ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HUỲNH THỊ DIỄM VỮNG

ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN PHỤC
VỤ ĐỊNH HƯỚNG SẢN XUẤT NÔNG – LÂM NGHIỆP
Ở THỊ XÃ HƯƠNG THỦY, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Chuyên
ngành
: ĐỊA LÝ SDK
TỰ NHIÊN
Demo
Version
- Select.Pdf
Mã số

: 60 44 02 17

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÝ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS. TS. NGUYỄN THÁM

Thừa Thiên Huế, năm 2018
i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của

Xin trân trọng cám ơn!
Tác giả

Huỳnh Thị Diễm Vững

iii


MỤC LỤC
Trang
TRANG PHỤ BÌA .......................................................................................................... i
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................... ii
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................... iii
MỤC LỤC ...................................................................................................................... 1
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .......................................................................... 5
DANH MỤC CÁC HÌNH ............................................................................................. 6
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ ........................................................................................... 7
DANH MỤC CÁC BẢNG ............................................................................................ 8
DANH MỤC PHỤ LỤC ............................................................................................... 9
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................... 10
1. Tính cấp thiết của đề tài.....................................................................................10
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu .....................................................................11
3. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ............................................................................11
4. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................12

Version
- Select.Pdf
SDK
5. Ý nghĩaDemo
khoa học

1.3. Quan điểm và phương pháp đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên phục vụ
định hướng sản xuất nông - lâm nghiệp ................................................................23
1.3.1. Quan điểm tiếp cận .................................................................................. 23
1.3.1.1. Quan điểm tổng hợp ..........................................................................23
1.3.1.2. Quan điểm lãnh thổ ...........................................................................23
1.3.1.3. Quan điểm hệ thống ..........................................................................23
1.3.1.4. Quan điểm sinh thái - kinh tế ............................................................24

Demo Version - Select.Pdf SDK

1.3.1.5. Quan điểm phát triển bền vững.........................................................24
1.3.2. Phương pháp đánh giá và phân hạng thích nghi ...................................... 24
1.4. Quy trình đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên phục vụ định hướng sản xuất
nông- lâm nghiệp thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế ...............................27
Chương 2. ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN PHỤC VỤ SẢN
XUẤT NÔNG - LÂM NGHIỆP Ở THỊ XÃ HƯƠNG THỦY, TỈNH THỪA
THIÊN HUẾ ....................................................................................................... 30
2.1. Đặc điểm các nhân tố sinh thái và sự hình thành các đơn vị cảnh quan ở thị
xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế ..................................................................30
2.1.1. Các nhân tố sinh thái tự nhiên ................................................................. 30
2.1.1.1. Vị trí địa lý ........................................................................................30
2.1.1.2. Địa chất, địa hình..............................................................................30
2.1.1.3. Khí hậu ..............................................................................................32
2.1.1.4. Thủy văn ............................................................................................34

2


2.1.1.5. Thổ nhưỡng .......................................................................................34
2.1.1.6. Thảm thực vật ....................................................................................36

3.1.2. Hiện trạng phát triển nông - lâm nghiệp ở thị xã Hương Thủy ............... 65
3.1.2.1. Nông nghiệp ......................................................................................65

3


3.1.2.2. Lâm nghiệp ........................................................................................65
3.1.3. Định hướng phát triển nông - lâm nghiệp ở thị xã Hương Thủy đến năm
2020 ................................................................................................................... 67
3.1.4. Phân tích hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường của các loại hình sử
dụng nông - lâm nghiệp chủ yếu........................................................................ 70
3.1.4.1. Hiệu quả kinh tế - xã hội ...................................................................70
3.1.4.2. Hiệu quả về môi trường ....................................................................73
3.1.4.3. Kết quả đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường của các
loại hình sử dụng nông - lâm nghiệp chủ yếu ở thị xã Hương Thủy .............74
3.2. Đề xuất quy hoạch phát triển nông - lâm nghiệp bền vững ở thị xã Hương
Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế ...................................................................................76
3.2.1. Đề xuất quy hoạch sử dụng hợp lý lãnh thổ theo các loại hình STCQ ... 76
3.2.2. Đề xuất quy hoạch sử dụng hợp lý lãnh thổ theo các tiểu vùng sinh thái
cảnh quan ........................................................................................................... 77
3.2.2.1. Hiện trạng phát triển một số mô hình kinh tế sinh thái nông hộ ở các
tiểu vùng .........................................................................................................77
3.2.2.2. Đề xuất quy hoạch sử dụng hợp lý lãnh thổ theo các tiểu vùng sinh

