BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
-----------

PHẠM THỊ THU NGA

HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI
CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI CƠ ĐIỆN TÂN
PHÚ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN


HÀ NỘI, NĂM 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
-----------

PHẠM THỊ THU NGA

HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI
CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI CƠ ĐIỆN TÂN
PHÚ

CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN VÀ PHÂN TÍCH
MÃ NGÀNH: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
DANH MỤC VIẾT TẮT
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU...........................................1
1.1 Tính cấp thiết đề tài nghiên cứu.....................................................................1
1.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu....................................................................2
1.3 Mục tiêu nghiên cứu........................................................................................3
1.4 Câu hỏi nghiên cứu.........................................................................................3
1.5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu..................................................................3
1.5.1 Đối tượng nghiên cứu.............................................................................3
1.5.2 Phạm vi nghiên cứu................................................................................4
1.6 Phương pháp nghiên cứu................................................................................4
1.7 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu........................................................................6
1.8 Kết cấu của đề tài nghiên cứu........................................................................6
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
TRONG DOANH NGHIỆP....................................................................................7
2.1 Tổng quan về kế toán quản trị.......................................................................7
2.1.1 Khái niệm kế toán quản trị.....................................................................7
2.1.2 Vai trò của kế toán quản trị.....................................................................8
2.1.3 Nội dung cơ bản của kế toán quản trị.....................................................9
2.1.4 Phân biệt giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính.............................10
2.1.5 Các phương pháp, công cụ cơ bản của kế toán quản trị........................13
2.1.6 Tổ chức bộ phận kế toán quản trị trong bộ máy kế toán.......................16
2.2 Một số vấn đề cơ bản về hệ thống kế toán quản trị trong doanh nghiệp........16
2.2.1 Quan điểm về hệ thống kế toán quản trị trong doanh nghiệp...............16
2.2.2 Nguyên tắc xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong doanh nghiệp....17
2.2.3 Quy trình xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong doanh nghiệp.......18
2.2.4 Nhiệm vụ của hệ thống kế toán quản trị trong doanh nghiệp...............20

4.2.1 Hoàn thiện con người trong hệ thống kế toán quản trị..........................66
4.2.2 Hoàn thiện hệ thống tài khoản và sổ sách kế toán................................67
4.2.3 Hoàn thiện việc phân loại chi phí tại công ty........................................67
4.2.4 Hoàn thiện hệ thống dự toán chi phí sản xuất.......................................69
4.2.5 Xây dựng hệ thống kế toán trách nhiệm...............................................71
4.2.6 Hoàn thiện hệ thống báo cáo kế toán quản trị.......................................73
4.3 Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện..............................................76
4.3.1 Về phía Nhà nước.................................................................................76
4.3.2 Về phía công ty....................................................................................77
4.4 Kết luận..........................................................................................................77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................79


DANH MỤC VIẾT TẮT

Viết tắt
KTQT
KT
DN
CP TM
GĐ
BGĐ
KL
SX
CP
NVL
TSCĐ
BHXH
BHYT


Bảng 3.4

Trích dự toán KL NVL lõi tháng 8/2018 của CTCPTM Cơ điện Tân
Phú.....................................................................................................62

Bảng 3.5

Trích dự toán chi trả tiền cho nhà cung cấp quý III/2018 của
CTCPTM Cơ điện Tân Phú...............................................................63

Bảng 3.6

Trích báo cáo giá thành SP cho lệnh sản xuất số 98/PX2-CT ngày
25/07/2018.........................................................................................64

Bảng 3.7.

Báo cáo sản xuất tại 1 phân xưởng trong tháng 04/2018...................65

Bảng 3.8.

