ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

HOÀNG MAI NINH

QUẢN LÝ KINH DOANH XĂNG DẦU
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

HOÀNG MAI NINH

QUẢN LÝ KINH DOANH XĂNG DẦU
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ GIANG
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. KHU THỊ TUYẾT MAI
XÁC NHẬN CỦA
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN


TÓM TẮT LUẬN VĂN
Tên luận văn: Quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang
Tác giả: Hoàng Mai Ninh
Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
Bảo vệ năm: 2015
Giáo viên hướng dẫn: TS. Khu Thị Tuyết Mai
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
Mục đích nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu thực trạng quản lý kinh doanh
xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang, làm rõ những thành tựu, những hạn chế và
nguyên nhân của chúng. Trên cơ sở đó đề xuất một số giải phap góp phần hoàn
thiện việc quản lý trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu nói chung và trên địa bàn
tỉnh Hà Giang nói riêng;
Nhiệm vụ nghiên cứu: Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý
kinh doanh xăng dầu; nghiên cứu thực trạng quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa
bàn tỉnh Hà Giang; đề xuất giải phap hoàn thiện công tac quản lý kinh doanh xăng
dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang trong thời gian tới.
Những đóng góp mới của luận văn:
Phân tích thực trạng công tac quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh
Hà Giang, nêu những đặc thù của một tỉnh vùng cao, biên giới, xa đầu mối và ảnh
hưởng của chúng đến hoạt động quản lý kinh doanh xăng dầu; làm rõ thực trạng
công tac quản lý Nhà nước đối với cac chủ thể kinh doanh, quản lý gia cả, quản lý
số lượng, chất lượng, công tac kiểm tra giám sat của cac cơ quan quản lý Nhà nước
trên địa bàn. Đanh gia những thành tựu, những hạn chế trong công tac quản lý kinh
doanh xăng dầu, làm rõ nguyên nhân của cac hạn chế.
Đề xuất một số giải phap góp phần hoàn thiện công tac quản lý Nhà nước về
kinh doanh xăng dầu nói chung và trên địa bàn tỉnh Hà Giang nói riêng.


MỤC LỤC

1.5.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu tại Hà Nội và Lào
Cai ......................................................................................................................34
1.5.3 Bài học kinh nghiệm ..................................................................................35


CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......................................................37
2.1. Phương phap nghiên cứu ................................................................................37
2.1.1. Phương pháp Lịch sử và logic..................................................................37
2.1.2. Phương pháp Phân tích và Tổng hợp.......................................................37
2.2 Địa bàn nghiên cứu ..........................................................................................38
2.3 Phương phap thu thập số liệu, tài liệu .............................................................38
2.4 Phương phap xử lý số liệu, tài liệu ..................................................................40
CHƯƠNG 3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KINH DOANH
XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ GIANG .................................................43
3.1. Khai quat về Thị trường xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang ......................43
3.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội và tác động của những đặc điểm này
đến tình hình kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang .......................43
3.1.2 Tình hình thị trường xăng dầu ..................................................................46
3.2 Mục tiêu, nội dung và cac biện phap quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn
tỉnh Hà Giang
.........................................................................................................48
3.2.1 Mục tiêu .....................................................................................................49
3.2.2 Nội dung quản lý Nhà nước đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu trên
địa bàn tỉnh Hà Giang
........................................................................................50
3.2.3 Các phương pháp quản lý Nhà nước về kinh doanh xăng dầu trên địa bàn
tỉnh Hà Giang
.....................................................................................................67
3.3 Những yếu tố tác động đến công tac quản lý Nhà nước về kinh doanh xăng
dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang ..............................................................................67


Bảng

1

Bảng 1.1

2

Bảng 3.1

3

Bảng 3.2

4

Bảng 3.3

5

Bảng 3.4

6

Bảng 3.5

7

Bảng 3.6

68

69


DANH MỤC BIỂU ĐỒ HÌNH VẼ

STT

Hình

Nội dung

Trang

1

Hình 1.1

Nhu cầu tiêu thụ xăng dầu đến năm 2020

18

2

Hình 3.1

Thị phần xăng dầu tỉnh Hà Giang ước 2014

47

Hoạt động kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam thời gian qua có sự tăng
trưởng đáng kể năm sau cao hơn năm trước, “tốc độ tăng trưởng khối lượng
xăng dầu nhập khẩu tiêu thụ trên thị trường nội địa đạt tới 10% năm trong đó
tỷ lệ nhập khẩu xăng dầu chiếm khoảng 70% sản lượng tiêu thụ” (Nguồn: Bùi
Hồng Việt, 2011, Chính sách quản lý nhà nước đối với kinh doanh xăng dầu
ở Việt Nam, luận án tiến sĩ, Trường ĐHKTQD). Hiện nay, cả nước có 19
doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu và có rất nhiều doanh nghiệp kinh
doanh trên thị trường nội địa với hệ thống phân phối, ban lẻ phủ kín 63 tỉnh

