Sưu tầm 02 vụ việc xâm phạm quyền tác giả trong lĩnh vực phát thanh,
truyền hình. Vận dụng các kiến thức đã học để phân tích và đưa ra quan điểm
của nhóm về hướng giải quyết.
A. Lời mở đầu:
Trong những năm qua, chính sách bảo hộ quyền tác giả và các quyền liên
quan đã phát huy tác dụng tích cực. Nhiều hoạt động trong lĩnh vực văn hóa thông tin, từ báo chí, xuất bản, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, nghệ thuật tạo
hình đến phát thanh, truyền hình đã có ý thức tôn trọng quyền tác giả và các
quyền liên quan khi khai thác, sử dụng tác phẩm. Nhiều bộ, ngành, địa phương
đã có các chương trình triển khai thực thi cụ thể, hiệu quả hoạt động bảo hộ
quyền tác giả và các quyền liên quan. Nhiều chủ thể quyền đã áp dụng các biện
pháp để tự bảo vệ quyền của mình. Các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả,
quyền liên quan đã được hình thành và có các hoạt động tích cực, hiệu quả. Mặc
dù đã có nhiều tiến bộ trong thực thi bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan,
nhưng ở nước ta hiện nay, việc xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan vẫn là
một chủ đề gây nhức nhối. Vì vậy, nhóm chúng em xin chọn đề tài: “Sưu tầm 02
vụ việc xâm phạm quyền tác giả trong lĩnh vực phát thanh, truyền hình.
Vận dụng các kiến thức đã học để phân tích và đưa ra quan điểm của nhóm
về hướng giải quyết”.
B. Nội dung
I/ Vụ việc thứ nhất: Xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm điện
ảnh (phim) của nước ngoài
1. Nội dung vụ việc:
Nơi xảy ra vụ việc: Hà Nội.
Thời gian xảy ra vụ việc: năm 2008
Bên yêu cầu xử lý xâm phạm: Đại sứ quán Hoa Kỳ
Bên bị xử lý: Công ty Cổ phần Viễn thông FPT (FPT Telecom)
2
Sau khi xác minh, Bộ ra kết luận: Công ty Cổ phần Viễn thông FPT đã có
hành vi nhân bản chương trình phát thanh, truyền hình đã phát sóng để phổ biến
nhằm mục đích kinh doanh và hành vi phát sóng phim nhựa mà không có sự thoả
thuận bằng văn bản với Chủ sở hữu. Các hành vi này đã vi phạm điểm a khoản 4
Điều 44 và điểm a khoản 4 Điều 46 Nghị định 56/2006/NĐ-CP của Chính phủ
ngày 6/6/2006 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa - thông tin:
“Điều 46. Vi phạm các quy định về công bố, phổ biến, biểu diễn tác phẩm:…4.
Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi
sau: a) Phát sóng phim nhựa, phim video mà không có thoả thuận bằng văn bản
của chủ sở hữu tác phẩm;…”
Ngày 23 tháng 10 năm 2008, Chánh Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và
Du lịch ra Quyết định số 73/QĐXPVPHC xử phạt Công ty Cổ phần Viễn thông
FPT với số tiền 20.000.000 đồng.
3. Quan điểm của nhóm về hướng giải quyết vụ việc:
Nhóm đồng ý với kết luận của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du. Hành vi phát
sóng các bộ phim mà không được sự cho phép của tác giả của Công ty Cổ phần
Viễn thông FPT là vi phạm pháp luật.
Cụ thể, hành vi của Công ty FPT đã vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ,
xâm phạm quyền tác giả được bảo vệ bởi các Công ước quốc tế mà Việt Nam
tham gia ký kết và pháp luật Việt Nam.
Cho đến nay, chúng ta đã tham gia nhiều điều ước quốc tế liên quan đến
bảo hộ quyền tác giả và các quyền liên quan, đó là: Công ước Berne bảo hộ các
tác phẩm văn học, khoa học và nghệ thuật; Công ước Geneva bảo hộ nhà sản
xuất bản ghi âm chống việc sao chép bản ghi âm không được phép của họ; Công
4
ước Brussel liên quan đến việc phân phối tín hiệu mang chương trình truyền qua
vệ tinh; Công ước Roma bảo hộ người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm và tổ
chức phát sóng; và Hiệp định về những khía cạnh liên quan tới thương mại của
II. Vụ việc thứ hai: Xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm phim
1. Nội dung vụ việc:
Nơi xảy ra vụ việc: Thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM)
Thời gian xảy ra vụ việc: năm 2007
Bên bị xâm phạm quyền tác giả: Các sinh viên Trường cao đẳng Sân khấu
- Điện ảnh TP.HCM
Bên xâm phạm: Đài truyền hình Đồng Nai và Trường cao đẳng Sân khấuĐiện ảnh TP.HCM
Năm 2007, khi phát hiện phim của mình được phát sóng, sinh viên Trường
cao đẳng Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM hết sức bức xúc về việc "thầy cô bán
hàng trăm phim của sinh viên cho Đài truyền hình Đồng Nai mà sinh viên không
được hỏi ý kiến và cũng không được trả tiền".
