HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

PHẠM HUY HOÀNG

GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG SỰ THAM GIA CỦA PHỤ
NỮ TRONG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG NÔNG THÔN
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG TÀI, TỈNH BẮC
NINH
Chuyên ngành:

Quản lý Kinh tế

Mã số:

60 34 04 10

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Nguyễn Mậu Dũng

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này
là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ cho một học vị nào.
Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được
cám ơn và các thông tn trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày

tháng


Phạm Huy Hoàng

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ................................................................................................................. i
Lời cảm ơn ....................................................................................................................ii
Mục lục .......................................................................................................................iii
Danh mục các chữ viết tắt ............................................................................................ vi
Danh mục bảng ........................................................................................................... vii
Danh mục hình, hộp và sơ đồ ....................................................................................... ix
Trích yếu luận văn ......................................................................................................... x
Thesis Abstract
Phần
1.
Mở
.......................................................................................................... 1

đầu

1.1.

Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................... 1

1.2.

Mục têu nghiên cứu ........................................................................................ 2



Một số khái niệm cơ bản .................................................................................. 5

2.1.2.

Đặc điểm và nội dung tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường
nông thôn ....................................................................................................... 10

2.1.3.
môi

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong quản lý
trường nông thôn ........................................................................................... 16

2.2.
trường

Cơ sở thực tiễn về sự tham gia của phụ nữ trong quản lý môi
nông thôn ....................................................................................................... 19

2.2.1.

Kinh nghiệm tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong quản lý môi
trường ở các nước trên thế giới ...................................................................... 19

2.2.2.
thôn

Kinh nghiệm tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường nông
một số địa phương ở Việt Nam ...................................................................... 23


3.2.

Phương pháp nghiên cứu................................................................................ 43

3.2.1.

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu............................................................... 43

3.2.2.

Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu............................................................. 43

3.2.3.

Phương pháp phân tích thông tin .................................................................... 46

3.2.4.

Hệ thống các chỉ têu nghiên cứu ................................................................... 46

Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận ................................................................ 48
4.1.

Khái quát sự tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường nông thôn
huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh .................................................................... 48

4.1.1.

Khái quát về tình hình ô nhiễm môi trường nông thôn ở huyện Lương


4.2.4.

............................................................................................................ 62
Đánh giá sự tham gia của phụ nữ trong xử lý nước thải Huyện Lương
Tài, tỉnh Bắc Ninh.......................................................................................... 67

4.2.5.

Đánh giá sự tham gia của phụ nữ trong công tác vệ sinh đường làng ngõ
xóm ở vùng nông thôn Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh ............................... 70

4.2.6.

Đánh giá sự tham gia của phụ nữ trong công tác cải tạo cảnh quan và
trồng cây xanh ở Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh ........................................ 72

4.2.7.

Đánh giá sự tham gia của phụ nữ trong xây dựng nhà vệ sinh hố tiêu
hợp vệ sinh .................................................................................................... 74

4.2.8.

Đánh giá sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực cấp nước sạch ...................... 76

4.2.9.

Đánh giá sự tham gia của phụ nữ trong công tác di dời chuồng trại
chăn nuôi ....................................................................................................... 79

Yếu tố cơ sở hạ tầng, công nghệ phục vụ cho quản lý và bảo vệ môi trường .......

4.3.6.

Chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với quản lý và bảo vệ môi trường .......... 88

4.3.7.

Đánh giá chung đối với quản lý và bảo vệ môi trường.................................... 89

4.4.

Định hướng và giải pháp nhằm tăng cường sự tham gia của phụ nữ
trong quản lý môi trường nông thôn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh ............ 90

4.4.1.

Định hướng.................................................................................................... 90

4.4.2.

Giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường
nông thôn ....................................................................................................... 91

Phần 5. Kết luận và kiến nghị ................................................................................... 97
5.1.

Kết luận ......................................................................................................... 97

5.2.


