MỤC LỤC
CHƯƠNG 1 MỞ ĐẦU...............................................................1
I. Giới thiệu tổng quan về kế hoạch.............................................................................1
II. Định nghĩa – các từ viết tắt......................................................................................2
1. Các định nghĩa.......................................................................................................2
2. Các từ viết tắt.........................................................................................................3
CHƯƠNG 2 MỤC ĐÍCH, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, CƠ SỞ PHÁP LÝ 4
I. Mục đích, đối tượng kế hoạch..................................................................................4
1. Mục đích................................................................................................................ 4
2. Đối tượng............................................................................................................... 4
II. Phạm vi kế hoạch.....................................................................................................4
III. Cơ sở pháp lý..........................................................................................................4
CHƯƠNG 3 ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI,
MÔI TRƯỜNG SINH THÁI TỈNH QUẢNG NINH..........................6
I. Đặc điểm điều kiện tự nhiên.....................................................................................6
1. Vị trí địa lý............................................................................................................. 6
2. Đặc điểm khí hậu, khí tượng..................................................................................7
3. Đặc điểm đường bờ...............................................................................................8
II. Đặc điểm kinh tế - xã hội.........................................................................................9
1. Về Sản xuất công nghiệp.......................................................................................9
2. Về Nuôi trồng thuỷ sản..........................................................................................9
3. Về dịch vụ, du lịch...............................................................................................10
4. Giao thông...........................................................................................................12
III. Đặc điểm môi trường sinh thái.............................................................................13
1. Hệ sinh thái trên cạn............................................................................................13
2. Hệ sinh thái dưới nước.........................................................................................13
CHƯƠNG 4 ĐÁNH GIÁ NGUỒN TIỀM ẨN NGUY CƠ TRÀN DẦU
CỦA TỈNH............................................................................17
I. Thống kê sự cố tràn dầu đã xảy ra trong tỉnh.........................................................17
II. Các nguồn tiềm ẩn nguy cơ tràn dầu.....................................................................17
1. Nguy cơ tràn dầu từ cảng B12.............................................................................18

trên địa bàn tỉnh..............................................................................................................32
CHƯƠNG 6 PHƯƠNG TIỆN TRANG THIẾT BỊ, NHÂN LỰC ỨNG. 34
PHÓ SỰ CỐ TRÀN DẦU CỦA TỈNH VÀ KẾ HOẠCH ĐẦU TƯ......34
I. Về phương tiện, trang thiết bị ứng phó hiện có của tỉnh.......................................34
1. Bộ Chỉ huy Quân sự Tỉnh....................................................................................34
2. Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Tỉnh...................................................................34
3. Cảng vụ Hàng hải tỉnh Quảng Ninh.....................................................................35
4. Công ty xăng dầu B12.........................................................................................35
5. Công ty cổ phần Thành Đạt- Móng Cái...............................................................37


..................................................................................................................................... 37
II. Về nhân lực ứng phó.............................................................................................38
3. Cảng vụ Hàng hải tỉnh Quảng Ninh.....................................................................38
III. Nguồn lực bên ngoài (thường trực tại cảng Vạn Gia – TP Móng Cái)...............39
V. Kế hoạch đầu tư, mua sắm trang thiết bị...............................................................42
CHƯƠNG 7 PHÂN CẤP QUY MÔ.............................................45
I. Quy mô sự cố cấp I.................................................................................................45
II. Quy mô sự cố cấp II...............................................................................................45
III. Quy mô sự cố cấp III............................................................................................45
CHƯƠNG 8 QUY TRÌNH ỨNG PHÓ SỰ CỐ TRÀN DẦU..............47
I. Quy trình thông báo ứng phó sự cố tràn dầu..........................................................47
1. Quy trình tổng thể................................................................................................47
2. Sơ đồ thông báo...................................................................................................48
3. Mẫu và thủ tục báo cáo sự cố tràn dầu.................................................................49
II. Quy trình báo động................................................................................................52
1. Quy trình tổng thể................................................................................................52
2. Sơ đồ báo động....................................................................................................52
1. Quy trình tổng thể................................................................................................55
2. Sơ đồ Quy trình tổ chức triển khai ứng phó.........................................................57