Báo cáo tiến độ sản xuất theo 1 lệnh sản xuất vào ngày 31/03/2018. 66

Bảng 4.1

Bảng phân cấp tài khoản kế toán......................................................71

Bảng 4.2

Phân loại chi phí theo mức độ hoạt động...........................................72

Sơ đồ 3.1

Quy trình sản xuất tại Công ty CP TM Cơ điện Tân Phú...................44

Sơ đồ 3.2

Tổ chức bộ máy quản lý công ty........................................................45

Sơ đồ 3.3

Tổ chức bộ máy kế toán công ty........................................................48

Sơ đồ 4.1

Xây dựng hệ thống KT trách nhiệm tại Công ty CP TM CĐ Tân Phú......71


1

CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 Tính cấp thiết đề tài nghiên cứu
Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, công tác lập báo cáo kế toán quản trị
hiện nay chưa thực sự được quan tâm đúng mức, việc cung cấp thông tin cho nhà
quản trị chưa kịp thời. Do vậy, việc tìm hiểu để vận dụng có hiệu quả kế toán quản
trị ở các doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng để tăng cường khả năng hội nhập, tạo
sự an tâm cho nhà quản lý trong quá trình ra quyết định, lập kế hoạch và kiểm soát
hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Công ty Cổ phần Thương mại Cơ điện Tân Phú là một doanh nghiệp trong

Hiện nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
nghiên cứu về đề tài kế toán quản trị. Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã tham
khảo một số công trình nghiên cứu về kế toán quản trị như sau:
Phạm Ngọc Minh (2017), Kế toán quản trị tại Trường Đại học Sư phạm Thể
dục Thể thao Hà Nội, Luận văn thạc sĩ kế toán, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.
Đỗ Thanh Nhàn (2017), Hoàn thiện báo cáo kế toán quản trị tại Công ty
TNHH Nến Nguyên Quang Minh, Luận văn thạc sĩ kế toán, Trường Đại học Kinh
tế, Đại học Đà Nẵng.
Trương Thị Quỳnh Hoa (2016), Hoàn thiện kế toán quản trị tại Công ty cổ
phần thương mại và tư vấn Tân Cơ, Luận văn thạc sĩ kế toán, Trường Đại học Kinh
tế Quốc dân.
Bùi Ngọc Anh (2016), Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Tổng
công ty Thép Việt Nam, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế quốc dân.
Phạm Văn Tuân (2015), Tổ chức hệ thống kế toán quản trị tại Công ty
TNHH xay lúa mì Việt Nam, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế quốc dân.
Lê Kiều Trang (2015), Hoàn thiện công tác kế toán quản trị tại công ty cổ
phần quảng cáo trực tuyến 24h, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế quốc dân.
Các bài viết trên đã có những đóng góp vô cùng lớn về mặt lý luận và ý
nghĩa thực tiễn. Các luận văn, luận án trong nước đã thực hiện hệ thống hóa những
vấn đề lý luận cơ bản về kế toán quản trị, phân tích thực trạng tại đơn vị nghiên cứu,


3

đồng thời đưa ra các giải pháp hoàn thiện. Nhưng tất cả các nghiên cứu này đều
thực hiện nghiên cứu chuyên sâu về kế toán quản trị tại một đơn vị cụ thể với những
đặc thù riêng. Đối với Công ty Cổ phần Thương mại Cơ điện Tân Phú, mặc dù còn
nhiều vấn đề tồn tại cần được hoàn thiện nhưng chưa được thực hiện nghiên cứu. Vì
vậy, tác giả đặt vấn đề nghiên cứu hoàn thiện hệ thống kế toán quản trị tại Công ty
Cổ phần Thương mại Cơ điện Tân Phú.

thống kế toán quản trị tại doanh nghiệp, thực trạng về hệ thống kế toán quản trị tại
Công ty Cổ phần Thương mại Cơ điện Tân Phú, cùng thảo luận và đề xuất giải pháp
hoàn thiện hệ thống kế toán quản trị phù hợp với điều kiện của công ty nghiên cứu.

1.5.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Thực hiện tại Công ty Cổ phần Thương mại Cơ điện Tân Phú.
- Về thời gian: Khảo sát, nghiên cứu số liệu về hệ thống kế toán quản trị tại
doanh nghiệp trong năm 2018; nghiên cứu sự phát triển của công ty đến năm 2020.
- Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề cơ bản của hệ
thống kế toán quản trị như sau:
+ Phân loại chi phí
+ Xây dựng hệ thống định mức chi phí và lập dự toán
+ Kế toán trách nhiệm
+ Báo cáo kế toán quản trị và phân tích thông tin cho việc ra quyết định.
Trên cơ sở lý luận và khảo sát tình hình thực tế hệ thống kế toán quản trị tại Công
ty, tác giải đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán quản trị của Công ty.

