GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
2-1 CHNG 2

C S LÝ THUYT LIÊN QUAN
TRONG QUN LÝ CHT THI NGUY HI
Trong lnh vc qun lý cht thi nguy hi (bao gm c hành chính và k thut), theo
thng kê đã có rt nhiu s c mơi trng nghiêm trng bt ngun t nhng nhm ln. S
nhm ln này có th bt ngun t vic gi tên sai, khơng nm vng các tính cht hóa hc
hố lý cn thit t đó dn đn nhng vi phm pháp lut và gây ra các hu qu nghiêm
trng. Vì vy nhm tránh các sai lm đáng tic trong qun lý cht thi nguy hi, chng
này tp trung tóm tt li mt s kin thc hóa hc, hóa lý thng đc s dng trong q
trình qun lý cht thi nguy hi.

Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.

Hydrocarbon
Hydrocarbon Aromatic
Alkane Alkene Alkyne Cycloaliphatic
Aliphatic
Alkane
Là các hp cht hu c trong đó liên kt gia các ngun t carbon là liên kt đn.
Cơng thc chung ca alkane là C
n
H
2n+2
trong đó n là s ngun bt k.
Ví d: pentane C
5
H
12

+ i vi alkane mch nhánh, khi gi tên mt cu trúc phi theo mt trình t sau
1. Chn mch có s carbon nhiu nht làm mch chính và tên alkane s đc gi theo
mch này
2. ánh s th t các carbon trong mch chính sao cho carbon có liên kt vi các nhóm
khác có s th t nh nht.
2-2
GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
3. Khi đc tên hay vit thì lit kê các mch nhánh theo th t ABC mà khơng lit kê
theo s th t carbon liên kt. Trc mi nhóm ni phi ghi v trí carbon mà nhóm
liên kt ngay c khi hai nhóm cùng liên kt vi mt carbon. Khi vit tên và s ln
phi tách bit nhau bng mt du gch ngang “-“.
Ví d: Hexane : C – C – C – C – C - C
C
3- Methyl hexane: C – C – C – C – C - C
Chú ý: Do lch s phát trin ca khoa hc k thut v tng hp cht hu c có mt s

C = C
F F
CH
3
CH
3Cis –2,3-difluoro-2-butene Trans-2,3-difluoro-2-butene

GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.com

ThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
5. Trong trng hp hydrocarbon có nhiu hn hai ni đơi, khi đc hay vit đu tiên s
ch ra v trí ca ni đơi và s dng tip v ng diene (khi có hai ni đơi), triene (ba ni
đơi), vv…
Ví d: 1,3-butadiene: CH
2
= CH – CH = CH
2
Alkyne

X X

2-4 1
2
5
4
6
3
X
X
H
H
H
H
H
H
H
H
X
H
H

thơng dng thng đc s dng trong cơng nghip s đc lit kê di đây.

CH
3
H
H
H
H
H
OH
H
H
H
H
H
NH
2
H
H
H
H
H
Toluene Phenol Aniline


OCH
3
H
H
H

H
H

Anisole Benzoic acid Acetophenone Benzenesulfonic acid

+ Tên thơng thng ca 1,2-dimethylbenzenes; 1,3-dimethylbenzenes; 1,4-
dimethylbenzenes trên th trng là xylenes

+ Khi benzene là mt nhóm liên kt thì vòng benzene đc gi là phenyl

Ví d: 3,4’-dichlorobiphenyl
Cl
Cl

2-5
Bên cnh đó s thay th hoc liên kt ca nhng ngun t (nitrogen, oxygen, sulfur) vi
carbon hoc hydro to nên các hp cht PAH có cha N, O, S chng hn nh nh
carbazole, hay các sn phm ph khơng mong mun ca q trình cháy (nh dioxin và
furan).

H

N
carbazole

2-6
GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Cấu trúc của dibenzofuran. 135 đồng phân
1
2
3
456
7
8
9

Ketone có cơng thc chung
2-7 O

R-C-R

O

R-C-R
’



Ví d Diphenylnitrosamine
N

N

O

Ether có cơng thc tng qt là R-O-R hay R-O-R’ trong đó R và R’ là các nhóm alkyl
khác nhau. Tên ca ether đc gi nh sau: đu tiên gi tên hai nhóm alkyl liên kt vi
oxy và sau đó thêm ch ether vào.

Ví d: Bis-(2-chloroethyl) ether: Cl-CH
2
–CH
2
-O-CH
2
-CH
2
-Cl

Ester có cơng thc chung RCO2R’ là sn phm ca phn ng ca acid carbonxylic vi
ru (alcohol).  gi tên mt ester, đu tiên là tên gc alkyl (R’) ca ru sau đó là tên

CH
3
– C – O
-

Phthalate ester bao gm ion phthalate và bt k mt nhóm alkyl nào khác.
GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
COOCH
3
COOCH
3
Ví d Dimethyl phthalate c Tính Hóa Hc

Benzene Dichloromethane Acetone

Trong phân tích, da vào đc tính d bay hi ca các cht này, đ xác đnh k thut purge
and trap đc s dng. Trong k thut này, mt dòng khí tr (ví d helium) đc dn qua
mu (nc thi, hay đt), các cht hu c d bay hi s theo dòng khí ra khi mu sau đó
đc tách loi đ phân tích.

Cht hu c d bay hi (semivolatile organic)

Cht hu c d bay hi bao gm rt nhiu cht hu c có tính cht lý hóa khác nhau. Do
tính cht khác nhau và da vào nhng tính cht này, cht hu c d bay hi đc chia
thành hai nhóm nh sau: có th trích ly trong mơi trng trung tính /base và có th trích
ly trong mơi trng acid (base/neutral extractables and acid extractables). Cng da vào
đc tính này, trong phân tích đ tách các cht này ra khi mu, k thut trích ly bng
dung mơi đc s dng. Ví d khi mu có tính acid, cht trích ly có tính acid đc s
dng còn khi mu có tính baz, cht trích ly có tính base/trung tính đc dùng.
2-9
GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594


Ví d:
2-10

2,4-dinitrophenol 4-chloro-3-methyl phenol (4-chloro-3-cresol)
NO
2
NO
2
OH Cht hu c khơng bay hi

Nhng cht hu c khơng bay hi là nhng cht ít bay hi hoc khơng bay hi ngay c
ti nhit đ cao. Trong phân tích đ tách các hp cht hu c này ra khi mu k thut
trích ly cng đc s dng.

Thuc bo v thc vt và thuc c ch tng trng (pesticide and herbicide)

Thuc bo v thc vt và thuc c ch tng trng là nhng hp cht hóa hc đc dùng
đ dit nm, cơn trùng, lồi gm nhm (rodent), cây c, v.v. bao gm c cht hu c và
vơ c trong đó các hp cht hu c đc chia thành hai loi chính chlorinated pesticides
và organophosphorus pesticides. Bng 2.1 gii thiu mt s thuc bo v thc vt hay


Cl
Cl
Cl
Cl
Cl
Cl
m-delphene
Dùng tr mui
p- dichlorobenzene
C – N(C
2
H
5
)
2 O
CH
3
Thng dùng dit bm

Chlorinates pesticides (thuc bo v thc vt cha Clo) đc s dng rng rãi nh
thuc dit cơn trùng, nm và c di. Nhng cht bo v thc vt này đã đc phát hin có
tính đc và gây nh hng đn sc khe khi chúng khơng phân hy hồn tồn trong t
CH

CCl
3
Cl
Cl
OC
NO
2
2
H
5

S = P - O

OC
2
H
5