BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

PHÙNG THỊ THU HIỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP
CỦA GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN THẠCH THẤT - THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

PHÙNG THỊ THU HIỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP
CỦA GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN THẠCH THẤT - THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 81 40 114

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC
Khoa học quản lý


Phùng Thị Thu Hiền


ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan rằng, luận văn thạc sĩ khoa học “Quản lý hoạt động TCM
theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp của GV các trường THCS huyện
Thạch Thất, thành phố Hà Nội” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những
số liệu và kết quả nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là trung thực và
không trùng lặp với các đề tài khác.
Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn
này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ
nguồn gốc.
Hà Nội, tháng 10 năm 2018
Tác giả

Phùng Thị Thu Hiền


iii
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ i
LỜI CAM ĐOAN ..................................................................................................... ii
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................2
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu.....................................................................2
4. Giả thuyết khoa học ..............................................................................................2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................3
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ...............................................................................3
7. Phƣơng pháp nghiên cứu ......................................................................................4

phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo viên các trƣờng trung học cơ sở ......32
1.3.1. Các yếu tố chủ quan .......................................................................................32
1.3.2. Các yếu tố khách quan ...................................................................................34
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 ........................................................................................37
CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA GIÁO
VIÊN CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THẠCH THẤT THÀNH PHỐ HÀ NỘI ...........................................................................................38
2.1. Khái quát về các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và tình hình giáo dục
trung học cơ sở của huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội ................................38
2.1.1. Khái quát về các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Thạch Thất ....38
2.1.2. Khái quát tình hình giáo dục trung học cơ sở huyện Thạch Thất ....................39
2.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở huyện Thạch Thất, thành
phố Hà Nội ...............................................................................................................42
2.2.1. Thực trạng quy mô, trình độ của giáo viên các trường trung học cơ sở
huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội ....................................................................42
2.2.2. Thực trạng phẩm chất, năng lực nghề nghiệp của giáo viên các trường
trung học cơ sở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội .........................................46
2.3. Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn theo hƣớng phát triển năng lực nghề
nghiệp của giáo viên các trƣờng trung học cơ sở huyện Thạch Thất, thành phố
Hà Nội .......................................................................................................................51
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong phát triển năng lực


v
nghề nghiệp của giáo viên các trƣờng trung học cơ sở huyện Thạch Thất,
thành phố Hà Nội ....................................................................................................58
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ........................................................................................75
CHƢƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP CỦA GIÁO
VIÊN CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THẠCH THẤT THÀNH PHỐ HÀ NỘI ...........................................................................................76

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..............................................................................101
1. Kết luận ..............................................................................................................101
2. Kiến nghị ............................................................................................................102
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................106
PHỤ LỤC ...................................................................................................................1


vii
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1. Quy mô trường, lớp, HS THCS huyện Thạch Thất ..................................40
Bảng 2.2. Xếp loại học lực của HS THCS huyện Thạch Thất qua các năm học...............40
Bảng 2.3. Xếp loại hạnh kiểm của HS THCS huyện Thạch Thất .............................41
qua các năm học ........................................................................................................41
Bảng 2.4. Thống kê trình độ của đội ngũ CBQL các trường THCS .........................42
Bảng 2.5. Thống kê trình độ của đội ngũ GV các trường THCS ..............................43
Bảng 2.6. Thống kê đội ngũ GV THCS theo môn dạy .............................................44
Bảng 2.7. Tự đánh giá phẩm chất, năng lực nghề nghiệp của GV các trường THCS
huyện Thạch Thất ......................................................................................................46
Bảng 2.8. Tự đánh giá năng lực theo Chuẩn nghề nghiệp của GV các trường THCS
huyện Thạch Thất ......................................................................................................47
Biểu đồ 1. Sự thay đổi năng lực nghề nghiệp của giáo viên các trường THCS ................49
Bảng 2.9. Các yếu tố tác động đến sự tiến bộ năng lực nghề nghiệp của GV ..............50
Biểu đồ 2. Nhận thức của cán bộ quản lý về tầm quan trọng của tổ chuyên môn
trong phát triển năng lực nghề nghiệp của GV .........................................................52
Biểu đồ 3. Hiệu quả tham gia vào việc phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo
viên của các tổ chuyên môn ......................................................................................56
Bảng 2.10. Hiệu quả tham gia của các tổ chuyên môn trong trong phát triển năng
lực nghề nghiệp của GV ............................................................................................57
Bảng 2.11. Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong phát triển năng lực
nghề nghiệp của GV ..................................................................................................59