5. Các hoạt động quản lý xử lý dầu và rác thải dầu thu hồi.....................................85
6. Các hoạt động đánh giá môi trường.....................................................................88
7. Các hoạt động tuyên truyền, truyền thông đại chúng...........................................89
III. Các thủ tục tài chính và hành chính.....................................................................89
IV. Công tác hậu cần...................................................................................................90
1. Công tác đảm bảo thông tin liên lạc.....................................................................90
2. Công tác đảm bảo phương tiện trang thiết bị nhân lực và các thiết bị vật tư khác
......................................................................................................................................... 90
3. Công tác đảm bảo sức khỏe và an toàn tại hiện trường........................................90
4. Công tác đảm bảo an ninh trật tự.........................................................................90
CHƯƠNG 12 QUY TRÌNH KIỂM SOÁT VÀ KẾT THÚC CÁC HOẠT
ĐỘNG ỨNG PHÓ...................................................................92
I. Kiểm soát các hoạt động ứng phó tại hiện trường.................................................92
II. Quy trình kiểm soát sự cố và kết thúc các hoạt động ứng phó.............................93
CHƯƠNG 13 CÔNG TÁC ĐÒI BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI TỪ SỰ CỐ
TRÀN DẦU...........................................................................94
I. Cơ sở pháp lý thực hiện..........................................................................................94
II. Nguyên tắc bồi thường..........................................................................................95
III. Nội dung cơ bản của thủ tục và hồ sơ pháp lý đòi bồi thường...........................95
CHƯƠNG 14 ĐÀO TẠO DIỄN TẬP VÀ CẬP NHẬT VÀ PHÁT TRIỂN
KẾ HOẠCH...........................................................................97


I. Đào tạo..................................................................................................................... 97
1. Kế hoạch chương trình đào tạo............................................................................97
2. Danh sách các cán bộ nhân viên sẽ được đào tạo/tập huấn..................................97
3. Những địa điểm có thể gửi đi đào tạo/tập huấn...................................................97
II. Diễn tập.................................................................................................................. 98
1. Diễn tập báo động................................................................................................98
2. Diễn tập cho các đơn vị chuyên ngành................................................................98

kho chứa xăng dầu..............................................................69
Hình 10.3. Sơ đồ quy trình nhiệm vụ cấp ứng phó gián tiếp
khi có sự cố tràn dầu...........................................................70
Hình 10.4. Sơ đồ quy trình thực hiện nhiệm vụ công tác
ƯPSCTD...............................................................................72
Hình 11.1. Quy trình các hoạt động đánh giá môi trường....88
Hình 12.1. Sơ đồ quy trình kiểm soát sự cố và kết thúc hoạt
động ứng phó......................................................................93


MỤC LỤC BẢNG
Bảng 4.1: Số lượng tàu thuyền ra vào cảng B12 từ 2009 2011....................................................................................18
Bảng 4.2: Thống kê cảng biển, cảng sông tỉnh Quảng Ninh. 19
Bảng 4.3: Bảng thống kê số tàu bán xăng dầu trên địa bàn
tỉnh.....................................................................................21
Bảng 4.4: Số lượng tàu thuyền ở các địa phương ven biển
tỉnh Quảng Ninh..................................................................22
Bảng 4.5: Danh mục các vị trí neo đậu tàu thuyền tránh bão
năm 2012............................................................................23
Bảng 4.6 Các thông số kỹ thuật của dầu Diesel...................25
Bảng 4.7: Dự báo nhu cầu tiêu dùng xăng, dầu của tỉnh
Quảng Ninh đến năm 2020..................................................27
Bảng 5.1: Các khu vực chịu tác động do sự cố dầu tràn xảy ra
tại cảng sông, biển.............................................................30
Bảng 5.2: Các khu vực chịu tác động do sự cố dầu tràn xảy ra
tại các tàu bán lẻ xăng, dầu trên địa bàn tỉnh.....................32
Bảng 6.1 Phương tiện, trang thiết bị của Bộ chỉ huy quân sự
tỉnh.....................................................................................34
Bảng 6.2 Phương tiện, trang thiết bị của Bộ Chỉ huy Bộ đội
Biên phòng Tỉnh..................................................................34

