ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN THỊ LÊ

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH VẬT LÍ CHO HỌC SINH
TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG “CHẤT KHÍ” VẬT LÍ 10
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên
ngành:
Lý luận
và phƣơng SDK
pháp dạy học bộ môn vật lí
Demo
Version
- Select.Pdf
Mã số: 8140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. TRẦN HUY HOÀNG

Thừa Thiên Huế, năm 2018

i


LỜI CAM ĐOAN


iii


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa ..................................................................................................... i
Lời cam đoan ..................................................................................................... ii
Lời cảm ơn ....................................................................................................... iii
MỤC LỤC ........................................................................................................ 1
DANH MỤC CÁC BẢNG, ĐỒ THỊ ............................................................... 5
MỞ ĐẦU ......................................................................................................... 6
1. Lí do chọn đề tài ........................................................................................... 6
2. Mục tiêu nghiên cứu ..................................................................................... 8
3. Giả thuyết khoa học ..................................................................................... 8
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................... 8
5. Phƣơng pháp nghiên cứu .............................................................................. 8
6. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu ............................................................. 9
7. Phạm vi nghiên cứu ...................................................................................... 9
Demo Version - Select.Pdf SDK
9. Dự kiến cấu trúc luận văn ............................................................................ 9
NỘI DUNG .................................................................................................... 11
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG ............................................................................................... 11
1.1. Đổi mới phƣơng pháp dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực ..... 11
1.1.1. Một số quan điểm chỉ đạo đổi mới giáo dục trung học ....................... 11
1.1.2. Những định hƣớng đổi mới chƣơng trình giáo dục phổ thông ............ 12
1.1.3. Đổi mới phƣơng pháp dạy học ở trƣờng trung học phát triển năng lực
học sinh .......................................................................................................... 13

1.5.1. Phƣơng pháp dạy học hợp tác .............................................................. 27
1.5.2. Phƣơng pháp bàn tay nặn bột ............................................................... 28
1.5.3. Phƣơng pháp sử dụng thí nghiệm vật lí theo hƣớng dạy học tích cực . 30
1.5.4. Sử dụng bài tập vật lí định hƣớng phát triển năng lực thực hành cho học
sinh ................................................................................................................. 33
1.6. Thực trạng sử dụng thí nghiệm vật lí phát triển năng lực thực hành cho
học sinh trong dạy học ở trƣờng trung học phổ thông ................................... 35
1.6.1. Mục đích và đối tƣợng điều tra ............................................................ 35
1.6.2. Phƣơng pháp và tiến hành điều tra ....................................................... 35
1.6.3. Kết quả điều tra .................................................................................... 35

2


1.6.3.3. Nguyên nhân dẫn tới các khó khăn sai lầm của HS khi học chƣơng
“Chất khí ” ...................................................................................................... 37
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 ............................................................................... 39
CHƢƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC
HÀNH CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC VẬT LÍ CHƢƠNG
CHẤT KHÍ VẬT LÍ 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ............................ 40
2.1. Phân tích cấu trúc, nội dung chƣơng trình vật lí 10 trung học phổ thông
......................................................................................................................... 40
2.1.1. Cấu trúc chƣơng Chất khí vật lí 10 trung học phổ thông ..................... 40
2.1.2. Mục tiêu chƣơng Chất khí vật lí 10 trung học phổ thông .................... 41
2.1.3. Nội dung kiến thức chƣơng “Chất khí” vật lí 10 trung học phổ thông 42
2.2. Một số biện pháp sử dụng thí nghiệm vật lí để phát triển năng lực thực
hành cho học sinh trong dạy học vật lí chƣơng Chất khí vật lí 10 trung học
phổ thông ........................................................................................................ 42
2.2.1. Quy trình sử dụng hệ thống thí nghiệm phát triển năng lực thực hành
Version

3.4.3. Kiểm định giả thuyết thống kê ............................................................. 87
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 ............................................................................... 89
KẾT LUẬN CHUNG ................................................................................... 90
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 92