GD&ĐT

Giáo viên

GV

Hệ số tương quan

r

Học sinh

HS

Không bao giờ

KBG

Không thường xuyên

KTX

Không thực hiện

KTH

Mức ý nghĩa

p


XL


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Tổ chuyên môn trong các trường học nói chung, trường Trung học cơ
sở nói riêng có chức năng, nhiệm vụ, vai trò rất quan trọng trong việc
triển khai, thực hiện các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường. Hoạt động của tổ
chuyên môn tốt, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ được quy định tại Điều lệ
Trường trung học sẽ góp phần tích cực, quyết định đến việc nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng được những yêu cầu mới trong quá trình
đổi mới giáo dục.
Trong phát triển năng lực nghề cho GV, tổ chuyên môn có vai trò vô
cùng quan trọng góp phần nâng cao kiến thức chuyên môn, kỹ năng sư phạm;
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của mỗi nhà trường. Vì
vậy, các trường rất coi trọng hoạt động của các tổ chuyên môn, ngoài mục
đích phục vụ nhiệm vụ giáo dục còn coi đây là một kênh quan trọng để GV
học tập, bồi dưỡng, phát triển nâng cao trình độ nghề nghiệp.
Hoạt động của tổ chuyên môn phụ thuộc nhiều vào kế hoạch, hoạt động
của nhà trường, vào sự lãnh đạo của Ban Giám hiệu. Để tổ chuyên môn hoàn
thành chức năng, nhiệm vụ theo quy định và góp phần quan trọng nâng cao
trình độ nghề nghiệp cho GV, công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn giữ
vai trò quyết định.
Ở các trường Trung học cơ sở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
trong những năm gần đây, công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn đã thu
được những kết quả nhất định. Ban Giám hiệu các trường đã nhận thức được
tầm quan trọng của tổ chuyên môn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục
nói chung và phát triển năng lực nghề nghiệp cho GV nói riêng. Nhà trường

4. Giả thuyết khoa học
Hoạt động của tổ chuyên môn có vai trò quan trọng trong phát triển
năng lực nghề nghiệp của GV. Nếu cán bộ quản lý các trường Trung học cơ


3
sở ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội nhận thức đúng vị trí, vai trò của
hoạt động tổ chuyên môn; thực hiện tốt việc xây dựng kế hoạch, mục tiêu, nội
dung, chương trình, thực hiện và đảm bảo cơ sở vật chất cho hoạt động tổ
chuyên môn thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường và
phát triển năng lực nghề cho GV.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng
phát triển năng lực của GV các trường Trung học cơ sở.
- Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo phát triển
năng lực nghề nghiệp của GV ở các trường Trung học cơ sở huyện Thạch
Thất, Thành phố Hà Nội.
- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo phát
triển năng lực nghề nghiệp của GV ở các trường Trung học cơ sở.
- Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Giới hạn về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý hoạt
động tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo
viên các trường Trung học cơ sở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội.
- Địa bàn nghiên cứu: Khảo sát thực tế ở các trường: THCS Đồng Trúc,
THCS Hạ Bằng, THCS Tiến Xuân, THCS Chàng Sơn.
- Giới hạn về thời gian: Luận văn nghiên cứu về quản lý hoạt động tổ
chuyên môn theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo viên các
trường THCS huyện Thạch Thất, Thành phố Hà Nội trong 2 năm học 20152016; 2016-2017.



5
7.3. Phương pháp toán thống kê
Sử dụng phần mềm SPSS để xử lý kết quả nghiên cứu nhằm rút ra kết
luận khoa học.
8. Dự kiến cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị và danh mục tài liệu tham
khảo, phụ lục, luận văn được cấu trúc thành 3 chương:
Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo
hướng phát triển năng lực nghề nghiệp của GV các trường THCS
Chƣơng 2. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng
phát triển năng lực nghề nghiệp của GV các trường THCS huyện Thạch Thất,
thành phố Hà Nội.
Chƣơng 3. Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng
phát triển năng lực nghề nghiệp của GV các trường THCS huyện Thạch Thất,
thành phố Hà Nội.