CHƯƠNG 1 MỞ ĐẦU
I. Giới thiệu tổng quan về kế hoạch
Quảng Ninh là tỉnh duyên hải địa đầu phía Đông Bắc Việt Nam, với bờ biển khúc
khuỷu dài hơn 250 km, bao gồm nhiều cửa sông và bãi triều, với 2 077 hòn đảo lớn nhỏ.
Vịnh Hạ Long đã 2 lần được công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới (năm 1994, 2000).
Nhiều loại trong các hệ sinh thái biển và ven bờ có giá trị kinh tế cao, đặc biệt là cá biển,
tôm hùm, các loài giáp xác và hai mảnh vỏ. Không ít loài trong số chúng thuộc loại quý
hiếm đã được ghi trong Sách đỏ của Việt Nam và Thế giới. Với những đặc điểm vùng
biển rộng, giàu tiềm năng đa dạng sinh học, cùng với những giá trị về cảnh quan thiên
nhiên, giá trị về lịch sử, địa lý, vùng biển Quảng Ninh thực sự là nguồn tài nguyên thiên
nhiên vô giá. Các yêu cầu về quản lý, bảo vệ, ngăn chặn những sự cố môi trường, sự cố
tràn dầu, những yếu tố ảnh hưởng đến tài nguyên môi trường biển là nhiệm vụ hết sức
quan trọng.
Hiện nay cùng với sự phát triển của ngành dầu khí và lĩnh vực hàng hải, các sự cố
tràn dầu trên biển đang là một hiểm hoạ môi trường ở nước ta. Việc đảm bảo an toàn giao
thông thủy, cũng như an toàn về cháy nổ ở nước ta chưa chặt chẽ dẫn đến nguy cơ xảy ra
sự cố dầu tràn là rất cao. Từ năm 1987 đến nay đã có trên 100 vụ tràn dầu được ghi nhận
ở vùng biển Việt Nam, trong đó gần 50% là dầu tràn không rõ nguồn gốc. Những vụ tràn
dầu này đã gây tốn kém chi phí ứng cứu, thiệt hại về ngư nghiệp và ảnh hưởng xấu tới
môi trường sinh thái xung quanh khu vực xảy ra sự cố.
Quảng Ninh cũng là địa phương có các công trình xăng dầu thuộc hạng mục công
trình an ninh quốc gia, gồm hai kho xăng dầu với sức chứa 180.000m 3; hệ thống cảng
biển tiếp nhận xăng dầu tiếp nhận tàu có trọng tải đến 40.000 tấn. Việc giao nhận xăng
dầu trên biển được tập trung chủ yếu ở Cảng xăng dầu B12 và cảng Vạn Gia. Đây là hai
khu vực có nguy cơ xảy ra sự cố tràn dầu lớn ở Quảng Ninh; nếu xảy ra sự cố tràn dầu
mà không có các phương án ứng phó kịp thời sẽ gây ảnh hưởng lớn đến môi trường và
thiệt hại về kinh tế - xã hội.
Ngoài ra, tràn dầu có thể phát sinh từ các hoạt động tàu thuyền khác trên vùng
biển tỉnh Quảng Ninh với lưu lượng hàng năm khoảng trên 100.000 lượt tàu vào ra các
cảng, tạo ra nguy cơ rất lớn có thể dẫn đến tràn dầu.

“Ứng phó sự cố tràn dầu”: là các hoạt động sử dụng lực lượng, phương tiện,
thiết bị nhằm xử lý kịp thời, loại trừ hoặc hạn chế tối đa nguồn dầu tràn ra môi trường.
“Khắc phục hậu quả sự cố tràn dầu”: là các hoạt động nhằm làm sạch đất,
nước, hệ sinh thái khu vực bị nhiễm dầu và các biện pháp hạn chế thiệt hại, phục hồi môi
sinh, môi trường sau sự cố tràn dầu.
“Thời gian ứng phó”: là khoảng thời gian từ khi cảnh báo cho đến khi các
phương tiện ứng phó sẵn sàng khống chế các nguồn dầu tràn, nghĩa là tổng thời gian huy
động và di chuyển.
“Thời gian huy động”: là khoảng thời gian từ khi cảnh báo cho đến khi các
phương tiện phòng chống chuẩn bị xong để di chuyển đến vị trí tràn dầu.
“Cơ sở”: là các cơ quan, đơn vị, cá nhân có phương tiện, thiết bị gây ra hoặc có
nguy cơ gây ra sự cố tràn dầu
“Chủ cơ sở”: là người đứng đầu cơ quan, đơn vị, chịu trách nhiệm toàn diện về
pháp lý đối với các hoạt động của cơ sở.
“Chỉ huy hiện trường”: là người được phân công hoặc được chỉ định trực tiếp
chỉ huy mọi hoạt động ứng phó tại nơi xảy ra sự cố tràn dầu.
“Sự cố tràn dầu đặc biệt nghiêm trọng”: là sự cố tràn dầu xảy ra với khối lượng
lớn, dầu tràn ra trên diện tích rộng, liên quan đến nhiều tỉnh, thành phố hoặc trên địa bàn
nguy hiểm, đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng, tài sản, môi trường và đời sống nhân
dân.
“Khu vực ưu tiên bảo vệ”: là các khu tập trung dân cư; điểm nguồn nước phục
vụ sinh hoạt và sản xuất; điểm di tích lịch sử được xếp hạng; khu du lịch, sinh thái; khu
dự trữ sinh quyển; khu nuôi trồng thuỷ sản tập trung.

