I . ĐẶT VẤN ĐỀ
Mục tiêu của giáo dục Việt Nam là đào tạo con người Việt Nam phát triển
toàn diện về đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành
với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Giáo dục kĩ năng sống cho học
sinh là việc làm rất cần thiết, phù hợp với mục tiêu giáo dục, góp phần đào tạo
“con người mới” với đầy đủ các mặt “Đức- Trí - Thể - Mĩ”.
Kỹ năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng
phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống. Có thể nói, kỹ năng sống chính
là nhịp cầu nối giúp con người biến kiến thức thành thái độ và thói quen tích
cực, lành mạnh. Người có kỹ năng sống sẽ luôn vững vàng trước những khó
khăn, thử thách biết ứng xử, giải quyết vấn đề một cách hiệu quả. Ngược lại,
người thiếu kỹ năng sống thường bị vấp váp, dễ bị thất bại trong cuộc sống.
Chính vì vậy, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có ý nghĩa rất quan trọng. Hoạt
động giáo dục kĩ năng sống giúp các em xác định rõ giá trị của bản thân và tập
thể, sống tự tin, có trách nhiệm với chính mình và xã hội. Khi được trang bị
những kỹ năng cần thiết, các em sẽ tự chủ, tự tin, mạnh dạn để giải quyết tốt
nhiệm vụ học tập và rèn luyện, biết cách ứng xử với các tình huống trong cuộc
sống hàng ngày, giúp các em sống an toàn, mạnh khỏe và phát triển toàn diện về
nhân cách.
Kỹ năng sống của học sinh chỉ có thể được hình thành thông qua hoạt
động học tập và giảng dạy cũng như các hoạt động giáo dục khác trong nhà
trường. Qua nghiên cứu tôi thấy, Hoạt động ngoài giờ lên lớp có ý nghĩa rất quan
trọng trong việc rèn kỹ năng sống cho học sinh. Bởi nhiệm vụ trọng tâm cơ bản
của Hoạt động ngoài giờ lên lớp là củng cố, tăng cường nhận thức, bồi dưỡng
thái độ tình cảm và hình thành hệ thống kỹ năng hành vi. Hoạt động ngoài giờ
lên lớp là những hoạt động gần gũi, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi, lôi cuốn
các em học sinh tham gia. Học sinh dễ tiếp thu, được trải nghiệm trực tiếp các
hoạt động, từ đó hình thành kỹ năng một cách nhanh chóng.
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua Hoạt động ngoài giờ lên lớp là
một việc làm vô cùng cần thiết giúp các em say mê, hứng thú trong học tập, các em
1

1. Thực trạng vấn đề:
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Vì lợi ích mười năm trồng
cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”. Trồng người ở đây chính là phải tập
trung giáo dục kỹ năng sống, trước khi giáo dục kiến thức cho học sinh. Bác
cũng từng nói: “Người có tài mà không có đức là người vô dụng, người có đức
mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.” Hay trong bất kỳ ngôi trường
nào chúng ta cũng nhìn thấy khẩu hiệu: “Tiên học lễ, hậu học văn”. Điều
này cho thấy giá trị đạo đức, kỹ năng sống của con người mới chính là yếu tố
hàng đầu làm nên sự thành công trong mọi lĩnh vực. Chính vì thế, trong những
năm qua trường Trung học cơ sở Phượng Lâu thường xuyên nghiên cứu, cải tiến
nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh,
không ngừng đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với nội dung chương trình.
Đặc biệt chú trọng đến việc“ Giáo dục kỹ năng sống” cho học sinh. Nhà trường
coi đây là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc thực hiện mục
tiêu giáo dục. Cho nên, ngay sau khi Bộ giáo dục đào tạo đưa nội dung giáo dục
kỹ năng sống lồng ghép vào các môn học và Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp. Nhà trường đã tiến hành triển khai đồng bộ đến toàn thể cán bộ giáo viên về
việc tăng cường rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh. Đẩy mạnh thực hiện
phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Mỗi
giáo viên trong nhà trường không chỉ nâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp
vụ, mà còn thường xuyên quan tâm đến đời sống tinh thần, đến tâm tư tình cảm
của học sinh.
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường đã được quan tâm và
chú ý đến. Tuy nhiên, qua thực tế giảng dạy tôi thấy tình trạng dạy và học kỹ năng
sống hiện nay còn nhiều hạn chế, bởi sách giáo khoa riêng về kỹ năng sống và
khung chương trình dạy học chưa có. Ngoài ra, năng lực của giáo viên còn hạn
chế do chưa được đào tạo bài bản nội dung cũng như phương pháp giảng dạy.
Chủ yếu tiếp cận và dạy học bằng kinh nghiệm, cho nên nhiều giáo viên còn lúng
túng trong việc tổ chức thực hiện các chương trình hoạt động. Bên cạnh đó, các
3

