hơn nữa hiệu quả của hình ảnh cần tăng cƣờng tổ chức tập
huấn chuyên sâu, nâng cao bồi dƣỡng nghiệp vụ. Mặc dù hiện nay Ban lãnh đạo
Đài PTTH Hải Phòng đã quan tâm để có những lớp đào tạo, bồi dƣỡng nghiệp
vụ truyền hình nhƣng chƣa thƣờng xuyên. Thông thƣờng, mỗi khóa đào tạo
thƣờng chỉ đƣợc tổ chức trong khoảng thời gian ngắn và học viên đi tập huấn lại
bị luân chuyển (mỗi đợt tập huấn, Đài lại cử những cán bộ khác nhau luân phiên
đi học) dẫn tới tình trạng, mỗi nội dung biết một ít, nhƣng không chuyên sâu kỹ
năng nào cả. Nếu một học viên đƣợc đào tạo nâng cao từng cấp độ với mỗi nội
dung cụ thể, chắc chắn sẽ lĩnh hội đƣợc nhiều kiến thức thực tiễn hơn.
Cảm ơn anh đã dành thời gian trả lời phỏng vấn!

136


PHỎNG VẤN ĐỐI VỚI PHÓNG VIÊN MẢNG VĂN HÓA
Bà Nguyễn Thị Hồng Nhung-Phóng viên Ban Chuyên đề VHXH Đài
PT&TH Hải Phòng:
Câu1. Thưa chị là người trực tiếp tham gia làm chương trình KGVH thời
gian qua, theo chị KGVH có lợi thế gì khi đi sâu vào mảng đề tại di sản văn hóa
truyền thống?
Là phóng viên văn hóa, khi nói về đề tài di sản văn hóa truyền thống của

Trong bối cảnh đổi mới tại Đài PT&TH Hải Phòng thì xu hƣớng bố trí ê
kip thực hiện chƣơng trình theo kịch bản cũng là một lợi thế, sự ăn ý trong khâu
lên kịch bản, đạo diễn, biên tập, quay phim, dựng hậu kỳ sẽ làm cho KGVH với
mảng đề tài về di sản văn hóa truyền thống ngày càng hoàn thiện hơn.
Câu 2: Theo chị phóng viên tác nghiệp ở mảng di sản văn hoá có những
khó khăn, thuận lợi gì?
Nhƣ tôi dã nói ở trên, chúng tôi đang “đứng trên vai ngƣời khổng lồ”
Nếu nói đến khó khăn thì rất nhiều.
Thứ nhất: di sản văn hóa truyền thống bản thân những cái đối tƣợng phản
ánh là những di sản cái thì còn, cái thì đã mai một, cái thì đã mất đi rất nhiều.
Chính vì vậy khi mình muốn phản ánh qua truyền hình là một điều khó
khăn. Di sản văn hóa, có những cái là vật thể, có những cái là phi vật thể, mà di
sản phi vật thể lại không có cái để quay, nó chỉ là 1 không gian ảo, thậm chí có
những cái còn chƣa dựng lại đƣợc thì phản ánh thế nào.
Cái khó khăn ở đây là tự mình - tức là phóng viên phải tái tạo lại: thuê
diễn viên, viết kịch bản dàn dựng thì điều này đòi hỏi ngƣời đạo diễn, diễn viên
phải có kiến thức
Nếu di sản văn hóa này là 1 hệ thống có sẵn để nhìn vào đó mà học hỏi,
làm theo thì là một điều đơn giản. Nhƣng nếu di sản này là điều còn chƣa thấy,
không nhìn thấy thì phóng viên phải tự đi mà tìm hiểu nó, điều này đòi hỏi cả
kinh phí, cả thời gian.
Thứ 2: Những vấn đề bảo tồn di sản văn hóa không phải là vấn đề mà ai
cũng quan tâm ngay cả đối với địa phƣơng hiện đang sở hữu những di sản đó.

138


Ví dụ: Cây di sản đƣợc đặt trong một không gian lộn xộn không có ngƣời
quản lý, ngƣời dân thì treo lên đó đủ mọi thứ, ngƣời trông xe, ngƣời che chắn
chỗ nọ, ngƣời bán hàng chỗ kia...