2


2. Các từ viết tắt
BVMT


DO

Diesel Oil

FO

Fuel Oil – Dầu nhiên liệu

GO

Dầu khí

GIS

Hệ thông tin địa lý (Geography Information System)

H

Hydro

HFO

Dầu nhiên liệu nặng (Heavy fuel oil)

IMF

Dầu FO trung bình

KHƯPSCTD


PT.SKAT&MT

Phụ trách Sức khoẻ, An toàn và Môi trường

QH

Quốc hội

QĐ

Quyết định

SCTD

Sự cố tràn dầu

TN&MT

Tài nguyên và môi trường

TTg

Thủ tướng

ƯPSCTD

Ứng phó sự cố tràn dầu

UBQGTKCN


biển Quảng Ninh.
III. Cơ sở pháp lý
1. Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 09/02/2007 Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp
hành Trung ương khóa X về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020.
2. Bộ luật hàng hải của Quốc Hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam số
40/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005.
3. Luật Bảo vệ môi trường của Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam số 52/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005.
4. Nghị định thư 1992 sửa đổi Công ước quốc tế về giới hạn trách nhiệm dân sự
đối với các thiệt hại do ô nhiễm dầu, năm 1969 (CLC 92).
5. Nghị định số 101/2007/NĐ-CP ngày 13/6/2007 về việc thu thập, quản lý, khai
thác và sử dụng dữ liệu tài nguyên, môi trường biển.
6. Nghị định số 25/2009/NĐ-CP ngày 06/3/2009 về việc quản lý tổng hợp tài
nguyên và bảo vệ môi trường biển và hải đảo;
7. Nghị định số 91/2002/NĐ-CP ngày 11 tháng 11 năm 2002 của Chính phủ quy
định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài nguyên và Môi
trường;
4


8. Nghi định số 117/2009/NĐ-CP ngày 31/12/2009 của Thủ tướng Chính phủ
ban hành về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
9. Nghị định 113/2010/NĐ-CP ngày 31/12/2010 của Thủ tướng Chính phủ Quy
định về thiệt hại đối với môi trường.
10. Quyết định số 256/2003/QĐ-TTg ngày 02/12/2003 của Thủ tướng chính phủ
về việc phê duyệt Chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định
hướng đến năm 2020.
11. Quyết định 129/2001/QĐ-TTg, ngày 20/08/2001 của Thủ tướng Chính phủ
về việc “Phê duyệt kế hoạch Quốc gia ứng phó sự cố tràn dầu giai đoạn 2001 – 2010”
12. Quyết định số 103/2005/QĐ-TTg ngày 12/5/2005 của Thủ tướng Chính phủ

trong đó có 2 huyện đảo và 186 xã, phường, thị trấn. Diện tích đất tự nhiên hơn
611.081,3 ha, chiếm 1,85% diện tích đất tự nhiên toàn quốc (diện tích các đảo chiếm
11,5%). Dân số 1.144.381 người. Tỷ lệ tăng dân số bình quân từ năm 1999 đến 2009 là
1,3% (trung bình cả nước là 1,2%). Giai đoạn từ năm 2000 đến nay, dân số của tỉnh
tăng nhanh do ảnh hưởng của yếu tố thu hút lực lượng lao động đến làm việc tại các cơ
sở kinh tế trên địa bàn tỉnh. Hiện nay lao động trong độ tuổi chiếm tỷ lệ trên 56% dân
số, trong đó lao động trong ngành công nghiệp và thủ công nghiệp chiếm khoảng 30%
tổng số lao động toàn tỉnh. (Theo số liệu năm 2010).
Giới hạn bởi toạ độ địa lý:
- Vĩ độ Bắc: 20o40' đến 21o40'
- Kinh độ Đông: 106o26' đến 108o31'

6


Hình 3.1. Bản đồ hành chính tỉnh Quảng Ninh
2. Đặc điểm khí hậu, khí tượng
Quảng Ninh nằm trong phân khu Đông Bắc Bắc Bộ, có nền chung khí hậu là khí
hậu nhiệt đới gió mùa, mùa Đông lạnh, ít mưa và mùa hạ nóng ẩm mưa nhiều. Vùng
này bị ảnh hưởng trực tiếp của các khối hoàn lưu khí hậu miền Bắc Việt Nam.
Theo số liệu quan trắc của Trung tâm khí tượng thuỷ văn Quốc Gia, Quảng Ninh
có lượng bức xạ trung bình hàng năm 115,4 kcal/ cm 2. Nhiệt độ không khí trung bình
hàng năm trên 210C. Độ ẩm không khí trung bình năm là 84%. Lượng mưa hàng năm
lên tới 1.700 - 2.400 mm; số ngày mưa hàng năm từ 90-170 ngày. Mưa tập trung nhiều
vào mùa hạ (hơn 85%) nhất là các tháng 7 và 8. Mùa đông chỉ mưa khoảng 150 đến
400 mm.
So với các tỉnh Bắc Bộ, Quảng Ninh chịu ảnh hưởng gió mùa Đông Bắc mạnh
hơn. Gió thổi mạnh và so với các nơi cùng vĩ độ thường lạnh hơn từ 1 đến 3 0C. Trong
những ngày gió mùa đông bắc, ở vùng núi cao Bình Liêu, Hải Hà, Đầm Hà nhiệt độ có
khi xuống dưới 00C.