4


2. Các biện pháp để giải quyết vấn đề:
Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý - xã hội cơ bản giúp cho cá nhân
tồn tại và vững vàng trước những thay đổi của cuộc sống… Hiểu một cách đơn
giản: Kỹ năng sống là kỹ năng học tập, kỹ năng thích ứng, kỹ năng làm việc,
giúp các em tạo dựng khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp mọi
người trong xã hội, khả năng ứng phó, bảo vệ mình và những người xung quanh
trước mọi tình huống của cuộc sống… Trên thực tế, có nhiều phương pháp,
nhiều cách thức để thực hiện giáo dục kĩ năng sống cho học sinh. Một trong
những phương pháp hiệu quả và thân thiện nhất đó là giáo dục kĩ năng sống
thông qua Hoạt động ngoài giờ lên lớp. Hoạt động ngoài giờ lên lớp hình thành
cho học sinh sự phát triển đúng đắn và lâu dài về tình cảm, trí tuệ, thể chất và
các kỹ năng cơ bản để học tiếp Trung học phổ thông hoặc đi vào cuộc sống lao
động. Trong những năm học qua, tôi đã tổ chức nhiều hoạt động ngoài giờ lên
lớp phong phú, đa dạng nhằm giáo dục và hình thành kĩ năng sống cho học sinh:
2.1. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua buổi sinh hoạt dưới
cờ đầu tuần.
Thực hiện Đề án 1501 của Thủ tướng Chính phủ về “Tăng cường giáo
dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên, thiếu niên và nhi
đồng giai đoạn 2015-2020”, trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của ngành và Uỷ ban
Nhân dân tỉnh Phú Thọ, các cơ sở giáo dục trong toàn ngành đã lồng ghép, tích
hợp các hoạt động giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho học sinh
trong các môn học, giờ sinh hoạt, trong đó có đổi mới tiết chào cờ.… Qua đó,
góp phần bồi dưỡng kiến thức, phẩm chất đạo đức, kỹ năng ứng xử, giao tiếp
cho học sinh ngày càng tốt hơn.
Mỗi sáng thứ 2 đầu tuần, trường Trung học cơ sở Phượng Lâu lại tổ chức
sinh hoạt dưới cờ cho học sinh. Khi hồi trống tập trung rộn rã vang lên, học sinh
từ các lớp náo nức cùng nhau ra xếp hàng chào cờ. Chỉ sau vài phút, mỗi lớp đã

Đặc biệt mỗi tháng, cán bộ phụ trách thư viện sẽ giới thiệu ít nhất hai
quyển sách mới cho học sinh. Từ việc đọc những cuốn sách do nhà trường giới
thiệu, sẽ kích thích các em hứng thú tìm và đọc những quyển sách hay, nhằm
phát triển văn hóa đọc cho học sinh. Tiết chào cờ đầu tuần đã thực sự là tiết giáo
dục ngoài giờ lên lớp bổ ích nên đã thu hút được sự tập trung cao độ của học
sinh. Trong tiết chào cờ không còn việc học sinh ồn ào, nói chuyện hay nghịch
phá. Đây chính là sự thành công của việc đổi mới nội dung sinh hoạt đầu tuần
của trường tôi trong những năm học qua.
Những thay đổi trong tiết chào cờ không chỉ tạo không khí sôi nổi, hứng
khởi cho học sinh, mà còn làm mới một giờ học. Chính nhờ những thay đổi đó,
đã khiến cho giờ chào cờ có ý nghĩa khởi đầu sôi nổi, hào hứng cho một tuần
học mới. Quan trọng hơn là tạo thói quen và hình thành những phẩm chất tư
tưởng, đạo đức tốt đẹp cho học sinh, để cùng với hành trang kiến thức giúp các
em vững bước vào tường lai.
2.2. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động xã
hội, đền ơn đáp nghĩa.
Đây là một hoạt động tuy khó nhưng nó mang một ý nghĩa vô cùng to lớn.
Thông qua hoạt động xã hội, đền ơn đáp nghĩa giáo dục cho các em tình yêu quê
hương đất nước, niềm tự hào dân tộc và giáo dục các em có tinh thần trách
nhiệm, có nghĩa vụ đối với cộng đồng. Các em sẽ được bồi dưỡng thêm về nhân
cách, đặc biệt là tình người. Trong những năm qua, hoạt động này được trường
Trung học cơ sở phượng Lâu tổ chức rất tốt và được triển khai thường xuyên
nhằm phát triển tối đa nhân cách của học sinh.
Vào dịp kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12 hay
ngày thương binh liệt sĩ 27/7… để ghi nhớ công ơn của các anh hùng liệt
sĩ, những thế hệ cha anh đi trước, tôi đã tuyên truyền cho các em học
sinh ý nghĩa nhân văn cao quý của những ngày lễ lớn này. Sau khi tuyên
truyền, tôi tổ chức cho đội viên tới thăm gia đình thương binh liệt sĩ, gia
đình có công với cách mạng trên địa bàn xã Phượng Lâu. Cách tổ chức
này vừa phối hợp giáo dục truyền thống vừa rèn cho học sinh kỹ năng tự

