HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

NGUYỄN KIM TÚ

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH
CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT THỰC HIỆN DỰ ÁN:
XÂY DỰNG, CẢI TẠO, NÂNG CẤP ĐƯỜNG TL
295B TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIÊN DU, TỈNH
BẮC NINH

Chuyên ngành:

Quản lý đất đai

Mã số:

60 85 01 03

Người hướng dẫn khoa học :

TS. Phạm Phương Nam

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên
cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để
bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám

Nguyễn Kim Tú

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ................................................................................................................ i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục chữ viết tắt.................................................................................................. vi
Danh mục bảng .......................................................................................................... vii
Danh mục hình, sơ đồ................................................................................................ viii
Trích yếu luận văn ....................................................................................................... ix
Thesis extract .............................................................................................................. xi
Phần

1.

Mở

đầu

...........................................................................................................1
1.1.
Tính
cấp
...................................................................................1
1.2.

thiết

quan
..........................................................................................4
2.1.

tài

liệu

Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư................................................4

2.1.1.
Khái
niệm
bồi
cư.........................................................4
2.1.2.
Vai trò của
..........................................4

công

thường,

tác bồi thường,

hỗ

trợ,

hỗ trợ,

2.2.3.
.....12
2.3.

Bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Việt Nam
Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của việt nam và công tác bồi
thường, hỗ trợ, tài định cư tại một số địa phương
...........................................13

2.3.1.
Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Việt Nam
..................................13
2.3.2.
Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại một số địa phương
......................19

4


Phần 3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu ........................................................28
3.1.

Địa điểm nghiên cứu......................................................................................28

3.2.

Thời gian nghiên cứu .....................................................................................28

3.3.


3.5.

Phương pháp nghiên cứu ...............................................................................29

3.5.1.

Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp..............................................................29

3.5.2.

Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp ...............................................................29

3.5.3.

Phương pháp xử lý, tổng hợp số liệu ..............................................................30

3.5.4.

Phương pháp phân tích so sánh số liệu ...........................................................30

3.5.5.

Phương pháp đánh giá số liệu ........................................................................30

Phần 4. Kết quả và thảo luận
....................................................................................31
4.1.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Tiên Du ........................................31



Đánh giá chung..............................................................................................48

4.2.5.

Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Tiên Du tính
4


đến năm 2015 ................................................................................................50

5


4.3.

Kết quả thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án xây dựng, cải
tạo, nâng cấp đường tl295b trên địa bàn huyện Tiên Du .................................52

4.3.1.

Khái quát về dự án .........................................................................................52

4.3.2.

Căn cứ thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.............................................53

4.3.3.

Trình tự các bước thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ............................54


4.4.2.

Tồn tại và nguyên nhân..................................................................................83

4.5.

Giải pháp góp phần hoàn thiện hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh bắc ninh...........84

Phần 5. Kết luận và kiến nghị ...................................................................................86
5.1.

Kết luận .........................................................................................................86

5.2.

Kiến nghị .......................................................................................................87

Tài liệu tham khảo.......................................................................................................88

5


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt

BT, HT, TĐC


Quyết định

QL

Quốc lộ

QSDĐ

Quyền sử dụng đất

SDĐ

Sử dụng đất TĐC

Tái định cư THCS

Trung

học cơ sở
THPT

Trung học phổ thông

TL

Tỉnh lộ TTg

Thủ tướng UBND


Vị trí dự án nghiên cứu (tỉnh lộ 295B) ..................................................... 28

Hình 4.1.

Vị trí địa lý huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh .............................................. 31

Biểu đồ 4.1. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Tiên Du năm 2015 ..............................
44
Biểu đồ 4.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Tiên Du năm 2015 ................
44
Biểu đồ 4.3. Hiện trạng sử dụng đất phi nông nghiệp huyện Tiên Du năm 2015 .......... 45
Biểu đồ 4.4. Biến động diện tích các loại đất chính giai đoạn 2011 – 2015 .................. 46
Biểu đồ 4.5. Biểu đồ biến động diện tích đất phi nông nghiệp giai đoạn 2011 – 2015 ........
47
Hình 4.2.

Sơ đồ trình tự các bước thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư .............
55

8


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Tên tác giả: Nguyễn Kim Tú
Tên luận văn: “Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất thực hiện Dự án: Xây dựng, cải tạo, nâng cấp đường TL 295B trên địa
bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh”.
Ngành: Quản lý Đất đai.

Mã số: 60 85 01 03


kinh phí bồi thường, hỗ trợ là: 44.088.194.409 đồng và có 688 hộ gia đình, cá nhân bị
thu hồi đất, bố trí tái định cư cho 07 hộ gia đình.