1


thành. Các khoản thu từ kinh doanh xăng dầu hàng năm mang về cho ngân
sach nhà nước hàng chục nghìn tỷ đồng. Trong những năm gần đây, quản lý
của nhà nước đối với kinh doanh xăng dầu đã thường xuyên được đổi mới và
hoàn thiện. Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều quy định (Gần đây nhất là
Nghị định số 84/2009/NĐ-CP ngày 15 tháng 10 năm 2009; Nghị định số
83/2014/NĐ-CP ngày 3 tháng 9 năm 2014) nhằm quản lý và điều hành hoạt
động kinh doanh xăng dầu từ khâu sản xuất, chế biến, nhập khẩu, phân phối
xăng dầu nhằm duy trì sự ổn định của mặt hàng góp phần thực hiện cac mục
tiêu kinh tế vĩ mô. Mặc dù vậy, quản lý kinh doanh xăng dầu thời gian qua
vẫn còn nhiều bất cập. Việc quản lý cac điều kiện kinh doanh xăng dầu còn bị
buông lỏng; chính sách quy hoạch phát triển hệ thống cac công trình xăng dầu
chưa được quan tâm đúng mức, có sự mất cân đối lớn trong đầu tư kết cấu hạ
tầng phục vụ kinh doanh xăng dầu, có nơi qua dày như ở cac vùng đô thị, có
nơi lại qua mỏng như ở cac vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, sự can thiệp
của nhà nước vào thị trường xăng dầu đôi khi làm méo mó gia cả, đôi khi gia
xăng dầu thấp hơn gia trị thực làm cho việc tính toan chi phí sản xuất của
nhiều loại hàng hóa không chính xac, gây lãng phí trong việc sử dụng…
Hà Giang là một tỉnh biên giới, địa đầu tổ quốc, hoạt động kinh doanh

Cần có những giải phap nào để hoàn thiện công tac quản lý kinh doanh tại địa
phương trong những năm tới?
2. Tình hình nghiên cứu
Đã có nhiều công trình nghiên cứu phân tích về quản lý nhà nước trong
lĩnh vực kinh doanh xăng dầu ở những góc tiếp cận khac nhau. Cac công trình
này bàn đến sự can thiệp của nhà nước vào ngành công nghiệp và thị trường
xăng dầu nói chung và những hệ quả của nó; nghiên cứu về chính sach nhập
khẩu; tình hình điều tiết chính sach gia xăng dầu; về sự cần thiết phải đổi mới
công tac quản lý của Nhà nước đến hoạt động kinh doanh xăng dầu trong điều
kiện hội nhập quốc tế, kiến nghị với chính phủ về cac chính sach thuế, chính
sach gia, điều kiện đối với cac đơn vị kinh doanh xăng dầu, về công tac kiểm
tra giam sat của các cơ quan quản lý Nhà nước, về tổ chức kinh doanh của cac
doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu… cụ thể:
1. Nguyễn Sơn Thắng (2006) Hoàn thiện cơ chế quản lý kinh doanh
xăng dầu ở nước ta đến năm 2010, Luận văn thạc sỹ.

4


Tac giả đánh gia công tac quản lý Nhà nước về kinh doanh xăng dầu ở
góc độ tiếp cận về quản lý doanh nghiệp đầu mối, quản lý hệ thống đại lý, các
cửa hàng bán lẻ, đảm bảo cân đối cung cầu từ đó đề xuất những giải phap
nhằm hoàn thiện công tac quản lý Nhà nước về quản lý kinh doanh xăng dầu
thích hợp với tình hình mới, nâng cao tính linh hoạt trong cơ chế thị trường và
hội nhập kinh tế quốc tế.
2. Nguyễn Quang Tuấn (2008), Quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh
doanh xăng dầu ở Việt Nam, Luận văn thạc sỹ kinh tế chính trị, ĐHKT,
ĐHQG HN. Luận văn hệ thống hóa một số lý luận chung về quản lý Nhà
nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu, phân tích đanh gia năng lực quản lý
Nhà nước trong lĩnh vực này và đưa ra những giải pháp cơ bản nhằm tạo lập

