ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRẦN THỊ KHÁNH MINH

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ TIÊU CHUẨN ĐO LƯỜNG CHẤT LƯỢNG
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2014

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRẦN THỊ KHÁNH MINH

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ TIÊU CHUẨN ĐO LƯỜNG CHẤT LƯỢNG
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ quý
báu của tập thể và các cá nhân. Nhân đây tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn của mình:
Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn giảng viên hướng dẫn khoa học:
PGS. TS Trần Thị Kim Thu đã rất tận tình hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi trong
suốt thời gian thực hiện luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban giám hiệu Nhà trường cùng các thầy, cô
giáo trong Khoa Kinh tế, Phòng Quản lý đào tạo Sau Đại học Trường Đại học Kinh
tế
& Quản trị Kinh doanh, Đại học Thái Nguyên đã giúp đỡ, dạy bảo tôi trong quá trình
học tập.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ và tạo điều kiện của cán bộ công
nhân viên tại các doanh nghiệp, đơn vị mà tôi tiến hành khảo sát, chi cục tiêu
chuẩn đo lường chất lượng thuộc sở khoa học công nghệ Thái Nguyên, sở xây
dựng, sở nông nghiệp và phát triển nông thôn, công ty nước sạch, chi cục về sinh
an toàn thực phẩm để tôi có thể hoàn thành luận văn này.
Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã cổ vũ động viên và tạo điều
kiện để tôi hoàn thành tốt đề tài luận văn này.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2014
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Trần Thị Khánh Minh

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/



................................................................ 21
Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................. 24

2.1. Những vấn đề đặt ra cần giải quyết...................................................... 24
2.2. Phương pháp nghiên cứu...................................................................... 24
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
http://www.lrc-tnu.edu.vn/


2.2.1.

.................................................................. 24

2.2.2. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp ........................................... 28
2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin ...................................................... 29
2.3. Hệ thống chỉ tiêu phản ánh công tác quản lý Nhà nước về tiêu
chuẩn đo lường chất lượng ............................................................... 30
ẩn ......................................................... 30
............................................................. 31
2.3.3. Công tác đo lường ............................................................................. 32
Chương 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
TIÊU CHUẨN ĐO LƯỜNG CHẤT LƯỢNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
THÁI NGUYÊN .............................................................................................. 34

3.1 Khái quát về Cơ quan quản lý Nhà nước về Tiêu chuẩn đo lường
chất lượng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên ............................................ 34
3.1.1. Vị trí, chức năng................................................................................ 34
......................................................................... 34
3.1.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy....................................................................... 38
3.1.4 Nhiệm vụ của lãnh đạo và các phòng, đơn vị trực thuộc................... 39

4.2.3. Công tác quản lý về Tiêu chuẩn Chất lượng..................................... 80
4.2.4. Công tác quản lý Nhà nước về Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng
ở cấp huyện, thành phố, thị xã trên địa bàn Tỉnh.............................. 81
4.3. Thuận lợi và thách thức trong quá trình xây dựng và áp dụng ............ 81
4.3.1. Thuận lợi ........................................................................................... 81
4.3.2. Khó khăn ........................................................................................... 82
4.4. Kiến nghị .............................................................................................. 83


KẾT LUẬN ...................................................................................................... 85
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 87
PHỤ LỤC ........................................................................................................ 89


