MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP GIÁO VIÊN DẠY TỐT
TIẾT LUYỆN TỪ VÀ CÂU Ở LỚP 3
A/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Môn Tiếng Việt ở trường tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động
ngôn ngữ cho học sinh. Năng lực hoạt động ngôn ngữ của học sinh thể hiện tốt hay
không là nhờ vào vốn kiến thức về Tiếng Việt dồi dào và khả năng chuyển tải kiến
thức - nội dung bài dạy hợp lý, sáng tạo của giáo viên.
Chính vì “nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh” nên
mục tiêu môn Tiếng Việt ở Bậc Tiểu học đã nêu những nội dung cụ thể là: Nhằm hình
thành và phát triển ở học sinh qua các kỹ năng sử dụng tiếng Việt ( nghe, nói, đọc, viết)
để vận dụng trong học tập và giao tiếp ở trường và môi trường xung quanh; thông qua
việc dạy và học môn Tiếng Việt để góp phần rèn luyện các em có những thao tác tư duy
về ngôn ngữ; cung cấp cho học sinh các kiến thức sơ giản về Tiếng Việt và những hiểu
biết ban đầu về tự nhiên – xã hội, về con người, về văn hóa, văn học Việt Nam và nước
ngoài; qua đó bồi dưỡng tình yêu tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong
sáng giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam.
Vì vậy muốn thực hiện tốt, có hiệu quả các yêu cầu mà mục tiêu trên đã đề ra, đòi
hỏi người giáo viên phải có kiến thức vững vàng, sáng tạo năng động trong quá trình
dạy học, nắm chắc các hoạt động chủ yếu ở mỗi tiết dạy trong các phân môn của môn
Tiếng Việt như phân môn Tập đọc, Luyện từ và câu, Tập làm văn, Kể chuyện…
Trong khi đó ở các Trường Tiểu học, cũng như những môn học khác, môn Tiếng
Việt do Chương trình giáo dục phổ thông mới đưa vào thực hiện mấy năm gần đây và
giáo viên phải tiếp cận theo hướng dạy mới, tiến trình tiết dạy và các hoạt động dạy học
cũng có sự đổi mới so với trước đây, nên không ít giáo viên chưa nắm chắc các biện
pháp dạy và học chủ yếu, còn lúng túng khi lên tiết dạy, làm ảnh hưởng rất lớn chất
lượng học tập của học sinh và mục tiêu giáo dục. Đây chính là lý do thúc đẩy chúng tôi
chọn môn Tiếng Việt để xây dựng chuyên đề. Tuy nhiên, do phạm vi tìm hiểu và thực
hiện quá rộng nên chúng tôi chọn, nghiên cứu và viết giải pháp hữu ích “ Một số giải
pháp giúp giáo viên dạy tốt tiết Luyện từ và câu ở lớp 3” này.
B/ CƠ SỞ LÝ LUẬN:

một cách tốt nhất, các em biết vận dụng thành công trong học tập và giao tiếp.
C/ THỰC TRẠNG:
Ngay từ đầu năm học 2005 – 2006 này, tôi đã tổ chức dự giờ thăm lớp và điều tra –
trao đổi trực tiếp với giáo viên và học sinh ở lớp 3 ở tại Trường Tiểu học Quảng Trò:
Nhận thấy thực trạng hiện nay về công tác giảng dạy của giáo viên và học tập của học
sinh tại trường ngoài một số ưu điểm nhưng vẫn còn nổi lên những hạn chế cần phải
khắc phục những vấn đề sau:
1. Giáo viên :
Phần lớn giáo viên đã truyền thụ đầy đủ chính xác kiến thức và nội dung của tiết
dạy; nắm khá chắc các hoạt động dạy học cơ bản của tiết dạy, việc nghiên cứu và chuẩn
bò bài soạn khá chu đáo trước khi lên lớp. Tuy nhiên, đối với từng bài, từng tiết giáo viên
vẫn nghiên cứu chưa kỹ nên chưa hiểu hết ý đồ của sách giáo khoa, dẫn đến trong tiết
dạy giáo viên chưa biết vận dụng - phối hợp các phương pháp và hình thức dạy học cho
phù hợp theo từng nội dung kiến thức, từng dạng bài yêu cầu.
Trong quá trình lên lớp dạy một tiết Luyện từ và câu – lớp 3, giáo viên tuy đã có
nhiều cố gắng khi nghiên cứu các tài liệu tham khảo và sách giáo viên để nắm quy trình
của tiết dạy, các hoạt động dạy học cụ thể để vận dụng. Nhưng trong quá trình giảng
dạy, do đặc điểm tình hình của lớp, do khả năng giáo viên có nhiều hạn chế về kiến
thức, phương pháp…hay do những yếu tố khác nên khi vận dụng đã có những điểm tồn
Người thực hiện: Phạm Thò Thuỳ Trang

