KIN
HT
ẾH
UẾ
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐAI HỌC KINH TẾ
LÊ THẾ HOÀNG VŨ
ĐẠ
IH
ỌC
GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG
TRẠI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG NINH
TỈNH QUẢNG BÌNH
TR
ƯỜ
NG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾ
HUẾ 2018
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾ
TR
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN ĐÌNH CHIẾN
HUẾ 2018
KIN
HT
ẾH
UẾ
LỜI CAM ĐOAN
Tôi tên là Lê Thế Hoàng Vũ, xin cam đoan: Luận văn “Giải pháp phát triển
kinh tế trang trại trên địa bàn huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình” là công
trình nghiên cứu do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của thầy giáo TS.
Nguyễn Đình Chiến.
Hệ thống số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực,
chính xác, có nguồn gốc rõ ràng và chưa từng được công bố tại bất kỳ công trình
nào khác.
TR
ƯỜ
NG
huyện Quảng Ninh; chi cục Thống kê huyện Quảng Ninh đã nhiệt tình cung cấp số
liệu, tư vấn giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn.
Và tôi xin cảm ơn gia đình, những người thân và bạn bè đã chia sẽ, động
ỌC
viên, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện cho tôi hoàn thành khóa học và thực hiện thành
công luận văn này.
Luận văn là tổng hợp kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu và sự nỗ lực
IH
cố gắng của bản thân. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện luận văn không thể tránh
khỏi những khiếm khuyết, tôi rất mong nhận được sự góp ý chân thành của quý thầy
ĐẠ
(cô) và đồng nghiệp để luận văn này được hoàn thiện hơn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
NG
Quảng Bình, ngày tháng
năm 2018
ƯỜ
ỌC
đáp ứng yêu cầu thị trường tiêu thụ, giá cả hàng hóa nông sản bấp bênh. Bên cạnh
đó, cơ chế chính sách cho phát triển kinh tế trang trại ở Quảng Bình nói chung và
Quảng Ninh nói riêng vẫn chưa đồng bộ và chưa phát huy hiệu quả.
IH
2. Phương pháp nghiên cứu
Ngoài số liệu thứ cấp, nghiên cứu còn tiến hành thu thập số liệu sơ cấp bằng
cách phỏng vấn 31 chủ trang trại trên địa bàn huyện Quảng Ninh và dùng phương
ĐẠ
pháp tổng hợp và phân tích để đưa ra vấn đề và hướng giải quyết.
3. Kết quả nghiên cứu và những đóng góp khoa học của luận văn
Kết quả nghiên cứu đi sâu phân tích giữa lý luận và thực trạng phát triển kinh
NG
tế trang trại trong những năm qua và trên cơ sở các dự báo phát triển kinh tế - xã hội
của huyện Quảng Ninh trong những năm đến, tác giả đã đề xuất một số giải pháp
nhằm phát triển kinh tế trang trại tập trung vào một số nội dung như phát triển số
ƯỜ
lượng trang trại vì hiện nay số trang trại trên địa bàn còn quá ít. Tiếp theo, phải gia
tăng các yếu tố nguồn lực như đất đai, vốn, KH-KT, lao động...và quan trọng hơn
cả là cần quan tâm đến thị trường tiêu thụ các sản phẩm mà trang trại sản xuất ra.