vii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CHỮ VIẾT TẮT
ATVSTP

CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ
An toàn vệ sinh thực phẩm

BHXH

Bảo hiểm xã hội

BHYT

Bảo hiểm y tế


Tiêu chuẩn cơ sở

TCĐLCL

Tiêu chuẩn đo lường chất lượng

TCN

Tiêu chuẩn nghành

TCNN

Tiêu chuẩn nhà nước

TCVN

Tiêu chuẩn Việt Nam

UBNN

Ủy ban nhân dân

VLXD

Vật liệu xây dựng

VTNN

Vật tư nông nghiệp

1. Sự cần thiết phải nghiên cứu
Từ ngày 11 tháng 01 năm 2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ
150 của Tổ chức WTO và bắt đầu thực hiện các cam kết gia nhập của mình, bao
gồm việc mở cửa thị trường, giảm dần các hàng rào thuế quan và hàng rào phi thuế
quan trong đó công tác Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (TCĐLCL) đóng vai trò
hết sức quan trọng.
Việc điều tra, thu thập số liệu để nghiên cứu đánh giá thực trạng hoạt động
TCĐLCL, từ đó đề xuất giải pháp quản lý Nhà nước cho phù hợp với thời kỳ hội
nhập kinh tế quốc tế là việc làm thường xuyên của các quốc gia trên thế giới, đặc
biệt là các quốc gia đang phát triển. Bởi vì hoạt động TCĐLCL luôn gắn chặt chẽ
với hoạt động thương mại và đóng vai trò là công cụ thúc đẩy hoạt động thương mại,
tiếp cận thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động thương mại.
Ở Việt Nam, công tác điều tra đánh giá thực trạng hoạt động TCĐLCL đã
được quan tâm ngay từ những năm đầu của thời kỳ mở cửa. Năm 1991, Uỷ ban
khoa học và kỹ thuật Nhà nước (nay là Bộ khoa học và công nghệ) đã giao cho
Tổng cục TCĐLCL thực hiện chương trình điều tra thực trạng đo lường trên toàn
quốc. Kể từ đó đến nay việc điều tra nghiên cứu thực trạng đo lường, công tác tiêu
chuẩn hoá, quản lý chất lượng luôn được quan tâm đầu tư nghiên cứu ở nhiều quy
mô khác nhau. Nhờ đó, chúng ta đã đổi mới xây dựng và từng bước kiện toàn được
một hệ thống chính sách, pháp luật về lĩnh vực TCĐLCL, đáp ứng được yêu cầu hội
nhập kinh tế thế giới, góp phần quan trọng để Việt Nam được chấp thuận là thành
viên thứ 150 của tổ chức thương mại thế giới (WTO) và đây cũng là niềm tự hào
lớn của ngành khoa học công nghệ nói chung, lĩnh vực TCĐLCL nói riêng góp
phần tích cực vào việc đưa Việt nam trở thành thành viên của WTO và nâng cao uy
tín của Việt Nam trên thế giới.
Đề tài “Tăng cường quản lý nhà nước về tiêu chuẩn đo lường chất lượng
trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” sẽ đưa ra bức tranh chung về công tác quản lý
Nhà nước về TCĐLCL trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, từ đó đề xuất giải pháp cụ



- Đánh giá thực trạng công tác quả

ất lượ

, công bố tiêu chuẩn chất lượng, công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy,
hoạt động chứng nhận hợp chuẩn, chứng nhận hợp quy, áp dụng các hệ thống quản
lý chất lượng… của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trên địa bàn Tỉnh. Xây

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


3

dựng phương hướng phổ biến việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến
như hệ thống quản lý chất lượng TQM, ISO…, nhằm nâng cao phương pháp quản
lý chất lượng sản phẩm hàng hoá, dịch vụ, tăng khả năng cạnh tranh ở thị trường
trong nước cũng như ở nước ngoài; bảo quản và sử dụng hiệu quả các phương tiện
đo lường. Xây dựng được tiềm lực khoa học và phương án phát triển công tác tiêu
chuẩn hoá cho các doanh nghiệp, các đơn vị dịch vụ công theo hướng hội nhập, phù
hợp với khu vực và quốc tế.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
.
-

:

+ Tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, hàng hoá được sản xuất và kinh doanh

văn minh thương mại, nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp trên địa bàn
Tỉnh, góp phần thiết thực vào việc đảm bảo an ninh trật tự và phát triển kinh tế xã
hội của tỉnh Thái Nguyên.
5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và tài liệu tham khảo, nội dung luận
văn kết cấu thành 4 chương như sau:
Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác quản lý nhà nước
về
Tiêu chuẩn Đo lường Chất
lượng.
Chương II: Phương pháp nghiên cứu.
Chương III: Thực trạng công tác quản lý Tiêu chuẩn đo lường chất lượng trên
địa bàn
Nguyên

tỉnh

Thái

Chương IV: Giải pháp tăng cường công tác quản lý Nhà nước về Tiêu chuẩn
đo
lường chất lượng trên địa bàn tỉnh Thái
Nguyên.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


5

hiện phép đo; định lượng đối với hàng đóng gói sẵn; quản lý về đo lường; thông tin,
đào tạo, tư vấn, nghiên cứu khoa học, ứng dụng và phát triển công nghệ về đo
lường”[17]
1.1.1.3. Khái niệm chất lượng sản phẩm, hàng hóa
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


6

Về bản chất, khái niệm chất lượng là một khái niệm mang tính chất tương đối
có nhiều quan điểm khác nhau. Chất lượng là khái niệm “đa chiều” và bao hàm
nhiều

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


7

yếu tố. Nó được định nghĩa không những là sự phù hợp với mục tiêu mà còn chứa
đựng trong đó tính tin cậy, tính bền vững, tính thẩm mỹ… Chất lượng còn được
định nghĩa khác nhau từ những góc nhìn khác nhau. Đối với nhà sản xuất, chất
lượng là năng suất và chi phí. Đối với khách hàng, chất lượng là giá cả và đặc tính
sản phẩm. Chất lượng cũng khác nhau theo từng cấp độ: quốc gia, khu vực, quốc
tế….
Trước tiên để đưa ra khái niệm về chất lượng sản phẩm, hàng hóa chúng ta
tiếp cận một số khái niệm.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


9

các quá trình xã hội và hành vi của con người, nhằm duy trì tính ổn định và phát
triển của đối tượng theo những mục tiêu đã định.
Quản lý ra đời chính là nhằm đến hiệu quả lớn hơn, năng suất cao hơn trong
công việc. Thực chất của quản lý con người trong tổ chức nhằm đạt mục tiêu của tổ
chức với hiệu quả cao nhất.
Theo Tài liệu bồi dưởng về Quản lý hành chính Nhà nước của Học viện hành
chính Quốc Gia đưa ra khái niệm quản lý: “Quản lý là một hoạt động rất phức tạp
và phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Các yếu tố đó tác động đến nội dung,
phương thức và công cụ để tiến hành quản lý. Một số yếu tố cơ bản chú ý là: Yếu tố
con người, yếu tố chính trị, yếu tố tổ chức, yếu tố quyền lực, yếu tố nguồn tin và yếu
tố văn hóa”[15]
Quản lý Nhà nước xuất hiện cùng với sự xuất hiện của Nhà nước, là quản lý
công việc của Nhà nước.
Trong hệ thống xã hội, tồn tại rất nhiều chủ thể tham gia quản lý xã hội như:
Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội, các đoàn thể nhân dân, các hiệp hội…
Theo tài liệu bồi dưỡng về Quản lý hành chính Nhà nước của Học viện hành
chính Quốc gia đưa ra khái niệm về quản lý Nhà nước: “Quản lý Nhà nước là một
dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực Nhà nước và sử dụng pháp luật
Nhà nước để điều chỉnh hành vi hoạt động của con người trên tất cả các lĩnh vực
của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy Nhà nước thực hiện, nhằm thỏa
mãn nhu cầu hợp pháp của con người, duy trì sự ổn định và phát triển của xã
hội”[15]
1.1.2. Nội dung quản lý Nhà nước về tiêu chuẩn đo lường chất lượng

hàng đóng gói sẵn theo định lượng; thực hiện các biện pháp để các tổ chức, cá nhân
có thể kiểm tra phép đo, phương pháp đo; tổ chức thực hiện việc thử nghiệm phục
vụ yêu cầu quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn;[8]

