Nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình mục
tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh
Phú Thọ giai đoạn 2010-2020 Đỗ Xuân Nhuần Trường Đại học Kinh tế
Luận văn Thạc sĩ ngành: Quản lý kinh tế; Mã số: 60 34 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Xuân Thiên
Năm bảo vệ: 2014 Keywords. Quản lý kinh tế; Xây dựng nông thôn mới; Quản lý nhà nước; Phú Thọ

Content
1. Tính cấp thiết của đề tài.
Việt Nam là một nước nông nghiệp với trên 70% dân số là nông dân, Việt Nam luôn coi
trọng những vấn đề liên quan đến nông dân, nông nghiệp và nông thôn. Sản xuất nông nghiệp
luôn gắn liền với quá trình phát triển của dân tộc và ngày càng khẳng định được vị thế của mình
trong sự phát triển của đất nước. Đến nay, tuy quá trình đô thị hóa đã diễn ra mạnh mẽ nhưng
vẫn còn hơn 60% số lao động làm việc ở vùng nông thôn. Thu nhập hộ nông dân hiện chỉ bằng
1/3 so với dân cư khu vực thành thị trong khi đó nông nghiệp nông thôn đóng góp lớn cho nền
kinh tế quốc dân với 20% GDP, trên 25% giá trị kim ngạch xuất khẩu.
Nhờ có những thành tựu, kết quả đó, nông nghiệp nông thôn không chỉ đã góp phần quan
trọng vào việc ổn định chính trị - xã hội nông thôn và nâng cao đời sống nông dân trên phạm vi
cả nước, mà còn tạo ra nhiều hơn nữa những tiền đề vật chất cần thiết, góp phần tích cực vào sự
đẩy nhanh tăng trưởng kinh tế và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong những
năm qua.
Thực tiễn xây dựng, bảo vệ Tổ quốc cũng như quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

kinh tế xã hội của tỉnh đến năm 2020 sẽ cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp do vậy đòi hỏi toàn
tỉnh nói chung và khu vực nông thôn nói riêng phải có bước phát triển vượt bậc về mọi mặt kinh
tế - xã hội, đặc biệt cần giải quyết và tháo gỡ các vấn đề cơ bản về nông nghiệp – nông thôn và
nông dân, hướng đến một sự phát triển bền vững.
Trong những năm qua, Phú Thọ đã đẩy mạnh các chương trình phát triển kinh tế - xã hội
nông thôn như chương trình bê tông hóa kênh mương, làm đường nhựa và đường bê tông, xây
dựng trường học, trạm y tế và các thiết chế văn hóa, thể dục thể thao đạt chuẩn quốc gia, chuyển
đổi cơ cấu mùa vụ, cây trồng vật nuôi, phát triển làng nghề Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng
kết quả đạt được vẫn còn khiêm tốn, cơ sở hạ tầng còn nhiều bất cập, chưa tương xứng với tiềm
năng của tỉnh.
Triển khai thực hiện Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 và “Chương trình mục
tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới” tại Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 06/4/2010 của Thủ
tướng Chính phủ, tỉnh Phú Thọ đang gặp nhiều khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ như phương
thức thực hiện còn lúng túng, hiệu quả thực hiện chương trình mục tiêu còn chưa cao, quy hoạch
phát triển chưa đồng bộ, việc huy động và sử dụng các nguồn lực còn nhiều hạn chế. Những câu
hỏi được đặt ra và cần phải có câu trả lời xác đáng đó là:
- Vì sao các hình thức tổ chức sản xuất ở nông thôn đổi mới chậm, chưa đủ sức phát triển
mạnh sản xuất hàng hoá, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn còn yếu kém, năng lực thích
ứng, đối phó với thiên tai thấp?
- Mặc dù đã đầu tư xây dựng nông thôn mới theo chương trình song đời sống vật chất và
tinh thần của cư dân nông thôn còn thấp, công nghiệp, dịch vụ nông thôn phát triển chậm, chưa
thúc đẩy mạnh mẽ chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động ở nông thôn.
- Tại sao việc huy động các nguồn lực vào việc xây dựng nông thôn mới còn nhiều hạn
chế, hiệu quả thực hiện chương trình còn chưa cao? Trong thời gian tới tỉnh Phú Thọ cần những
giải pháp gì để đẩy nhanh và nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới?
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, khắc phục những tồn tại, hạn chế đồng thời để triển khai
thực hiện có hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh
trong thời gian tới, chúng tôi đã chọn đề tài nghiên cứu: “Nâng cao hiệu quả thực hiện chương
trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2010-2020”
làm luận văn tốt nghiệp. Kết quả nghiên cứu của Luận văn này sẽ góp phần tư vấn, giúp đỡ Ban

