Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen chữ cái tại trường MN Ea Tung

MỤC LỤC
Trang
Phần 1 : Phần mở đầu........................................................................2
I. Đặt vấn đề...........................................................................................2
II. Mục đích nghiên cứu.........................................................................3
Phần 2: Phần nội dung........................................................................3
I. Cơ sở lý luận của vấn đề....................................................................3
II. Thực trạng vấn đề .............................................................................4
III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề..............................5
IV. Tính mới của giải pháp………………………………………… 5
V. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.................................................16
Phần 3: Phần thứ ba: Kết luận, kiến nghị……………………… 17
I. Kết luận:.............................................................................................17
II. Kiến nghị:..........................................................................................18

1


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen chữ cái tại trường MN Ea Tung

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
Trẻ mầm non ngoài các hoạt động ăn, ngủ, vui chơi thì hoạt động học cũng
rất nhiều như: khám phá khoa học, tạo hình, làm quen với toán…Tất cả những
hoạt động này đều giúp trẻ phát triển một cách toàn diện, đối với trẻ 5-6 tuổi còn
một hoạt động không kém phần quan trọng đó là hoạt động làm quen chữ cái. Vì
hoạt động làm quen chữ cái giúp trẻ phát triển ngôn ngữ có vai trò giúp con
người giao tiếp với nhau một cách hiệu quả thì đối với trẻ, ngôn ngữ nói được sử
dụng trong tất cả các loại hình giáo dục, ở mọi lúc, mọi nơi.Vậy hoạt động làm


Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lí luận của vấn đề
Trẻ mầm non ghi nhớ không chủ định nền khả năng ghi nhớ mặt chữ cái
của trẻ chưa cao nên trẻ sẽ nhanh quên.
Quá trình trưởng thành của đứa trẻ bên cạnh thể chất và phần quan trong
không thể thiếu chính là ngôn ngữ. Ngôn ngữ là công cụ để trẻ học tập và vui
chơi những hoạt động chủ yếu của trường mầm non. Ngôn ngữ được trong tất cả
các loại hình giáo dục, ở mọi nơi, mọi lúc, như vậy, ngôn ngữ cần cho tất cả các
hoạt động và ngược lại mọi hoạt động tạo cơ hội cho ngôn ngữ trẻ phát triển .
Vậy bộ môn làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của việc phát
triển ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi, do đó làm
quen với chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc phát triển ngôn ngữ cho
trẻ.Trước hết làm quen với chữ cái là rèn luyện khả năng nghe, khả năng phát
âm, khả năng hiểu ngôn ngữ tiếng việt. Thông qua việc làm quen với chữ cái
cung cấp thêm vốn từ về thế giới xung quanh. Cho trẻ làm quen với chữ cái còn
giúp trẻ hiểu được mối quan hệ giữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻ hiểu
thế nào là đọc và viết sau này ở trường phổ thông, thông qua viêc tìm kiếm các
chữ cái khác nhau ở các vị trí khác nhau của từ giúp trẻ phát triển óc quan sát,
ghi nhớ có chủ định.
Làm quen với chữ cái còn giáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ,
chuẩn bị tích cực cho trẻ vào trường tiểu học
Bắt nguồn từ những tầm quan trọng trên, nên là một giáo viên mầm non tôi
luôn tìm tòi đưa ra những phương pháp giảng dạy sao cho lượng kiến thức trẻ
tiếp thu được đạt kết quả cao, trẻ hứng thú, sôi nổi tích hợp được nhiều nội dung
vào giảng dạy để giờ học phong phú hơn, tạo sự lôi cuốn đối với trẻ và phù hợp
với điều kiện lớp, trường, mình đang công tác. Đối với trẻ mầm non hoạt động
làm quen với chữ cái là một trong những hoạt động quan trọng trong việc phát
triển toàn diện của trẻ, nó có tầm quan trọng rất lớn trong việc phát triển vốn từ,
phát triển ngôn ngữ, khả năng phát âm, đọc chuẩn chữ, tiếng Việt, để phát triển

