=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

1
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

LUYỆN TỪ VÀ CÂUKẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU5
Ngày soạn:

ngày dạy: Thứ
BÀI 1: TỪ ĐỒNG NGHĨA

I. Mục tiêu
Giúp HS:
- Hiểu thế nào là từ đồng nghĩa, từ đồng nghĩa hoàn toàn, không hoàn toàn
- Tìm được các từ đồng nghĩa với từ cho trước, đặt câu để phân biệt các từ đồng nghĩa.
- Có khả năng sử dụng từ đồng nghĩa khi nói, viết
II. Đồ dùng dạy học
- Bảng phụ viết sẵn các đoạn văn a,b ở bài tập 1 phần nhận xét
- Giấy khổ to , bút dạ
III. Các hoạt động dạy học

Hoạt động dạy
1. Giới thiệu bài: Bài học hôm nay

Hoạt động học

giúp các em hiểu về Từ đồng
nghĩa( ghi bảng)

trình kiến trúc.
- Từ vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm
cùng chỉ một màu vàng nhưng sắc thái

GV kết luận: những từ có nghĩa giống màu vàng khác nhau.
nhau như vậy được gọi là từ đồng
nghĩa.
Bài 2
- Gọi HS đọc yêu cầu

- HS đọc yêu cầu

- Yêu cầu HS làm việc theo cặp với - HS làm việc theo nhóm
hướng dẫn:
+ cùng đọc đoạn văn.
+ thay đổi vị trí, các từ in đậm trong
từng đoạn văn.
+ Đọc đoạn văn sau khi đã thay đổi vị
trí xcác từ đồng nghĩa. + So sánh ý
nghĩa của từng câu trong đoạn văn
trước và sau khi thay đổi vị trí các từ
đồng nghĩa
- Gọi HS phát biểu

- - 2 HS phát biểu nối tiếp nhau phát
biểu về từng đoạn, cả lớp nhận xét và
thống nhất:
+ Đoạn văn a: từ kiến thiết và xây
3
Giáo án Tiểu học – o 2018


- Yêu cầu HS lấy ví dụ từ đồng nghĩa, - HS thảo luận
từ đồng nghĩa hoàn toàn, không hoàn
toàn
- GV gọi HS trả lời và ghi bảng

- HS trả lời:
+ Từ đồng nghĩa: Tổ quốc- đất nước,
yêu thương- thương yêu
+ Từ đồng nghĩa hoàn toàn: lựn- heo,
má- mẹ.
4
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

+ Từ đồng nghĩa không hoàn toàn: đen
sì- đen kịt, đỏ tươi- đỏ ối.
Kết luận: từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau. những tườ đồng nghĩa hoàn
toàn có thể thay được cho nhau khi nói viết mà không ảnh hưởng đến nghĩa của câu hay
sắc thái biểu lộ tình cảm. Với những từ đồng nghĩa không hoàn toàn chúng ta phải lưu ý
khi sử dụng vì chúng chỉ có 1 nét nghĩa chung và lại mang những sắc thái khác nhau.
3. Luyện tập
Bài tập 1
- gọi HS đọc yêu cầu và nội dung của - HS đọc yêu cầu
bài tập
- Gọi HS đọc từ in đậm trong đoạn văn, - HS đọc
GV ghi bảng
- Yêu cầu HS làm bài theo cặp. Gọi HS - HS thảo luận


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

GV nhận xét và kết luận các từ đúng

Víêt đáp án vào vở
+ Đẹp: xinh, đẹp đẽ, đềm đẹp, xinh
xắn, xinh tươi, tươi đẹp, mĩ lệ, tráng lệ
+ To lớn: to, lớn, to đùng, to tướng, to
kềnh, vĩ đại, khổng lồ..
+ học tập: học, học hành, học hỏi....

Bài 3
- Gọi HS nêu yêu cầu bài tập

- HS đọc yêu cầu

- Yêu cầu HS tự làm bài tập

- HS làm bài vào vở
- 5-7 HS nêu câu của mình

- GV nhận xét
HS khác nhận xét
VD: Bé Nga rất xinh xắn với chiếc nơ hồng xinh xinh trên đầu.
Những ngôi nhà xinh xắn bên hàng cây xanh
chúng em thi đua học tập. Học hành

là nhiệm vụ của chúng em.


Hoạt động dạy
1. Kiểm tra bài cũ

Hoạt động học
- 3 HS lên bảng trả lời

H: Thế nào là từ đồng nghĩa? cho ví
dụ?
H: Thế nào là từ đồng nghĩa hoàn
toàn? cho ví dụ?
H: Thế nào là từ đồng nghĩa không
hoàn toàn? cho ví dụ?