Đảng và Nhà nƣớc ta quan tâm, bênh cạnh đó nhiều di sản của chúng ta đƣợc
UNESCO công nhận là di sản Văn Hóa Thế giới điều này làm cho chúng tôi
thuận lợi hơn rất nhiều trong tìm kiếm đề tài, thực hiện chƣơng trình.
Trong thời gian gần đây Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng có
những đổi mới rất lớn trong đầu tƣ trang thiết bị, điều này cũng là một thuận lợi
rất lớn trong xu hƣớng Đài dự định, mở ra kênh THP2 là một kênh quảng bá thì
điều kiện để làm những chƣơng trình quảng bá văn hóa, du lịch, những chƣơng
trình để giới thiệu về đất và ngƣời Hải Phòng càng có chỗ đứng hơn.
Thứ 4- đội ngũ những phóng viên thực hiện chƣơng trình KGVH hiện nay
cũng là những ngƣời có kinh nghiệm, và là những ngƣời có chất văn, có tâm
hồn, ngƣời ta cũng có những bề dày làm chƣơng trình từ đó để thấy phóng viên
có kinh nghiệm, đƣợc kinh qua thực tế phong phú sẽ là thuận lợi lớn.
Câu 3: Những kiến nghị đề xuất của chị để chương trình KGVH ngày một
tốt hơn?
Là một chƣơng trình thực hiện theo ê kíp trong đó chƣơng trình liên quan
đến cả quay phim, kĩ thuật viên dựng, khâu hậu kỳ, nên chúng tôi chỉ xin nêu
những đề xuất khả thi nhất liên quan đến phóng viên thực hiện chƣơng trình.
Cái thứ nhất là chúng tôi mong muốn đƣợc tạo điều kiện để học tập, tập
huấn. Bởi vì nếu một phóng viên cho dù có kinh nghiệm đến đâu nếu chỉ đứng
một chỗ thì sẽ lỗi thời, chậm phát triển, chậm tiến. Nhất lại là phóng viên của
một đài địa phƣơng thì khả năng tiếp cận vấn đề của chúng tôi càng hạn hẹp
hơn.
Đào tạo ở đây bao gồm cả hai góc độ nhƣ kiến thức về văn hóa: Khi có
một chính sách, một chủ trƣơng hoặc có một mảng đề tài mới, có những di sản
cần cập nhật thông tin, mà ở đây không phải thông qua văn bản mà cần có trao
đổi nghiệp vụ, tập huấn bài bản.

140



Dành cho đối tƣợng công chúng
- Hình thức: Phỏng vấn nhóm đối với 6 nhóm công chúng chia theo độ tuổi, nơi cƣ trú,
nghề nghiệp
- Thời gian tiến hành: từ 1 – 30/5/2016
- Ngƣời tham gia trả lời: công chúng báo chí tại Thành phố Hải Phòng
- Nội dung khảo sát:
*
*

*

Câu 1. Anh/chị có xem chƣơng trình KGVH gần đây nhất là gì? Nhận xét chung về
chƣơng trình đó?
Ngƣời dẫn
Phóng sự
Khách mời phỏng vấn
Câu 2. Anh/chị có quan tâm đến chƣơng trình KGVH về di sản văn hóa truyền thống
trên Đài PT – TH Hải Phòng không?
1. Rất quan tâm
2. Thƣờng xuyên quan tâm
3. Ít quan tâm
4. Chƣa quan tâm
Câu 3. Anh/chị đánh giá nhƣ thế nào về nội dung các chƣơng trình KGVH trên đài
PT&TH Hải Phòng?
1. Rất hay
2. Tạm đƣợc
3. Còn sơ sài, trùng lặp

142



Câu 8. Theo anh/chị cần phải thay đổi yếu tố hình thức nào của chƣơng trình KGVH
về di sản văn hóa truyền thống trên Đài PT – TH Hải Phòng ( Có thể chọn nhiều đáp
án)
1. Format chƣơng trình
2. Ngƣời dẫn chƣơng Trình
3. Thời gian phát sóng
4. Khác (ghi rõ) _____________________________
Câu 9. Anh/chị có thƣờng xuyên tƣơng tác với chƣơng trình KGVH của Đài PT – TH
Hải Phòng không?
1. Thƣờng xuyên
2. Thỉnh thoảng
3. Không bao giờ
Câu 10. Theo anh/ chị độ dài chƣơng trình KGVH là 30 phút có hợp lý hay không?
Câu 11. Theo anh/chị khung phát sóng của chƣơng trình KGVH là 14h30’ chiều thứ 7
có hợp lý hay không?
Câu 12 Theo anh/chị Đài PT – TH Hải Phòng cần làm gì để nâng cao vai trò của mình
trong công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa truyền thống của Hải Phòng?

Xin chân thành cám ơn sự hợp tác của anh/chị!

144