UBND
: Ủy Ban Nhân Dân
SXKD
: Sản xuất kinh doanh
BNN&PTNT
: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
CNH-HĐH
: Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá
HĐND
: Hội đồng nhân dân
KTTT
: Kinh tế trang trại
QĐ
: Quyết định
TB&XH
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .......................................................................... iv
MỤC LỤC...................................................................................................................v
DANH MỤC BẢNG BIỂU ...................................................................................... ix
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ............................................................................x
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ .............................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài ..........................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu................................................................................................2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...........................................................................2
4 Phương pháp nghiên cứu..........................................................................................3
ỌC
5 Nội dung nghiên cứu ................................................................................................4
PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .............................................5
IH
CHƯƠNG 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ
TRANG TRẠI.............................................................................................................5
ĐẠ
1.1.TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ TRANG TRẠI.......................................................5
1.1.1.Trang trại và Kinh tế trang trại...........................................................................5
1.1.2.Vai trò của việc phát triển kinh tế trang trại ......................................................9
NG
1.1.3.Đặc trưng của Kinh tế trang trại.......................................................................10
1.1.4.Phân loại Kinh tế trang trại và Tiêu chí xác định KTTT .................................13
HUYỆN KHÁC ........................................................................................................34
1.4.1. Kinh nghiệm phát triển kinh tế trang trại ở một số địa phương trong nước ....34
1.4.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho việc phát triển kinh tế trang trại ở huyện
Quảng Ninh ...............................................................................................................37
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1..........................................................................................38
CHƯƠNG 2.THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI TRÊN ĐỊA
ỌC
BÀN HUYỆN QUẢNG NINH.................................................................................39
2.1.ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN – KINH TẾ – XÃ HỘI CỦA HUYỆN QUẢNG NINH
IH
ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI ....................39
2.1.1.Đặc điểm về điều kiện tự nhiên........................................................................39
ĐẠ
2.1.2.Tình hình kinh tế ..............................................................................................46
2.1.3.Đặc điểm xã hội ...............................................................................................50
2.2.THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI Ở HUYỆN QUẢNG
NG
NINH THỜI GIAN QUA..........................................................................................54
2.2.1.Thực trạng phát triển về số lượng trang trại.....................................................54
2.2.2.Thực trạng các yếu tố nguồn lực......................................................................56
ƯỜ
GIAN TỚI .................................................................................................................76
3.3 MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI TRONG THỜI GIAN
TỚI. ...........................................................................................................................77
ỌC
3.3.1. Mục tiêu chung ...............................................................................................77
3.3.2. Mục tiêu cụ thể đến năm 2022 .......................................................................77
IH
3.4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRANG TRẠI Ở HUYỆN
QUẢNG NINH .........................................................................................................77
ĐẠ
3.4.1 Giải pháp phát triển số lượng trang trại. ..........................................................77
3.4.2 Giải pháp gia tăng các yếu tố nguồn lực ..........................................................78
3.4.3Giải pháp tăng cường liên kết sản xuất các trang trại .......................................82
NG
3.4.4 Giải pháp phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm của các trang trại ...............83
3.4.5 Giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cho từng loại hình trang trại
...................................................................................................................................84
ƯỜ
3.4.6Giải pháp tăng cường vai trò quản lý nhà nước đối với KTTT ........................87
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3..........................................................................................89
ĐẠ
IH
ỌC
XÁC NHẬN HOÀN THIỆN LUẬN VĂN
viii
KIN
HT
ẾH
UẾ
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1:
Tình hình sử dụng đất đai của huyện Quảng Ninh qua các năm.........43
Bảng 2.2:
Thực trạng cơ sở vật chất kỹ thuật của huyện Quảng Ninh năm 2017
.............................................................................................................47
Bảng 2.3:
Tốc độ tăng giá trị sản xuất, cơ cấu của các ngành kinh tế của huyện
Bảng 2.9:
.............................................................................................................60
Thị trường tiêu thụ sản phẩm của các trang trại năm 2017.................63
Bảng 2.11:
Sản lượng chủ lực các sản phẩm của trang trại qua các năm..............64
Bảng 2.12:
Doanh thu và chi phí của các trang trại năm 2017 ..............................65
ĐẠ
Bảng 2.10:
NG
Bảng 2.13: Thu nhập bình quân trang trại huyện Quảng Ninh
TR
ƯỜ
giai đoạn 2014 - 2017..........................................................................67
ix
HT
ẾH
UẾ
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Tính cấp thiết của đề tài
Kinh tế trang trại ở nước ta đã tồn tại từ lâu, nhưng chỉ phát triển mạnh mẽ
trong vài năm gần đây. có thể nói việc thực hiện chỉ thị 100 của ban bí thư tw đảng
(khoá 4), nghị quyết 10 - NQ/TW của bộ chính trị (tháng 4/1988) về phát huy vai
trò tự chủ của kinh tế hộ nông dân đã đặt nền móng cho sự ra đời của kinh tế trang
trại với những thành tựu của công cuộc đổi mới, sản xuất nông nghiệp có bước phát
triển vượt bậc, nhiều hộ nông dân có tích luỹ, đã tạo điều kiện cho kinh tế trang trại
phát triển. đặc biệt là sau khi luật đất đai ra đời năm 1993, thì kinh tế trang trại mới
có bước phát triển khá nhanh và đa dạng việc phát triển kinh tế trang trại đã đem lại
lợi ích to lớn về nhiều mặt, làm thay đổi đáng kể bộ mặt kinh tế - xã hội của các
vùng nông thôn.