Các quy định, nghị định ghi rất ró trách nhiệm phối hợp của các cơ quan
quản lý Nhà nước trong 3 công tác, công tác tiêu chuẩn, công tác đo lường và công
tác chất lượng:
1.1.3.1. Công tác tiêu chuẩn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


11

Trách nhiệm của sở khoa học và công nghệ: Tại Khoản 3, Điều 22, Nghị
định số 127/2007/NĐ-CP ngày 01/8/2007 của Chính phủ ghi rõ:
- Sở Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND Tỉnh
thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn và
lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật trên địa bàn tỉnh.
- Sở Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm sau đây:
+ Xây dựng, ban hành hoặc trình cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền
ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, chiến lược về hoạt động trong lĩnh vực
tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật;
+ Xây dựng, ban hành hoặc trình cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền
ban hành văn bản quy phạm pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật và tổ
chức thực hiện văn bản đó;
+ Thẩm định và hướng dẫn xây dựng và công bố tiêu chuẩn cơ sở; hướng
dẫn áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài;

nhà nước về lĩnh vực Tiêu chuẩn; thực thi nhiệm vụ quản lý nhà nước và quản lý cỏc
dịch vụ cụng về lĩnh vực Tiêu chuẩn trên địa bàn Tỉnh theo quy định Pháp luật [12]
Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh; Tại Điều 62,
Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật số 68/2006/QH11 ngày 21 tháng 11 năm
2007 ghi rõ: Tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh cú tránh nhiệm công bố tiêu
chuẩn áp
dụng cho sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường; Công bố sản phẩm,
hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tương
ứng; Bảo đảm sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường phù hợp với quy
chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn đã công bố.[18]
Trách nhiệm của hội, hiệp hội: Tại Điều 63, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn
kỹ thuật số 68/2006/QH11 ngày 21 tháng 11 năm 2007 chỉ rõ:
Hội, hiệp hội cú trách nhiệm tham gia ý kiến xây dựng văn bản quy phạm
pháp luật, tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật có liên quan; Phổ biến, tuyên
truyền, tập huấn kiến thức cho hội viên; cung cấp thông tin cần thiết về hoạt động
trong lĩnh vực tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật cho hội viên và cho cơ quan
nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Hội, hiệp hội có trách nhiệm thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại,
tố cáo và tranh chấp về hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn
kỹ thuật.
Việc Thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp về
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


13

hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật được thực hiện


- Thực hiện kiểm tra nhà nước về đo lường đối với phương tiện đo, phép đo,
lượng của hàng đóng gói sẵn theo phân cấp;
- Phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc thanh tra, kiểm
tra về đo lường trên địa bàn theo quy định của pháp luật;
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


- Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật về đo lường theo quy
định của pháp luật.
Ủy ban nhân dân cấp xã trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có
trách nhiệm sau đây:
- Tuyên truyền, phổ biến pháp luật về đo lường;
- Phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc thanh tra, kiểm
tra về đo lường trên địa bàn theo quy định của pháp luật;
- Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật về đo lường theo quy
định của pháp luật.[17]
1.1.3.3. Công tác chất lượng
Tại Điều 33, Nghị định 132/2008/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2008 của
Chính Phủ ghi rõ:
Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong phạm vi
nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm sau:
- Ban hành các biện pháp khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp
trên địa bàn nâng cao chất lượng, nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm, hàng
hóa. Chỉ đạo các cơ quan chức năng của địa phương xây dựng và thực hiện chương
trình nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm, hàng
hóa của địa phương;
- Tổ chức thực hiện quy định của Chính phủ, các Bộ, ngành về quản lý chất
lượng sản phẩm, hàng hóa theo phân cấp quản lý;