Bà Phan Bích Hà, Hiệu phó Trường cao đẳng Sân khấu - Điện ảnh (CĐ
SKĐA) TP.HCM khẳng định việc trường và Đài truyền hình (TH) Đồng Nai có
một hợp đồng thỏa thuận về việc trường cung cấp 104 bộ phim (phim bài tập, bài
thi học kỳ, phim tốt nghiệp) của sinh viên trường cho đài phát sóng là có thật.
Hợp đồng do ông Hà Quang Văn, Hiệu trưởng trường ký với ông Huỳnh Kim
Ngọc, Phó giám đốc Đài TH Đồng Nai.
Sau khi có số phim nói trên trong tay, Đài TH Đồng Nai đã tiến hành phát
sóng. Tuy nhiên mới phát được một vài phim thì gặp phải thắc mắc, phản ứng
6
của một số tác giả các bộ phim nói trên về vấn đề bản quyền, do đó đài đã phải
ngưng chiếu loạt phim này. Ông Mai Sông Bé - Giám đốc ĐTH Đồng Nai cho
biết: "Chúng tôi mua phim thông qua nhà trường và có hợp đồng mua bán hẳn
hoi. Còn vấn đề nhuận bút thì nhà trường phải có trách nhiệm làm việc với sinh
viên".
Bà Phan Bích Hà cho rằng, không thể gọi đây là việc "mua bán phim", mà
chỉ có thể coi là một thỏa thuận giữa trường và đài nhằm hỗ trợ sinh viên: "Phim
của sinh viên được phát sóng cũng là cách giới thiệu các em đến với công
Nguyên nhân của tình trạng xâm phạm quyền tác giả trước hết là do nhận
thức về quyền tác giả, quyền liên quan còn nhiều hạn chế. Nhiều chủ thể chưa
nắm rõ các quy định của pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan, thậm chí
còn hiểu sai. Ðặc biệt, nhiều tổ chức, cá nhân chưa có ý thức chấp hành pháp luật
về quyền tác giả, quyền liên quan. Ngoài ra, hệ thống thực thi bảo hộ quyền tác
giả của các cấp, các ngành còn chưa đáp ứng yêu cầu theo quy định của pháp
luật.
Luật Sở hữu trí tuệ của nước ta ra đời (có hiệu lực từ ngày 1-7-2006)
nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội liên quan tới ba đối tượng của sở hữu trí tuệ,
trong đó có quyền tác giả. Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam đã tương thích với các
điều ước quốc tế, tương thích với các chuẩn mực bảo hộ của các nước trên thế
giới. Ngoài ra, Bộ luật Hình sự, Luật Hải quan, Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành
chính cũng có các quy định quan hệ tới quyền tác giả và các quyền liên quan tùy
theo tính chất và phạm vi điều chỉnh của mỗi luật.
Song song với việc tiếp tục nâng cao nhận thức về quyền tác giả cho tất cả
mọi đối tượng, cần tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành hữu
9
quan, đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi xâm phạm
quyền tác giả, nhất là ở các tỉnh, thành phố lớn; kiên quyết xử lý những trường
hợp vi phạm, có thể đưa ra tòa một số vụ vi phạm nghiêm trọng, truy cứu trách
nhiệm hình sự để răn đe. Ngoài ra, cần có các biện pháp để nâng cao năng lực
của các cơ quan chức năng bảo hộ quyền tác giả, tăng cường cán bộ, chuyên gia
về quyền tác giả, cho các cơ quan quản lý và thực thi quyền tác giả, tăng cường
năng lực quản lý và thực thi của các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền
liên quan hiện đang hoạt động, đồng thời xúc tiến thành lập các tổ chức quản lý
tập thể đối với các lĩnh vực chưa có đại diện để hỗ trợ cho công tác thực thi bảo
hộ quyền tác giả, quyền liên quan.