ỌC
Sự phát triển của kinh tế trang trại đã tạo ra bước chuyển biến mới trong
nông nghiệp, nông thôn, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất và diện tích mặt
IH
nước để tạo ra vùng sản xuất với khối lượng hàng hoá nông, lâm, thuỷ sản có giá trị
kinh tế cao. Kinh tế trang trại đã tạo chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, cơ cấu
ĐẠ
ẾH
UẾ
đói giảm nghèo và làm giàu cho người dân.
Những năm qua, mô hình kinh tế trang trại đã hình thành và phát triển ở
Huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình, đã khuyến khích các hộ gia đình mạnh dạn
đầu tư, mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả sản xuất hàng hóa trong nông nghiệp.
Là địa phương có nhiều tiềm năng và lợi thế để phát triển kinh tế trang trại tuy
nhiên kinh tế trang trại phát triển còn gặp nhiều khó khăn do sản phẩm làm ra chưa
đáp ứng yêu cầu thị trường tiêu thụ, giá cả hàng hóa nông sản bấp bênh. Bên cạnh
đó, cơ chế chính sách cho phát triển kinh tế trang trại ở Quảng Bình nói chung và
Quảng Ninh nói riêng vẫn chưa đồng bộ và chưa phát huy hiệu quả. Vì vậy, tác giã
đã chọn đề tài “ Giải pháp phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn huyện Quảng
Ninh, tỉnh Quảng Bình” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ của mình.
2. Mục tiêu nghiên cứu
ỌC
2.1 Mục tiêu chung
Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về kinh tế trang
trại, đánh giá thực trạng tình hình phát triển kinh tế trang trại tại huyện Quảng Ninh,
IH
đưa ra những giải pháp đồng bộ phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương để
thúc đẩy sự phát triển của mô hình kinh tế này, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao sự
ĐẠ
KIN
HT
ẾH
UẾ
+ Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu về quy mô, cơ cấu, loại hình, kết
quả sản xuất kinh doanh, hiệu quả kinh tế... của các mô hình kinh tế trang trại có
trên địa bàn huyện Quảng Ninh.
+ Về không gian: Nội dung nghiên cứu trên được tiến hành tại huyện Quảng
Ninh, tỉnh Quảng Bình.
+ Về thời gian:
Số liệu đánh giá thực trạng được thu thập từ năm 2014-2017. Các giải pháp
đề xuất trong luận văn có ý nghĩa trong những năm tiếp theo.
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1. Thu thập thông tin, tài liệu, số liệu:
- Số liệu thứ cấp: Từ các cơ quan ban ngành trong tỉnh và các phòng chuyên
môn huyện Quảng Ninh giai đoạn 2013 - 2017.
ỌC
- Số liệu sơ cấp: Tiến hành điều tra thu thập thông tin tại các trang trại trên
địa bàn huyện, phỏng vấn trực tiếp các chủ trang trại trên địa bàn huyện Quảng
IH
- Phương pháp so sánh: Sử dụng phương pháp này để xem xét các chỉ tiêu
KIN
HT
ẾH
UẾ
phân tích bằng cách so sánh mức độ của cùng một hiện tượng tại không gian hoặc
thời gian khác nhau; so sánh từng bộ phận với tổng thể và giữa các bộ phận trong
tổng thể với nhau nhằm nghiên cứu kết cấu, biến đổi kết cấu; so sánh giữa các chỉ
tiêu của các hiện tượng khác nhau nhưng có liên quan với nhau. Phương pháp so
sánh có hai hình thức: So sánh tuyệt đối và so sánh tương đối. So sánh tuyệt đối dựa
trên hiệu số của hai chỉ tiêu so sánh là chỉ tiêu kỳ phân tích và chỉ tiêu cơ sở. So
sánh tương đối là tỷ lệ (%) của chỉ tiêu kỳ phân tích so với chỉ tiêu gốc để thể hiện
mức độ hoàn thành hoặc tỷ lệ của số chênh lệch tuyệt đối với chỉ tiêu gốc để nói lên
tốc độ tăng trưởng.
- Phương pháp chuyên gia: Trên cơ sở số liệu thu thập được từ các phương
pháp trên, để hoàn thành được luận văn còn tham khảo ý kiến của các nhà khoa học,
nhà chuyên môn, các chuyên gia trong phát triển kinh tế trang trại. Kế thừa các
ỌC
công trình nghiên cứu, các bài viết đã công bố trên các báo viết, báo mạng, các công
trình nghiên cứu khoa học về phát triển kinh tế trang trại để hoàn thiện luận văn.