1.6 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn đã sử dụng những phương pháp nghiên cứu đã được thừa nhận ở
Việt Nam và trên thế giới. Đồng thời cũng phù hợp với những đặc điểm sản xuất
kinh doanh của nội dung nghiên cứu.
Thu thập thông tin, dữ liệu là một trong những bước cơ bản, quan trọng trong
việc nghiên cứu luận án. Dữ liệu thu thập được là cơ sở quan trọng trong việc phân
tích, đánh giá hiện trạng cần nghiên cứu, dữ liệu được thu thập bao gồm: dữ liệu thứ
cấp và dữ liệu sơ cấp.
- Dữ liệu thứ cấp:
+ Tổng hợp các nghiên cứu trước đây của các tác giả trong nước.
+ Tham khảo các phân tích của các chuyên gia trên báo chí, phương tiện
truyền thông.


- Phương pháp quan sát thực tế
Quan sát là phương pháp được tác giả sử dụng để thu thập thông tin ban đầu.


6

Dựa vào quan sát tác giả biết được chức năng, nhiệm vụ của từng cá nhân, bộ phận,
điều kiện trang thiết bị hỗ trợ trong quá trình làm việc, cách thức tổ chức kế toán
quản trị tại đơn vị, cách thức thu tập thông tin. Tuy nhiên phương pháp này tốn
nhiều thời gian và độ tin cậy không cao vì chỉ cung cấp thông tin cho tác giả tại thời
điểm quan sát. Do vậy tác giả thường vận dụng phương pháp này cùng với phương
pháp nghiên cứu tài liệu của doanh nghiệp.
- Phương pháp phỏng vấn
Phương pháp này rất hữu ích trong quá trình nghiên cứu của luận án, đối
tượng được phỏng vấn là nhà quản trị như Ban giám đốc, kế toán trưởng cũng như
nhân viên kế toán của Công ty, thông qua phỏng vấn tác giả xác nhu cầu thông tin
của nhà quản trị và mức độ đáp ứng thông tin của hệ thống kế toán quản trị tại
doanh nghiệp, nhằm tìm hiểu sâu, rộng về hệ thống kế toán quản trị tại doanh
nghiệp này.
- Phương pháp tổng hợp, phân tích dữ liệu
Các dữ liệu thu thập được ở các phương pháp trên sẽ được tác giả tổng hợp,
xử lý và phân tích thông qua việc sử dụng các phương pháp như: Phương pháp
thống kê, phương pháp so sánh.

1.7 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
Ý nghĩa về mặt lý luận: Luận văn đã trình bày một cách khái quát, hệ thống
hóa những lý luận chung về hệ thống kế toán quản trị trong doanh nghiệp sản xuất.
Ý nghĩa về mặt thực tiễn: Luận văn là tài liệu giúp công ty Cổ phần Thương
mại Cơ điện Tân Phú hoàn thiện hệ thống kế toán quản trị một cách đầy đủ và đúng
đắn để phục vụ cho nhu cầu quản lý của các nhà quản trị.

chức có qui mô càng lớn thì nhu cầu thông tin cho quản lý càng nhiều.
Theo Ronald W. Hilton, giáo sư đại học Cornell (Mỹ): “Kế toán quản trị là
một bộ phận của hệ thống thông tin quản trị trong một tổ chức mà nhà quản trị dựa
vào đó để hoạch định và kiểm soát hoạt động của tổ chức”
Theo Ray H. Garrison: “Kế toán quản trị có liên hệ với việc cung cấp tài liệu
cho các nhà quản lý là những người bên trong tổ chức kinh té và có trách nhiệm
trong việc điều hành và kiểm soát mọi hoạt động của tổ chức”
Theo các giáo sư đại học South Florida là Jack L. Smith, Robert M. Keith và
William L. Stephens: “Kế toán quản trị là một hệ thống kế toán cung cấp cho các
nhà quản trị những thông tin định lượng mà họ cần để hoạch định và kiểm soát”
Theo Luật Kế toán Việt Nam số 88/2015/QH13 ban hành năm 2015: “Kế
toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài


9

chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị
kế toán.”
Nói chung lại, kế toán quản trị là một môn khoa học thu nhận, xử lý và
cung cấp thông tin định lượng kết hợp với định tính về các hoạt động cua một
đơn vị, tổ chức.
Các thông tin đó giúp các nhà quản trị trong quá trình đưa ra quyết định liên
quan đến việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá tình hình thực
hiện các hoạt động của đơn vị nhằm tối ưu hóa các mục tiêu của đơn vị đó.