quá trình địa mạo động lực biển, bờ biển Quảng Ninh có các kiểu sau:
- Bờ biển vụng vịnh – Đanmat: biểu hiện đặc tính có phương kiến tạo song song
với hướng chung đường bờ. Các đảo dài ngoài biển ven bờ có phương cấu trúc nằm
song song với đường bờ. Các đảo dài Vĩnh Thực, Cái Chiên, Cái Bầu,… tạo với bờ lục
địa, hình thành các vũng vịnh tương đối kín. Chúng phân bố từ bờ biển Móng Cái đến
Cửa Ông.
- Bờ biển Karst đá vôi núi sót nhiệt đới: được thành tạo do cách đồng karst núi
sót bị nhấn chìm xuống nước biển và đặc trưng bời hàng nghìn hòn đảo đá vôi lớn nhỏ
với độ cao khác nhau ở ven bờ. Đó là các đảo ở các Vịnh Hạ Long, Bái Tử Long.
Chúng phân bố từ bờ biển Cửa Ông đến Hòn Gai – Bãi Cháy – Cát Bà. Bờ biển và hải
đảo thường có sườn vách dốc từ 50-600 đến 900. Các đảo với độ cao 25m, 50m, 70m,
150m và 200m. Trên một số đảo và bờ biển còn xuất hiện một số hang động karst có
ngấn nước biển cổ. Các hang động cổ thường có kiến trúc đẹp và đang được khai thác
làm điểm tham quan du lịch. Các đảo kiểu bờ này đã tạo ra danh lam thắng cảnh thiên
nhiên của vịnh Hạ Long kỳ diệu và đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới.
Bờ biển Quảng Ninh có độ khúc khuỷu lớn, nhiều đảo ven bờ kín sóng gió, tạo
ra nhiều vụng vịnh khác nhau, thuận lợi cho việc xây dựng các cảng biển như Móng
Cái, Hòn Gai, Cái Lân, Cẩm Phả, Vạn Gia. Do đặc điểm của hình thái địa hình và cấu
tạo đất đá, bờ biển Quảng Ninh có các vũng vịnh đặc trưng sau:
- Vũng vịnh kín gió do có các đảo dài chắn ngoài phía biển: Chúng thông ra
biển bởi các eo biển Cửa Đại, Cửa Tiểu, Cửa Bò Vàng. Các vịnh này có bờ vịnh bất đối
xứng. Bờ phía lục địa thoải, phát triển rừng ngập mặn, cỏ biển. Bờ phía các đảo Vĩnh
Thực, Cái Chiên thì dốc và không phát triển rừng ngập mặn. Đáy vịnh thường có đá
ngầm. Trầm tích đáy là cát và bùn.
8


- Vũng vịnh bán kín được che chắn bởi nhiều đảo nhỏ bên ngoài biển: Đây là
các vịnh Hạ Long, Bái Tử Long. Các vịnh này thường sâu hơn và có các bờ đảo đá vôi
vách dốc đứng. Vịnh được hình thành trong quá trình bị nhấn chìm của cánh đồng

Quảng Ninh là một tỉnh có điều kiện tự nhiên đa dạng phong phú về nhiều mặt.
Đó là những tiềm năng to lớn để tỉnh phát triển một nền kinh tế khá toàn diện từ sản
xuất công, nông, ngư nghiệp đến phát triển thương mại, dịch vụ. Cụ thể:
1. Về Sản xuất công nghiệp
Theo quangninh.gov.vn, tính đến tháng 10/2011 ngành đóng mới tàu ước đạt
242.401 tấn, đạt 53,87% kế hoạch năm (450.000 tấn). Tính chung 10 tháng năm 2011,
giá trị sản xuất công nghiệp đạt mức tăng 8,2% so với cùng kỳ năm 2010.
2. Về Nuôi trồng thuỷ sản
9


Vùng biển ven bờ Quảng Ninh có tiềm năng lớn cho phát triển nuôi trồng thuỷ
sản. Sự khúc khuỷu của đường bờ và hệ thống sông ngòi dày đặc, nhiều vũng vịnh và
rừng ngập mặn…đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển trên. Tổng sản lượng thuỷ
sản đến 15/10/2011 ước đạt 73.607 tấn, đạt 94,4% kế hoạch (kế hoạch 78.000 tấn). Giá
trị kim ngạch chế biến thủy sản xuất khẩu 10 tháng ước đạt 22,354 triệu USD đạt 93%
kế hoạch và tăng 16,4% so với cùng kỳ năm 2010.
3. Về dịch vụ, du lịch
Quảng Ninh là một tỉnh có nhiều địa danh nổi tiếng trong bản đồ du lịch cần đến
trong nước, khu vực và thế giới; có những cảnh quan nổi tiếng như: vịnh Hạ Long,
vịnh Bái Tử Long; nhiều bãi biển đẹp: Trà Cổ, Cô Tô, bãi Dài, Quan Lạn, Minh Châu
(huyện Vân Đồn); đảo Tuần Châu; núi Bài Thơ ... rất thuận lợi cho phát triển du lịch
biển đảo, du lịch sinh thái. Ngoài cảnh quan thiên nhiên là nguồn tài nguyên du lịch
đặc sắc của tỉnh, Quảng Ninh còn là nơi du lịch tâm linh của cả nước và khu vực.
Quảng Ninh có gần 500 di tích lịch sử, văn hoá, nghệ thuật... gắn với nhiều lễ hội
truyền thống, trong đó có những di tích nổi tiếng của quốc gia như chùa Yên Tử, đền
Cửa Ông, di tích lịch sử Bạch Đằng, chùa Long Tiên, đình Quan Lạn, lễ hội Tiên công
ở vùng Hà Nam thị xã Quảng Yên... đây là những điểm thu hút khách thập phương đến
với các loại hình du lịch văn hóa tâm linh, nhất là vào những dịp lễ hội.
Theo quangninh.gov.vn. Hoạt động du lịch đảm bảo duy trì mức tăng trưởng.