IH
5 Nội dung nghiên cứu
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ
TRANG TRẠI
1.1.
TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ TRANG TRẠI
1.1.1. Trang trại và Kinh tế trang trại
1.1.1.1 Trang trại
Hiện nay, trong các tài liệu nghiên cứu khoa học kinh tế, trang trại và kinh tế
trang trại được nhìn nhận dưới nhiều quan điểm khác nhau, thể hiện rõ qua các khái
niệm. Trang trại là một đơn vị kinh tế hộ gia đình có tư cách pháp nhân, được
nhà nước giao quyền sử dụng một số diện tích đất đai, rừng, biển hợp lý để tổ chức
ỌC
lại quá trình sản xuất nông, lâm nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá;
tích cực áp dụng các biện pháp kỹ thuật và công nghệ mới nhằm cung ứng ngày
càng nhiều sản phẩm hàng hoá có chất lượng cao hơn cho nhu cầu trong nước và
IH
xuất khẩu;nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội của từng đơn vị diện tích, góp phần xoá
đói giảm nghèo, nâng cao mức sống và chất lượng cuộc sống của mọi người tham
ĐẠ
ẾH
UẾ
sản xuất nông nghiệp và đại bộ phận nông sản cung cấp cho xã hội được sản xuất ra
trong các trang trại gia đình.
Ở nước ta, loại hình trang trại mà chủ yếu là trang trại gia đình, mặc dù mới
phát triển trong những năm gần đây, song vai trò tích cực và quan trọng của nền
kinh tế trang trại đã thể hiện rõ nét cả về kinh tế cũng như về mặt xã hội và môi
trường. Có thể khẳng định rằng, trang trại là hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp
hàng hóa dựa trên cơ sở lao động, đất đai, tư liệu sản xuất cơ bản của hộ gia đình,
hoàn toàn tự chủ, sản xuất kinh doanh bình đẳng với các tổ chức kinh tế khác, sản
phẩm làm ra chủ yếu là để bán và tạo nguồn thu nhập chính cho gia đình.[6]
Trong nền kinh tế thị trường thời kỳ công nghiệp hoá, trang trại được hiểu
với các khái niệm cụ thể sau:
trong thời kỳ công nghiệp hoá.
ỌC
+ Trang trại là tổ chức sản xuất cơ sở của nền nông nghiệp sản xuất hàng hoá
Trang trại là đơn vị sản xuất nông nghiệp độc lập tự chủ, là chủ thể pháp lý
IH
có tư cách pháp nhân trong các quan hệ kinh tế - xã hội, có cơ sở vật chất kỹ thuật
để đảm bảo sản xuất nông nghiệp, có tổ chức lao động sản xuất kinh doanh, có quản
ĐẠ
KIN
HT
ẾH
UẾ
học lại đưa ra các khái niệm khác nhau về kinh tế trang trại.
Theo một số nhà khoa học trên thế giới thì khái niệm về kinh tế trang trại
như sau:
Lênin đã phân biệt kinh tế trang trại “Người chủ trang trại bán ra thị trường
hầu hết các sản phẩm làm ra, còn người tiểu nông thì dùng đại bộ phận sản phẩm
sản xuất được, mua bán càng ít càng tốt” .
Quan điểm của Mác đã khẳng định, điểm cơ bản của trang trại gia đình là sản
xuất hàng hoá, khác với kinh tế tiểu nông là sản xuất tự cấp tự túc, nhưng có điểm
giống nhau là lấy gia đình làm cơ sở làm nòng cốt.
Trên đây là một số quan điểm của các nhà khoa học trên thế giới, còn quan điểm
một số nhà khoa học trong nước đã đưa ra như sau:
Quan điểm 1:“Kinh tế trang trại (hay kinh tế nông trại, lâm trại, ngư trại ,...)
ỌC
là hình thức tổ chức kinh tế cơ sở của nền sản xuất xã hội, dựa trên cơ sở hợp tác và
phân công lao động xã hội, bao gồm một số người lao động nhất định được chủ
IH
trang bị những tư liệu sản xuất nhất định để tiến hành hoạt động sản xuất kinh
thôn, có sức đầu tư lớn, có năng lực quản lý trực tiếp quá trình phát triển sản xuất
KIN
HT
ẾH
UẾ
kinh doanh, có phương pháp tạo ra tỷ suất sinh lợi cao hơn bình thường trên đồng
vốn bỏ ra, có trình độ đưa thành tựu khoa học công nghệ mới kết tinh trong hàng
hoá tạo ra sức cạnh tranh cao trên thị trường, mang lại hiệu quả kinh tế xã hội cao”.