Demo Version - Select.Pdf SDK

thái cảnh quan ................................................................................................79
3.3. Một số giải pháp chủ yếu góp phần phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp bền
vững ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế ................................................80
3.3.1. Giải pháp về khoa học công nghệ ............................................................ 80


HST

Hệ sinh thái

NLKH

Nông - lâm kết hợp

LNKH

Lâm - nông kết hợp

GIS

Hệ thống thông tin Địa lí (Geographic Information System)

KT- XH

Kinh tế - xã hội

UBND

Ủy ban nhân dân

FAO

Demo
Version - Select.Pdf SDK
Tổ chức Nông lương thế giới (Food and Agriculture Organization World)


32

2.2

Bản đồ độ cao địa hình ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế

33

2.3

Bản đồ độ dốc ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế

33

Chương 2

2.4
2.5
2.6
2.7

Bản đồ lượng mưa trung bình năm ở thị xã Hương Thủy, tỉnh
Thừa Thiên Huế
Bản đồ mạng lưới thủy văn ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa
Thiên Huế
Bản đồ thổ nhưỡng ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế
Bản đồ thành phần cơ giới ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa
Thiên Huế



65

Demo Version - Select.Pdf SDK

Bản đồ phân hạng thích nghi cho lúa nước 2 vụ có tưới ở thị xã
Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế
Bản đồ phân hạng thích nghi cho cây trồng cạn ngắn ngày ở thị
xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế
Bản đồ phân hạng thích nghi cho cây công nghiệp dài ngày và
cây ăn quả ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế
Bản đồ phân hạng thích nghi cho nông - lâm kết hợp ở thị xã
Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế
Bản đồ phân hạng thích nghi cho loại hình trồng rừng ở thị xã
Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế
Bản đồ đề xuất định hướng sử dụng lãnh thổ theo loại hình
STCQ ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế
Bản đồ tiểu vùng STCQ ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế

6

78
78
78
78
78
81
81



- Select.Pdf
SDK
Bảng 3.1. Hiện
trạng Version
sử dụng đất
ở thị xã Hương
Thủy năm 2016............................. 64
Bảng 3.2. Diện tích, năng suất, sản lượng của một số cây trồng ở thị xã
Hương Thủy năm 2016 ................................................................................................. 65
Bảng 3.3. Lâm nghiệp ở thị xã Hương Thủy năm 2016 .............................................. 66
Bảng 3.4. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá về kinh tế ở thị xã Hương Thủy ................. 71
Bảng 3.5. Hiệu quả kinh tế của một số loại cây trồng ở thị xã Hương Thủy .............. 72
Bảng 3.6. Phân cấp một số chỉ tiêu đánh giá theo các loại hình sử dụng chủ yếu
ở thị xã Hương Thủy ..................................................................................................... 74
Bảng 3.7. Kết quả đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường của các
loại hình sử dụng chủ yếu ở thị xã Hương Thủy .......................................................... 75
Bảng 3.8. Đề xuất định hướng sử dụng lãnh thổ theo loại hình STCQ ở thị xã Hương
Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế........................................................................................... 76

8


DANH MỤC PHỤ LỤC
Phụ lục 1:

Phiếu điều tra hiện trạng sử dụng đất

Phụ lục 2:

Giá vật tư nông nghiệp và một số mặt hàng nông sản tại thị trường các


Demo
Select.Pdf
SDK
HươngVersion
Thủy, tỉnh- Thừa
Thiên Huế
Phụ lục 9:

Một số hình ảnh về các loại hình sản xuất nông - lâm nghiệp ở thị xã
Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế

9


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nghiên cứu, đánh giá điều kiện tự nhiên nhằm xác định tiềm năng tự nhiên
làm tiền đề phục vụ mục tiêu quy hoạch sử dụng hợp lý lãnh thổ, giúp cho các nhà
quản lý đưa ra những định hướng khai thác tài nguyên theo hướng bền vững là một
vấn đề đang được quan tâm hiện nay.
Thị xã Hương Thủy có tổng diện tích 45.465,98 ha, nằm ở khu vực gần trung
tâm của tỉnh Thừa Thiên Huế, có đường sắt Bắc - Nam, đường quốc lộ 1A, đường
tránh ở phía tây đi ngang qua địa bàn thị xã, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao
lưu kinh tế với các vùng trong tỉnh và các tỉnh trong cả nước. Đây là vùng có nhiều
tiềm năng cho phát triển nông - lâm nghiệp. Tuy nhiên, các điều kiện sinh thái tự
nhiên của lãnh thổ có sự phân hoá đa dạng và phức tạp. Do đó, việc đánh giá tiềm
năng tự nhiên phục vụ quy hoạch nông - lâm nghiệp hợp lý, đảm bảo các yêu cầu về
phòng hộ, bảo tồn và sản xuất cho toàn khu vực phục vụ mục tiêu phát triển bền
vững (PTBV) là vấn đề mang tính cấp thiết.