10


Đánh giá chung việc thực hiện công tác BT, HT, TĐC các hộ gia đình có đất bị
thu hồi về cơ bản đồng tình, ủng hộ với chủ trương thu hồi đất của dự án. Bên cạnh
các kết quả đạt được, luận văn còn chỉ ra các tồn tại, hạn chế và các giải pháp góp
phần hoàn thiện hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Tiên
Du, cụ thể như sau:
- Với tỷ lệ 92,22 % hộ gia đình, cá nhân cho rằng việc thực hiện bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư của Nhà nước là minh bạch. Để người dân đồng tình 100%, chúng ta cần
thường xuyên tuyên truyền, phổ biến chính sách Pháp luật nói chung, chính sách
Pháp luật Đất đai nói riêng tới người có đất bị thu hồi để họ nắm bắt, hiểu rõ được mức
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại địa phương theo các quy định hiện hành.
- Đối với 22,22% hộ gia đình, cá nhân cho rằng đơn giá bồi thường đất, tài sản
gắn liền với đất là chưa phù hợp nguyên nhân chủ yếu là do việc xác định giá đất thực tế
trong điều kiện bình thường chưa được quy định cụ thể, khó thực hiện trong thực
tế, chính vì vậy các cơ quan quản lý cần nghiên cứu, ban hành các văn bản hướng
dẫn cụ thể cách xác định giá đất phù hợp giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế
trên thị trường trong điều kiện bình thường nhằm hạn chế khiếu nại, khiếu kiện không
cần thiết.
- Một số ý kiến của người có đất bị thu hồi phản ánh cuộc sống của họ gặp
khó khăn hơn khi bị thu hồi đất do thiếu đất sản xuất vì vậy chính quyền địa phương
và đơn vị chủ đầu tư dự án cần tến hành điều tra, khảo sát tình hình lao động qua
đó có chính sách chuyển đổi nghề nghiệp hợp lý và phù hợp với tình hình thực tế nhằm
giải quyết việc làm cho người lao động..
Để góp phần hoàn thiện hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước

compensaton, support, resettlement within Tien Du district, Bac Ninh province
better in the near future.
- The topic has analyzed the characteristics and factors affecting compensaton,
support and resettlement upon acquisition of land by the State and legal basis of
compensaton, support and resettlement upon acquisiton of land by the State; it is a
reference for students, staff being interested in compensation, support and
resettlement.
Research method
* The main research content of the thesis focuses on five issues: Research
of natural, economic - social conditions; actual status of management, land use, results
of compensaton, support, resettlement and overall assessment of the implementation
of compensaton, support and resettlement in the project to provide solutions to
contribute to perfecting compensation, support and resettlement upon acquisition
of land by the State in Tien Du district, Bac Ninh province.
* Research methods are used in this thesis: secondary data survey method;
primary data survey method; data processing and summary method; data analysis and
comparison method; data evaluaton method.
Main result and conclusion
For the compensaton, support and resettlement of the project: Construction,
rehabilitation and upgrading of 295B TL road within Tien Du district with total
2

acquired area of 164,588.9 m . Total expenditure for compensation, support is:
11


44,088,194,409 dong and 688 households and individuals are acquired land and 07
households are arranged resettlement.

12

determining land prices, asset prices to calculate compensation, support; improve
policies for job creation, career change.

xii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Đất đai luôn là nguồn tài nguyên quý giá của mọi quốc gia, bởi lẽ đó là tư
liệu sản xuất quan trọng để sản xuất ra của cải vật chất cho sự tồn tại và
phát triển của xã hội loài người; đồng thời, đất đai là nguồn tài nguyên có hạn về
số lượng, nên việc quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả nhất luôn là vấn đề
mà Chính phủ của các quốc gia quan tâm và được bảo vệ chặt chẽ bằng luật
pháp.
Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đang phát triển mạnh mẽ ở hầu
hết các quốc gia trên thế giới. Do nhu cầu của sự phát triển các khu công nghiệp,
các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội và hạ tầng cho các đô thị mới. Để triển
khai được các dự án này buộc phải sử dụng tới quỹ đất đã và đang được sử dụng
vào mục đích như đất sản xuất nông, lâm, thủy sản, đất nhà ở của nhân dân,
đất sản xuất kinh doanh... Việc chuyển đổi mục đích sử dụng của một bộ phận
quỹ đất hiện nay vào việc triển khai các dự án mới như nói trên đang diễn ra ngày
một nhiều hơn theo yêu cầu của phát triển cơ sở hạ tầng cho công nghiệp
hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa nền kinh tế (Trần Quang Huy, 2013).
Trong những năm gần đây, với tốc độ đô thị hóa nhanh, đất đai thuộc
địa phận huyện Tiên Du được chuyển mục đích sử dụng khá nhiều, tạo áp lực lớn
đối với việc áp dụng đúng, thỏa đáng những chính sách của Nhà nước trong việc
thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với người dân bị thu hồi đất đất sản
xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, công tác này còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc,
hiệu quả thấp, kể cả việc thu hồi đất để xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cho
chính cộng đồng dân cư bị thu hồi đất. Thực tế cho thấy giải quyết không tốt,

đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất thực hiện Dự án: Xây dựng, cải tạo, nâng cấp đường TL 295B trên
địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh” là cần thiết.
1.2. GIẢ THIẾT KHOA HỌC
Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất xây dựng
đường giao thông trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh thường chậm tiến
độ, làm ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án đầu tư. Vậy nguyên nhân của vấn
đề này là gì? Có phải do quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất còn nhiều bất cập, hay hiểu biết và ý thức chấp hành Pháp luật
về đất đai của người dân còn hạn chế, hay do năng lực của người tham gia
thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn chưa đáp ứng được yêu cầu,
hay công tác lập, quản lý hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận còn chưa tốt,
hay do một số, hay do tất cả các yếu tố này là câu hỏi cần được nghiên cứu và trả
lời trong luận văn thông qua thu thập, xử lý, phân tch, tổng hợp, đánh giá số
liệu để đưa ra câu trả lời chính xác nhất, đầy đủ nhất.
1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
- Đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất tại dự án nghiên
cứu.
- Xác định những vấn đề vướng mắc, khó khăn trong quá trình Nhà nước
thu hồi đất để thực hiện dự án nghiên cứu qua đó đề xuất các giải pháp khắc
3


phục nhằm thực hiện tốt hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên
địa bàn nghiên cứu.

4



diện tch đất thu hồi cho người sử dụng đất (Khoản 12, Điều 3, Luật Đất đai năm
2013).
- Hỗ trợ là một hành động thể hiện tinh thần đoàn kết tương thân, tương
ái thông qua sự hỗ trợ về vật chất và tinh thần để giúp đỡ một thành viên hoặc
một nhóm người trong xã hội có thể vượt qua những khó khăn hay những rủi
ro mà họ gặp phải để sớm ổn định cuộc sống.
Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất
thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển ( Khoản 14, Điều 3, Luật Đất
đai năm 2013).
- Tái định cư là những chính sách, biện pháp của Nhà nước nhằm thông qua
các hoạt động hỗ trợ để giúp đỡ những người bị thu hồi đất ở nằm trong diện
phải di dời khi có dự án đầu tư, đến nơi ở mới được ổn định đời sống, ổn
định sản xuất để phát triển kinh tế-xã hội (Phạm Phương Nam, 2013).
2.1.2. Vai trò của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
- Đảm bảo lợi ích công cộng: Thông qua việc thu hồi đất Nhà nước tạo
được một quỹ đất sạch cần thiết để phục vụ vào phát triển cơ sở hạ tầng
kỹ thuật, đảm bảo an ninh quốc phòng, an sinh xã hội và phát triển kinh tế;
phát triển các cơ sở kinh tế, các khu công nghiệp, các cơ sở sản xuất – kinh
doanh, khu đô thị, khi vui chơi giải trí, công viên cây xanh... Qua đó làm tăng
thêm khả năng thu hút đầu tư từ, các nhà đâu tư trong nước và ngoài nước,
phục vụ phát triển kinh tế.
Việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tốt làm tăng tiến
độ thu hồi đất góp phần gián tiếp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo
hướng giảm tỷ trọng sản xuất nông nghiệp, tăng tỉ trọng sản xuất công nghiệp,
6


dịch vụ. Khi diện tch đất sản xuất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, Nhà nước
thực hiện các biện pháp hỗ trợ cho người nông dân bị mất đất sản xuất trong
việc đào tạo

nhanh chóng, hiệu quả thì công trình thực hiện đã hoàn thành được một
nửa. Quá trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ảnh hưởng
trực tếp tới đời sống của người dân tại thời điểm bị thu hồi đất và sau này. Do
diện tch đất sản xuất của người dân bị thu hồi dẫn đến tình trạng thiếu việc làm,
người dân không có thu nhập làm ảnh hưởng đến kinh tế của mỗi hộ gia đình cá
nhân. Thiếu việc làm là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng mất tình hình trật
tự an ninh. Đời sống của nhân dân sau khi bị thu hồi đất có thể được nâng
8