Quan điểm trên đã khẳng định kinh tế thị trường (nền kinh tế hàng hoá đã
phát triển cao) là tiền đề chủ yếu cho việc hình thành và phát triển kinh tế trang
trại. Đồng thời khẳng định vai trò vị trí của chủ trang trại trong quá trình quản lý
trực tiếp quá trình sản xuất kinh doanh của trang trại.
Từ các quan điểm trên đây ta có thể rút ra khái niệm chung về kinh tế trang
trại: “ Kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất trong Nông-Lâm- Ngư nghiệp,
có mục đích chủ yếu là sản xuất hàng hoá, tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu hoặc
quyền sử dụng của một người chủ độc lập, sản xuất được tiến hành trên quy mô
ruộng đất và các yếu tố sản xuất được tập trung đủ lớn với cách thức tổ chức quản
ỌC
lý tiến bộ và trình độ kỹ thuật cao hoạt động tự chủ và luôn gắn với thị trường.
1.1.1.3 Phát triển Kinh tế trang trại
IH
Kinh tế trang trại là tổng thể các yếu tố vật chất của trang trại và những mối
KIN
HT
ẾH
UẾ
xuất kinh doanh của trang trại ngày càng được mở rộng. Các yếu tố cơ bản của sản
xuất được tăng cường cả về số lượng và chất lượng. [10]
1.1.2. Vai trò của việc phát triển kinh tế trang trại
Trang trại là hình thức tổ chức sản xuất quan trọng trong nền nông nghiệp
thế giới, ngày nay trang trại gia đình là loại hình trang trại chủ yếu trong nền nông
nghiệp các nước ở các nước đang phát triển trang trại gia đình có vai trò to lớn
quyết định trong sản xuất nông nghiệp, ở đây tuyệt đại bộ phận nông sản phẩm cung
cấp cho xã hội được sản xuất ra từ các trang trại gia đình.
Ở nước ta kinh tế trang trại mặc dù mới phát triển trong những năm gần đây. song
vai trò tích cực và quan trọng của kinh tế trang trại đã thể hiện khá rõ nét cả về mặt
kinh tế cũng như về mặt xã hội và môi trường.
- Về mặt kinh tế, các trang trại góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát
ỌC
triển các loại cây trồng, vật nuôi có giá trị hàng hoá cao, khắc phục dần tình trạng
phân tán, tạo nên những vùng chuyên môn hoá cao mặt khác qua thúc đẩy chuyển
dịch cơ cấu kinh tế trang trại góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp, đặc biệt
IH
- Về mặt môi trường: do sản xuất kinh doanh tự chủ và vì lợi ích thiết thực
KIN
HT
ẾH
UẾ
và lâu dài của mình mà các chủ trang trại luôn có ý thức khai thác hợp lý và quan
tâm bảo vệ các yếu tố môi trường, trước hết là trong phạm vi không gian sinh thái
trang trại và sau nữa là trong phạm vi từng vùng .
Các trang trại ở trung du, miền núi đã góp phần quan trọng vào việc trồng rừng, bảo
vệ rừng, phủ xanh đất trồng đồi núi trọc và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai những việc làm này đã góp phần tích cực cải tạo và bảo vệ môi trường sinh thaí trên
các vùng đất nước .
Tóm lại: Trong các mặt kinh tế - xã hội, môi trường của trang trại thì mặt
kinh tế là mặt cơ bản, chứa đựng những nội dung cốt lõi của trang trại. Vì vậy, trong
nhiều trường hợp khi nói đến kinh tế trang trại, tức là nói tới mặt kinh tế của trang
trại, người ta gọi tắt là kinh tế trang trại.
