SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

MỤC LỤC
Tên nội dung

Trang

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU……………………………………………….… 2
I. Đặt vấn đề ……………………………………………………………....... 2
II. Mục đích nghiên cứu ..…………………………………………………... 2
Phần thứ 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ ………………………………….…. 3
I. Cơ sở lí luận ……………………………………………………................. 3
II. Thực trạng của vấn đề …………………………………………………... 4
III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề………………................ 5
1. Giúp học sinh biết cách quan sát và nhận xét về hình vẽ...………………. 5
2. Hướng dẫn học sinh kĩ năng vẽ hình trên giấy ô li kết hợp đọc thơ..…….. 5
3. Sử dụng một số thủ thuật trong các tiết dạy vẽ hình cho học sinh……...... 8
3.1. Vẽ bằng cách kết hợp hình cơ bản……………………………………… 8
3.2. Tạo bức tranh từ những bộ phận của cơ thể.……...…............................... 9
3.3. Vẽ các con vật theo hình bàn tay…………………………….……….... 11
IV. Tính mới của giải pháp………………………………………….……… 13
V. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm ………………………………......... 13
Phần thứ ba: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

...………………………….... 14

I. Kết luận………………………………………………………………....… 14
II. Kiến nghị ……………………………………………………………...... 15
Tài liệu tham khảo …………………………………………………..... ...... 17

Giáo viên: Phạm Thị Mai Linh

tâm đến sáng tạo nghệ thuật và thưởng thức nghệ thuật, nó có vai trò quan trọng
trong đời sống tâm hồn trẻ em. Hoạt động tạo hình đòi hỏi bàn tay khéo léo, óc
quan sát tư duy, trí nhớ, sự tưởng tượng…góp phần phát triển trí tuệ, khi tìm tòi
khám phá để tạo ra bức tranh đẹp giúp cho học sinh hiểu biết thêm những kiến
thức cơ bản và sử dụng hiệu quả trong sản phẩm nghệ thuật của mình. Trong tác
phẩm tạo hình của trẻ em, người ta có thể nhận thấy được các em muốn nói gì,
thể hiện tình cảm gì.
Trên thực tế, chất lượng các giờ dạy mĩ thuật ở trường tiểu học chưa cao
bởi giờ còn học mang tính khuôn mẫu, áp đặt. Nhất là đối với học sinh lớp 1,
sản phẩm của các em còn mang tính rập khuôn, thiếu sự mềm mại và ít có tính
sáng tạo. Hơn nữa, hoạt động giáo dục thẩm mĩ đòi hỏi tính kiên trì và sự khéo
léo của đôi tay. Thiếu những năng khiếu này nhiều học sinh thường không đủ
kiên nhẫn để hoàn thành sản phẩm, việc tạo ra một sản phẩm đúng như suy nghĩ
và mong muốn của các em là rất khó.
Xuất phát từ những lý do trên mà tôi chọn đề tài “Một số kinh nghiệm
hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1”.
II. Mục đích nghiên cứu
Đề tài đưa ra một số cách vẽ hình đơn giản giúp học sinh lớp 1 nắm bắt và
thực hiện vẽ hình tốt hơn. Đề tài đi sâu nghiên cứu một số cách vẽ hình đơn giản
Giáo viên: Phạm Thị Mai Linh

2

Đơn vị: Trường TH Trần Phú


SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

nhưng vẫn đáp ứng được tính thẩm mĩ, tính sáng tạo, sự hài hoà không làm mất
đi sự hồn nhiên trong các tác phẩm tạo hình của các em, từ đó nâng cao hiệu quả

giản thì học sinh càng dễ tiếp thu và nắm bắt, sau khi nắm bắt được cách tạo
hình các em có thể chủ động tạo ra tác phẩm theo cẩm nhận của riêng mình bởi
vì “Tất cả trẻ con đều là nghệ sĩ”.
Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí của học sinh lớp 1, đây là giai đoạn
chuyển giao giữa cấp học mầm non và tiểu học, tuy nhiên sự vận động của các
em vẫn ở mức độ thấp (kỹ năng cầm bút, thao tác cắt, xé dán, nặn…còn vụng).
Mặt khác vốn ngôn ngữ của các em còn hạn chế, chưa thể diễn đạt nguyện vọng
của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc. Vì vậy, hoạt động tạo hình chính là một thứ
Giáo viên: Phạm Thị Mai Linh

