MỤC LỤC

A. ĐẶT VẤN ĐỀ.
Quyền tác giả hay bản quyền (copyright) là quyền của tổ chức, cá nhân đối
với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu. Quyền tác giả được hiểu là quyền
độc quyền được pháp luật trao cho tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm về việc sao
chép tác phẩm và phân phối hoặc phổ biến tác phẩm đến công chúng bằng bất kỳ
phương thức hoặc phương tiện nào và về việc cho phép người khác khai thác tác
phẩm theo những cách thức cụ thể. Để hiểu thêm về quyền tác giả, nhóm chúng
em xin được làm để bài: “Sưu tầm 2 vụ việc xâm phạm quyền tác giả trong lĩnh
vực xuất bản. Vận dụng các kiến thức đã học để phân tích và đưa ra quan điểm
của nhóm về hướng giải quyết”.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I. Khái niệm chung về quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản.
1. Khái niệm và đặc điểm của quyền tác giả.
1.1. Khái niệm và đặc điểm quyền tác giả.
Hiểu theo nghĩa rộng, căn cứ vào sự phân chia quyền sở hữu trí tuệ thì
quyền tác giả là một bộ phận của quyền sở hữu trí tuệ, có liên quan đến việc bảo
hộ các sáng tạo trí tuệ chủ yếu nhằm đáp ứng các nhu cầu về văn hóa, tinh thần.
1


Nó bao gồm cả quyền liên quan đến quyền tác giả (còn được gọi là quyền kề
cận). Dưới góc độ này, quyền tác giả là quyền của cá nhân, tổ chức (bao gồm tác
giả, chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn, nhà xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ
chức phát song) đối với các sang tạo trí tuệ chủ yếu trong lĩnh vực văn hóa, nghệ
thuật hay truyền thông đại chúng.
Theo nghĩa hẹp, quyền tác giả được hiểu là “quyền của cá nhân, tổ chức
đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học do họ sang tạo ra hoặc là chủ sở
hữu”. Đây cũng là khái niệm về quyền tác giả theo quan điểm của Luật sở hữu
trí tuệ Việt Nam, được ghi nhận tại Khoản 2, Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa

cần đáp ứng điều kiện về hình thức thể hiện phải là sự sáng tạo nguyên gốc.
•

Về cơ sở bảo hộ: Tác phẩm chính là những ý tưởng sáng tạo của cá

nhân được thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định. Tác phẩm có thể được thể
hiện dưới một hình thức hoặc sự kết hợp của các hình thức: tù ngữ, hình ảnh, âm
thanh, màu sắc. Pháp luật quyền tác giả chỉ bảo hộ hình thức thể hiện của những
ý tưởng sáng tạo đó mà không bảo hộ bản thân ý tưởng đó. Trong khi đó, bảo hộ
quyền sở hữu công nghiệp thì chống lại bất kì việc sử dụng đối tượng có cùng nội
dung hoặc tương tự, dù đó là kết quả của quá trình nghiên cứu độc lập.
•

Về hình thức xác lập quyền: Có thể nói, quyền tác giả là một loại

quyền tuyên nhận, phát sinh tự động khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới
một hình thức nhất định mà không cần bất kì một thủ tục đăng kí hay công bố
nào. Nói cách khác, thủ tục đăng kí quyền tác giả không phải là thủ tục bắt buộc,
song nếu thực hiện thủ tục này thì sẽ giúp giamr nhẹ nghĩa vụ chứng minh cho
tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả khi có tranh chấp hay xâm phạm quyền tác giả
xảy ra.
2. Khái niệm xuất bản và quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản.
Xuất bản là lĩnh vực hoạt động liên quan tới việc truyền tải cũng như phản
ánh hầu hết các giá trị sáng tạo tinh thần về văn học, nghệ thuật cũng như khoa
học dưới hình thức xuất bản phẩm. Nó giữ một vai trò hết sức quan trọng trong
việc phát hiện, khuyến khích lao động sáng tạo cũng như nâng cao tri thức xã hội
nói chung. Theo Điều 1, Luật xuất bản năm 2004 sửa đổi bổ sung năm 2008 thì
hoạt động xuất bản bao gồm “các lĩnh vực xuất bản, in và phát hành xuất bản
phẩm”.
Quyền tác giả đối với tác phẩm do mình sáng tạo bao gồm quyền nhân

•

Bị đơn: Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin (NXB-VHTT).