1.1.3. Đặc trưng của Kinh tế trang trại
ỌC
Căn cứ vào các quy định tại Nghị quyết số 03/2000/NQ-CP ngày 02/02/2000
của Chính phủ về kinh tế trang trại và các văn bản hướng dẫn thi hành, cũng như
IH
khoa học kỷ thuật được áp dụng trong nông nghiệp. Vì vậy điều kiện về quy mô
KIN
HT
ẾH
UẾ
kinh doanh đất đai để hình thành trang trại cũng có thể thay đổi theo thời gian. Sự
tập trung về tài sản tiền vốn cũng là điều tối quan trọng đối với quá trình hình thành
và phát triển của các trang trại. Sản xuất kinh doanh hàng hóa đòi hỏi phải có lượng
vốn ban đầu nhất định để đầu tư các khoản chi phí đầu vào. Do đó, ở các trang trại
sản xuất hàng hoá chỉ có thể được thực hiện khi ruộng đất, tiền vốn, tư liệu sản
xuất,... được tập trung tới quy mô đủ lớn.
- Tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng của một người
chủ độc lập.
Người chủ độc lập ở đây là người hoàn toàn có quyền tự chủ trong hoạt động
sản xuất kinh doanh. Người chủ trang trại là người nắm giữ một phần hoặc toàn
phần về quyền sở hữu tài sản nếu như nắm quyền sử dụng tài sản, thì tài sản này có
thể được hình thành dưới hình thức vốn góp hoặc đi thuê tài sản tài chính, như vậy
ỌC
xét dưới góc độ là tài sản của trang trại thì tài sản dù được hình thành bằng cách nào
nó vẫn thuộc quyền sử dụng của trang trại, có thể tạo ra lợi ích về kinh tế trong
IH
hạch toán giá thành, lợi nhuận, phân tích kinh doanh….Do vậy việc quản lý, điều
KIN
HT
ẾH
UẾ
hành hoạt động sản xuất kinh doanh của trang trại đòi hỏi phải dựa trên cơ sở những
kiến thức khoa học và ngày càng mang tính chuyên nghiệp, đi vào chiều sâu.
- Mục đích chủ yếu của trang trại là kinh doanh nông sản phẩm hàng hoá
theo nhu cầu thị trường.[17]
Kinh tế trang trại đi lên từ kinh tế hộ nông dân, trong quá trình phát triển
kinh tế hộ gia đình đã vượt qua được giai đoạn tự cung tự cấp, vươn lên sản xuất
hàng hóa nông, lâm, thủy sản bán ra thị trường nhằm thu lợi nhuận.
Đây là đặc điểm quan trọng nhất của trang trại. Tỷ suất hàng hóa càng cao thể
hiện bản chất và trình độ phát triển của trang trại. Kinh nghiệm của các nước trên thế
giới cho thấy tiêu chí giá trị nông sản hàng hóa và tỷ suất hàng hóa bán ra trong năm
luôn luôn được sử dụng làm thước đo chủ yếu của trang trại. Sản xuất nông nghiệp
theo kiểu truyền thống tự cung, tự cấp chỉ giải quyết nhu cầu của chính người sản
ỌC
xuất, lượng sản phẩm dư thừa đem bán trên thị trường chiếm một tỷ trọng rất nhỏ so
với khối lượng nông sản mà họ sản xuất ra. Các hộ nông dân cũng cố gắng bán bất kỳ
IH
12
Muốn vậy người chủ trang trại phải là người có ý chí, có hiểu biết cần thiết về kỹ
KIN
HT
ẾH
UẾ
thuật sản xuất và có năng lực nhất định về tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh nông
nghiệp; có kiến thức và kinh nghiệm sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp và sự hiểu biết
về kinh tế như hạch toán, phân tích và sự biến động thị trường. Tuy nhiên những tố
chất này không phải tự nhiên mà có nó được hình thành từ khi tạo lập trang trại và
dần dần được tích lũy thêm trong quá trình sản xuất. Những tố chất đó của người chủ
trang trại được thể hiện rất rõ trong tư duy, trong ý thức và trong cung cách tổ chức
quản lý sản xuất của họ mà các chủ hộ tự cấp tự túc không có được.
Như vậy, mặc dù cũng dựa trên cơ sở hộ gia đình, nhưng trang trại có sự
khác biệt rất lớn so với hộ gia đình thể hiện ở mục đích, quy mô và trình độ sản
xuất. Trang trại đã và đang ngày càng thể hiện rõ tính chất của loại hình doanh
nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn ở nước ta.
1.1.4. Phân loại Kinh tế trang trại và Tiêu chí xác định KTTT
ỌC
1.1.4.1 Tiêu chí xác định Kinh tế trang trại
Theo Thông tư số 27/2011/TT-BNN&PTNT ngày 13/4/2011 Quy định về
nuôi, trang trại lâm nghiệp, trang trại thủy sản, trang trại tổng hợp.
13
Copyright: Tài liệu đại học ©