1

Trẻ nhận biết và phát âm
13/39=33%
đúng

26/39=67%

2

Trẻ cầm vở, để vở, ngồi tô
15//39=38%
đúng tư thế

24/39=62%

3

Trẻ tô, viết đúng chữ cái

14/39=36%

25/39=64%

4

Trẻ hứng thú, tích cực tham
gia hoạt động làm quen chữ 17/39=43%
viết


2. Khó khăn:
Một số trẻ phát âm chưa chuẩn, chưa tự tin trong giao tiếp …
Một số phụ huynh nhận thức về chương trình giáo dục mầm non chưa cao,
còn mốn cô dạy theo phương pháp cũ, muốn giáo viên dạy trước chương trình
lớp 1.
Từ những thuận lợi khó khăn trên tôi đã đề ra một số giải pháp đẻ giúp trẻ
mạnh dạn, tự tin tích cực tham gia vào các hoạt động.
III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Giải pháp 1. Cho trẻ làm quen chữ cái thông qua việc tạo ra môi trường chữ
cái.
Để giúp trẻ học tốt hoạt động làm quen chữ cái, ngoài việc cho trẻ lĩnh hội
kiến thức trên tiết học ra thì môi trường xung quanh trẻ cũng ảnh hưởng và góp
phần rất lớn giúp trẻ nhận biết nhanh. Vì vậy tôi đã xây dựng môi trường chữ
trong và ngoài lớp lấy trẻ làm trung tâm. Việc xây dựng môi trường cho trẻ làm
quen với chữ cái phù hợp sẽ gây hứng thú cho trẻ, đồng thời giúp trẻ nhớ nhanh
chữ cái đã học. Để trẻ được làm quen với chữ ở mọi lức mọi nơi. Với quan điểm
giúp trẻ làm quen với chữ cái ở mọi lúc, mọi nơi và để tạo ấn tượng cho trẻ ngay
từ khi bước chân vào lớp, ở mảng tường ngoài cửa lớp trẻ có thể nhận ra ngay
những hình ảnh quen thuộc của mình và của các bạn trong lớp kèm theo những
từ tương ứng với hình ảnh, một sự gần gũi, thân quen sẽ đến với trẻ. Và trẻ cũng
bắt gặp những hình ảnh của chủ đề, những hình ảnh này do chính trẻ vẽ, nặn, xé,
cắt dán từ tạp chí, báo Hoạ Mi…Đây cũng là mảng tường để bố mẹ trẻ thấy
được hiện bé đang hoạt động ở chủ đề nào để mỗi ngày khi đưa trẻ đến lớp hay
đón trẻ ra về, cha mẹ có thể phối kết hợp với giáo viên trò chuyện với trẻ về hình
ảnh, về từ giúp trẻ làm quen thêm hay củng cố, rèn phát âm, chính xác hóa lại
các chữ cái có trong từ đó mà cô đã cung cấp cho trẻ. Những hình ảnh, câu, từ
này được cô thường xuyên thay đổi để kích thích sự hứng thú của trẻ.
Tạo môi trường ngoài lớp học.
Trang trí dán lên các mặt tủ đựng đồ dùng cá nhân của trẻ, đây là mảng
tường cũng được cô chú trọng và liên tục sử dụng. Mặt tủ đựng đồ cá nhân của

hình ảnh phù hợp với chủ đề và mục đích của giáo viên, tôi có thể đánh bằng
chữ tương ứng với hình ảnh, sau đó cho trẻ tìm chữ hay bổ sung những chữ cái
còn thiếu trong từ.
Tôi luôn cố gắng tạo môi trường chữ cái để cuốn hút trẻ. Ngoài việc trang
trí ở trong lớp, tôi còn dùng chữ cái làm ký hiệu riêng trên đồ dùng cá nhân của
mỗi trẻ như: Ở tập vở, ly uống nước, bàn chải đánh răng, khăn mặt.
Với giải pháp trên tôi luôn tạo cho trẻ tích cực hoạt động, tham gia vào trải
nghiệm vào hoạt động trò chơi, luôn lấy trẻ làm trung tâm trong mọi hoạt động
chơi và học của trẻ.
Giải pháp 2: Cho trẻ làm quen với hoạt động làm quen chữ cái.
6


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen chữ cái tại trường MN Ea Tung

Thông qua tiết học: Hình thức cho trẻ làm quen với chữ cái thông qua hoạt
động học tập là hình thức cơ bản và chủ yếu, vì nó thực hiện được mục đích yêu
cầu của lĩnh vực phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Kiến thức mà trẻ thu nhận được có
hệ thống logic.
Để tiết học đi vào tâm hồn trẻ một cách sống động, không khô khan, cứng
nhắc thì điều điều đầu tiên là cô giáo thực sự phải có một tài nghệ dẫn dắt. Hoạt
động học làm quen với chữ cái đưa thế giới chữ viết đến với trẻ bằng nhiều
phương pháp, hình thức khác nhau. Các phương pháp, hình thức đó gắn liền với
nhau một cách chặt chẽ. Mỗi phương pháp, hình thức đều có ưu thế và hạn chế
nhất định. Vì vậy khi dạy trẻ làm quen với chữ cái cô giáo cần lựa chọn các
phương pháp, hình thức phù hợp với yêu cầu của tứng tiết dạy, để thu hút sự tập
trung chú ý tạo hứng thú của trẻ trong tiết học, giúp cho giờ học đạt hiệu quả
cao.
Muốn vậy cô giáo phải: - Lấy trẻ làm trung tâm.
- Phát huy tính tích cực của trẻ.