giới… Trên cơ sở phân tích thực trạng về công tac quản lý Nhà nước
về kinh
doanh xăng dầu ở Việt Nam, ap dụng cac bài học kinh nghiệm từ cac nền kinh
tế có những điểm tương đồng và sự thành công trong công tác quản lý kinh
doanh xăng dầu tac giả đưa ra những quan điểm và kiến nghị đối với cac cơ
quan quản lý Nhà nước trong việc đổi mới quản lý Nhà nước đối với kinh
doanh xăng dầu trong điều kiện hội nhập.
3. Nguyễn Duyên Cường (2010), Đổi mới quản lý nhà nước đối với
hoạt động kinh doanh xăng dầu của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh
tế quốc tế, luận an tiến sĩ, trường ĐHKTQD. Tac giả đánh gia công tac quản
lý Nhà nước trong hoạt động kinh doanh xăng dầu qua cac thời kỳ khac nhau,
những bất cập trong công tac điều hành của cac cơ quan quản lý Nhà nước
trong hoạt động xuất nhập khẩu xăng dầu, về vấn đề điều hành gia xăng
dầu...; công tác quản lý cac khoản thu từ xăng dầu như thế nào…những thành
tựu, hạn chế và đưa ra cac quan điểm về việc phải đổi mới quản lý Nhà nước
trong hoạt động kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam hiện nay. Luận án giúp cac
cơ quan quản lý nhà nước và cac doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu có cai
6


nhìn toàn diện về ảnh hưởng của qua trình hội nhập kinh tế quốc tế, có
phương hướng và giải pháp phù hợp, chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho
hoạt động kinh doanh xăng dầu trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.
4. Bùi Thị Hồng Việt (2011), Chính sách quản lý nhà nước đối với kinh
doanh xăng dầu ở Việt Nam, luận án tiến sĩ, trường ĐHKTQD. Luận án chỉ rõ
bên cạnh các chính sách phổ biến trong quản lý nhà nước về kinh doanh xăng
dầu, bao gồm các chính sách về điều kiện gia nhập thị trường, chính sách về tổ
chức thị trường, chính sách về quản lý đo lường và chất lượng xăng dầu, chính
sách về phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường, cần đưa vào áp dụng bổ
sung một số chính sách khác tùy theo điều kiện phát triển và tính chất của

Tại đây tac giả đưa ra quan điểm về việc xây dựng thị trường xăng dầu
theo cơ chế thị trường-có sự quản lý của Nhà nước. Suy cho cùng là phải đảm
bảo hài hòa 3 lợi ích Nhà nước-Doanh nghiệp-Người tiêu dùng, cụ thể:
Lợi ích Nhà nước là lợi ích chung của cả dân tộc: Nhà nước thu thuế từ
dân, doanh nghiệp để thực hiện cac mục tiêu quốc gia, tạo một môi trường ổn
định, phát triển của đất nước; Lợi ích của doanh nghiệp là phải đủ bù đắp chi
phí (theo bình quân xã hội) và lợi nhuận định mức (để bảo toàn vốn); Lợi ích
của người tiêu dùng là có xăng dầu để mua, mua được đúng gia, đúng chủng
loại, chất lượng và số lượng;
2. Võ Văn Quyền (2013). Xây dựng nghị định mới về kinh doanh xăng
dầu,

< />
- xang - dau - 20130814031039733p0c77.htm>. [Ngày truy cập 6/5/2014]
Tại bài viết này tac giả đề cập đến vấn đề xây dựng nghị định mới phải
hướng tới phù hợp với thực tiễn. Nhà nước ban hành nghị định để quản lý
ngoài ra cũng cần có cac công cụ quản lý khác để dễ thực hiện, dễ xac định
trach nhiệm …

