TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
------------

VŨ QUANG HUY

TRUYỀN THÔNG BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH
CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHÍNH SÁCH
MÃ NGÀNH: 8340410

Người hướng dẫn khoa học:
TS. LÊ TỐ HOA

HÀ NỘI - 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi
cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này này do tôi tự thực hiện và
không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.
Hà Nội, ngày

tháng

năm 2018

Tác giả luận văn

Vũ Quang Huy


LỜI MỞ ĐẦU........................................................................................................................1
CHƯƠNG 1............................................................................................................................6
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ..................................................6
TRUYỀN THÔNG BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH.....................................................................................................................6
1.1. Bảo hiểm y tế hộ gia đình............................................................................................6
1.1.1. Khái niệm về bảo hiểm y tế hộ gia đình...............................................................6
1.1.2. Sự cần thiết của bảo hiểm y tế hộ gia đình...........................................................6
1.2. Truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình của bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh..........8
1.2.1. Khái niệm truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình của bảo hiểm xã hội trên địa
bàn tỉnh...........................................................................................................................8
1.2.2. Mục tiêu và yêu cầu truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình của bảo hiểm xã
hội trên địa bàn tỉnh........................................................................................................9
1.2.3. Đối tượng truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình của bảo hiểm xã hội trên địa
bàn tỉnh.........................................................................................................................10
1.2.5. Nội dung truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm xã hội trên địa
bàn tỉnh.........................................................................................................................11
1.2.6. Hình thức và công cụ truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình của bảo hiểm xã
hội trên địa bàn tỉnh......................................................................................................12
1.2.7. Quy trình truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình của bảo hiểm xã hội trên địa
bàn tỉnh.........................................................................................................................17
1.2.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm
xã hội trên địa bàn tỉnh.................................................................................................23


CHƯƠNG 2..........................................................................................................................29
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TRUYỀN THÔNG BẢO HIỂM Y TẾ HỘ........................29
GIA ĐÌNH TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA..........................29
GIAI ĐOẠN 2015-2017.......................................................................................................29
2.1. Thực trạng bảo hiểm y tế hộ gia đình tại tỉnh Sơn La giai đoạn 2015-2017.............29

địa bàn tỉnh Sơn La đến năm 2020...............................................................................62
3.1.2. Phương hướng hoàn thiện truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm
xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La đến năm 2025.............................................................62
3.2. Một số giải pháp hoàn thiện truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm xã
hội trên địa bàn tỉnh Sơn La.............................................................................................63
3.2.1. Hoàn thiện bộ máy truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm xã hội
trên địa bàn tỉnh Sơn La...............................................................................................63
3.2.2. Hoàn thiện nội dung truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm xã hội
trên địa bàn tỉnh Sơn La...............................................................................................64
3.2.3. Hoàn thiện hình thức và công cụ truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo
hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La............................................................................64
3.2.4. Hoàn thiện quy trình truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình của bảo hiểm xã
hội trên địa bàn tỉnh Sơn La.........................................................................................65
3.2.5. Các giải pháp khác..............................................................................................65
3.3. Một số kiến nghị........................................................................................................67
3.3.1. Kiến nghị đối với Bảo hiểm xã hội Việt Nam và chính quyền địa phương ở tỉnh
Sơn La..........................................................................................................................67
3.3.2. Kiến nghị đối với các cơ quan truyền thông.......................................................69
3.3.3. Kiến nghị với các cơ sở khám chữa bệnh bảo hiểm y tế....................................69
3.3.4. Khuyến nghị đối với người dân..........................................................................70
KẾT LUẬN..........................................................................................................................71
TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................................................73
PHỤ LỤC CÁC VĂN BẢN CHỈ ĐẠO, LÃNH ĐẠO VỀ THỰC HIỆN BHYT HGĐ CỦA
TỈNH ỦY, UBND TỈNH SƠN LA.......................................................................................74
PHỤ LỤC I...........................................................................................................................76
MẪU PHIẾU KHẢO SÁT Ý KIẾN CÁN BỘ TRUYỀN THÔNG CỦA BHXH TRÊN ĐỊA
BÀN TỈNH SƠN LA............................................................................................................76
PHỤ LỤC II.........................................................................................................................78