- HS khác nhận xét

- GV nhận xét cho điểm
2. Dạy bài mới
a) giới thiệu bài: Các em đã hiểu thế
nào là từ đồng nghĩa, từ đồng nghĩa
hoàn toàn và không hoàn toàn. Tiết học
này các em cùng thực hành tìm từ đồng
nghĩa, luyện tập cách sử dụng từ đồng
nghĩa cho phù hợp
b) Hướng dẫn làm bài tập
Bài tập 1
- yêu cầu HS đọc nội dung bài

- HS đọc yêu cầu bài tập

- Tổ chức HS thi tìm từ theo nhóm - Hoạt động nhóm, cùng sử dụng từ


- Gọi HS nhận xét bài của bạn trên - HS nhận xét bài của bạn
bảng

VD:

- GV nhận xét bài

+ Buổi chiều, da trời xanh đậm, nước
biển xanh lơ.
+ canhd đồng xanh mướt ngô khoai.
+ Bạn nga có nước da trắng hồng
+ ánh trăng mờ ảo soi xuống vườn cây
làm cho cảnh vật trắng mờ
+ hòn than đen nhánh.

Bài tập 3

- HS nêu yêu cầu bài tập

- Tổ chức HS làm bài theo nhóm

- 4 HS 1 nhóm thảo luận

- GV nhận xét

- 1 HS lên làm bài trên bảng lớp

Đáp án: điên cuồng, nhô lên, sáng rực, - Lớp nhận xét
gầm vang, hối hả

Hoạt động học

- 4 HS lên bảng tìm từ đồng nghĩa và - 4 HS lần lượt lên bảng thực hiện yêu
dặt câu với từ vừa tìm

cầu:
+ HS 1: chỉ màu xanh
+ HS 2: chỉ màu đỏ
+ HS 3: chỉ màu trắng
9
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

+ HS 4: chỉ màu đen
- Gọi HS đứng tại chỗ trả lời:
+ Thế nào là từ đồng nghĩa?

- HS nối tiếp nhau trả lời, lớp theo dõi

+ Thế nào là từ đồng nghĩa hoàn toàn? nhận xét
+ Thế nào là từ đồng nghĩa không
hoàn toàn?
- Nhận xét câu trả lời của HS
- Gọi HS nhận xét bài trên bảng của
bạn
B. Dạy bài mới
1. Giới thiệu bài: Chúng ta đã hiểu
thế nào là từ đồng nghĩa và thực hành


- Tổ Quốc: đất nước , được bao đời xây
dựng và để lại, trong quan hệ với
những người dân có tình cảm gắn bó

GV giải thích: Tổ Quốc là đất nước với nó.
gắn bó với những người dân của nước
đó. Tổ Quốc giống như một ngôi nhà
chung của tất cả mọi người dân sống
trong đất nước đó
Bài 2
- Gọi HS đọc yêu cầu của bài

- HS đọc yêu cầu bài tập

- Yêu cầu HS thảo luận theo cặp

- HS thảo luận

- Gọi HS trả lời. GV ghi bảng

- Tiếp nối nhau phát biểu

- GV nhận xét kết luận

+ đồng nghĩa với từ Tổ Quốc: đất
nước, quê hương, quốc gia, giang sơn,
non sông, nước nhà
- 2 HS nhắc lại từ đồng nghĩa
- Lớp ghi vào vở


dưới lớp viết vào vở 10 từ chứa tiếng
quốc ( quốc ca, quốc tế, quốc doanh,
quốc hiệu, quốc huy, quốc kì, quốc
khánh, quốc ngữ, quốc sách, quốc dân,
quốc phòng quốc học, quốc tế ca, quốc
tế cộng sản, quốc tang, quốc tịch,
quuốc vương, ...)

H: Em hiểu thế nào là quốc doanh? Đặt - Quốc doanh do nhà nước kinh doanh
câu với từ đó?

VD: Mẹ em làm trong doanh nghiệp
quốc doanh.