8


3. Nguyễn Minh Phong (2014). Cần đột pha hơn cơ chế quản lý gia
xăng dầu, < dau.html?
tmpl=component&print=1>. [Ngày truy cập 25/5/2014]
Bài viết nêu một số ý kiến đóng góp vào dự thảo sửa đổi nghị định về
kinh doanh xăng dầu trong đó cần đổi mới cơ chế hoạt động của quỹ bình ổn
gia, xac định đúng bản chất của gia cơ sở để hình thành nên gia bán ra thị
trường, tăng quyền chủ động, tự chịu trach nhiệm cho doanh nghiệp…
4. Thanh Hương (2013). Kỳ I: Để quỹ bình ổn được ổn, kỳ II: Chính

hoàn thiện việc quản lý trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu nói chung và trên
địa bàn tỉnh Hà Giang nói riêng.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý kinh doanh xăng dầu
Nghiên cứu thực trạng quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh
Hà Giang
Đề xuất một số giải phap hoàn thiện công tac quản lý kinh doanh xăng
dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu:
Quản lý kinh doanh xăng dầu (đôi khi được hiểu là quản trị kinh doanh
xăng dầu) có thể nghiên cứu ở góc độ vi mô - quản lý ở cấp độ doanh nghiệp
và vĩ mô - quản lý nhà nước. Với đề tài nghiên cứu tại một địa phương - Tỉnh
Hà Giang, luận văn tiếp cận vấn đề nghiên cứu ở cấp độ vĩ mô-quản lý nhà
nước.
Như vậy, đối tượng nghiên cứu của luận văn là quản lý nhà nước về
kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hà Giang bao gồm mô hình quản lý, cơ
chế quản lý, chính sách quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu trên địa bàn
tỉnh Hà Giang;
10


4.2 Phạm vi nghiên cứu:
Về nội dung:
- Theo Nghị định về kinh doanh xăng dầu số 83/2014/NĐ-CP “Kinh
doanh xăng dầu bao gồm cac hoạt động: Xuất khẩu (xăng dầu, nguyên liệu
sản xuất trong nước và xăng dầu, nguyên liệu có nguồn gốc nhập khẩu), nhập
khẩu, tạm nhập tai xuất, chuyển khẩu, gia công xuất khẩu xăng dầu, nguyên
liệu; sản xuất và pha chế xăng dầu; phân phối xăng dầu tại thị trường trong
nước; dịch vụ cho thuê kho, cảng, tiếp nhận, bảo quản và vận chuyển xăng

12


CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC KINH
DOANH XĂNG DẦU
1.1 Các khái niệm cơ bản
1.1.1 Xăng dầu
1.1.1.1 Khái niệm, đặc điểm
Xăng dầu là sản phẩm của qua trình lọc dầu mỏ, là hỗn hợp (cac yếu tố
và hợp chất) chất lỏng dễ chay của hydrocarbon, chủ yếu là hexan, heptan, và
chỉ số octan, thu được từ dầu mỏ và sử dụng như một dung môi và nhiên liệu
cho động cơ đốt trong. Theo Nghị định số 83/2014/NĐ-CP, “Xăng dầu là tên
chung để chỉ cac sản phẩm của qua trình lọc dầu thô, dùng làm nhiên liệu, bao
gồm: Xăng động cơ, dầu điêzen, dầu hỏa, dầu mazut, nhiên liệu bay; nhiên
liệu sinh học và cac sản phẩm khac dùng làm nhiên liệu động cơ, không bao
gồm cac loại khí hóa lỏng và khí nén thiên nhiên”.
Xăng dầu có những đặc điểm cơ bản sau:
- Xăng dầu là chất lỏng, nguy cơ chay nổ cao, dễ bắt lửa, chỉ va chạm
mạnh cũng có khả năng gây chay nổ. Khi chay chúng phát sáng, thể tích tăng
đột ngột và sinh nhiệt. Đặc điểm này đòi hỏi công tac phòng chay chữa chay
trong hoạt động kinh doanh xăng dầu là hết sức nghiêm ngặt;
- Xăng dầu là loại sản phẩm dễ bị hao hụt trong qua trình vận chuyển,
lưu kho và kinh doanh do khả năng bốc hơi rất mạnh. Do đó, trong hoạt động
sản xuất kinh doanh cần phải tính toán để hạn chế tối đa mức hao hụt;
- Xăng dầu là loại sản phẩm độc hại. Qua trình khai thac, chế biến cũng
như vận chuyển, phân phối, bảo quản có thể gây rò rỉ hoặc tai nạn, ảnh hưởng
xấu đến sức khỏe con người và môi trường;

13

14