Truyền thông huy động xã hội
Truyền thông thay đổi hành vi
Truyền thông vận động
Ủy ban nhân nhân


DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

Bảng:

Sơ đồ:


TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
------------

VŨ QUANG HUY

TRUYỀN THÔNG BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH
CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHÍNH SÁCH
MÃ NGÀNH: 8340410

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI - 2018


i

4. Phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Truyền thông về BHYT HGĐ của BHXH trên địa
bàn tỉnh Sơn La:


ii
- Về nội dung nghiên cứu: Truyền thông BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn
tỉnh Sơn La với những nội dung cơ bản là nội dung truyền thông; bộ máy truyền
thông truyền thông; hình thức và công cụ truyền thông; quy trình truyền thông.
- Về không gian: Tại các cơ quan BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La bao gồm
BHXH tỉnh Sơn La, BHXH các huyện, thành phố; đại lý thu BHXH, BHYT.
- Về thời gian: Dữ liệu thu thập trong giai đoạn năm 2015-2017; điều tra
được tiến hành vào tháng 04 năm 2018; các giải pháp được đề xuất đến năm 2020,
định hướng đến năm 2025.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Khung nghiên cứu
Xác định khung nghiên cứu truyền thông BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn
tỉnh Sơn La
5.2. Quy trình nghiên cứu
Bước 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận nhằm xác định khung nghiên cứu về
truyền thông BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn tỉnh. Những phương pháp
được sử dụng ở bước này là phương pháp tổng hợp, phương pháp phân tích hệ
thống và mô hình hóa.
Bước 2: Thu thập dữ liệu thứ cấp thông qua các số liệu báo cáo, đánh giá của
BHXH trên địa bàn tỉnh để làm rõ thực trạng truyền thông BHYT HGĐ của BHXH
trên địa bàn tỉnh Sơn La; kết quả truyền thông BHYT HGĐ của BHXH tỉnh; thực
trạng tổ chức thực hiện công tác này. Các phương pháp thực hiện chủ yếu là phương
pháp thống kê, so sánh số liệu qua các năm.
Bước 3: Thu thập số liệu sơ cấp bằng việc khảo sát bằng bảng hỏi nhằm thu
thu thập nhằm để người dân biết và hiểu về BHYT HGĐ; tự giác và tự nguyện tham

dung truyền thông , hình thức và công cụ truyền thông, quy trình truyền thông và các
yếu tố ảnh hưởng đến truyền thông BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn tỉnh.
CHƯƠNG 2

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TRUYỀN THÔNG BẢO HIỂM Y TẾ HỘ
GIA ĐÌNH TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA
GIAI ĐOẠN 2015-2017
2.1. Thực trạng bảo hiểm y tế hộ gia đình tại tỉnh Sơn La giai đoạn 2015-2017
2.1.1. Giới thiệu về tỉnh Sơn La
Sơn La là tỉnh miền núi cao ở phía Tây Bắc, có diện tích 14.125 km². Tỉnh
có 11 huyện và 01 thành phố, có 204 xã, phường, thị trấn; có 3.234 bản, tiểu khu, tổ
dân phố. Dân số năm 2017 là 1.233.649 người, với 12 dân tộc cùng sinh sống.
Trình độ dân trí chưa cao, nhận thức và hiểu biết về BHYT HGĐ của người dân còn


iv
rất hạn chế, từ đó làm cho công tác phát triển đối tượng tham gia BHYT nói chung
và BHYT HGĐ nói riêng gặp nhiều khó khăn.
2.1.2. Khái quát về bảo hiểm xã hội tỉnh Sơn La
BHXH Việt Nam ban hành quyết định số 66/QĐ-BHXH-TCCB ngày
22/07/1995 thành lập BHXH tỉnh Sơn La trên cơ sở chuyển giao nhiệm vụ và tổ
chức nhân sự quản lý BHXH thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và Liên
đoàn Lao động tỉnh. BHXH tỉnh Sơn La tiếp nhận BHYT tỉnh Sơn La chuyển sang
theo quyết định số 20/2002/QĐ-TTg ngày 24/01/2002 của Thủ tướng chính phủ từ
tháng 01 năm 2003 .
2.1.3. Quá trình và kết quả triển khai bảo hiểm y tế hộ gia trên địa bàn tỉnh
Sơn La
Quá trình triển khai BHYT HGĐ trên địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn 2015-2017
thông qua công việc:
- Việc thể chế hóa nội dung chính sách bảo hiểm y tế

hình thức là hình thức truyền thông trực tiếp, hình thức truyền thông gián tiếp với
các công cụ kỹ thuật tương ứng
2.2.4. Quy trình truyền thông tại bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La

