TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
-----------------------------

HOÀNG ANH DŨNG

GIÁM SÁT THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA
VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
HUYỆN TRÀNG ĐỊNH, TỈNH LẠNG SƠN

HÀ NỘI, NĂM 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi
cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi
phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Tác giả

Hoàng Anh Dũng


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình chuẩn bị và hoàn thành cuốn Luận văn, tác giả xin trân trọng
và tỏ lòng biết ơn đối với được sự quan tâm hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của cô giáo
hướng dẫn PGS.TS Trần Thị Vân Hoa, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế
quốc dân Hà Nội. Tác giả cũng nhận được sự góp ý hiệu quả về chuyên môn của
các Thầy, Cô giáo trong Hội đồng bảo vệ đề cương và Hội đồng Bảo vệ luận văn
thạc sĩ, sự giúp đỡ và tạo điều kiện của các thầy cô giáo Khoa Khoa học Quản lý,
Viện Đào tạo sau đại học Trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội, các đồng chí
lãnh đạo và đồng nghiệp tại cơ quan HĐND huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn, mà

1.4.1. Kinh nghiệm của Hội đồng nhân dân huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La........24
1.4.2. Kinh nghiệm của Hội đồng nhân dân huyện Ea Kar tỉnh Đăk Lak.........26
1.4.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Hội đồng nhân dân huyện Tràng Định...28
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG GIÁM SÁT THỰC HIỆN
CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN
MỚI CỦA HĐND HUYỆN TRÀNG ĐỊNH........................................................30
2.1. Giới thiệu về huyện Tràng Định và Chương trình mục tiêu
quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn...........................................30
2.1.1. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội huyện Tràng Định giai đoạn 2015- 2017.....30
2.1.2. Kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới
trên địa bàn huyện Tràng Định tính đến năm 2017...........................................31
2.2. BỘ MÁY TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
HUYỆN TRÀNG ĐỊNH........................................................................................39


2.2.1. Bộ máy Hội đồng nhân dân huyện Tràng Định..............................................39
2.2.2. Hoạt động của Hội đồng nhân dân huyện Tràng Định.............................42
2.3. Thực trạng giám sát thực hiện Chương trình mục tiêu
quốc gia về xây dựng nông thôn mới của Hội đồng nhân dân huyện Tràng
Định........................................................................................................................ 46
2.3.1. Thực trạng công tác lập kế hoạch giám sát thực hiện Chương trình mục tiêu
quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2015 – 2017............................46
2.3.2. Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch giám sát Chương trình mục tiêu
quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2015 – 2017............................49
2.3.3. Thực trạng kết luận và kiến nghị giám sát thực hiện Chương trình mục tiêu
quốc gia xây dựng nông thôn mới của Hội đồng nhân dân huyện.....................55
2.4. Đánh giá chung hoạt động giám sát thực hiện Chương trình xây dựng
nông thôn mới của Hội đồng nhân dân huyện Tràng Định................................59
2.4.1. Thành công..............................................................................................59
2.4.2. Hạn chế...................................................................................................60


: An ninh

HĐND

: Hội đồng nhân dân

KT- XH

: Kinh tế - xã hội

MTQG

: Mục tiêu quốc gia

MTTQ

: Mặt trận tổ quốc

QP

: Quốc phòng

QPAN

: Quốc phòng an ninh

UBND

: Ủy ban nhân dân

Bảng 2.6.

Tổng hợp các cuộc giám sát thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia
về XDNTM của HĐND huyện đã tiến hành giai đoạn 2015- 2017....52

Bảng 2.7:

Tổng hợp kiến nghị giám sát của HĐND huyện giai đoạn 2015- 2017...58

HÌNH
Hình 2.1:

Cơ cấu tổ chức HĐND huyện............................................................39

Hình 2.2:

Bộ máy giám sát của HĐND huyện Tràng Định................................50

HỘP
Hộp 2.1.

Phỏng vấn về bộ máy và hoạt động của HĐND huyện......................46

Hộp 2.2

Phỏng vấn về thực trạng công tác lập kế hoạch giám sát thực hiện
Chương trình MTQG về XDNTM của HĐND huyện........................49

Hộp 2.3:



PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một chương
trình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng
do Chính phủ xây dựng và triển khai trên phạm vi nông thôn toàn quốc theo tinh
thần của Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng
X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Ngày 4 tháng 6 năm 2010, Thủ tướng
Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới
giai đoạn 2010 - 2020 với mục tiêu đến năm 2020 có 50% số xã đạt tiêu chuẩn nông
thôn mới theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.
Huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn bắt đầu triển khai thực hiện Chương trình
mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới từ tháng 3 năm 2011và phấn đấu đến
năm 2020, toàn huyện có từ 11 đến 12 xã đạt tiêu chuẩn Nông thôn mới (theo Bộ
tiêu chí quốc gia về nông thôn mới). Đồng thời đề ra lộ trình cụ thể cho việc thực
hiện từ năm 2011 đến năm 2020. Đến nay, qua hơn 7 năm trển khai thực hiện
Chương trình này, huyện Tràng Định mới có được 3/22 xã đạt chuẩn nông thôn mới.
Qua quá trình triển khai thực hiện tại các địa phương, nhận thấy đây là một chương
trình lớn, mang tính tổng thể, đòi hỏi phải có sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền
các cấp, sự vào cuộc tích cực của nhân dân, vì vậy, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ
huyện lần thứ XX, nhiệm kỳ 2015 - 2020 đã điều chỉnh mục tiêu này, phấn đấu đến
năm 2020 đưa 6 xã về đích nông thôn mới. Đến nay, qua hơn 7 năm trển khai thực
hiện Chương trình này, huyện Tràng Định mới có được 3/22 xã đạt chuẩn nông thôn
mới. Như vây, từ nay đến năm 2020 huyện phải phấn đấu thêm 03 xã đạt tiêu chuẩn
nông thôn mới. Để phấn đấu đạt và vượt mục tiêu đề ra, ngoài việc tăng cường sự
lãnh đạo của cấp ủy, sự chỉ đạo quyết liệt của UBND huyện, cần có sự giám sát
thường xuyên, kịp thời của HĐND huyện đối với việc thực hiện Chương trình mục
tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện. Thực tế hiện nay hoạt
động giám sát nói chung của HĐND huyện Tràng Định và giám sát thực hiện
Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới nói riêng còn khá nhiều hạn chế,

- Đối tượng nghiên cứu: Giám sát thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia
về xây dựng nông thôn mới của HĐND huyện Tràng Định.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về nội dung: Tập trung vào giám sát của HĐND huyện đối với thực hiện
Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của HĐND huyện, bao
gồm các nội dung: Bộ máy giám sát; Lập kế hoạch giám sát; Tổ chức triển khai kế
hoạch; Kết quả và kết luận giám sát.
+ Về không gian: Trên địa bàn huyện Tràng Định.
+ Về thời gian: Dữ liệu thu thập giai đoạn từ 2015- 2017 và đề xuất giải
pháp cho đến hết 2020.


iii
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Khung nghiên cứu

Các nhân tố ảnh
hưởng đến giám
sát của HĐND cấp
huyện
- Các nhân tố chủ
quan (thuộc HĐND
huyện và đại biểu
HĐND huyện).
- Các nhân tố khách
quan (đối tượng
giám sát; môi trường
bên ngoài HĐND)

Mục tiêu giám sát của

độ các tiêu chí của Chương
trình XDNTM mà HĐND
huyện đã đề ra.
-Củng cố niềm tin của nhân
dân với nhà nước và chế độ

5.2. Quy trình nghiên cứu
Bước 1: Thu thập tài liệu và nghiên cứu lý thuyết.
Bước 2: Thu thập thông tin, dữ liệu thứ cấp từ các nguồn, xử lý dữ liệu bằng
phương pháp tổng hợp, quy nạp, phân tích, so sánh.
Bước 3: Tiến hành phỏng vấn để có được dữ liệu sơ cấp.
Bước 4: Phân tích các ưu điểm và hạn chế về.
Bước 5: Đề xuất các giải pháp hoàn thiện giám sát thực hiện Chương trình
mục tiêu quốc gia về XD NTM của HĐND huyện Tràng Định.
5.3. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu
Thu thập sữ liệu thứ cấp và sơ cấp
6. Kết cấu của luận văn
Luận văn được kết cấu thành 3 chương


iv

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT
CỦA HĐND CẤP HUYỆN
1.1. Hội đồng nhân dân cấp huyện
1.1.1. Vị trí, vai trò của Hội đồng nhân dân cấp huyện
* Vị trí của HĐND huyện
* Vai trò của HĐND huyện
1.1.2. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND cấp huyện
1.1.2.1 Chức năng của HĐND huyện