H: Quốc tang có nghĩa là gì/ Đặt câu - Quốc tang: tang chung của đất nước
với từ đó

VD: Khi Bác Đồng mất nước ta đã để
quốc tang 5 ngày

Bài tập 4
- HS đọc yêu cầu bài tập

- HS đọc yêu cầu

- Yêu cầu HS làm bài tập

- 4 HS đặt câu trên bảng


ra , nơi ra đời, có tình cảm gắn bó tha
thiết
GV: quê cha đất tổ, quê mẹ, quê
hương, nơi chôn rau..., cùng chỉ một
vùng đất, trên đó có những dòng họ
sinh sống lâo đời, gắn bó với nhau, với
đất đai, rất sâu sắc. Từ tổ Quốc có
nghĩa rộng hơn các từ trên..
3. Củng cố dặn dò
- Nhận xét giờ học
- Dặn HS về nhà ghi nhớ các từ đồng
nghĩa với từ Tổ Quốc

Ngày soạn:

Ngày dạy:
BÀI 4: LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG NGHĨA

I. Mục tiêu
Giúp HS:
- Tìm được từ đồng nghĩa phân loại các từ đồng nghĩa thành nhóm thích hợp
13
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

- Sử dụng từ đồng nghĩa trong đoạn văn miêu tả
II. Đồ dùng dạy học
- Bài tập 1 viết sẵn vào bảng phụ

có sử dụng các từ đồng nghĩa.
2. Hướng dẫn HS làm bài tập
Bài 1
- HS đọc yêu cầu bài tập

- HS đọc yêu cầu

- HS làm bài cá nhân

- 1 HS làm bài trên bảng, cả lớp làm
vào vở

- Gọi HS nhận xét bài làm trên bảng - Nhận xét bài của bạn
của bạn
14
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

- Nhận xét kết luận bài đúng: các từ
đồng nghĩa; mẹ, má, u, bầm, bủ, mạ
Bài 2
- HS đọc yêu cầu

- HS đọc yêu cầu

- Phát giấy khổ to, bút dạ cho nhóm và - HS làm việc theo nhóm 4
hoạt động nhóm theo yêu cầu sau:
+ đọc các từ cho sẵn


- N2: đều gợi tả vẻ lay động rung rinh

H: các từ ở từng nhóm có nghĩa chung của vật có ánh sáng phản chiếu vào
là gì?
- N3: đều gợi tả sự vắng vẻ không có
người không có biểu hiện hoạt động
của con người.
- HS đọc yêu cầu
- HS làm bài vào vở
Bài 3

- 2 HS lên bảng làm bài, đọc bài của

- HS đọc yêu cầu bài

mình

- yêu cầu HS tự làm bài

- Lớp nhận xét
15
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

- 3 HS đọc bài của mình làm trong vở

- Cho điểm những HS viết đạt yêu cầu

16
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

- HS nhận xét đoạn văn của bạn, đọc
- GV nhận xét ghi điểm

các từ đồng nghĩa bạn đã sử dụng.

B. Dạy bài mới
1. Giới thiệu bài
Tiết luyện từ hôm nay các em cùng tìm
hiểu nghĩa của một số từ ngữ, tục ngữ,
thành ngữ về nhân dân.
2. Hường dẫn làm bài tập
Bài 1
- Gọi HS đọc nội dung và yêu cầu của - 1 HS đọc yêu cầu bài tập
bài tập.

- HS thảo luận nhóm 2

- Yêu cầu HS tự làm bài

- 1 HS lên bảng làm bài tập

- GV viết sẵn lên bảng lớp
Các nhóm từ:
a) Công nhân

- HS làm vào vở bài tập.

- HS đọc thành ngữ , tục ngữ trên

- HS trả lời:
+Chịu thương chịu khó: Cần cù chăm
chỉ..
+ Dám nghĩ dám làm: Mạnh dạn táo
17
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

bạo có nhiều sáng kiến và dám thực
hiện sáng kiến.
+ Trọng nghĩa khinh tài: coi trọng đạo
lí và tình cảm, coi nhẹ tiền bạc
+ Muôn người như một: đoàn kết
thống nhất ý chí và hành động.
+ Uống nước nhớ nguồn: Biết ơn
người đã đem lại những điều tốt đẹp
cho mình.
Bài tập 3
HS đọc nội dung bài

- HS đọc nội dung bài

- lớp đọc thầm truyện con rồng cháu - HS đọc
tiên

Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

II. Đồ dùng dạy học
- VBT, Bút dạ, 2 tờ phiếu khổ to phô tô nội dung bài tập 1
III. Các hoạt động dạy học

Hoạt động dạy
A. kiểm tra bài cũ
- KT lại bài tập 3

Hoạt động học
- 3 HS làm bài tập 3

- GV nhận xét ghi điểm
B. Bài mới
1. Giới thiệu bài : luyện tập về từ
đồng nghĩa
2. Hướng dẫn HS làm bài tập
Bài tập 1
- GV nêu yêu cầu bài tập

- HS nghe

- HS đọc thầm nội dung bài tập, quan - HS đọc
sát tranh minh hoạ trong SGK và làm
bài vào vở.
- GV dán bài tập lên bảng, phát bút dạ

Bài tập 3
- HS đọc yêu cầu

- HS đọc

- Gọi HS trả lời

+ Trong sắc màu, màu em thích nhất là
màu đỏ vì đó là màu lẫy, gây ấn tượng
nhất. Màu đỏ là màu của lá cờ Tổ
Quốc, màu đỏ thắm của chiếc khăn
quàng đội viên, màu đỏ ối của mặt trời
sắp lặn, màu đỏ rực của bếp lửa , màu
đỏ tía của mào gà , màu đỏ au trên đôi

3. Củng cố dặn dò: Nhận xét tiết học

má em bé...