2.1.2 Vai trò của kế toán quản trị
Như đã nêu tại phần trên, vai trò của kế toán quản trị là cung cấp thông tin
cho các nhà quản trị để phục vụ cho việc ra quyết định. Việc cung cấp thông tin
được thực hiện xuyên suốt trong quá trình ra quyết định cho công việc điều hành
kinh doanh như sau:

thực hiện, trong đó: so sánh những số liệu thực hiện với số liệu kế hoạch hoặc dự
toán, liệt kê tất cả sự khác biệt và đánh giá việc thực hiện. Các báo cáo này có tác
dụng như một hệ thống thông tin phản hồi để nhà quản trị biết được kế hoạch đang
được thực hiện như thế nào, đồng thời nhận diện các vấn đề hạn chế cần có sự điều
chỉnh, thay đổi nhằm hướng hoạt động của tổ chức về mục tiêu đã xác định.
Ra quyết định: Ra quyết định là việc thực hiện những lựa chọn hợp lý trong số
các phương án khác nhau. Ra quyết định không phải là một chức năng riêng biệt, nó là
một chức năng quan trọng, xuyên suốt các khâu trong quá trình quản lý một tổ chức, từ
khâu lập kế hoạch, tổ chức thực hiện cho đến kiểm tra đánh giá. Chức năng ra quyết
định được vận dụng liên tục trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp.
Tất cả các quyết định đều có nền tảng từ thông tin. Do vậy, một yêu cầu đặt
ra cho công tác kế toán, đặc biệt kế toán quản trị là phải đáp ứng nhu cầu thông tin
nhanh, chính xác cho nhà quản trị doanh nghiệp nhằm hoàn thành tốt việc ra quyết
định. Vì vậy, kế toán quản trị phải cung cấp thông tin linh hoạt kịp thời và mang
tính hệ thống, trên cơ sở đó phân tích các phương án được thiết lập để lựa chọn
phương án tối ưu nhất cho việc ra quyết định. Các thông tin này cũng có thể diễn
đạt dưới dạng mô hình toán học, đồ thị, biểu đồ, …. để nhà quản trị có thể xử lý
nhanh chóng.

2.1.3 Nội dung cơ bản của kế toán quản trị
Kế toán quản trị có nội dung tương đối rộng, sau đây là những nội dung cơ bản:


11

- Nếu xét theo nội dung các thông tin mà kế toán quản trị cung cấp, có thể
khái quát kế toán quản trị doanh nghiệp bao gồm:
+ Kế toán quản trị các yếu tố sản xuất kinh doanh (bao gồm: Hàng tồn kho,
tài sản cố định, lao động và tiền lương).
+ Kế toán quản trị chi phí và giá thành sản phẩm.

Tiêu thức

Kế toán quản trị

Kế toán tài chính

- Hỗ trợ cho việc ra quyết định
Chức
năng

- Cung cấp thông tin cho quản

- Ghi chép các sự kiện kinh tế.

lý trong việc hoạch định và

- Công bố báo cáo tài chính cho

kiểm soát, điều hành hoạt

bên ngoài.

động.
- Tài sản và sự biến động của tài

Đối tượng
nghiên
cứu

- Đối tượng nghiên cứu đặc

mực

- Các cấp quản lý khác nhau

- Chủ yếu là các thành phần

trong nội bộ Doanh nghiệp

ngoài Doanh nghiệp

- Chỉ cần thông tin mang tính
hữu ích và linh hoạt để có thể
sử dụng.
- Các báo cáo chỉ sử dụng nội

Tính pháp bộ Doanh nghiệp, không phát
lý

- Phải tôn trọng các chuẩn mực
quốc tế về kế toán và các
nguyên tắc chung được thừa
nhận.
- Các báo cáo tài chính được
phát hành ra bên ngoài. Vì vậy,

hành ra bên ngoài nên không

Doanh nghiệp phải chịu trách

đặt nặng về mặt pháp lý.


quy cách tùy thuộc vào yêu cầu

lượng báo

thu thập thông tin của nhà quản

cáo

trị và đặc hiểm kinh doanh của
doanh nghiệp.