6
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP
CỦA GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động tổ chuyên
môn trong trƣờng trung học cơ sở
1.1.1. Nghiên cứu ngoài nước
Có nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động của tổ chuyên môn và
cách thức quản lí hoạt động của tổ chuyên môn, nhấn mạnh vai trò của giáo
viên và sự cần thiết phải có tổ chuyên môn để giáo viên thực hiện tốt vai trò
dạy học của mình nhiều nhà giáo dục học Xô Viết như Xu- khôm- lin- xki,

tác, lắng nghe, kết nối và chia sẻ, huấn luyện, tư vấn cho GV về kĩ năng dạy
học để nâng cao thành tích học tập của học sinh; giúp GV giải quyết các vấn
đề nảy sinh (Johnson, 2003)
Bên cạnh vai trò của Hiệu trưởng, Weston (2014) còn chỉ ra chức năng
chính của tổ trưởng chuyên môn là: (1) Đưa ra định hướng chiến lược và phát
triển môn học gồm: Mục tiêu chiến lược và kế hoạch phát triển môn học, các
chỉ dẫn dạy học môn học ; (2) Lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động dạy học, chất
lượng dạy học, thu thập thông tin, đánh giá kết quả dạy học, chất lượng dạy
học và có kế hoạch điều chỉnh; (3) Lãnh đạo và quản lí tổ chuyên môn, GV;
đảm bảo mối kết hợp và tích hợp giữa các môn học, nhóm chuyên môn, tổ
chức dự giờ, làm việc hợp tác trong tổ; (4) Tuyển dụng và phát triển đội ngũ
GV, chia sẻ thông tin và các nguồn lực dạy học, đảm bảo đủ GV cho các lớp,
có kinh phí cho tổ chuyên môn hoạt động, tạo môi trường làm việc và hỗ trợ
GV trẻ [49].
Ngoài việc đề cập đến vai trò của tổ trưởng chuyên môn thì Johnson
(2003) cũng chỉ ra mỗi GV phải trở thành một người lãnh đạo chuyên môn


8
trong nhóm nghĩa là họ phải có quyền tham gia, ra quyết định và đưa ra sang
kiến chuyên môn.
Nhìn chung, các nghiên cứu của một số tác giả nước ngoài đã đề cập
đến các vấn đề quan trọng như: Vai trò của tổ chuyên môn, tính chất của một
tổ chuyên môn hoạt động có hiệu quả, sự cần thiết phải quản lí hoạt động tổ
chuyên môn, các nội dung quản lí hoạt động tổ chuyên môn, sự cần thiết của
nhà quản lí trong việc phối hợp quản lí tổ chuyên môn. Bên cạnh đó, các
nghiên cứu còn tập trung đến vai trò, yêu cầu đối với Hiệu trưởng, tổ trưởng
chuyên môn trong lãnh đapọ hoạt động tổ chuyên môn; vai trò của GV trong
việc tham gia các hoạt động tổ chuyên môn.
Những kết quả nghiên cứu trên đây có thể áp dụng vào quá trình quản lí

lý giáo dục bước đầu tổ chức nghiên cứu thực trạng và hệ thống được một số
vấn đề quản lý cũng như đề xuất một số biện pháp quản lý như đề tài: "Quản
lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng trường THCS theo hướng tiếp cận
lý thuyết quản lý chất lượng tổng thể" của Vũ Mạnh Hùng (2008). "Biện pháp
quản lý các hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học của
các trường trung học phổ thông công lập quận Ba Đình, thành phố Hà Nội"
của Chử Xuân Dũng (2008). “Quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu
trưởng trường trung học phổ thông huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng” của
Phan Thị Ngọc Châu (2013).
Các đề tài đã nghiên cứu lý luận quản lý, quản lý giáo dục, quản lý
trường học đặc biệt là về quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng các
trường tương đối sát với vấn đề quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng
phát triển năng lực nghề nghiệp của GV mà tác giả đang nghiên cứu. Kết quả
nghiên cứu các đề tài trên đã đóng góp thêm vào việc hiểu rõ, sáng tỏ cơ sở lý
luận về quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất


10
lượng dạy học của GV và phổ biến một số kinh nghiệm quản lý cho cán bộ
quản lý ở từng địa phương.
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường
1.2.1.1. Khái niệm quản lý
Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong
các hoạt động của con người. Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức
được quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt tới mức thành công to lớn.
Nghiên cứu về lý luận quản lý, các nhà nghiên cứu với những cách tiếp cận
khác nhau, đã đưa ra rất nhiều quan niệm về quản lý. Cho đến nay đã có nhiều
quan niệm khác nhau về quản lý dựa trên những căn cứ khác nhau.
Đại diện cho cách hiểu quản lý là tác động có hướng đích là các tác giả:

lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các
nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội
lực) một cách tối ưu nhằm đạt được mục đích của tổ chức với hiệu quả cao
nhất” [24, tr 29].
Các tác giả Bùi Minh Hiền (chủ biên), Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo
cho rằng: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản
lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra [21, tr 12].
Từ những quan niệm trên có thể hiểu: Quản lý là sự tác động có mục đích,
có kế hoạch của chủ thể quản lý tới đối tượng và khách thể quản lý để lãnh đạo,
hướng dẫn, điều khiển đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra.
1.2.1.2. Khái niệm quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là dạng lao động xã hội đặc biệt trong lĩnh vực giáo
dục nhằm gây ảnh hưởng, điều khiển hệ thống giáo dục và các thành tố của
nó, định hướng và phối hợp lao động của những người tham gia công tác
giáo dục để đạt được mục tiêu giáo dục và mục tiêu phát triển giáo dục, dựa


12
trên thể chế giáo dục và các nguồn lực giáo dục.Trong quá trình nghiên cứu
về lĩnh vực quản lý giáo dục có nhiều khái niệm như sau:
Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý giáo dục là tác động có hệ thống, có kế
hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau
nhằm mục đích đảm bảo cho sự hình thành nhân cách thế hệ trẻ trên cơ sở
nhận thức và vận dụng những qui luật chung của xã hội cũng như các qui luật
của quản lý giáo dục, của sự phát triển tâm lý và thể lực của trẻ em” [25].
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống những
tác động có mục đích, có kế hoạch, phù hợp qui luật của chủ thể quản lý (hệ
giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối nguyên lý giáo dục của
Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường Xã hội chủ nghĩa Việt
Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo

Quản lý nhà trường thực chất là những tác động của chủ thể quản lý
vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể GV và HS, với sự hỗ trợ
đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm hình thành và phát triển toàn diện
nhân cách HS theo mục tiêu đào tạo của nhà trường. Mặt khác, quản lý trường
học về bản chất là quản lý con người. Điều này tạo cho các chủ thể (người
dạy và người học) trong nhà trường một sự liên kết chặt chẽ không chỉ bởi cơ
chế hoạt động theo những quy luật/tính quy luật khách quan của một tổ chức
xã hội - nhà trường, mà còn bởi một hoạt động chủ quan, hoạt động quản lý
của chính bản thân GV và HS. Trong nhà trường, GV và HS vừa là đối tượng,
vừa là chủ thể quản lý. Với tư cách là đối tượng quản lý, họ chịu sự quản lý
của chủ thể quản lý (hiệu trưởng). Với tư cách là chủ thể quản lý, họ là người
tham gia chủ động, tích cực vào hoạt động quản lý chung và biến nhà trường
thành hệ tự quản lý. Cho nên quản lý nhà trường không chỉ là trách nhiệm riêng
của người hiệu trưởng, mà là trách nhiệm chung của tất cả các thành viên trong
nhà trường.


14
1.2.2. Khái niệm tổ chuyên môn và nhiệm vụ của tổ chuyên môn ở
trường trung học cơ sở
1.2.2.1. Khái niệm tổ chuyên môn
Tổ chuyên môn là tổ GV theo bộ môn hoặc nhóm bộ môn, là một bộ phận
chínhthức trong cơ cấu tổ chức của nhà trường, giúp hiệu trưởng điều hành và
thực hiện các hoạt động nghiệp vụ sư phạm và trực tiếp quản lý lao động của
các GV trong tổ [38].
Theo Điều 16 - Điều lệ Trường THCS, trường trung học phổ thông và
trường phổ thông có nhiều cấp học của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2011:
“Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, GV, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị
giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho HS của trường trung học được tổ
chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt