VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ NGÂN

CHẾ ĐỘ TÀI SẢN CỦA VỢ CHỒNG THEO THỎA THUẬN
THEO LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH NĂM 2014
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ NGÂN

CHẾ ĐỘ TÀI SẢN CỦA VỢ CHỒNG THEO THỎA THUẬN
THEO LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH NĂM 2014
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Ngành: Luật kinh tế
Mã số: 8 38 0107

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. LÊ ĐÌNH NGHỊ

HÀ NỘI, năm 2018

quan hệ hôn nhân .................................................................................................... 45
2.5. Hậu quả pháp lý của thỏa thuận về chế độ tài sản chung của vợ chồng ...... 49
Chương 3. THỰC TIỄN THỰC HIỆN CHẾ ĐỘ TÀI SẢN CỦA VỢ
CHỒNG THEO THỎA THUẬN VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP
LUẬT .............................................................................................................. 54
3.1. Thực tiễn thực hiện chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận .................. 54
3.2. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về chế độ tài sản của vợ chồng theo
thỏa thuận ............................................................................................................... 65
KẾT LUẬN .................................................................................................... 73
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 75


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chế độ tài sản của vợ chồng là một chế định quan trọng trong hệ thống
pháp luật nói chung và pháp luật hôn nhân và gia đình nói riêng. Ở Việt Nam,
từ năm 1945 đến nay đã có nhiều quy định về chế độ tài sản của vợ chồng.
Pháp luật điều chỉnh về chế độ tài sản của vợ chồng vừa mang tính khách
quan, vừa thể hiện ý chí chủ quan của Nhà nước. Về cơ bản, tài sản của vợ
chồng được xác định dựa trên hai căn cứ: thỏa thuận bằng văn bản của vợ
chồng (chế độ tài sản ước định) và theo quy định của pháp luật (chế độ tài sản
pháp định). Chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận là việc vợ chồng thỏa
thuận với nhau về việc xác lập và thực hiện quyền và nghĩa vụ đối với tài sản
của họ và thường được thể hiện dưới dạng văn bản (hôn ước, hợp đồng trước
hôn nhân, thỏa thuận trước hôn nhân...). Vợ chồng có thể lựa chọn một trong
các chế độ tài sản do pháp luật qui định hoặc tự thiết lập một chế độ riêng với
điều kiện không trái với pháp luật.
Việc lựa chọn nghiên cứu Luận văn “Chế độ tài sản của vợ chồng theo
thỏa thuận theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 ở Việt Nam hiện
nay” là cần thiết bởi lý do: thứ nhất, phù hợp với Hiến pháp, hệ thống pháp

đã sớm ban hành Luật Hôn nhân và gia đình từ năm 1959, sớm hơn nhiều so
với Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Bộ luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp,… và các
văn bản pháp luật khác có liên quan. Trải qua các thời kỳ phát triển kinh tế - xã
hội, tiếp sau Luật Hôn nhân và Gia đình năm 1959 đến Luật Hôn nhân và Gia
đình năm 1986 và năm 2000. Trong đó, chế độ tài sản của vợ chồng là một chế
định quan trọng và nổi bật trong Luật hôn nhân và gia đình. Sau gần 13 năm thi
hành, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực hiện Luật Hôn nhân và
gia đình năm 2000 đã bộc lộ những hạn chế, bất cập không còn phù hợp với
thực tiễn. Trong bối cảnh đó, Luật Hôn nhân và gia đình 2014 được ban hành
(sửa đổi, bổ sung Luật hôn nhân và gia đình 2000), trong đó, quy định về chế

2


độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận là bước phát triển mới, phù hợp với
Hiến pháp 2013, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và xu thế hội nhập
quốc tế sâu rộng của nước ta. Bên cạnh kết quả đạt được của pháp luật điều
chỉnh chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận, thực tiễn áp dụng Luật
Hôn nhân và gia đình 2014 và Nghị định 126/2014/NĐ-CP về chế độ tài sản
của vợ chồng theo thỏa thuận đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập: một số nội
dung vẫn mang tính chất định khung, nguyên tắc chung, chưa thực sự đầy đủ,
cụ thể dẫn đến những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng. Bên cạnh
đó, do quan niệm, tâm lý e dè khi đề cập đến vấn đề thỏa thuận về chế độ
tài sản của vợ chồng trước khi kết hôn bởi như vậy là quá rạch ròi, đề cao
yếu tố vật chất nên trên thực tế có rất ít trường hợp lựa chọn chế độ tài sản
của vợ chồng theo thỏa thuận.
Việc thực hiện và áp dụng chế độ tài sản vợ chồng theo thỏa thuận góp
phần vào sự ổn định các quan hệ hôn nhân và gia đình, tạo cơ sở pháp lý thực
hiện các quyền, nghĩa vụ về tài sản của vợ chồng. Bên cạnh những kết quả đã
đạt được, trong thời gian qua việc thực hiện pháp luật về chế độ tài sản của vợ