Demo Version - Select.Pdf SDK

4


DANH MỤC CÁC BẢNG, ĐỒ THỊ
Trang
BẢNG
Bảng 3.1. Bảng số liệu HS đƣợc chọn làm mẫu TNSP ................................. 80
Bảng 3.2. Bảng thống kê điểm số (Xi) của bài kiểm tra ................................ 84
Bảng 3.3. Bảng phân phối tần suất ................................................................. 84
Bảng 3.4. Bảng phân phối tần suất lũy tích của hai nhóm ĐC và TNg ......... 85
Bảng 3.5. Các tham số thống kê ..................................................................... 87
ĐỒ THỊ
Đồ thị 3.1. Thống kê điểm số Xi của bài kiểm tra ......................................... 84
Đồ thị 3.2. Đồ thị phân phối tần suất ............................................................. 85
Đồ thị 3.3. Đồ thị phân phối tần suất tích lũy ................................................ 86

Demo Version - Select.Pdf SDK

5


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài

Nguyên nhân của thực trạng trên là do việc tiếp cận với các phƣơng
pháp dạy học tích cực đối với một bộ phận giáo viên còn là vấn đề chƣa đƣợc
giải quyết. Bên cạnh đó, một phần do giáo viên chƣa chú trọng đến việc phát
triển năng lực, rèn luyện kỹ năng thực hành cho học sinh, dẫn đến việc học
sinh không có thói quen vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Đối với bộ môn Vật lý thì hầu hết các kiến thức vật lý đều đƣợc rút ra
từ những quan sát và thí nghiệm. Thí nghiệm có vai trò to lớn trong việc nâng
cao hứng thú học tập bộ môn, góp phần vào việc giáo dục năng lực thực hành
cho học sinh trung học phổ thông. Tuy nhiên, thực tế việc dạy học cho thấy
rằng học sinh rất lúng túng khi sử dụng các dụng cụ trong phòng thực hành -

7


nghĩa là khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của các em vẫn còn nhiều
hạn chế.
Nhận thức đƣợc tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đổi mới PPDH
trong giai đoạn hiện nay; căn cứ vào các chủ trƣơng của Đảng, Nhà nƣớc, bộ
GD về vấn đề đổi mới PPDH và khả năng của bản thân, với mong muốn góp
phần nâng cao chất lƣợng dạy và học môn Vật lý, chúng tôi chọn đề tài: “Phát
triển năng lực thực hành cho học sinh trong dạy học vật lí chƣơng “Chất khí”
vật lí 10 trung học phổ thông”.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu và đề xuất một số hình thức và biện pháp nhằm phát triển
năng lực thực hành cho học sinh trong dạy học vật lí chƣơng Chất khí vatak lí
10 trung học phổ thông.
3. Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựngđƣợc đƣợc quy trình dạy học theo hƣớng phát triển NLTH cho
học sinh và vận dụng vào quá trình dạy học chƣơng “Chất khí” Vật lí 10 THPT
Demo

- Phối hợp sử dụng phƣơng pháp thực hành trong dạy học cho học sinh
lớp 10 – THPT.
- Giáo viên, học sinh THPT.
7. Phạm vi nghiên cứu
Bồi dƣỡng cho học sinh phƣơng pháp thực hành, một phƣơng pháp
nhận thức đặc thù của vật lí học khi dạy học các định luật về chất khí vật lí 10
8. Đóng góp mới của đề tài
- Về lý luận: khẳng định sự cần thiết và có thể dạy học tăng cƣờng bồi
Version
Select.Pdf
SDK
dƣỡng năngDemo
lực thực
hành vật- lý
cho học sinh.
- Về nghiên cứu áp dụng:
+ Đề xuất 4 tiến trình dạy học các định luật chất khí nhắm bồi dƣỡng
cho học sinh năng lực thực hành.
+ Đã chế tạo 6 bộ thí nghiệm để khảo sát định lƣợng các diịnh luật chất
khí.
+Nâng cao chất lƣợng nắm vững kiến thức và bồi dƣỡng năng lực thực
hành cho học sinh lớp thực nghiệm.
9. Dự kiến cấu trúc luận văn
PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài.
2. Mục đích nghiên cứu.
3. Giả thuyết khoa học.

9