3

Đơn vị: Trường TH Trần Phú


SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

ngôn ngữ riêng để biểu lộ tình cảm, tiếng nói của mình với mọi người xung
quanh. Là cơ sở để phát triển thẩm mĩ và bước mở đầu vững chắc cho năng
khiếu trong tương lai.
II. Thực trạng của vấn đề
Trường Tiểu học Trần Phú nằm ngay trung tâm thị trấn, được sự quan tâm
của các cấp chính quyền địa phương, đa số giáo viên công tác lâu năm có nhiều
kinh nghiệm trong công tác giáo dục. Học sinh đều học 2 buổi/ ngày, đa số các
em trong lớp là con em của người dân trong địa bàn, kinh tế gia đình tương đối
ổn định. Các em được làm quen với môn Mĩ thuật ngay từ bậc học Mầm non
nên khi bước vào cấp Tiểu học các em đã quen với cách cầm bút, cách vẽ màu
và tỏ ra rất yêu thích môn học này.
Bên cạnh những thuận lợi thì vẫn còn rất nhiều khó khăn như: Trường có
hai phân hiệu nằm tách biệt. Một số phụ huynh làm kinh tế xa các em sống

20,6%

Giáo viên: Phạm Thị Mai Linh

Nắm được kĩ
năng vẽ hình
47 em
48,5%

4

Kĩ năng
vẽ hình tốt
20 em
20,6%

Có sáng tạo
trong bài vẽ
10 em
10,3%

Đơn vị: Trường TH Trần Phú


SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

Từ kết quả khảo sát và qua quá trình nghiên cứu giảng dạy, tôi đã tìm ra
một số giải pháp, biện pháp nhằm giúp học sinh phát triển kĩ năng vẽ hình như
sau.
III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Đầu tiên, tôi dạy các em vẽ bằng bút chì những hình ảnh từ đơn giản như :
ngang, xiên, đứng đến phức tạp như cong, tròn, lượn (tuỳ theo năng lực của học
sinh). Sau đó khuyến khích học sinh tự vẽ màu theo ý thích. Biện pháp hỗ trợ
đắc lực cho giáo viên là đọc thơ khi hướng dẫn cách vẽ nhằm gây chú ý. Những
câu thơ đơn giản, ngộ nghĩnh, dễ thương giàu hình ảnh phù hợp với nội dung bài
học có tác dụng làm hoạt động tạo hình trở nên hấp dẫn hơn, học sinh sẽ dễ nhớ
trình tự thực hiện và cách thực hiện (bài thơ có thể tự sưu tầm hoặc sáng tác)
Giáo viên: Phạm Thị Mai Linh

5

Đơn vị: Trường TH Trần Phú


SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

Ví dụ: Khi hướng dẫn học sinh vẽ những chấm tròn (gọi là giọt mực), vẽ
nét thẳng kết hợp chấm tròn (gọi là hàng cọc), vẽ nét xiên (gọi là hàng rào
nghiêng), vẽ nét cong và nét móc câu (gọi là chiếc dù), vẽ nét uốn lượn gọi là
sóng biển).
- Yêu cầu học sinh vẽ dấu chấm tròn ở mỗi góc của ô li một cách đều đặn.
Giáo viên làm mẫu kết hợp đọc bài thơ “Giọt mực”, sau đó yêu cầu các em vừa
đọc thơ vừa thực hiện (Hình 1)
Một giọt mực rơi
Hai giọt mực rơi
Ở mỗi góc vuông
Thành những chấm tròn
Trên nền giấy trắng.
Hình 1


SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

Thêm nét dài thành cái cọc
Một chiếc nữa đứng song song
Vẽ thêm nhiều thành hàng cọc.

Sau khi học sinh vẽ thành thạo các nét, tôi chuyển sang hướng dẫn vẽ kết
hợp nét. Hình vẽ được cách điệu hết sức đơn giản, dùng các nét cơ bản nối lại
với nhau tạo thành rau, củ, quả phù hợp với nhận thức theo độ tuổi và lôi cuốn
trí tưởng tượng sáng tạo của các em.
Ví dụ: Khi dạy bài 5 “Vẽ nét cong” tôi hướng dẫn các em như sau :
- Vẽ cây nấm thì mũ nấm vẽ nửa hình tròn (thực hiện kết hợp nét cong và
nét ngang), thân nấm có thể vẽ một hình tròn hoặc hình vuông (Hình 5). Và đọc
bài thơ “Cây nấm”.
Nếu bạn vào rừng
Đến những gốc thông
Có nhiều nấm đấy
Còn vẽ lên giấy ?
Một nửa vòng tròn
Như chiếc mũ con
Thành cái tán nấm
Thân thì dễ lắm ,
Hình 5

Hình tròn hoặc vuông.
- Vẽ quả dưa hấu: tôi hướng dẫn các em vẽ hình ô voan nằm ngang kết
hợp vẽ nét cong và các chấm tròn, dạy các em đọc bài thơ “Quả dưa hấu” (Hình
6)
Ô – voan xếp thành hàng
Giữa những ô giấy kẻ

cảm thấy các hình vẽ quá phức tạp vượt quá khả năng của mình, các em cảm
thấy mới lạ và thích thú sáng tạo theo cảm nhận.
Ví dụ:
Khi dạy bài 9 “Vẽ hình vuông, hình chữ nhật”, sau khi hướng dẫn cách vẽ
hình vuông, hình chữ nhật tôi hướng dẫn các em tạo ra các sản phẩm như sau :
Tên sản phẩm

Hướng dẫn cách vẽ

Sản phẩm

- Vẽ một hình vuômg
Vẽ cái áo

- Vẽ hai hình tam giác ở phía
trên hai bên hình chữ nhật
tạo thành hai ống tay.
- Vẽ cổ áo bằng một nét cong.

