ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐOÀN TRỌNG THỌ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN
CHO GIÁO VIÊNT RUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NẬM PỒ,
TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐOÀN TRỌNG THỌ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN
CHO GIÁO VIÊNTRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NẬM PỒ,
TỈNH ĐIỆN BIÊN
Ngành: Quản lý giáo
dục
Mã số:
8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN THỊ TUYẾT HẠNH


hoàn thành luận văn đúng thời hạn.
Trong quá trình học tập, nghiên cứu đề tài luận văn, mặc dù bản thân đã
luôn cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết.Kính
mong được sự góp ý, chỉ dẫn của các Thầy, các Cô và các bạn đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày 25 tháng 10 năm 2018
Tác giả
Đoàn Trọng Thọ

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁCBẢNG ................................................................................... v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ............................................................................vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Tính cấp thiết của đề tài................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu................................................................. 3
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 4
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu...................................................................... 4
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 4
8. Cấu trúc của luận văn ...................................................................................... 5
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI
DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
.........6

1.5. Một số yếu tố ảnh hưởng tới việc quản lý hoạt động bồi dưỡng thường
xuyên cho giáo viên trung học cơ sở .................................................................
26
1.5.1. Yêu cầu về đổi mới công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trong thời kỳ
mới ..... 26
1.5.2. Nhận thức của giáo viên trung học cơ sở về bồi dưỡng thường xuyên..........
26
1.5.3. Năng lực quản lý hoạt động bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên
của Hiệu trưởng ................................................................................................. 27
1.5.4. Chế độ chính sách, điều kiện làm việc của giáo viên.............................. 27
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNGBỒI DƯỠNG
THƯỜNG XUYÊN CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN
NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN ......................................................................... 30
2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu ................................................................ 30
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Nậm Pồ ................................. 30
2.1.2. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên THCS huyện Nậm Pồ ................... 32
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng ....................................................................... 34
2.2.1. Mục đích khảo sát.................................................................................... 34
2.2.2. Nội dung khảo sát .................................................................................... 34
2.2.3. Đối tượng khảo sát................................................................................... 35
2.2.4. Phương pháp khảo sát và xử lý dữ liệu ................................................... 35
2.3. Thực trạng nhận thức của CBQL và giáo viên THCS huyện Nậm Pồ về
hoạt động bồi dưỡng thường xuyên................................................................... 36
2.3.1. Nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng thường xuyên


cho giáo viên THCS .......................................................................................... 36
2.3.2. Nhận thức về mục đích, ý nghĩa của hoạt động bồi dưỡng thường
xuyên cho giáo viên THCS................................................................................ 37


NẬM PỒ,TỈNH ĐIỆN BIÊN .......................................................................... 69
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp .............................................................. 69
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ............................................................ 69
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện, đồng bộ và thống nhất ................... 70

v


3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn .......................................................... 70
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi, tính hiệu quả ...................................... 71
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính linh hoạt, mềm dẻo ......................................... 72
3.2. Các biện pháp quản lý bồi dưỡng thường xuyên giáo viên trung học cơ
sở huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên ..................................................................... 72
3.2.1. Biện pháp 1: Tổ chức nâng cao nhận thức của CBQL và GV về bồi
dưỡng thường xuyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục ..................................... 72
3.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức khảo sát nhu cầu BDTX để lập kế hoạch bồi
dưỡng cho sát với nhu cầu và trình độ của GV ................................................. 76
3.2.3. Biện pháp 3: Quản lý hoạt động bồi dưỡng thường xuyên cho giáo
viên trung học cơ sở bằng qui trình quản lý khoa học ...................................... 78
3.2.4. Biện pháp 4: Huy động các nguồn lực cho hoạt động bồi dưỡng thường
xuyên giáo viên trung học cơ sở ..........................................................................
85
3.2.5. Biện pháp 5: Đổi mới kiểm tra, giám sát và đánh giá hoạt động BDTX
cho GV THCS.................................................................................................... 89
3.2.6. Biện pháp 6: Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hoạt động
BDTX giáo viên................................................................................................. 92
3.2.7. Biện pháp 7: Khuyến khích về vật chất và tinh thần đối với GV trong
việc BDTX ......................................................................................................... 94
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ................................................................. 96
3.4. Khảo nghiệm về tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp ..................... 96

Công nghệ thông tin

CNXH

Chủ nghĩa xã hội

CSTĐ

Chiến sỹ thi đua

CSVC

Cơ sở vật chất

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GDCD

Giáo dục công dân

GS

Giáo sư

GV

Giáo viên


Thể dục thể thao

TH

Tiểu học

THCN

Trung học chuyên nghiệp

THCS

Trung học cơ sở

TNTP

Thiếu niên Tiền phong

4


DANH MỤC CÁCBẢNG
Bảng 2.1.
Bảng 2.2.
Bảng 2.3.
33
Bảng 2.4.