Trong những năm gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu, ứng dụng trên khắp cả
nước nhằm đẩy mạnh quá trình phát triển nông thôn, đặc biệt là thúc đẩy phong trào đồng thời
cũng là chương trình mục tiêu tầm quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
- Với công trình “Giải pháp thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới tại thị xã Sông
Công, tỉnh Thái Nguyên” của trường Đại Học Thái Nguyên (2012-2013) với mục tiêu là đánh
giá đúng thực trạng nông thôn đề xuất các giải pháp thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới
tại thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.
- Đề tài nghiên cứu “Giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện
Thanh Chương tỉnh Nghệ An “ của tác giả Phan Đình Hà năm 2011 là một công trình công phu,
khái quát tương đối đầy đủ các vấn đề liên quan đến xây dựng nông thôn mới từ chủ chương –
chính sách của Đảng và nhà nước cho đến thực tiễn triển khai hoạt động xây dựng nông thôn mới
trên cả nước cũng như ở Nghệ An, đặc biệt là huyện Thanh Chương.
Các công trình nghiên cứu trên đây cũng và nhiều công trình nghiên cứu ở các cấp độ
khác nhau vè đối tượng, phạm vi nghiên cứu ở các tỉnh thành khác nhau đã đề xuất các giải pháp
khả thi cho từng vùng miền cụ thể, chưa kể đến các bài viết chuyên đề xây dựng nông thôn mới
trên các báo trung ương và địa phương. Tất cả những công trình, các bài viết cổ vũ phong trào
xây dựng nông thôn mới này mang tính cá biệt, là những tài liệu quý cho các địa phương trên cả
nước tham khảo, học tập cách làm. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả như mong muốn thì từng địa
phương phải có những chính sách riêng, cách làm riêng cho phù hợp với điều kiện tự nhiên như
địa hình địa lý, tập quán canh tác và các nét văn hóa cũng như điều kiện về cơ sở hạ tầng thiết
yếu khác.
Tại tỉnh Phú Thọ, hiện tại chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu nào về hiệu quả thực
hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn vừa qua (2010-2013).
Thay vào đó là các báo cáo thực trạng, báo cáo tổng kết của Ban chỉ đạo chương trình các cấp.
Chính vì vậy công tác nghiên cứu của chúng tôi vừa có những thuận lợi là dựa trên số liệu các
báo nói trên cộng với việc tiếp cận tương đối thuận lợi với người dân nông thôn để điều tra khảo
sát. Tuy nhiên công tác nghiên cứu cũng gặp nhiều khó khăn vì tình hình thực tế mỗi ngày mỗi
biến động, đồng thời qua khảo sát sơ bộ cho thấy còn nhiều số liệu vênh nhau, cần phải được
điều tra kỹ lưỡng hơn để có được những kết luận chính xác, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình trên địa bàn toàn tỉnh.