chồng theo pháp luật Việt Nam, Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học Quốc gia
Hà Nội. Luận văn phân tích những lý luận cơ bản về hiệu lực của thỏa thuận
về chế độ tài sản của vợ chồng; phân tích hiệu lực của thỏa thuận về chế độ
tài sản của vợ chồng theo pháp luật Việt Nam; đánh giá thực tiễn áp dụng từ
đó đưa ra kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về thỏa thuận về chế độ tài
sản của vợ chồng.
- Trương Thị Lan (2016) Chế độ tài sản pháp định theo Luật Hôn nhân
và Gia đình năm 2014, Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Luận văn khái quát về chế độ tài sản vợ chồng pháp định trong pháp luật Việt

4


Nam; phân tích nội dung chế độ tài sản vợ chồng pháp định theo Luật Hôn
nhân và Gia đình năm 2014; đánh giá thực tiễn áp dụng từ đó đưa ra một số
kiến nghị hoàn thiện chế độ tài sản vợ chồng pháp định.
- Ngoài ra còn có một số bài viết đăng trên các báo, tạp chí cũng đề cập
đến vấn đề chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận như: TS. Đoàn Thị
Phương Diệp (2016 ) Áp dụng chế độ tài sản theo thỏa thuận trong việc giải
quyết việc chấm dứt quan hệ tài sản giữa vợ và chồng, Đại học kinh tế - luật,
Đại học Quốc gia TP.HCM; LS. Trương Thanh Đức (2014) Bình luận chế
định tài sản của vợ chồng trong Dự thảo Luật Hôn nhân và gia đình sửa đổi
http://thongtinphapluatdansu.wordpress.com; Th.s Bùi Minh Hồng, Đại học
Luật Hà Nội (2009) Chế độ tài sản theo thỏa thuận của vợ chồng liên hệ từ
pháp luật nước ngoài đến pháp luật Việt Nam, Tạp chí Luật học số 11(114);
Nguyễn Văn Cừ, Đại học Luật Hà Nội (2015) Chế độ tài sản của vợ chồng
theo thỏa thuận trong pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam, Tạp chí Luật
học số 4/2015.
- Jean Patarin và Imre Zajtay (1974) Le R gime matrimonial l gal dans
les l gislations contemporaines, Paris: Edition A. Pedone. 1974. 777 pp.

chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận nói riêng từ nhiều góc độ khác
nhau. Mỗi công trình, bài viết nghiên cứu thường tiếp cận lĩnh vực này ở một
số khía cạnh hoặc một vấn đề cụ thể, những nghiên cứu về lý luận, những
phân tích đánh giá thực trạng pháp luật về chế độ tài sản của vợ chồng theo
thỏa thuận là nguồn tài liệu có giá trị tham khảo bổ ích trong quá trình nghiên
cứu, thực hiện Luận văn này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về chế độ tài sản của vợ chồng
và phân tích nội dung của chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận theo

6


Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Luận văn đưa ra quan điểm và một số
kiến nghị hoàn thiện pháp luật về chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận
trong Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích nghiên cứu trên, Luận văn tập trung giải quyết
những nhiệm vụ sau đây:
- Làm rõ một số vấn đề lý luận về chế độ tài sản của vợ chồng: khái niệm
và đặc điểm chế độ tài sản của vợ chồng, các loại chế độ tài sản của vợ chồng
trong pháp luật, chế độ tài sản của vợ chồng theo quy định của một số nước trên
thế giới;
- Phân tích nội dung chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận theo
quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014;
- Phân tích, đánh giá thực tiễn thực hiện chế độ tài sản của vợ chồng
theo thỏa thuận ở nước ta trong thời gian qua, từ đó, kiến nghị hoàn thiện
pháp luật về chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận ở nước ta hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

thế giới, trên cơ sở đó rút ra những kinh nghiệm cho việc hoàn thiện pháp luật
về chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận ở nước ta.
- Phương pháp thống kê và phân tích thống kê: dựa trên số liệu thống
kê của Tòa án nhân dân tối cao từ năm 2015 đến nay.
- Phương pháp tư vấn chuyên gia: Lấy ý kiến tư vấn của chuyên gia từ
khi lập đề cương đến khi góp ý hoàn chỉnh Luận văn.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận văn
- Luận văn góp phần làm rõ hơn cơ sở lý luận, nội dung của chế độ tài
sản của vợ chồng theo thỏa thuận, từ đó kiến nghị hoàn thiện pháp luật về chế
độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận ở nước ta hiện nay.

8


Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full