Tóm tắt vụ việc:
Nhà báo Phạm Thị Hà (bút danh Hà Linh) đã khởi kiện Nhà xuất bản Văn
hóa - Thông tin (NXB-VHTT), về việc đã xuất bản cuốn sách có nhan đề "Doanh
nhân thành đạt và bài học kinh nghiệm thương trường" đứng tên tác giả Phan
Lan, trong đó có sử dụng 8 tác phẩm báo chí nhưng không được sự đồng ý của
tác giả Phạm Thị Hà, và không ghi đúng tên tác giả của 8 tác phẩm báo chí này.
Chị Hà đã dẫn chứng 8 bài viết của chị đều được đăng trên Thời báo Kinh
tế Việt Nam, trong các số ra từ tháng 7/2006 đến tháng 3/2008, bao gồm: Vua
dầu lửa Rockefeller-Người có tham vọng chi phối cả nước Mỹ; Wilbur Ross trở

4


thành tỷ phú nhờ các công ty phá sản; Vị Tổng giám đốc có mức lương 1 triệu
USD mỗi tháng... 8 bài viết này so sánh với 8 tác phẩm trong cuốn sách gần như
được sao chép toàn bộ, ngoại trừ 1 số thay đổi nhan đề của tác phẩm gốc và đảo
thứ tự các đoạn văn.
Đại diện NXB-VHTT cho rằng, để xuất bản cuốn sách này NXB đã dựa
trên cơ sở 2 hợp đồng: liên doanh liên kết xuất bản số 120/11/HĐKT ký với Nhà
sách Hương Thủy, (trong đó nêu rõ Nhà sách Hương Thủy chịu trách nhiệm cung
cấp bản thảo và bồi hoàn vật chất, tinh thần khi tác giả khiếu nại về vấn đề bản
quyền tác giả): hợp đồng sử dụng tác phẩm ký giữa công ty TNHH Văn hóa
Phương Bắc (tên mới của Nhà sách Hương Thủy) và bà Trần Nga, về việc sử
dụng tác phẩm thuộc quyền sở hữu của bà Trần Nga, để xuất bản cuốn sách
"Doanh nhân thành đạt và bài học kinh nghiệm thương trường". Như vậy, đại
diện NXB cho rằng trách nhiệm không thuộc về phía NXB mà thuộc bên "đối


Từ các nguyên nhân trên ta thấy hành vi của NXB VHTT là vi phạm pháp
luật về sở hữu trí tuệ, do đó NXB VHTT phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về
hành vi vi phạm của mình như phải xin lỗi công khai đối với chị Hà, các trách
nhiệm vật chất khác.
2. Vụ việc thứ hai.
a. Tóm tắt vụ việc.
Năm 2003, Giáo sư Cao Xuân Hạo ký hợp đồng trao quyền sử dụng toàn
bộ các nghiên cứu cùng tác phẩm dịch của ông cho công ty sách Phương Nam
trong thời hạn 30 năm. Dịch giả Cao Xuân Hạo đã dịch được rất nhiều tác phẩm
khác nhau trong đó có tác phẩm Ðèn không hắt bóng….
Tháng 10-2011, khi phát hiện bản dịch (Đèn không hắt bóng) này được
Công ty TNHH Phát hành sách Sài Gòn in và phát hành, Công ty Sách Phương
Nam đã phát công văn thông báo hành vi trên là "vi phạm bản quyền xuất bản".
Đến 5/2012 Tác phẩm Đèn không hắt bóng, bản dịch Cao Xuân Hạo, vẫn
bị công ty PHSSG in và phát hành nhiều lần. Hiện ấn phẩm này lưu hành trên thị
trường dưới hai hình thức: Ấn bản đầu tiên với giá bìa 110.000 đồng. Và ấn bản
lần thứ hai (2011) với giá bìa 130.000 đồng.
Phương Nam Books cho rằng hành động của công ty PHSSG vi phạm luật
sở hữu trí tuệ: "Việc vi phạm tác quyền lặp lại nhiều lần và gây thiệt hại nghiêm
trọng đến việc kinh doanh của công ty sách Phương Nam cũng như việc chấp
hành luật bảo vệ bản quyền tác phẩm. Công ty Sách Phương Nam kính đề nghị
Cục xuất bản, nhà xuất bản Văn học, Cục An ninh Thông tin Truyền thông xem
xét tính hợp pháp của xuất bản phẩm Đèn không hắt bóng, ra quyết định thu hồi
toàn bộ số sách mà công ty PHSSG đã in ấn và phát hành, đưa ra mức phạt để răn
đe hành vi vi phạm này và yêu cầu đền bù thiệt hại cho công ty Sách Phương
Nam".