có các chữ cái u, ư.
Vừa đi vừa hát ,khi nghe hiệu lệnh của cô thì phải chọn cho mình một cái
vòng và phải phát âm được chữ cái trong bàn chân.
Bạn nào ở trong vòng mà không phát âm được chữ cái đó thì phải chơi lại
lần sau với bạn không nhảy được vào vòng.
Chủ đề: Thế giới động vật
Trò chơi: “ Câu cá ”
Cô cho trẻ về thành 2 đội sau đó mỗi đội sẽ câu cá, đội nào câu được nhiều
con cá mang các chữ cái. Yêu cầu mỗi đội sẽ phải câu đúng con cá mang chữ cái
c. Đội nào câu đúng, nhiều sẽ dành chiến thắng.
Chủ đề: Thế giới thực vật
Trò chơi “ Hái lá vàng” - Tiết làm quen chữ cái y.
Luật chơi: Trẻ hái đúng trong vòng 3 phút, đội nào hái được nhiều chiếc lá
có chữ cái y là đội thắng cuộc.
Cách chơi: Trẻ lên chơi chạy đến cây, hái những chiếc lá vàng có chữ cái y
mang về đổ vào rổ của đội mình.
Trò chơi: “ Hái quả” - Tiết làm quen chữ cái m
Cô chuẩn bị 2 cây, cô dán chữ cái lên những trái cây nhựa và gắn lên cây.
Cho trẻ thi nhau chạy lên hái những quả chín mang chữ cái m mang về rổ của
đội mình. Đội nào mang được đúng nhiều trái có chữ m là thắng.
Trò chơi tĩnh: cô cho trẻ dùng đất nặn tạo dáng chữ cái vừa học xong.
Biện pháp 3: Cho trẻ làm quen qua các hoạt động khác
Với chương trình giáo dục mầm non mới, việc cho trẻ làm quen với chữ cái
không chỉ được tiến hành qua các giờ học làm quen chữ cái mà còn được dạy ở
mọi lúc mọi nơi, thông qua các giờ hoạt động khác như: Âm nhạc, hoạt động
chiều, hoạt động đón trả trẻ …
8


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen chữ cái tại trường MN Ea Tung

chơi luyện phát âm đúng các âm phù hợp.
Ví dụ: Các trò chơi "Bắt chước tiếng kêu của các con vật" để rèn luyện
phát âm cho trẻ như: Gà con kêu "chiếp chiếp", ếch kêu "ộp ộp", vịt con kêu

9


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen chữ cái tại trường MN Ea Tung

"Vít vít"... để trẻ phát âm theo cô một cách tự nhiên và cô không cần phải
giải thích cho trẻ cách khép môi, bật hơi.
Trò chơi cũng không thể thiếu trong tiết học này tôi lựa chọn trò chơi cho
phù hợp với bài hát "Màu hoa" sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung,
hoa cánh bướm".... Lần lượt tôi đưa từng trang cho trẻ xem tranh hoa bướm và
trẻ làm quen với chữ B. Hoa phù dung để trẻ được làm quen với chữ D và hoa
đào được làm quen với chữ Đ.
Tôi lựa chọn trò chơi cho phù hợp với chủ đề có những trò chơi như
Tìm chữ cái trong câu đố.
Đi chợ tết.
Tổ chức tìm tên các loại hoa có chứa chữ cái vừa học.
Cách hướng dẫn trò chơi:
Cô giới thiệu mùa xuân đến các ông Đồ thường làm gì? Các con có muốn
viết chữ giống ông Đồ không? Cô cho 8 trẻ đứng thành 2 hàng đợi cô chuẩn bị 2
câu đối có các chữ B, D, Đ khi nghe hiệu lệnh 2 đội lên gạch chân những chữ
cái cô vừa nêu, thời gian quy định là một bài hát mùa xuân lúc nào hát xong và
kết thúc trò chơi. Sau đó cô cho nhiều chữ cái và đúng với yêu cầu. Khi chuyển
tiếp sang trò chơi thứ hai đó là trò chơi "Đi chợ tết" (Tất cả các trẻ đều được
chơi). Trước ngày tết bố mẹ các con thường làm gì ? (Trẻ nghĩ ngay đến trang
hoàng nhà cửa và đi sắm tết) cô chuẩn bị các gói có các loại hoa quả bánh kẹo ở
trên, mỗi thứ đều gắn các chữ cái B, D, Đ. Cô phát cho trẻ mỗi cái giỏ nói nào

như cong ngón tay lại, cháu thì há miệng, cháu thì dùng hai cánh tay....
Trên cơ thể bộ phận nào giống chữ O, trẻ nói: Mắt, đầu....
Hai bạn có thể tạo thành chữ O không? (trẻ cầm tay nhau giang rộng).
Ai có thể tạo thành chữ Ô.
Cô muốn cả lớp mình cùng tạo một chữ Ô thật lớn nào? Trẻ cầm tay nhau
đứng thành vòng trong rộng và trẻ trẻ là đấu Ô.
Với chữ cái Ơ cô cũng cho thực hiện như thế.
Hoặc với trò chơi "Tìm đồ dùng học tập" trên các đồ dùng học tập có
chứa các chữ cái con vừa học bây giờ cô sẽ phát cho mỗi bạn chữ cái khi có hiệu
lệnh các con phải lấy ngay đồ dùng có chứa chữ cái đó. Ví dụ: Trẻ có chữ Ơ thì
phải lấy thước kẻ, cô cho trẻ vừa đi vừa hát bài "Vịt con học chữ" sau đó cô
kiểm tra số trẻ lấy đúng đồ dùng và cho trẻ nói tác dụng của từng đồ dùng đó.
Trong khi dạy muốn trẻ ghi nhớ các chữ cái được lâu hơn cô cần phải liên
hệ thực tế hỏi trẻ chữ cái đó có giống cái gì hay con gì hay đồ vật gì ? Để phát
huy tính tích cực và tư duy của trẻ. Ví dụ: Chữ O giống quả trứng, quả cam, chữ
Y giống cái nạng, chữ D giống cái giáo, chữ H giống cái ghế.
Giải pháp 4: Thông qua các bài thơ, đồng dao giúp trẻ học tốt và rèn luyện
phát âm đúng l-n:
Trong khi dạy trẻ phát âm đúng, tôi đã gặp một số khó khăn. Như là ở độ
tuổi này bộ máy phát âm trẻ chưa hoàn thiện như là trẻ còn nói ngọng, nói lắp,
nói chưa rõ câu, từ,.....bên cạnh đó những người gần gũi với trẻ còn phát âm
chưa chính xác, dẫn đến việc trẻ bắt chước nói theo. Mà đặc biệt khi dạy trẻ phát
11


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen chữ cái tại trường MN Ea Tung

âm hai phụ âm l-n, trẻ rất khó phân biệt, do đó tôi tìm một số bài hát, ca dao,
đồng dao, thơ giúp trẻ phát âm được chuẩn hơn.
Ở trong hoạt động âm nhạc: không những phải chú ý sửa sai cách pháp âm,

12


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen chữ cái tại trường MN Ea Tung

Không những thế khi trình chiếu trên Power Point ta có thể tạo nhiều nét
chữ cái cho trẻ trải nghiệm và học tập.
Tôi cũng đã mạng dạn thiết kế ra được 10 trò chơi với chữ cái được thiết kế
trên phần mềm thông dụng mà mọi người đều có thể dễ dàng sử dụng được đó là
phần mềm Microsoft Power Point cài đặt trên phiên bản Windown XP đó là:
10 trò chơi đó là:
Trò chơi: Vòng tròn kì diệu
Trò chơi: Rung chuông vàng
Trò chơi: Zíc zắc cùng bé yêu
Trò chơi: Chữ gì biến mất
Trò chơi: Tìm quả cho cây
Trò chơi: Bé biết chữ gì?
Trò chơi: Mắt ai tinh
Trò chơi: Bánh xe quay
Trò chơi: Tìm lá cho hoa
Trò chơi: Thi ai tài.
Qua mỗi trò chơi tôi đều tạo hiệu ứng nhằm kích thích khả năng hứng thú của
trẻ thông qua tiết học làm quen chữ cái.
Ví dụ: Như tiếng vỗ tay (khi trẻ đúng)
Bạn làm lại đi (khi trẻ chưa đúng)..
Bạn giỏi quá!...
Ví dụ : Hay ở chủ đề “Gia đình” khi dạy trẻ Làm quen chữ cái b.
Cho trẻ xem đoạn video clip có nội dung “Bà cháu”, trong đoạn video clip
có kèm âm thanh và tiếng động, như vậy trẻ sẽ rất hứng thú. Sau khi xem xong
đoạn phim, gọi 1 số trẻ đứng lên có thể tự đặt tên cho đoạn phim vừa xem như:

Hình thức này giáo viên có thể thực hiện bằng cách trò chuyện, trao đổi về
tình hình học tập của trẻ với cha mẹ vào những lúc đón trả trẻ để cha mẹ phối
hợp cùng giáo viên ôn luyện, rèn phát âm cho trẻ khi ở nhà.
IV. Tính mới của giải pháp
Giáo viên linh hoạt, sáng tạo, áp dụng thực tế trẻ tại lớp để xây dựng kế
hoạch phù hợp với khả năng tiếp thu của từng trẻ. Tổ chức các hoạt động theo
hướng lấy trẻ làm trung tâm, tận dụng mọi lúc, mọi nơi để hướng dẫn trẻ, nhận
biết chữ cái, sửa sai cách phát âm cho trẻ thông qua “ Học bằng chơi, chơi mà
học”.
V. Hiệu quả SKKN
Đối với giáo viên: Đã phát huy được tính sáng tạo, linh hoạt, trong xây
dựng môi trường, tổ chức các hoạt động cho trẻ học.
Đối với trẻ : Trẻ tích cực tìm hiểu các sự vật hiện tượng xung quanh liên
quan đến chữ mình đã được học và vốn từ của trẻ mạch lạc hơn, trẻ có thể diễn
đạt rõ ràng những gì mà trẻ quan sát thấy. Trẻ mạnh dạn hơn khi giao tiếp với
bạn, với cô giáo từ đó trẻ rất tự tin khi phát biểu và nói lên ý kiến của mình, học
14


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen chữ cái tại trường MN Ea Tung

tập rất sôi nổi, hứng thú, thuộc nhanh, nhớ lâu những chữ cái đã được học, cuối
năm lớp tôi 100% trẻ nhận biết và phát âm đúng 29 chữ cái.
Đối với phụ huynh: Nhận thức hơn về vai trò trách nhiệm của mình trong
việc quan tâm kết hợp với giáo viên tạo môi trường cho trẻ hoạt động, chăm sóc
giáo dục trẻ.
Kết quả cuối năm ( xem bảng số liệu)
TT

Số trẻ đầu năm


0%

15//39=38% 24/39=62% 39/39=100%

0%

14/39=36%

25/39=64% 39/39=100%

0%

17/39=43%

22/39=57% 39/39=100%

0%

15/39=38%

24/39=62% 39/39=100%

0%

Phần thứ ba: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
I. Kết luận
Khoa học không chỉ là kiến thức mà còn là quá trình hay con đường tìm
hiểu khám phá thế giới vật chất. Môi trường sống tạo ra sự phát triển trí tuệ,
ngôn ngữ và những yếu tố tạo nên nhân cách của con người vì thế chúng ta hãy

động khác, tìm tòi sử dụng nhiều trò chơi hấp hẫn, đồ dùng đẹp hấp dẫn trẻ.
Tuyên truyền với cha mẹ về tầm quan trọng và cách cho trẻ làm quen với
chữ cái ở lứa tuổi mầm non, không cho trẻ học trước chương trình lớp 1..
II. Kiến nghị
1. Phòng giáo dục và đào tạo: Mở các lớp tập huấn chuyên đề làm quen
chữ cái cho giáo viên các trường được tham gia rộng rãi.
2. Nhà trường: Tổ chức tập huấn nâng cao kiến thức nhận thức về hoạt
động làm quen chữ cái cho giáo viên.
Luôn tạo điều kiện cho chị em giáo viên được dự giờ đồng nghiệp để cùng
trao đổi kinh nghiệm giảng dạy.
Trên đây là một Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm
quen chữ cái tại trường MN Ea Tung. Rất mong được sự góp ý chủa Hội đồng
khoa học để bản thân có thêm kinh nghiệm nâng cao chuyên môn./
Ea Na, ngày 05 tháng 4 năm 2019
Người viết

16


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen chữ cái tại trường MN Ea Tung

Nguyễn Thị Thủy
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
.........................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
..........................................................................................................................
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
Hiệu trưởng