tại như đưa ra các hoạt động dạy học chưa phù hợp, chưa cụ thể làm ảnh hưởng rất lớn
đến chất lượng tiết dạy.
Vấn đề tồn tại lớn nhất là việc đònh hướng tiến trình của một tiết dạy phân môn
Luyện từ và câu chưa cụ thể, chưa hợp lý ( thể hiện trong bài soạn ) nên giáo viên hết
sức lúng túng khi vận dụng hình thức tổ chức các hoạt động dạy học trong tiết dạy như:
Hoạt động của thầy và trò chưa theo hướng tích cực; giáo viên làm việc nhiều, chủ yếu
là làm mẫu, giảng giải; chưa có sự dẫn dắt, gợi ý để học sinh tự tìm tòi kiến thức nội
dung cần biết. Việc tổ chức các hình thức chưa hợp lý, như có bài tập cần phải sử dụng
hoạt động thảo luận nhóm, thì giáo viên lại tổ chức làm việc chung cả lớp, có bài tập đề

Có đònh hướng tiến trình của tiết luyện từ và
câu cụ thể và phù hợp
1 2
6
Đã giúp học sinh chủ động, tìm tòi kiến thức,
tích cực trong tiết Luyện từ và câu
1 2
7 Bố trí thời gian hợp lý cho từng hoạt động
dạy học – tiết dạy trong tiết Luyện từ và câu
1 2
8 Có hệ thống bài tập, câu hỏi để rèn luyện kỹ
năng các đối tượng học sinh
2 1
2. Học sinh:
Nhìn chung đa số học sinh luôn cố gắng học tập đối với phân môn này. Vốn từ
của các em được hình thành tự nhiên và từ nhận thức qua giao tiếp hàng ngày ở trường
và ngoài xã hội. Tuy nhiên, do công tác giảng dạy của một số giáo viên còn hạn chế và
Người thực hiện: Phạm Thò Thuỳ Trang

các em là đối tượng học sinh lớp 3 vùng nông thôn, ít được gia đình quan tâm nên vẫn
tồn tại một số khuyết điểm sau:
Điều tra thực tế khi trò chuyện với các em, chúng tôi nhận thấy vốn từ của các em
quá nghèo nàn ( nhất là các em ở nông thôn hẻo lánh ít dân cư ), các em nói chuyện với
nhau và trả lời với chúng tôi không thành câu, nhiều khi dùng từ thiếu chính xác. Bên
cạnh đó, trong tiết dạy giáo viên ít chú trọng đến phần luyện nói đặc biệt là đối tượng
học sinh học yếu, giáo viên ít sử dụng hình thức chủ động tích cực học tập cho học sinh
nên các em đã ít có cơ hội thực hành giao tiếp Tiếng Việt ngoài xã hội, lại càng ít được
trau chuốt bồi dưỡng khả năng sử dụng Tiếng Việt trong trường học.
Hơn thế nữa, khi chúng tôi kiểm tra vở Bài tập Tiếng Việt của 40 học sinh lớp 3, thấy
rõ kỹ năng viết của các em vẫn có nhiều tồn tại như viết chưa thành câu, dùng từ còn

6
Biết sử dụng các dấu câu đã học khi làm bài
tập đúng ngữ pháp
13 27
7 Nắm vững nghóa của từ và biết cách vân
dụng để làm bài tập
19 21
8 Biết tìm và vận dụng các biện pháp tu từ ( so
sánh, nhân hóa) khi làm bài tập
10 30
D/ CÁC GIẢI PHÁP:
Để khắc phục tình trạng trên, chúng tôi xin đưa ra một số biện pháp trợ giúp giáo
viên hướng dẫn học sinh lónh hội kiến thức trong tiết dạy, đònh hướng chung và cơ bản
nhất của “ tiến trình tiết dạy phân môn Luyện từ và câu ở lớp 3” như sau:
Người thực hiện: Phạm Thò Thuỳ Trang

I/ Một số biện pháp trợ giúp giáo viên hướng dẫn học sinh lónh hội kiến thức trong
tiết dạy:
Để giúp học sinh lớp 3 học tốt phân môn Luyện từ và câu, giáo viên phải xem xét
hệ thống bài tập, cấu trúc tri thức Tiếng Việt cần hình thành cho học sinh. Nguyên tắc
phát triển tri thức - vốn từ Tiếng Việt và kiến thức – nguyên tắc ngữ pháp để làm cơ sở
đònh hướng chọn lọc những phương pháp – phương tiện dạy học thích hợp thực hiện một
cách có hệ thống, đạt hiệu quả bài dạy.
1/ Các bài tập về từ:
1.1 Loại bài tập giúp học sinh mở rộng vốn từ theo chủ điểm:
Loại bài tập này ngoài tác dụng giúp học sinh mở rộng vốn từ còn có tác dụng hình
thành và phát triển cho các em khả năng tư duy có hệ thống về mối quan hệ phương
ngữ. Về cách dạy loại bài tập tìm từ cùng chủ điểm, giáo viên cần chú ý đến từ mẫu, đó
là điểm tựa có tác dụng gợi ý đònh hướng cho học sinh trong quá trình tìm từ. Đồng thời
giáo viên hướng dẫn cho các em xác đònh đúng yêu câu của bài tập.