Cơ cấu tộc người huyện Nậm Pồ năm 2015 .................................. 31
Cơ cấu đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viêncác

58
Bảng 2.15. Thực trạng quản lý CSVC phục vụ bồi dưỡng thường xuyên cho
5


giáo viên THCS huyện Nậm Pồ..................................................... 60
Bảng 2.16. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đếnquản lý bồi dưỡngthường
xuyên cho giáo viên THCS huyện Nậm Pồ ...................................
62
Bảng 3.1. Đánh giá về tính cấp thiết của các biện pháp quản lý đã đề xuất .......
97
Bảng 3.2. Đánh giá về tính khả thi của các biện pháp quản lý đã đề xuất..... 99

6


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1. Nhận thức của CBQL, GV về về tầm quan trọng của hoạt
động bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THCS .................. 37
Biểu đồ 3.1. Mối quan hệ giữa tính cấp thiết và tính khả thi củacác biện
pháp đề xuất .............................................................................. 102

7


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong xã hội hiện đại, thông qua chức năng dạy học và giáo dục, đội ngũ
giáo viên có vị trí, vai trò vô cùng quan trọng. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn

trình độ cho số giáo viên các cấp chưa đạt trình độ chuẩn đào tạo theo qui định
của Luật Giáo dục. Từng bước đào tạo đội ngũ giáo viên cốt cán, giáo viên giỏi
của các cấp học có trình độ đào tạo trên chuẩn. Tiếp tục thực hiện chương trình
bồi dưỡng thường xuyên gắn liền với bồi dưỡng giáo viên phục vụ yêu cầu đổi
mới chương trình giáo dục phổ thông. Đổi mới phương thức học tập của giáo
viên trong các chương trình đào tạo lại và bồi dưỡng theo hướng tập trung vào
hoạt động của giáo viên với phương châm lấy tự học, tự bồi dưỡng là chính.
Tăng cường tổ chức học tập theo nhóm môn học trong từng tập thể sư phạm.
Tập trung bồi dưỡng về PPDH phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học
sinh. Không đi vào PPDH nói chung mà bồi dưỡng những PPDH cụ thể, áp
dụng vào từng bài giảng để giáo viên có thể vận dụng ngay vào quá trình dạy
học của mình. Tăng cường và có biện pháp đặc biệt để đào tạo bồi dưỡng các
loại hình giáo viên còn thiếu ở các cấp học như thể dục, mỹ thuật, âm nhạc,
giáo dục công dân, kỹ thuật, tin học... Đưa các nội dung giáo dục mang tính xã
hội như phòng chống ma tuý, môi trường, dân số, giới tính... vào chương trình
đào tạo và bồi dưỡng giáo viên. Để thực hiện các định hướng đó đòi hòi các cấp
quản lý trong hệ thống giáo dục phải cùng chung tay.
Nậm Pồ là một huyện miền núi của tỉnh Điện Biên. Hiện tại, ngành giáo
dục của huyện quản lý 1.599 cán bộ giáo viên, trong đó: cấp Mầm non có 438
người, Tiểu học 751 người, THCS 410 người. Công tác bồi dưỡng GV hằng
năm chủ yếu dừng lại ở việc học tập chính trị vào đầu năm học, công tác bồi
dưỡng thường xuyên cho GV về nội dung, phương pháp dạy học, cập nhật
những kiến thức khoa học mới chưa được quan tâm triển khai. Theo yêu cầu
của chương trình giáo dục phổ thông mới, cấp THCS có những thay đổi nhất
định: Thực hiện dạy học phát triển năng lực học sinh thông qua triển khai các
mô hình dạy học tích hợp, trải nghiệm, hướng nghiệp,… đòi hỏi giáo viên
THCS những năng lực
2