động của các cấp, các ngành. Phân tích chi tiết các kết quả đạt được cũng như những hạn chế của
chương trình xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Phú Thọ, làm rõ nguyên nhân của những hạn chế,
tồn tại.
- Phương pháp thống kê cơ sở dữ liệu thứ cấp: Thu thập các dữ liệu, số liệu liên quan đến
phạm vi và đối tượng nghiên cứu của đề tài như các Báo cáo kết quả thực hiện chương trình giai
đoạn vừa qua từ Trung ương đến địa phương, số liệu của các Sở, ngành liên quan. Sắp xếp và xử
lý số liệu theo hướng nghiên cứu của đề tài.
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Trên cơ sở các phiếu điều tra, tác giả xuống cơ
sở là các xã và phỏng vấn trực tiếp người dân cũng như lãnh đạo một số cơ quan ban ngành, thực
hiện lấy mẫu để tổng hợp và khái quát hóa.
- Phương pháp nghiên cứu các mô hình: Xem xét, đánh giá các mô hình khác nhau trên
các địa bàn khác nhau. Xem xét, đánh giá các mô hình khác nhau trên cùng địa bàn nghiên cứu.
- Phương pháp so sánh: So sánh số liệu, so sánh cách làm, so sánh các chỉ tiêu, các tiêu
chí đạt được để rút ra bài học kinh nghiệm đồng thời để đưa ra một số đánh giá, kết luận.
- Phương pháp chuyên gia: Tham vấn các ý kiến về chuyên môn của các cá nhân chuyên
gia hoặc tập thể các chuyên gia bằng toạ đàm, hội thảo để từ đó lựa chọn những ý kiến tối ưu của
họ nhằm phục vụ cho công tác nghiên cứu.
- Xử lý số liệu bằng phần mềm máy tính: Tổng hợp và xử lý số liệu bằng phần mềm
Excel.
6. Những đóng góp của luận văn
- Đề tài sẽ chỉ ra được những nguyên nhân chủ yếu tác động đến hiệu quả thực hiện của
chương trình mục tiêu đang được triển khai trên địa bàn toàn tỉnh.
- Đề tài đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình xây dựng
nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được chia làm 3 Chương
với nội dung chính như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng nông thôn mới
Chương này nêu ra một số khái niệm cơ bản, khái quát tình hình xây dựng nông thôn mới
ở Việt Nam và một số nước trên thế giới.

tướng chính phủ về “Phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn
mới giai đoạn 2010 – 2020.”
8. Chính phủ (2010), Quyết định số 22/QĐ-TTg, ngày 05/01/ 2010 của Thủ tướng Chính
phủ về việc phê duyệt Đề án “Phát triển văn hóa nông thôn đến năm 2015, định hướng
đến năm 2020”.
9. Chính phủ (2010), Quyết định số 193/QĐ-TTg, ngày 02/02/2010 của Thủ tướng Chính
phủ về việc phê duyệt Chương trình rà soát quy hoạch xây dựng nông thôn mới.
10. Chính phủ (2011), Quyết định số 119/QĐ-TTg, ngày 18/01/2011 của Thủ tướng Chính
phủ về việc phê duyệt Đề án Phát triển thông tin, truyền thông nông thôn giai đoạn 2011
– 2020.
11. Chính phủ (2011), Quyết định số 1620/QĐ-TTg, ngày 20/9/2011 của Thủ tướng Chính
phủ về việc ban hành Kế hoạch tổ chức thực hiện phong trào thi đua “Cả nước chung sức
xây dựng Nông thôn mới”.
12. Chính phủ (2011), Quyết định số 1610/QĐ-TTg, ngày 16/9/2011 của Thủ tướng Chính
phủ phê duyệt Chương trình thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống
văn hoá” giai đoạn 2011 – 2015, định hướng đến năm 2020.
13. Chính phủ (2013), Quyết định số 342/QĐ-TTg, ngày 20 tháng 02 năm 2013 về “Sửa đổi
một số tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới” ban hành tại Quyết định số
491/QĐ-TTg ngày 16 tháng 4 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ.
14. Đảng cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện Hội nghị lần thứ năm, BCH Trung ương khóa
IX, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.
15. Đảng cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb.
Chính trị quốc gia – Nxb Sự thật, 2011.
16. Liên Bộ (2011), Thông tư liên tịch số 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC ngày
13/4/2011 của liên Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ
Tài chính về việc hướng dẫn một số nội dung thực hiện Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày
04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia
về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020.
17. Liên Bộ (2011), Thông tư liên tịch số 13/2011/TTLT-BXD-BNNPTNT-BTN&MT, ngày
28 tháng 10 năm 2011 của Bộ Xây dựng - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Bộ

29. http://en.wikipedia.org/wiki/One_Village_One_Product_movement