những điểm du lịch nổi tiếng trên toàn thế giới…Bên cạnh đó, vùng biển Hạ Long cũng
rất phong phú về các loại động vật và thực vật dưới nước. Theo nghiên cứu có 950 loài
cá, 500 loài động vật thân mềm và 400 loài giáp xác, trong đó có nhiều loài hải sản có
giá trị kinh tế cao như cá thu, cá nhụ, cá song, cá tráp, cá chim và tôm, cua, mực, ngọc
trai, bào ngư, sò huyết… 117 loài san hô thuộc 40 họ, 12 nhóm.
* Huyện đảo Vân Đồn (tỉnh Quảng Ninh) ôm trọn vịnh Bái Tử Long, một quần thể
biển đảo mà vẻ kỳ thú, giá trị địa chất, tính đa dạng sinh học có những yếu tố tương
đồng với vịnh Hạ Long. Nhiều đảo có dạng cấu tạo đá vôi, thường chỉ cao 200 đến
300m so với mặt biển và có nhiều hang động. Nằm cạnh vịnh Hạ Long, một di sản
thiên nhiên thế giới nhưng du lịch Vân Đồn mới được du khách biết đến vài năm gần
đây. Đặc biệt, trong lòng Vịnh Bái Tử Long còn có Vườn Quốc gia Bái Tử Long có
diện tích 15.783 ha, bao gồm 6 đảo lớn và 24 đảo nhỏ. Nơi đây là khu bảo tồn sinh thái,
với nhiều loài động, thực vật phong phú, đa dạng. Do huyện Vân Đồn có Vườn quốc
Gia Bái Tử Long nên mục tiêu phát triển du lịch ở đây là phát triển bền vững, trong đó
ưu tiên hàng đầu công tác bảo vệ môi trường. Các đơn vị kinh doanh du lịch trên địa
bàn đều có cam kết bảo vệ môi trường. Đối với phát triển thủy sản chỉ tập trung nuôi
các loài nhuyễn thể như khai thác chế biến sứa, sá sùng; nuôi tu hài, hàu biển, bào ngư,
ngọc trai…. Đồng thời hạn chế thấp nhất việc nuôi cá lồng bè trên khu vực biển Vân
Đồn để giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
* Móng Cái là thành phố có nhiều tiềm năng phát triển ngành "công nghiệp không
khói". Ngoài vị trí địa lý thuận lợi là có cửa khẩu quốc tế, lại tiếp giáp với nhiều địa
danh du lịch hấp dẫn của nước bạn Trung Quốc như Quế Lâm, Bắc Hải, Phòng Thành,
Móng Cái còn được thiên nhiên ưu đãi với những cảnh đẹp tự nhiên nổi tiếng. Bãi biển
Trà Cổ, mũi Sa Vĩ - điểm khởi đầu hình chữ S trên bản đồ Việt Nam và một số hồ, đập
nước có cảnh quan đẹp như Tràng Vinh, Quất Đông v.v... chính là điều kiện lý tưởng để
phát triển loại hình du lịch sinh thái. Với chiều dài bờ biển 50 km, có vùng biển rộng,
diện tích bãi triều lớn, thuận lợi cho việc phát triển nghề đánh bắt, nuôi trồng và chế
biến thuỷ, hải sản (hiện nay đã khoanh nuôi được 410 ha). Nằm trong quần thể du lịch
sinh thái Hạ Long, Cát Bà, Trà Cổ, có bãi cát mịn, sóng được gió lớn mang từ biển vào
một nét riêng biệt, độc đáo đã tạo nên tài nguyên biển ở Móng Cái hứa hẹn nhiều tiềm

thuỷ nội địa, giao thông đường biển, giao thông đường sắt và các cảng hàng không:
* Đường bộ: Quốc lộ: có 5 tuyến với 381 km; trong đó chủ yếu đường đạt cấp
IV, cấp III (Đồng bằng), còn lại 32 km đường Quốc lộ 279 (84%) đạt cấp V mặt đường
đá dăm nhựa;
- Đường tỉnh: có 12 tuyến với 301 km, trong đó đường đạt cấp IV, cấp III là 154
km (chiếm 51%), còn lại là cấp thấp, chủ yếu là mặt đường đá dăm nhựa;
- Đường huyện: tổng số 764 km; đã cứng hoá mặt đường 455 km, đạt 60%; khối
lượng còn lại cần đầu tư 309 km, chiếm 40%;
- Đường xã: tổng số 2.233 km đường xã; đã cứng hoá mặt đường 527 km, đạt
24%; khối lượng còn lại cần đầu tư 1.706 km, chiếm 76%.
- Bến, tuyến vận tải khách: toàn tỉnh có 16 bến xe khách, trong đó 6 bến xe liên
tỉnh hỗn hợp;
- Tuyến vận tải khách: toàn tỉnh có 125 tuyến vận tải khách cố định liên tỉnh và
liên tỉnh liền kề; 18 tuyến vận tải khách nội tỉnh và 11 tuyến xe buýt.
* Đường thuỷ nội địa:
- Bến: toàn tỉnh có 96 bến thuỷ nội địa;
- Luồng: đã đưa vào cấp quản lý 642 km đường thuỷ nội địa.
- Về đường thủy: phục vụ công tác vận tải thuỷ bao gồm các bến cảng và hệ
thống luồng, lạch. Ở Quảng Ninh, trong 14 huyện, thị xã, thành phố chỉ duy nhất Bình
Liêu là huyện không có vận tải thuỷ, 13 huyện, thị xã, thành phố còn lại đều có sông,
suối hoặc ở ven biển nên thuận lợi trong vận tải thuỷ.
- Toàn tỉnh có 5 cảng biển (9 khu bến) thuộc Danh mục cảng biển trong Quy
hoạch phát triển cảng biển Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.
Cảng Cái Lân: đây là cảng nước sâu được đầu tư xây dựng thành cảng biển lớn,
có thể cập tàu 3-4 vạn tấn, vừa bốc xếp hàng rời, vừa bốc xếp hàng container.
Cảng Vạn Gia: là cảng cửa ngõ giao lưu hàng hoá giữa Việt Nam và Trung
Quốc, là vùng neo đậu chuyển tài hàng hoá. Cảng có chiều dài luồng tự nhiên 7 hải lý,
độ sâu 7,5 m, đảm bảo cho tàu 10.000 DWT ra vào an toàn.
12


+ Vùng gò đồi ven biển đến độ cao 200m:
Các loài lim xanh, lim dẹt, sồi phẳng, dẻ quấn, dẻ cau, sồi hồng, hà nu, trâm,
dung, ngát, bạch đàn trắng, bạch đàn lá nhỏ, quế, thông mã vĩ, thông nhựa… khá phổ
biến.
Vườn Quốc gia Bái Tử Long: thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam, nằm trong ranh
giới hành chính huyện đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh có diện tích khoảng 15.738 ha
Vườn được thành lập theo Quyết định số 85/2001/QĐ - TTg ngày 01/6/2001 của Thủ
tướng Chính phủ, trên cơ sở chuyển hạng và mở rộng Khu bảo tồn thiên nhiên Ba Mùn.
2. Hệ sinh thái dưới nước
13


Theo báo cáo xây dựng kế hoạch hành động đa dạng sinh học tỉnh Quảng Ninh
đến 2020 do Trung tâm nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia thực
hiện.
- Tại khu vực biển xác định được 79 loài và nhóm động vật nổi thuộc các nhóm
Chân Mái Chèo Copepoda, nhóm Râu ngành Cladocera và các nhóm khác. Trong thành
phần ĐVN, nhóm Giáp xác chân chèo Copepoda có só lượng loài cao nhất chiếm 74%,
nhóm giáp xác Râu ngành chiếm 8%, các nhóm khác chiếm 18%. Trong các vùng
biển, khu vực cửa sông Tiên Yên có số lượng loài cao nhất, tiếp đến là vùng Cửa Ông,
vùng Vịnh hạ Long, vùng ven biển từ hải Hà đến Móng cái, vùng ven Biển Vân Đồn,
khu vực Tuần Châu và cuối cùng là vùng biển ven bờ TP. Hạ Long.
Mật độ động vật nổi (ĐVN) cao nhất thuộc về khu vực cửa Lục (13910.3
con/m ), tiếp đến là khu vực Tiên Yên, Vịnh Hạ Long, Cửa Ông, ven biển thành phố
Hạ Long, và cuối cùng là khu vực Vân Đồn (636 con/m 3). Trong cấu trúc mật độ số
lượng ĐVN, nhóm Giáp xác Chân chèo thường chiếm ưu thế tuyệt đối, sau đến các
nhóm khác và cuối cùng là ngóm Râu ngành với mật độ không đáng kể, thậm chí
không thể hiện mật độ tại nhiều trạm khảo sát.
3


(vịnh Tiên Yên) đến 104 loài (vịnh Hạ Long) và trung bình là 46 loài/địa điểm. Giá trị
trung bình là tương đối cao so với các vùng nghiên cứu khác ở Việt Nam. Hệ số tương
đồng của rong biển tại các địa điểm khảo sát dao động trong khoảng 0,07 (giữa vịnh
Tiên Yên và quần đảo Cô Tô-Thanh Lân) đến 0,39 (giữa quần đảo Cô Tô-Thanh Lân
và vịnh Hạ Long).
- Hệ sinh thái san hô.
Khu vực ven bờ Quảng Ninh là nơi có nhiều đảo nhất ở vùng ven biển Việt Nam,
chúng đã tạo ra các loại địa hình phức tạp, đa dạng, nhiều nơi phù hợp cho san hô phát
triển. Kết quả khảo sát trong khuôn khổ nghiên cứu này cho thấy đã có 157 loài san hô
thuộc 41 giống, 12 họ được ghi nhận ở khu vực Quảng Ninh. Nhìn một cách tổng quát
có thể chia sự phân bố san hô ở vùng ven biển Quảng Ninh thành 4 khu vực như sau:
Khu vực vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, Quần đảo Cô Tô và Đảo Trần. Mỗi khu vực đều
có các đặc điểm, cấu trúc khu hệ khác nhau:
+ Khu vực vịnh Hạ Long:
Theo báo cáo xây dựng kế hoạch hành động đa sạng sinh học tỉnh Quảng Ninh
đến 2020, trên toàn khu vực Hạ Long và Cát Bà đã xác định được tổng số 102 loài, 32
giống thuộc 11 họ của bộ san hô cứng Scleractinia. Trong cấu trúc thành phần khu hệ,
số loài tập trung phần lớn ở 3 họ là Faviidae, Acroporidae, Poritidae, chiếm đến 58,8%
tổng số.
+ Khu vực Bái Tử Long:
Tổng số 106 loài san hô cứng thuộc 34 giống 12 họ đã phát hiện được trên 13
điểm khảo sát trong khu vực vườn Quốc gia Bái Tử Long. So sánh số lượng loài trong
khu vực vườn quốc gia với các vùng biển lân cận như Cô Tô, Thanh Lân, Hạ Long, Cát
Bà thấy rằng Vườn Quốc gia Bái Tử Long có số lượng loài san hô cứng khá phong phú.
Tuy nhiên san hô chỉ tập trung ở phía ngoài đảo Ba Mùn và Sậu Nam. Các đảo khác
hầu như không có san hô, chỉ duy nhất có một đảo nhỏ nằm phía trong có san hô phân
bố với độ phủ cao và tập trung đó là đảo Khơi Ngoài. Đảo này có lẽ có san hô tốt nhất
ở vườn quốc gia Bái Tử Long, nhưng nó chỉ phân bố thành dải hẹp kéo dài.
- Thực vật phù du
Theo kết quả phân tích thực vật phù du thu thập được ở 10 điểm khảo sát trong

ở đáy mềm và 99 loài sống ở các rạn san hô cứng. Số lượng động vật đáy khác nhau ở
các môi trường sống khác nhau: 110 – 4.242 con/m 3 ở vùng nước bở biển rừng ngập
mặn, 85 – 530 con/m3 ở các đáy mềm bờ biển và 9- 98 con/m3 ở đáy rạn san hô cứng.
Khảo sát động vật đáy sống ở đáy mềm tới bờ biển thấp được tiến hành tại 10
điểm ở vịnh Hạ Long. Từ các mẫu thu thập được cho thấy có tất cả 96 loài. Số lượng
Terebellides stroemi, Dentalium aprium, Nepthys Polybranchia, Dentalium
longitrorsum và Cuspidaria nobilis. Các loài này phát triển mạnh ở khu vực nước ven
biển có nhiệt độ ôn hòa và các vùng cận nhiệt đới.
- Cá và các loài giáp xác.
Theo khảo sát, có 189 loài thuộc 124 giống, 66 họ cá sống ở vịnh Hạ Long. Có 5
môi trường sống quan trọng của cá là khu vực ngập mặn, rạn san hô, rạn đá, vịnh và các
khu vực có đáy mùn cát. Mỗi môi trường sống có một loài điển hình. Có 7 khu đánh bắt cá
chính ở khu vực xung quanh vịnh Hạ Long là Đầu Bê, Cầu Gỗ, Hòn Sói Đen – Ngọc
Vừng, Cửa Dứa – Cống Đỏ, Tuần Châu.

16