lớn nằm trong chuỗi các hoạt động Tiếp sức đến trường được học sinh trong toàn
Liên đội hưởng ứng tham gia. Các em quyên góp giấy vụn, vỏ lon bia, lon nước
ngọt… Hành động nhỏ của các em đã mang lại rất nhiều món quà ý nghĩa cho
các bạn học sinh nghèo tại Liên đội và các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn
trong tỉnh Phú Thọ. Phong trào này giáo dục các em ý thức tiết kiệm và tinh thần
tương thân tương ái.

Học sinh tích cực thực hiện phong trào Kế hoạch nhỏ

Trao học bổng Tiếp sức đến trường cho học sinh ghèo
10


( Nguyễn Văn Hòa- Lớp 7A)
2.3. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua tổ chức các hoạt
động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí…và hoạt động
trải nghiệm.
Hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí là hoạt
động không thể thiếu đối với học sinh Trung học cơ sở. Hoạt động này có ý
nghĩa giáo dục to lớn, góp phần hình thành cho các em kỹ năng mạnh dạn, tự
tin, tính tổ chức, kỷ luật, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái… đồng thời giúp các
em thỏa mãn về tinh thần sau những giờ học căng thẳng. Liên Đội Trung học cơ
sở Phượng Lâu đã tổ chức cho các em tham gia một số hoạt động như:
Tổ chức thi Múa hát tập thể, Trang trí lớp học chào mừng ngày Nhà giáo
Việt Nam 20-11, tổ chức thi Trò chơi dân gian, thi Đá bóng nhân dịp ngày
thành lập Đoàn 26/3 hay thi Trang trí mâm cỗ nhân dịp Tết trung thu …

11



khoái sau những giờ học căng thẳng trên lớp.
3.4. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua tổ chức hoạt động
lao động công ích.
Đây là một loại hình đặc trưng của Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Thông qua lao động công ích sẽ giúp các em gắn bó với đời sống xã hội, với
công cuộc xây dựng đất nước. Ngoài ra lao động công ích còn góp phần làm cho
các em hiểu thêm về giá trị lao động, các em thấy được lao động là vinh quang.
Lao động công ích giúp các em vận dụng các kiến thức đã học vào đời sống như:
Vệ sinh lớp học, vệ sinh sân trường, làm đẹp cảnh quan cho môi trường sư
phạm, cho công trình măng non. Đây là hoạt động thật sự cần thiết giúp các em
thích nghi với cuộc sống xung quanh. Khi gặp tình huống khó khăn các em vẫn
có thể tồn tại được, chính là nhờ các em biết lao động.

Mô hình Vườn rau xanh
Tặng rau sạch cho học sinh bán trú trường Tiểu học Phượng Lâu
Ngay từ đầu năm học, tôi đã xây dựng kế hoạch lao động. Phân công khu vực
vệ sinh của từng lớp, giáo viên chủ nhiệm chịu trách nhiệm trước nhà trường về
nhiệm vụ được giao. Mỗi Chi đội phụ trách một bồn hoa - đây là một phần trong
kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho học sinh gắn với phong trào“Trường học
thân thiện - Học sinh tích cưc”. Hoạt động này giúp các em biết chăm sóc cây ra
sao, mỗi bồn hoa xanh tốt phải trải qua quá trình vất vả, chăm bón như thế nào.
14


Qua đó, các em hiểu thêm về công việc của người lao động, biết trân trọng sức
lao động và thành quả lao động.

Mô hình Vườn hoa của em
Phát động phong trào “Sân trường xanh-sạch-đẹp” mỗi ngày đến trường
là một ngày vui. Sân trường là nơi vui chơi, học tập và rèn luyện của học sinh.

dục học sinh lòng tự hào về di sản trên chính quê hương mình, qua đó rèn luyện
cho học sinh những kĩ năng cần thiết trong việc duy trì và phát triển vẻ đẹp văn
hóa độc đáo của dân tộc.

Ngoại khóa: Trường học gắn với di sản hát Xoan năm học 2017-2018
Đặc biệt năm học 2018 - 2019, Trường Trung học cơ sở Phượng Lâu đã tổ
chức hoạt động ngoại khóa: Trường học gắn với di sản hát Xoan tại đình An
Thái. Đình An Thái được các bậc tiền nhân tạo dựng tại làng An Thái một ngôi
làng cổ nằm trên địa bàn Kinh đô Văn Lang - trung tâm nước Văn Lang thời kỳ

16


các Vua Hùng dựng nước. Đình An Thái là một trong 3 đình thuộc 4 phường
Xoan gốc, nơi có tục lệ hát Xoan thờ Thành Hoàng làng.