- Về làm lại bài tập vào vở

Ngày soạn:

Ngày dạy:
BÀI 7: TỪ TRÁI NGHĨA

I. Mục tiêu:
1. Hiểu thế nào là từ trái nghĩa, tác dụng của từ trái nghĩa .
2. Biết tìm từ trái nghĩa trong câu và đặt câu phân biệt từ trái nghĩa
II. Đồ dùng dạy học

tranh phi nghĩa là cuộc chiến tranh có
mục đích xấu xa, không được những
người có lương tri ủng hộ.
+ Chính nghĩa: Đúng với đạo lí, Chiến
đấu vì chính nghĩa là chiến đấu vì lẽ
phải chống lại cái xấu, chống lại áp
bức bất công

GV: phi nghĩa và chính nghĩa là 2 từ có
nghĩa trái ngược nhau. Đó là những từ
trái nghĩa.
Bài tập 2
- HS đọc yêu cầu bài tập

- HS đọc

H: Tìm từ trái nghĩa với nhau trong câu + Sống/ chết , vinh/ nhục
tục ngữ sau?
GVnhận xét và giải nghĩa từ vinh:
được kính trọng, đánh giá cao.
Nhục: xấu hổ vì bị khinh bỉ
21
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

Bài tập 3
- HS đọc yêu cầu bài
H: cách dùng từ trái nghĩa trong câu + cách dùng từ trái nghĩa trong câu tục

- Gọi HS đọc yêu cầu

- HS đoạ

- HS lên bảng làm

- 3 HS lên điền từ

- GV nhận xét kết luận lời giải đúng

+ hẹp/ rộng; xấu/ đẹp; trên/ dưới.

Bài tập 3
- HS nêu yêu cầu

- HS đọc

- HS trao đổi và thi tiếp sức.

+ Hoà bính/ chiến tranh, xung đột
+ Thương yêu/ căm ghét, căm giận,
căm thù, ghét bỏ, thù ghét, thù hận, ...
+ Đoàn kết/ chia rẽ, bè phái, xung khắc
22
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

+ Giứ gìn/ phá hoại, tàn phá, huỷ hoại

A. Kiểm tra bài cũ

Hoạt động học

HS đọc thuộc lòng các thành ngữ, tục - 3 HS đọc
ngữ ở bài tập 1, 2 tiết trước.
- GV nhận xét
B. Bài mới
1. Giới thiệu bài: Luyện tập về từ trái
23
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

nghĩa.
2. Hướng dẫn HS làm bài tập
Bài tập 1
- HS đọc yêu cầu bài tập

- HS đọc yêu cầu
- 3 HS lên bảng làm cả lớp làm vào vở
+ ăn ít ngon nhiều: ăn ngon có chất
lượng tốt hơn ăn nhiều mà không ngon
+ ba chìm bảy nổi: cuộc đời vất vả
+ Nắng chóng mưa, mưa chóng tối:
Tời nắng có cảm giác chóng đến trưa,
trời mưa có cảm giác tối đến nhanh.
+ Yêu trẻ, trẻ đến nhà...: yêu quý trẻ
em thì trẻ em hay nđến nhà chơi, nhà

24
Giáo án Tiểu học – o 2018


=================================================================== Giáo án Luyện từ và câu Lớp 5 – Năm học 2018- 2019

-HS nêu yêu cầu bài tập

- HS đọc

- GV có thể gợi ý cho HS
- HS làm vào vở vài HS lên bảng làm

- HS làm bài VD:
+ a) Tả hình dáng: cao/ thấp; cao/ lùn;
cao vống/ lùn tịt
+ b) tả hành động: khóc/ cười; đứng/
ngồi;
+ c) tả trạng thái: buônd/ vui; lạc quan/
bi quan..
+ Tả phẩm chất: tốt/ xấu; hiền/ dữ..

Bài tập 5
đặt câu với từ em vừa tìm ở trên
- HS làm vào vở

- HS làm bài

- Vài HS trả lời