3


5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận của quản lý hoạt động bồi dưỡng thường
xuyên giáo viên trung học cơ sở.
5.2. Khảo sát và đánh giá thực trạng về quản lý hoạt động bồi dưỡng
thường xuyên đội ngũ GV của hiệu trưởng các trường THCS huyện Nậm Pồ,
tỉnh Điện Biên.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng thường xuyên đội
ngũ GV của hiệu trưởng các trường THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên.
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng thường
xuyên đội ngũ GV của hiệu trưởng tại 06/12 trường (2 trường THCS và 4
trường PTDTBT THCS) huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên gồm: Trường PTDTBT
THCS Nà Hỳ, Trường PTDTBT THCS Nà Khoa, Trường PTDTBT THCS Chà
Cang, Trường PTDTBT THCS Phìn Hồ, Trường THCS Chà Nưa, Trường
THCS Tân Phong;
- Tác giả tiến hành lấy ý kiến đánh giá của 297 người. Trong đó, cán bộ
quản lý là 43 người, bao gồm 7 cán bộ Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nậm
Pồ và 36 Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường THCS huyện Nậm Pồ. Giáo
viên là 254 người thuộc 6 trường THCS trên địa bàn Nậm Pồ.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, hệ thống hóa, tổng hợp hoá các tài liệu khoa học (các công
trình nghiên cứu, sách, tạp chí, …) về bồi dưỡng giáo viên và quản lý hoạt động
bồi dưỡng giáo viên để xác lập cơ sở lý luận của đề tài
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp chủ yếu là điều tra bằng phiếu hỏi
Khảo sát 43 CBQL là Hiệu trưởng các trường THCS và PTDTBT THCS


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊNCHO GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề bồi dưỡng giáo viên và quản lý bồi
dưỡng giáo viên
Vấn đề BDTX cho đội ngũ GV là một trong những nhiệm vụ quan trọng
để phát triển đội ngũ nhà giáo ngày càng có chất lượng đáp ứng được nhiệm vụ
GD&ĐT trong tình hình mới, nhằm góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Vấn đề bồi dưỡng GV đã được quan tâm
nghiên cứu từ lâu và ở mọi cấp độ từ cấp Bộ đến cấp trường.
Trong các nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng GV nói chung, BDTX cho đội
ngũ GV nói riêng của các nhà khoa học có một số công trình như: cuốn “Đào
tạo và bồi dưỡng giáo viên” của Lê Trần Lâm [29], cuốn “Vấn đề giáo viên Những nghiên cứu lí luận và thực tiễn” của Trần Bá Hoành [25]. Hai cuốn sách
này dành một phần lớn dung lượng nói về công tác đào tạo BDGV ở Việt Nam
cũng như những kinh nghiệm về đào tạo, bồi dưỡng GV ở một số nước châu Á,
Đông Nam Á và ở Anh.
Trong cuốn "Quản lý giáo dục tiểu học theo định hướng công nghiệp
hóa -hiện đại hóa", các tác giả Hà Thế Truyền và Đặng Thị Thanh Huyền đã
phân tích một trong những năng lực lãnh đạo trường học của hiệu trưởng đáp
ứng yêu cầu đổi mới là: đẩy mạnh bồi dưỡng, phát triển chuyên môn cho đội
ngũ giáo viên. Hiệu trưởng có kế hoạch tổ chức bồi dưỡng, hỗ trợ chuyên môn
cho giáo viên; khuyến khích giáo viên tích cực học hỏi, thường xuyên dự giờ,
trao đổi chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, thiết lập quy trình, công cụ giám sát,
đánh giá khen thưởng hợp lý nhằm thúc đẩy giáo viên cải thiện, nâng cao
chuyên môn [38, tr.264].
Vấn đề bồi dưỡng giáo viên là hướng nghiên cứu của nhiều đề tài các
cấp, như "Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cải cách công tác đào tạo, bồi
dưỡng giáo viên phổ thông" của Nguyễn Thị Bình [18]; Nghiên cứu cơ sở lý

[34]; “Quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên trung học cơ sở theo CNN trên
địa bàn thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng” của Trương Thị Thảo (2012) [35];
“Biện pháp bồi
dưỡng chuyên môn cho giáo viên trung học cơ sở thành phố Sơn La tỉnh Sơn
7


La” của Lưu Thị Thơm (2010) [36]; “Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng
thường xuyên giáo viên THCS của Phòng GD&ĐT huyện Yên Khánh, tỉnh
Ninh Bình” của Vũ Hồng Quân (2014) [33]. Các luận văn này đã phân tích thực
trạng và đề xuất biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động
bồi dưỡng đội ngũ GV phù hợp với đặc trưng điều kiện kinh tế - xã hội từng
vùng, miền trên địa bàn từng tỉnh, thành phố và giai đoạn triển khai.
Trên các tạp chí chuyên ngành hay trong các Hội thảo, nhiều bài viết về
vấn đề bồi dưỡng GV theo chuẩn năng lực đáp ứng yêu cầu đổi mới hay nâng
cao chất lượng bồi dưỡng GV đã được công bố, như: "Một số giải pháp bồi
dưỡng GV đáp ứng yêu cầu đổi mới nền giáo dục" của Nguyễn Đức Vũ [40];
"Một số giải pháp nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng đội ngũ GV THPT
miền núi" của Nguyễn Tiến Phúc [32]; "Chất lượng bồi dưỡng GV THPT thực trạng và giải pháp" của Phạm Thị Kim Anh [15]; "Phát triển nghiệp vụ
cho GV Việt Nam dựa trên nhu cầu và chuẩn năng lực" của Nguyễn Thị Ngọc
Bích [17].
Trong bài viết "Vấn đề bồi dưỡng GV phổ thông hiện nay - Thực trạng và
giải pháp", tác giả Phạm Thị Kim Anh đã tập trung trình bày về thực trạng bồi
dưỡng GV phổ thông hiện nay từ nội dung đến cách thức tổ chức, hình thức,
phương pháp bồi dưỡng; nêu ra những kết quả đã đạt được cũng như chỉ rõ
những bất cập, hạn chế, yếu kém của công tác bồi dưỡng GV. Từ đó, bài viết
đưa ra những biện pháp để đổi mới, nâng cao chất lượng bồi dưỡng GV [15].
Ngoài các nghiên cứu về bồi dưỡng giáo viên nói chung, còn có các công
trình nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng một năng lực cụ thể nào đó cho giáo viên.
Luận án Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trường trung học

Tác giả Bùi Minh Hiền cho rằng: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có
hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra”
[24, tr.12].
Các khái niệm về quản lý vừa trình bày ở trên có một điểm đồng nhất là
đều đề cập đến tác động của chủ thể quản lý để đưa tổ chức đạt được các mục
tiêu với hiệu quả cao. Hiệu quả của công tác quản lý cao hay thấp hoàn toàn
phụ thuộc vào mối quan hệ qua lại nhiều chiều giữa các yếu tố chủ thể quản lý khách thể quản lý - mục đích hướng đến bằng các phương pháp quản lý khoa
học, công cụ quản lý phù hợp.
9


Như vậy, dù diễn đạt bằng cách nào thì Quản lý cũng bao gồm một số nội
dung cơ bản sau:
- Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có tổ chức, có lựa
chọn dựa trên thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường (bao gồm
môi trường tự nhiên và xã hội) nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được
ổn định và làm cho nó phát triển đạt mục đích định trước.
- Cũng như lao động, quản lý và nói đúng hơn hoạt động quản lý là một
trong những thuộc tính của xã hội loài người. Nhờ nó mà xã hội luôn vận hành
và phát triển đúng hướng, đúng qui luật. Trong hoạt động quản lý xã hội nói
chung, con người là chủ thể đóng vai trò trung tâm dù họ là người quản lý hay
người bị quản lý.
Nói cách khác, bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ
chức, điều khiển) có mục đích và hợp qui luật của chủ thể quản lý đến khách thể
quản lý trong một tổ chức (nhóm, cộng đồng, tập thể, xã hội) nhằm làm cho tổ
chức vận hành đạt được mục đích và hiệu quả mong muốn.
1.2.2. Bồi dưỡng, bồi dưỡng thường xuyên
a. Bồi dưỡng
Thuật ngữ “bồi dưỡng” là một từ ghép Hán - Việt.“Bồi” là vun vào, đắp
vào, thêm vào; “dưỡng” là nuôi, nuôi nấng, nuôi dưỡng. Bồi dưỡng là làm tăng

động, là quá trình cập nhật hóa kiến thức còn thiếu hoặc lạc hậu, bổ túc nghề
nghiệp, đào tạo thêm hoặc củng cố các kỹ năng nghề nghiệp theo các chuyên
đề.
Nếu so với quá trình đào tạo thì bồi dưỡng có những điểm tương đồng và
khác biệt. Điểm tương đồng là cả đào tạo và bồi dưỡng đều xác định mục tiêu,
nội dung, chương trình, phương pháp, hình thức, phạm vi thời gian và đánh giá,
chứng nhận kết quả. Điểm khác biệt là về đối tượng, bồi dưỡng chỉ hướng đến
những người đã qua đào tạo, đã có quá trình hành nghề.Về mục đích, qui mô tổ
chức, cấp độ hình thức tổ chức và kết quả bồi dưỡng chỉ là chứng chỉ.
Từ một số quan niệm và nhận thức ở trên, trong luận văn này bồi dưỡng
được hiểu như sau: Bồi dưỡng thực chất là một hoạt động dạy - học nhằm cập
nhật hoặc bổ sung kiến thức và kỹ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu cho những
11