Ngoại khóa: Trường học gắn với di sản hát Xoan năm học 2018-2019
Hoạt động ngoại khóa tại thực địa đã mang đến cho học sinh sự hào hứng,
phấn khởi, giáo dục học sinh thêm nhiều kiến thức bổ ích về văn hóa cội nguồn.
Qua đó, làm giàu thêm vốn kĩ năng sống, tạo những bước đệm cần thiết, đặt nền
móng vững trắc cho các em trên con đường hoàn thiện vẻ đẹp “chân, thiện, mỹ”
3. Hiệu quả của Sáng kiến kinh nghiệm:
Trong năm học vừa qua với việc nắm vững và rèn luyện kĩ năng sống một
cách thường xuyên học sinh trường Trung học cơ sở Phượng Lâu đã có sự tiến
bộ vượt bậc về đạo đức. Các em đã có ý thức rèn luyện một cách rõ rệt. Hiện
tượng học sinh nói tục, chửi bậy đã giảm hẳn, không có hiện tượng học sinh vô
lễ với thầy cô giáo. Học sinh đi học đúng giờ, yêu trường mến lớp, tham gia sôi
nổi các hoạt động của Liên đội. Ý thức bảo vệ của công, bảo vệ môi trường đã
tăng lên, 100% học sinh kí cam kết thực hiện An toàn giao thông và nói không
với tệ nạn xã hội. Bên cạnh đó, phụ huynh học sinh có sự đầu tư hơn trong việc


SL
50

%
25,3

Năm học 2018-2019 ( Khi áp dụng đề tài được gần 2 năm)
Học sinh có kĩ năng

Học sinh có hình

Học sinh kĩ năng

tốt

thành kĩ năng
SL
%
60
29,1

chưa tốt

Sĩ số
206

SL
110



Trung bình
%
42

SL
17

%
8,5

Yếu
SL
01

%
0,5

Năm học 2017-2018: ( Khi áp dụng đề tài được 1 năm)
Tốt
Sĩ số
211

SL
142

Khá
%
67,3



Năm học

Số học sinh tham

Số học sinh thực hiện

Tổng số học sinh

gia các hoạt động

tốt các hoạt động

tham gia khảo sát

ngoài giờ lên lớp

ngoài giờ lên lớp

2016 - 2017

SL
198

%
100

SL
170



100

198

96,1

Cùng với sự gia tăng về số lượng thì chất lượng của Hoạt động ngoài giờ
lên lớp cũng có sự chuyển biến tích cực: Nền nếp sinh hoạt giữa giờ được duy trì
tốt và hoạt động có hiệu quả, phong trào văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao
được phát triển và đạt được nhiều thành tích đáng kể… Như vậy, Hoạt động
ngoài giờ lên lớp góp phần giáo dục kĩ năng sống cho học sinh và ngược lại việc
giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đã thúc đẩy và làm mới các Hoạt động ngoài
giờ lên lớp. Hai hoạt động này có mối quan hệ biện chứng, hỗ trợ, thúc đẩy nhau
cùng phát triển từ đó nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường.

III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:
19


1. Kết luận:
Giáo dục kỹ năng sống là yếu tố quan trọng góp phần đổi mới toàn diện
nền giáo dục đào tạo gắn với 4 mục tiêu quan trọng của giáo dục: Học để
biết, học để làm, học để chung sống, học để khẳng định mình.
Trong quá trình thực hiện, tôi thấy sáng kiến kinh nghiệm này có những
ưu điểm sau: Không tốn kém về kinh phí, dễ dàng thực hiện, có thể ứng dụng
được rộng rãi đối với tất cả các Liên đội trong thành phố.
Những bài học kinh nghiệm của bản thân: Xác định rõ tầm quan trọng của
việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh. Bản thân cần linh hoạt, tự tin hơn khi tổ
chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp.

Tên tác phẩm

Rèn kĩ năng sống

Nhà xuất

Năm xuất

bản

bản

Đại học sư

2014

phạm
Giáo dục kĩ năng sống
2

Nhiều tác giả

trong hoạt động ngoài

Giáo dục

2010

giờ lên lớp


.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................

MỤC LỤC
22


NỘI DUNG

I
II
1
2
2.1

TRANG
ĐẶT VẤN ĐỀ
1
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
3
Thực trạng của vấn đề
3
Các biện pháp để giải quyết vấn đề


15

3
III
1
2

ngoại khóa: Trường học gắn với di sản văn hóa hát Xoan.
Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
Kết luận
Những ý kiến đề xuất

17
20
20
20

23