1.3.2. Nguyên tắc và hình thức giám sát của HĐND
1.3.2.1 Nguyên tắc giám sát
* Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật
* Bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, hiệu lực và hiệu quả
- Nguyên tắc công khai, minh bạch
- Nguyên tắc hiệu lực và hiệu quả
* Không làm cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân
chịu sự giám sát.
1.3.2.2 Hình thức giám sát: Giám sát của HĐND, thường trực HĐND, giám
sát của tổ đại biểu và giám sát của đại biểu
1.3.3. Nội dung hoạt động giám sát của HĐND huyện: Lập kế hoạch giám
sát, tổ chức thực hiện giám sát và ban hành kết luận về kết quả giám sát và đề xuất
kiến nghị
1.3.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động giám sát của HĐND: Yếu tố
thuộc về HĐND, yếu tố thuộc về đối tượng chịu sự giám sát; các yếu tố khách quan
1.4. Kinh nghiệm giám sát của HĐND một số huyện và bài học rút ra
cho HĐND huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn
Kinh nghiệm của HĐND huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La; huyện Ea Kar tỉnh
Đăk Lak và Bài học kinh nghiệm rút ra cho HĐND huyện Tràng Định


vi

CHƯƠNG 2
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG GIÁM SÁT THỰC HIỆN
CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG
THÔN MỚI CỦA HĐND HUYỆN TRÀNG ĐỊNH
2.1. Giới thiệu về huyện Tràng Định và Chương trình mục tiêu quốc gia
về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn
2.1.1. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội huyện Tràng Định giai đoạn

giám
sát

2015

Chủ thể
giám sát

Thường
trực
HĐND
huyện

2016

Thường
trực
HĐND
huyện

2017

Thường
trực
HĐND
huyện

Đối tượng giám
sát
1. UBND xã Chí

01/2011 đến 30/8/2015.
Giám sát kết quả và
tiến độ thực hiện
Chương trình MTQG
về XDNTM giai đoạn
2011-2020.

Giám sát tiến độ thực
hiện Chương trình
MTQG về XDNTM
giai đoạn 2011-2020.

Hình
thức
giám sát
- Lồng
ghép,
trực tiếp

- Chuyên
đề

Kế hoạch giám sát
- Quyết định số
25/QĐ-TTHĐND
ngày 19/5/2015 và
Kế hoạch số 26/KHĐGS ngày 21/5/2015
- Quyết định số
66/QĐ-TTHĐND
ngày 17/8/2015 và

TRÀNG
ĐỊNH

THƯỜNG
TRỰC
HĐND
HUYỆN

CÁC
BAN
CỦA
HĐND

CÁC TỔ
ĐẠI
BIỂU
HĐND

ĐẠI
BIỂU
HĐND
HUYỆN

ỦY BAN NHÂN
DÂN HUYỆN
TRÀNG ĐỊNH

CÁC PHÒNG,
BAN CHUYÊN
MÔN TRỰC

đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình này trên địa bàn huyện.
Bảng Tổng hợp các cuộc giám sát thực hiện Chương trình mục tiêu
quốc gia về XDNTM của HĐND huyện đã tiến hành giai đoạn 2015- 2017
Hình
thức GS
Giám
sát
chuyên
đề

Giám
sát đột
xuất
theo
kiên
nghị cử
tri

Nội dung giám sát

Số cuộc GS theo
chủ thể GS

Số cuộc GS theo
năm

2 Giao thông
- Thường trực
-Năm 2015: 5
3 Thủy lợi

thôn Khuổi Sluồn, xã Vĩnh Tiến
-Về giải quyết phương án đường đi từ
thôn Phiêng Chuông sang thôn Bản Tét xã
Hùng Việt
Nguồn: Văn phòng HĐND và UBND huyện Tràng Định


x
Bảng Tổng hợp kiến nghị giám sát của HĐND huyện giai đoạn 2015- 2017
Số kiến nghị đề xuất
Năm

2015

Số kiến
nghị
8

2016

9

2017

5

Tổng

Thuộc lĩnh vực
Đường nông thôn; Thủy lợi; Vay vốn;

22
15
68,18
Nguồn: Tổng hợp từ tài liệu Ban Pháp chế và Ban Kinh tế- Xã hội của HĐND
2.4.2. Hạn chế
- Hạn chế về bộ máy và đại biểu HĐND huyện: chức năng, nhiệm vụ của
các Ban, tổ và đại biểu HĐND thực hiện hoạt động giám sát còn có sự trùng lắp,
chưa phối hợp chặt chẽ. Đại biểu chủ yếu kiêm nhiệm, chất lượng đại biểu chưa
đồng đều, ít được tập huấn về chuyên môn. Hạn chế về lập kế hoạch giám sát. Hạn
chế trong tổ chức thực hiện giám sát Chương trình mục tiêu quốc gia về XDNTM.
Hạn chế về các kết luận và kiến nghị
2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế: Có nguyên nhân chủ quan và
nguyên nhân khách quan


xi

CHƯƠNG 3
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN GIÁM SÁT
THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ
XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA HĐND HUYỆN TRÀNG ĐỊNH
3.1. Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện giám sát thực hiện Chương
trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của HĐND huyện Tràng
Định đến 2020
3.1.1. Mục tiêu thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa
bàn huyện Tràng Định đến năm 2020
3.1.1.1 Mục tiêu chung
Xây dựng nông thôn mới có kinh tế xã hội phát triển, kết cấu hạ tầng kinh tế
- xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp
lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông

Thứ tư, nâng cao hiệu quả phối hợp và hợp tác, phát huy vai trò chỉ đạo, điều
hành của UBND huyện, vai trò tham mưu, hướng dẫn của Văn phòng NTM
Thứ năm, Lựa chọn hình thức và phương pháp giám sát thực hiện Chương
trình NTM một cách phù hợp, hiệu quả, bảo đảm chất lượng
3.2.3 Nâng cao chất lượng của các kết luận giám sát và kiến nghị sau
giám sát
3.2.4. Giải pháp khác
Hoàn thiện bộ máy theo hướng chuyên môn, xác định rõ chức năng nhiệm vụ
của từng Ban cũng như từng đại biểu HĐND trong đoàn giám sát.
Nâng cao năng lực hoạt động của bộ máy giúp việc cho Hội đồng nhân dân
Nâng cao năng lực giám sát của các Ban thuộc HĐND và đại biểu Hội
đồng nhân dân huyện
3.3. Một số kiến nghị
3.3.1. Kiến nghị với Quốc hội
* Kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức chính quyền địa
phương năm 2015
* Kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hoạt động giám sát của
Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015
3.3.2. Kiến nghị đối với HĐND và UBND tỉnh Lạng Sơn
3.3.3. Kiến nghị đối với UBND huyện


xiii

KẾT LUẬN
Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một chủ
trương lớn của Đảng và Nhà nước ta, đã và đang được các cấp, các ngành, các địa
phương chỉ đạo quyết liệt, bước đầu đạt được sự chuyển biến tích cực, vấn đề nông
nghiệp, nông dân và nông thôn đang thay đổi từng ngày.
Tác giả nhận thấy rằng, Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông

MÃ SỐ: 8340410

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS TRẦN THỊ VÂN HOA

HÀ NỘI, NĂM 2018


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một chương
trình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng
do Chính phủ xây dựng và triển khai trên phạm vi nông thôn toàn quốc theo tinh
thần của Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng
X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Ngày 4 tháng 6 năm 2010, Thủ tướng
Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới
giai đoạn 2010 - 2020 với mục tiêu đến năm 2020 có 50% số xã đạt tiêu chuẩn nông
thôn mới theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.
Huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn bắt đầu triển khai thực hiện Chương trình
mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới từ tháng 3 năm 2011, với mục tiêu
chung là: Phấn đấu đến năm 2020, toàn huyện có từ 11 đến 12 xã đạt tiêu chuẩn
Nông thôn mới (theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới). Đồng thời đề ra lộ
trình cụ thể cho việc thực hiện từ năm 2011 đến năm 2020. Qua quá trình triển khai
thực hiện tại các địa phương, nhận thấy đây là một chương trình lớn, mang tính tổng
thể, đòi hỏi phải có sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền các cấp, sự vào cuộc tích
cực của nhân dân, vì vậy, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XX, nhiệm kỳ
2015 - 2020 đã điều chỉnh mục tiêu này, phấn đấu đến năm 2020 đưa 6 xã về đích

về đất đai.
Nguyễn Thái Nam (2015) “Hoàn thiện giám sát của Hội đồng nhân dân cấp
huyện Ea Kar, tỉnh Đăk Lak”, Luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế và Chính sách tại
trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Luận văn đã xây dựng được khung nghiên cứu
về giám sát của HĐND huyện; Đánh giá được thực trạng giám sát của HĐND
huyện Ea Kar, chỉ ra ưu điểm, khuyết điểm và những nguyên nhân chủ yếu gây ra
những khuyết điểm; Đề xuất được những giải pháp hoàn thiên giám sát của HĐND
huyện Ea Kar.
Nguyễn Cao Cường (2017) “Hoàn thiện hoạt động giám sát của HĐND
huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La”, Luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế và Chính sách tại
trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Trong đó đã xác định khung nghiên cứu về hoạt
động giám sát của HĐND; phân tích thực trạng hoạt động giám sát của HĐND
huyện Bắc Yên giai đoạn 2015 – 2017; xác định điểm mạnh, điểm yếu trong hoạt
đông giám sát và nguyên nhân của các điểm yếu; đề xuất một số giải pháp hoàn
thiện hoạt động giám sát của HĐND huyện Bắc Yên đến năm 2025.