Thước đo
sử dụng

- Bất cứ đơn vị đo lường: giá
trị hoặc hiện vật, giờ lao động,
giờ máy,…

- Thống nhất về hình thức và nội
dung theo quy định.
- Các chỉ tiêu của Báo cáo được
tính thống nhất trong cả một kỳ
hạch toán.

- Chỉ thể hiện bởi thước đo giá
trị.

- Mang tính chủ quan vì mục
Độ chính

- Bí mật trong nội bộ doanh
Đặc điểm

nghiệp, sử dụng trong hoạch

- Công khai, giải thích các

của thông

định và kiểm soát hoạt động.

nghiệp vụ đã xảy ra trong qua

tin

- Mang tính linh hoạt và thích

khứ.

hợp.


14

2.1.5 Các phương pháp, công cụ cơ bản của kế toán quản trị
Kế toán quản trị là một bộ phận của hệ thống kế toán doanh nghiệp, kế toán
quản trị tất nhiên cũng sử dụng các phương pháp kế toán nói chung là phương pháp
chứng từ kế toán, phương pháp tài khoản kế toán, phương pháp tính giá và phương
pháp tổng hợp cân đối để thu thập, xử lý và cung cấp thông tin. Ngoài ra, kế toán
quản trị còn sử dụng các phương pháp, công cụ khác bổ sung cho việc thu thập, tính

phục vụ cho kế toán quản trị.

2.1.5.3 Phương pháp tính giá
Trong kế toán tài chính, phương pháp tính giá được vận dụng theo các
nguyên tắc, chuẩn mực quy định thống nhất của mỗi quốc gia để trình bày các thông
tin trên báo cáo tài chính một cách thống nhất.
Đối với kế toán quản trị, việc tính giá các loại tài sản mang tính linh hoạt cao
hơn và gắn với mục đích sử dụng các thông tin về giá theo yêu cầu quản trị doanh
nghiệp. Các dữ liệu để tính giá không chỉ căn cứ vào các chi phí thực tế đã phát sinh
mà còn dựa vào sự phân loại các chi phí thích hợp cho từng quyết định cá biệt, đặc
biệt là các quyết định mang tính ngắn hạn. Như vậy, phạm vi, nội dung của chi phí
trong giá phí của kế toán quản trị không giống, thậm chí có nhiều khác biệt so với
kế toán tài chính.

2.1.5.4 Phương pháp tổng hợp cân đối
Các báo cáo kế toán – hình thức biểu hiện của phương pháp tổng hợp cân đối
trong kế toán quản trị là các bảng cân đối bộ phận (cho từng bộ phận, trung tâm chi
phí, loại tài sản…). Các báo cáo này còn được gọi là Báo cáo kế toán nội bộ, được
lập theo kỳ hạn ngắn hơn các báo cáo tài chính. Ngoài các chỉ tiêu về tiền tệ, các
bảng cân đối bộ phận còn sử dụng rộng rãi các thước đo về hiện vật và thời gian lao
động. Đồng thời, ngoài các tổng hợp cân đối về các chỉ tiêu quá khứ, chỉ tiêu đã
thực hiện, kế toán còn thiết lập các cân đối trong dự toán, trong kế hoạch giữa nhu
cầu tài chính và nguồn tại trợ, giữa yêu cầu sản xuất – kinh doanh và các nguồn lực
được huy động…

2.1.5.5 Phương pháp phân loại chi phí
Chi phí được định nghĩa như là giá trị tiền tệ của các khoản hao phí bỏ ra
nhằm thu được các loại tài sản, hàng hóa hoặc các dịch vụ. Như vậy, nội dung của
chi phí rất đa dạng. Trong kế toán quản trị, chi phí được phân loại và sử dụng theo