Quy trình truyền thông của BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La bao gồm: Phân
tích truyền thông, xác định vấn đề truyền thông, lập kế hoạch truyền thông, thực
hiện kế hoạch truyền thông, theo dõi, giám sát và đánh giá truyền thông..
2.3. Đánh giá chung truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm xã
hội trên địa bàn tỉnh Sơn La
2.3.1. Đánh giá việc thực hiện mục tiêu truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình
tại bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La
Từ năm 2015 đến năm 2017, BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La luôn bám sát
chỉ đạo của BHXH Việt Nam, Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh Sơn La truyền thông
về chủ trương của Đảng, Nhà nước, các chế độ, chính sách về BHYT. Hình thức
truyền thông từng bước được quan tâm theo hướng đa dạng, hướng tới sự phù hợp
với đặc thù của địa bàn, nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông. BHXH trên địa bàn
tỉnh đã thực hiện truyền thông qua hệ thống pa nô, khẩu hiệu, tờ rơi; truyền thông
qua Trang tin điện tử; truyền thông miệng qua hệ thống một cửa; phối hợp với cơ
quan truyền thông truyền thông về chế độ chính sách BHYT HGĐ thông qua phóng
sự, tin, bài trên báo viết, báo điện tử, truyền hình, loa phát thanh; tăng cường công
tác truyền thông xuống cơ sở thông qua hệ thống Đại lý thu BHYT. Đặc biệt,
BHXH trên địa bàn tỉnh tăng cường công tác truyền thông trực tiếp đến từng người
dân tại các xã, phường, tổ, bản, tiểu khu…


vi
2.3.2. Điểm mạnh truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm xã hội
trên địa bàn tỉnh Sơn La
Về bộ máy truyền thông BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La
Về nội dung truyền thông BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La

SƠN LA ĐẾN NĂM 2020, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2025
3.1. Định hướng hoàn thiện truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo
hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La
3.1.1. Mục tiêu của truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm xã hội
trên địa bàn tỉnh Sơn La đến năm 2020
Như vậy, theo lộ trình thì BHXH tỉnh Sơn La phấn đấu đến hết năm 2020 đạt
tỷ lệ bao phủ BHYT toàn tỉnh là 95,8%.
3.1.2. Phương hướng hoàn thiện truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại
bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La đến năm 2025
Tăng cường củng cố, kiện toàn đội ngũ cán bộ làm công tác truyền thông,
hình thành mạnh lưới cung cấp, chia sẻ thông tin trong tỉnh; tăng cường mối quan
hệ với các cơ quan của tỉnh nhằm khai thác hiệu quả hơn nữa lực lượng truyền
thông này này.
Tiếp tục củng cố, hiện đại hóa phương tiện thông tin, đẩy mạnh ứng dụng
công nghệ thông tin trong công tác truyền thông.
Đẩy mạnh các hình thức truyền thông BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La đang
thực hiệu quả hiện nay: Thông qua đài phát thanh, tờ rơi truyền thông, đối thoại trực
tiếp với người dân…
3.2. Một số giải pháp hoàn thiện truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại
bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La
Hoàn thiện bộ máy truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm xã hội trên
địa bàn tỉnh Sơn La
Hoàn thiện nội dung truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo hiểm xã hội
trên địa bàn tỉnh Sơn La
Hoàn thiện hình thức và công cụ truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo
hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La


viii
Hoàn thiện quy trình truyền thông bảo hiểm y tế hộ gia đình của bảo hiểm xã hội

tồn tại, hạn chế, yếu kém của trong quá trình thực hiện, đồng thời đề xuất một số
giải pháp tiếp tục thực hiện nhằm thực hiện tốt công tác truyền thông BHYT HGĐ.


TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
------------

VŨ QUANG HUY

TRUYỀN THÔNG BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH
CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHÍNH SÁCH
MÃ NGÀNH: 8340410

Người hướng dẫn khoa học:
TS. LÊ TỐ HOA

HÀ NỘI - 2018


1

LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Tham gia BHYT theo HGĐ lần đầu tiên được luật hóa tại luật sửa đổi, bổ
sung một số điều của Luật BHYT, được triển khai từ ngày 01/01/2015. Tính đến
31/12/2017, tỷ lệ bao phủ BHYT tại tỉnh Sơn La là 94,4% (1.164.800
người/1.233.649 dân số toàn tỉnh) chủ yếu là nhóm đối tượng được đơn vị đang
công tác đóng BHYT; được NSNN đóng và hỗ trợ mức đóng BHYT; tổ chức

Bảo hiểm y tế hộ gia đình tại thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Tác giả phân tích,
tìm ra những khó khăn gặp phải và đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện BHYT
HGĐ trên địa bàn thành phố Bắc Ninh.
- Đề tài khoa học của tác giả Chu Mạnh Sinh năm 2018 ‘‘Đổi mới công tác
truyền thông nhằm phát triển đối tượng tham gia BHYT hộ gia đình trên địa bàn
tỉnh Sơn La”. Đề tài đã chỉ ra thực trạng với những kết quả tích cực đã đạt được
cũng như những tồn tại, hạn chế, yếu kém của trong quá trình thực hiện, đồng thời
đề xuất một số giải pháp tiếp tục thực hiện nhằm thực hiện tốt chính sách BHYT
trên địa bàn tỉnh Sơn La trong giai đoạn hiện nay.
Đây là những đề tài tham khảo cần thiết, đặc biệt về phương diện cơ sở lý
luận được học viên tiếp thu, vận dụng vào nghiên cứu. Tuy nhiên, chưa có đề tài
nào nghiên cứu về truyền thông BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La.
3. Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài hướng tới các mục tiêu cơ bản sau:
- Xác định được khung nghiên cứu truyền thông BHYT HGĐ của BHXH
trên địa bàn tỉnh Sơn La.
- Phân tích được thực trạng truyền thông về BHYT HGĐ của BHXH trên địa
bàn tỉnh Sơn La; xác định được điểm mạnh, điểm yếu của truyền thông về BHYT HGĐ
của BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La và nguyên nhân của các điểm yếu.
- Đề xuất được một số giải pháp hoàn thiện truyền thông về BHYT HGĐ của
BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La đến giai đoạn năm 2020, định hướng đến năm 2025.
Các câu hỏi nghiên cứu đặt ra là:
- Truyền thông về BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn tỉnh nhằm mục tiêu gì?
- Truyền thông về BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn tỉnh bao gồm những
nội dung cơ bản nào? Truyền thông được thông qua hình thức và công cụ nào? Quy
trình truyền thông như thế nào? Chịu ảnh hưởng bởi các nhân tố nào?
- Truyền thông BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La trong thời gian
qua có các điểm mạnh, điểm yếu nào? Nguyên nhân của các điểm yếu đó?
- Truyền thông BHYT HGĐ của BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La đến năm


Nội dung truyền
thông
Bộ máy truyền
thông
Hình thức, công
cụ truyền thông

Các yếu tố khác
thuộc môi trường bên
ngoài của BHXH
trên địa bàn tỉnh

Quy trình truyền
thông

Sơ đồ 1. Khung nghiên cứu của đề tài
(Nguồn: Học viên tự lập)

Thực hiện mục tiêu
của truyền thông về
BHYT HGĐ của
BHXH trên địa bàn
tỉnh:
- Đề người dân biết
và hiểu về BHYT
HGĐ; tự giác và tự
nguyện tham gia
BHYT HGĐ
- Tăng số HGĐ
tham gia BHYT

Sơn La
Bước 5: Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện truyền thông BHYT HGĐ của
BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La.


5

6. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các chữ viết tắt, danh mục các hình
và bảng, danh mục tài liệu tham khảo; luận văn gồm 03 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về truyền thông BHYT
HGĐ của BHXH trên địa bàn tỉnh
Chương 2: Phân tích thực trạng truyền thông BHYT HGĐ của BHXH trên
địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn năm 2015-2017.
Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện truyền thông BHYT HGĐ của
BHXH trên địa bàn tỉnh Sơn La đến năm 2020, định hướng đến năm 2025.