Đơn vị tính

HĐH

Hiện đại hóa HGĐ

Hộ gia đình LHPN

Liên

Hiệp phụ nữ
TNMT

Tài nguyên môi trường

PN

Phụ nữ

QLMT

Quản lí môi trường

UBND

Ủy ban nhân dân

VSMT


Bảng 4.1.

Nguồn phát sinh chất thải gây ô nhiễm ở huyện Lương Tài ...................... 50

Bảng 4.2.

Sự tham gia của phụ nữ trong công tác quản lý môi trường ...................... 53

Bảng 4.3.

Sự tham gia của phụ nữ trong công tác tuyên truyền ................................ 55

Bảng 4.4.

Nội dung tuyên truyền quản lý môi trường nông thôn .............................. 56

Bảng 4.5.

Ý Kiến đánh giá về công tác tuyên truyền ................................................ 57

Bảng 4.6.

Sự tham gia của phụ nữ trong phân loại rác thải ....................................... 58

Bảng 4.7.

Sự tham gia của phụ nữ trong thu gom rác thải sinh hoạt.......................... 59

Bảng 4.8.


qua trình độ văn hóa................................................................................. 84
Bảng 4.23. Ảnh hưởng của ngành nghề đến sự tham gia của phụ nữ trong bảo
vệ môi trường và thu gom rác .................................................................. 85
Bảng 4.24. Thời gian lao động của phụ nữ tham gia bảo vệ môi trường ..................... 87

8


DANH MỤC HÌNH, HỘP VÀ SƠ ĐỒ
Hình 2.1.

Các mức độ tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường nông thôn..... 10

Hình 2.2. Các hình thức tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường
nông thôn ............................................................................................... 13
Hình 3.1.

Vị trí huyện Huyện Lương Tài trong tỉnh Bắc Ninh ................................. 32

Hộp 4.1.

Ý kiến của phụ nữ về công tác thu gom rác thải....................................... 59

Hộp 4.2.

Ý kiến của Lãnh đạo Hội liên hiệp phụ nữ về công tác tham gia xây
dựng hố tiêu hợp vệ sinh ......................................................................... 76

Hộp 4.3.


- Tên tác giả: Phạm Huy Hoàng
- Tên luận văn: “Giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong quản lý
môi trường nông thôn trên địa bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh”
- Ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

- Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
- Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Nguyễn Mậu Dũng
2. Nội dung bản trích yếu
Vai trò và trách nhiệm của phụ nữ huyện Lương Tài trong các phong trào về
môi trường trong những năm qua, phụ nữ huyện Lương Tài đã thường xuyên đổi
mới nội dung, phương thức hoạt động để đáp ứng yêu cầu của thực tế. Sự tham gia của
phụ nữ ở huyện trong phong trào phụ nữ quản lý môi trường nông thôn đã có ảnh
hưởng rất lớn đến mục têu quốc gia về quản lý môi trường của toàn huyện.
Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có một công trình nghiên cứu nào về vấn đề
này tại huyện Lương Tài nhằm cung cấp thông tn và những tư liệu cần thiết cho Hội
liên Hiệp phụ nữ huyện, Phòng tài nguyên môi trường, ban quản lý xây dựng nông
thôn huyện Lương Tài cùng các phòng ban khác của huyện Lương Tài trong quá trình
tham gia quản lý môi trường nông thôn. Để từ đó có những định hướng những giải
pháp để nhằm tăng cường sự tham gia của phụ nữ cùng quản lý môi trường nông thôn
trên toàn huyện Lương Tài. Do đó, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Giải pháp tăng
cường sự tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường nông thôn trên địa bàn
huyện Lương Tài, Tỉnh Bắc Ninh”. Với mục tiêu chung của là đánh giá tình hình thực
hiện công tác quản lí môi trường nông thôn trên địa huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh,
từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm pháp nhằm tăng cường sự tham gia của phụ
nữ trong quản lý môi trường nông thôn huyện Lương Tài, Bắc Ninh trong thời gian tới.
Để thực hiện đề tài, chúng tôi đã chọn điều tra 3 xã, 90 phụ nữ chia đề cho
3 xã, 26 cán bộ đang làm việc trên địa bàn huyện và cơ sở, thu thập thông tin
từ các phòng ban liên quan, tổng hợp số liệu từ phiếu điều tra và từ sách báo, tạp chí,