7



Như vậy thì việc công ty TNHH Phát hành Sách Sài Gòn tự ý xuất bản tác
phẩm Đèn không hắt bóng mà không xin phép công ty sách Phương Nam đã vi
phạm pháp luật về quyền sở hữu, hành vi này đã xâm phạm đến quyền tác giả cuả
chủ sở hữu, điều này có thể gây ra rất nhiều thiệt hại cho Phương Nam cả về vật
chất lẫn tinh thần. Hơn nữa Điều 19 Luật Xuất bản quy định: Việc xuất bản tác
phẩm, tái bản xuất bản phẩm chỉ được thực hiện sau khi có hợp đồng với tác giả
hoặc chủ sở hữu tác phẩm theo quy định của pháp luật. Như vậy có thể thấy rằng
chỉ có công ty sách Phương Nam mới có quyền xuất bản tác phẩm Đèn không hắt
bóng bởi công ty này đã có hợp đồng với ông Hạo. Công ty phát hành sách Sài
Gòn chỉ được xuất bản tác phẩm Đèn không hắt bóng khi có sự đồng ý hoặc có
hợp đồng với ông Hạo hoặc công ty sách Phương Nam.
Thứ hai, việc Công ty sách Phương Nam đã gửi văn bản tới công ty phát
hành sách Sài Gòn yêu cầu giải thích về vấn đề này, nhưng chỉ nhận được sự im
lặng từ phía công ty phát hành sách Sài Gòn, chính vì thế công ty này đã gửi đơn
lên các cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu đề nghị thu hồi cuốn Đèn không
hắt bóng do công ty phát hành sách Sài Gòn xuất bản, đồng thời đưa ra mức phạt
để răn đe hành vi vi phạm này và yêu cầu đền bù thiệt hại cho công ty Sách
Phương Nam. Có thể nói những hành động trên của Công ty sách Phương Nam là
hoàn toàn có căn cứ dựa vào quy định tại Điều 198 Luật sở hữu trí tuệ thì chủ thể
quyền sở hữu trí tuệ có quyền tự bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của mình: “… b)
Yêu cầu tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ phải chấm
dứt hành vi xâm phạm, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại;
c) Yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm
quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp
luật có liên quan”.
Với tư cách là chủ sở hữu quyền tác giả thì công ty sách Phương Nam
Books có các quyền quy định ở Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ mà cụ thể trong tình
huống này thì công ty đã áp dụng khoản b và c Điều 198.
9

10


động xuất bản tại Việt Nam, ngoài việc đấu tranh chống xâm phạm chủ thể quyền
còn phải cải thiện ý thức và thái độ ứng xử đối với tác giả và chủ sở hữu quyền
tác giả. Phải đặt mạng lưới tác giả và cộng tác viên vào vai trò quyết định thành
bại của hoạt động xuất bản.

D. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.
1. Luật sở hữu trí tuệ sửa đổi bổ sung năm 2009.
2. Giáo trình Luật sở hữu trí tuệ Việt Nam, Trường Đại học Luật Hà Nội,
Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, 2009.
3.

/>
option=com_content&view=article&id=855&catid=51&Itemid=107
4.

/>
kien/50754907/400/
5.

/>
bong/152/8545718.epi

11