2.1. Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá các điều kiện tự nhiên nhằm xác lập cơ sở khoa học phục vụ quy
hoạch sản xuất nông - lâm nghiệp ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế theo
hướng phát triển bền vững.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác lập cơ sở khoa học và quy trình nghiên cứu, đánh giá các ĐKTN phục
vụ quy hoạch phát triển bền vững nông - lâm nghiệp.
- Xác định các tính chất đặc thù của lãnh thổ, nghiên cứu sự phân hóa tự
nhiên theo các đơn vị sinh thái cảnh quan, xây dựng bản đồ cảnh quan ở thị xã
Hương Thủy phục vụ mục tiêu đánh giá.
- Đánh giá tổng hợp các ĐKTN phục vụ mục tiêu quy hoạch phát triển nông

Demo Version - Select.Pdf SDK

- lâm nghiệp ở thị xã Hương Thủy theo hướng phát triển bền vững.
- Phân tích hiện trạng sử dụng đất, đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi
trường của một số loại hình sử dụng nông - lâm nghiệp.
- Đề xuất sử dụng hợp lý lãnh thổ theo đơn vị cảnh quan (CQ) và theo tiểu
vùng sinh thái cảnh quan (STCQ); kiến nghị các giải pháp nhằm góp phần thúc đẩy
phát triển nông - lâm nghiệp bền vững ở khu vực nghiên cứu.
3. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
3.1. Giới hạn phạm vi lãnh thổ: Thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế.
3.2. Giới hạn nội dung nghiên cứu
- Đánh giá các ĐKTN nhằm xác định tiềm năng tự nhiên lãnh thổ, trong đó
chú trọng các yếu tố mang tính đặc thù của khu vực nghiên cứu và có liên quan trực
tiếp đến sản xuất nông - lâm nghiệp.
- Nội dung đánh giá phục vụ mục tiêu quy hoạch phát triển nông - lâm
nghiệp của đề tài được xét trên quan điểm địa lý ứng dụng.

11

Đề tài sử dụng hệ thống thông tin Địa lý (GIS) để chồng xếp bản đồ, xây dựng
cơ sở dữ liệu, xử lý, phân tích các bản đồ. Phần mềm được sử dụng là Mapinfo.
4.3. Phương pháp ma trận
Được áp dụng trong việc xây dựng bản chú giải ma trận cho bản đồ cảnh quan
ở thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế tỉ lệ 1/50.000. Đồng thời, phương pháp
ma trận còn được sử dụng trong việc phân hạng thích nghi cho các đơn vị STCQ.
4.4. Phương pháp so sánh địa lí
Vận dụng trong đánh giá và phân hạng mức độ thích nghi của các loại sinh
thái cảnh quan phục vụ định hướng sản xuất một số loại hình nông - lâm nghiệp chủ
yếu trên địa bàn nghiên cứu.

12


4.5. Phương pháp khảo sát thực địa
Đây là phương pháp truyền thống và không thể thiếu được trong nghiên cứu
địa lý học hiện đại, thực địa giúp kiểm tra và điều chỉnh những giá trị đã nghiên
cứu, thu thập được. Đề tài đã tiến hành khảo sát thực địa trên các tuyến dựa trên
phương pháp khảo sát cho các mục tiêu đề tài đặt ra:
Tuyến: + Thủy Bằng, Dương Hòa, Phú Sơn.
+ Thủy Dương, Thủy Phương, Thủy Châu, Phú Bài.
+ Thủy Vân, Thủy Thanh, Thủy Lương, Thủy Tân, Thủy Phù.
4.6. Phương pháp chuyên gia
Được vận dụng trong quá trình nghiên cứu nhằm lấy ý kiến của các nhà khoa
học trong việc lựa chọn chỉ tiêu và xác định mức độ thích nghi của các đơn vị cảnh
quan trong quy hoạch phát triển nông - lâm nghiệp. Đồng thời, đề tài còn tham khảo ý
kiến các nhà quản lý của các ban ngành có liên quan, cán bộ và nhân dân địa phương.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
5.1. Ý nghĩa khoa học
Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần vào việc hoàn thiện cơ sở lý luận đánh