Yếu tố cơ sở hạ tầng; (6) Yếu tố về chính sách hỗ trợ.
Vì vậy, trong thời gian tới đề nghị Hội phụ nữ cùng các ban ngành các cấp trong
huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh cần có những hành động, giải pháp thiết thực tăng
cường sự tham quản lý môi trường nông thôn của phụ nữ nhằm mục đích nâng cao hiệu
quả quản lí môi trường nông thôn như:
- Giải pháp tăng cường về thông tin tuyên truyền về QLMT nông thôn ở huyện
Lương Tài.
- Giải pháp huy động nguồn nhân lực ở huyện Lương Tài
- Giải pháp huy động nguồn vốn ở huyện Lương Tài
- Xã hội hóa trong kiểm tra, giám sát thu gom, vận chuyển rác thải ở huyện
Lương Tài.
- Tăng cường thành lập các tổ đội vệ sinh môi trường tự quản ở thôn, khu phố ở
huyện Lương Tài

12


THESIS ABSTRACT
1. Summary
- Name of candidate: Phạm Huy Hoàng
- Topic of the dissertation: “The enhancement solution the participation of
women in rural environmental management of Luong Tai District - Bac Ninh
Province”
- Specialized in: Economic management Code number:60 34 04 10
- Institution: Vietnam national university of agriculture
- Scientfic Supervisors: Associate Professor. Doctor Nguyen Mau Dung
2. Content
The roles and responsibilities of women in Luong Tai district are significant in
environmental movement in recent years, the women association have often
contribute to content innovaton, mode of operation to meet the requirements of


xii


proportion 33.33% ; waste from crop producton accounts for 18.89%, solid waste and
waste water from livestock have not been thoroughly treated , still discharged
directly into drains, ponds with proportion of 7.78% , resulting in pollution of a
rural environment.
The partcipaton of women in the collecting and transportation of waste in the
district have been significant, but still not reach need of reality, and inefectve.
Many laws,

bylaws

related

to

environmental

management

in

general

and

management of family waste and waste from cropping and livestock in partcular has
been implemented in the district Luong Tai, however being ineffectve. Environmental

đảm đang” mà Bác Hồ trao tặng. Từ 2010 đến nay, Việt Nam luôn coi trọng
giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ theo tiêu chí: có lòng yêu nước; có
sức khoẻ; có tri thức, kỹ năng nghề nghiệp; năng động, sáng tạo; có lối sống văn
hoá và lòng nhân hậu. Triển khai thực hiện hiệu quả đề án tuyên truyền, giáo dục
phẩm chất đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.
Hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi của người dân, cộng
đồng, xã hội, đặc biệt là phụ nữ trong việc giữ gìn, phát huy và xây dựng phẩm
chất, đạo đức tốt đẹp với sự trân trọng, tự hào, giữ gìn, phát huy những truyền
thống tốt đẹp đó và khắc phục hạn chế, đấu tranh với những biểu hiện têu
cực để góp phần xây dựng phẩm chất đạo đức của phụ nữ Việt Nam thời kỳ
mới: “Tự trọng - Tự tin - Đảm đang - Trung hậu” (Hiếu Hạnh, 2015).
Đặc biệt vấn đề nông nghiệp, nông thôn luôn được đặt lên hàng đầu và có
những chuyển biến tích cực. Về nông nghiệp, cơ cấu sản xuất chuyển mạnh sang
hướng sản xuất tập trung chuyên môn hóa mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Về nông thôn, hạ tầng kỹ thuật được nâng cấp xây mới và kiên cố hóa làm thay
đổi bộ mặt nông thôn. Đời sống vật chất của dân cư nông thôn không ngừng
được cải thiện, nâng cao. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng xuất hiện biến đổi têu cực
làm ảnh hưởng tới sức khỏe và chất lượng cuộc sống người dân do kinh tế ngày
càng phát triển đòi hỏi nhu cầu sản phẩm tăng cả về chất lượng và số lượng gây
gánh nặng cho sản xuất nông nghiệp và làm ô nhiễm môi trường trong sản xuất
nông nghiệp và chăn nuôi. Mặt khác khi đời sống của người dân được cải thiện
và nâng cao làm lượng rác thải, khí thải và nước thải tăng và về số lượng và nồng
độ, nếu giải quyết không triết để sẽ gây ô nhiễm môi trường và làm mất mỹ quan
nông thôn.
Thực hiện Luật bảo vệ môi trường ngày 23/6/2014; Chỉ thị số 36-CT/TW,
ngày 25/6/1998 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong
1


thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Nghị quyết số 41-NQ/TW,

huyện Lương Tài cùng các phòng ban của huyện Lương Tài trong quá trình tham
gia quản lý môi trường nông thôn. Để từ đó có những định hướng những
giải pháp để nhằm tăng cường sự tham gia của phụ nữ cùng quản lý môi trường
nông thôn trên toàn huyện Lương Tài. Do đó, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài
“Giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường nông
thôn trên địa bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh”.
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1. Mục tiêu chung
Trên cơ sở đánh giá thực trạng tham gia của phụ nữ trong quản lý môi
trường nông thôn tại huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh, để từ đó đề xuất một
3


số giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường nông
thôn trên địa bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới.

4


1.2.2. Mục tiêu cụ thể
- Góp phần hệ thống hóa một số vấn đề lý luận và thực tiễn tăng
cường tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường nông thôn nông thôn;
- Đánh giá thực trạng về sự tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường
nông thôn tại huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh thời gian qua;
- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc tăng cường sự tham gia của phụ
nữ trong quá trình thực hiện công tác quản lý môi trường nông thôn tại huyện
Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh;
- Đề xuất số định hướng và giải pháp chủ yếu tăng cường sự tham gia
của phụ nữ trong quản lý môi trường nông thôn trên địa bàn huyện Lương Tài,
tỉnh Bắc Ninh thời gian tới.

và cách mà phụ nữ xử lý ra sao tại huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh;
- Từ thực trạng nghiên cứu, đề tài đưa ra những giải pháp tăng cường hơn
nữa sự tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường nông thôn tại huyện
Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh.
1.4.2.2. Phạm vi về không gian
Đề tài được nghiên cứu trên địa bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh.
1.4.2.3. Phạm vi về thời gian
- Thời gian nghiên cứu thực trạng: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng
về tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong quản lý môi trường nông thôn tại
huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh trong thời gian 3 năm (từ 2013 – 2015). Những
khoảng thời gian khác có liên quan tùy thuộc vào nội dung của nghiên cứu.
- Thời gian thực hiện đề tài: Từ tháng 5/2015 đến tháng 6/2016.

6


PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ THAM GIA CỦA PHỤ NỮ TRONG QUẢN LÝ MÔI
TRƯỜNG NÔNG THÔN
2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
2.1.1.1. Khái niệm về tham gia và sự tham gia phụ nữ nông thôn
* Khái niệm về sự tham gia
Theo Tạ Quỳnh Hoa (2006) thì sự tham gia là một quá trình mà Chính
phủ và cộng đồng cùng nhận một số trách nhiệm cụ thể và tến hành các
hoạt động chung để cung cấp dịch vụ đô thị cho tất cả các cộng đồng.
Như vậy: Sự tham gia là một quá trình trong đó các nhóm dân cư
của cộng đồng tác động vào quá trình đánh giá, quy hoạch, thực hiện, quản
lý sử dụng hoặc duy trì một dịch vụ, trang thiết bị hay phạm vi hoạt động. Yếu tố
quan trọng nhất của sự tham gia là đảm bảo đảm cho những người chịu ảnh
hưởng được tham gia vào quyền quyết định một công việc hay một dự án nào