- Vẽ hình chữ nhật đứng.
Vẽ cái quần

- Vẽ hình tam giác ở giữa đáy
hình chữ nhật tạo thành một
chiếc quần.
- Vẽ một hình tam giác cân.

Vẽ cái váy

- Vẽ một nét cong ngang đỉnh

- Kết hợp các dạng hình tròn để tạo thành: chú thỏ, chú sóc, chú gấu bông,
quả cam…
Đây không chỉ là một trong các biện pháp giúp học sinh học tốt môn Mĩ
thuật mà thông qua đó có thể làm giàu vốn hình ảnh, nuôi dưỡng ở các em trí
tưởng tượng và sự sáng tạo, giúp trẻ em phát triển óc thẩm mĩ và phát triển trí
tuệ.
3.2. Tạo bức tranh từ những bộ phận của cơ thể
Khi cho học sinh sử dụng màu nước ngoài việc hướng dẫn các em sử
dụng cọ và phối màu. Tôi hướng dẫn các em tạo ra một số bức tranh bằng cách
dùng các bộ phận của cơ thể như ngón tay, bàn tay, bàn chân bằng cách chấm
màu và in lên giấy tạo nên những bức tranh ngộ nghĩnh
Ví dụ: Khi dạy bài 26 “Vẽ chim và hoa”
- Dùng bàn tay để in hình bông hoa, đầu ngón tay để in những chiếc lá
nhỏ, ngón tay để in chiếc lá lớn.

Giáo viên: Phạm Thị Mai Linh

9

Đơn vị: Trường TH Trần Phú


SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

Hình 8

- Kết hợp in bàn tay và bàn chân tạo thành vườn hoa…

Hình 9


3.3. Vẽ các con vật theo hình bàn tay
Để giúp học sinh nắm bắt cách tạo hình con vật bằng bàn tay, đồng thời
lôi cuốn sự tập trung chú ý cũng như hứng thú với giờ học, tôi sử dụng hình
thức “chiếu bóng” dùng bàn tay tạo ra các dáng đặc trưng của con vật trước đèn
hoặc máy chiếu, phần bóng đổ lên mặt phông nền phía sau sẽ rõ ràng và dễ hình
dung hơn, các em nhận ra hình dáng con vật qua việc linh động thay đổi các
ngón tay. Để vẽ theo hình bàn tay dễ dàng tôi dạy học sinh dùng bàn tay trái tạo
dáng và áp phẳng lên giấy, tay phải cầm bút vẽ theo đường viền ngoài tay của
mình, khi nhấc tay ra khỏi hình vẽ, trên giấy sẽ còn lại hình bàn tay. Chỉ cần
thêm thắt chút chi tiết đặc trưng của hình ảnh định vẽ và vẽ màu phù hợp là các
em sẽ có những hình ảnh hết sức sinh động và vẫn mang tính sáng tạo của riêng
mình.
Ví dụ: Khi dạy bài 13 “Vẽ cá” tôi hướng dẫn các em úp bàn tay theo chiều
ngang, các ngón tay để tự nhiên, ngón cái xòe ra rộng hơn một chút. Vẽ thêm
một nét cong tròn ở phần lòng bàn tay để tạo phần đầu cá, các ngón tay là vây
và đuôi. Xoay bàn tay theo các hướng khác nhau giúp học sinh vẽ cá ở các
hướng khác nhau. Vẽ miệng cá bằng nét ngang, mắt cá là hai chấm tròn to.
Hướng dẫn học sinh vẽ bằng nhiều màu, kết hợp vẽ màu theo vằn ngang hoặc
dọc sẽ tạo ra những chú cá sẽ có sắc màu rực rỡ như cá bảy màu.

Giáo viên: Phạm Thị Mai Linh
Phú

11

Đơn vị: Trường TH Trần


SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1
Hình 13


12

Đơn vị: Trường TH Trần


SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

Hình 16

Khi sử dụng bàn tay để tạo hình giúp các em thấy tác dụng của bàn tay
không chỉ dùng để cầm, nắm, viết, vẽ mà còn có thể tạo ra những hình ảnh ngộ
nghĩnh đáng yêu. Từ đó giúp các em phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo khi vận
dụng các kĩ năng tạo hình để tạo ra sản phẩm.
IV. Tính mới của giải pháp
Đề tài này khắc phục những lỗi chung mà học sinh thường mắc phải khi
vẽ hình, tránh sự rập khuôn máy móc, các em có điều kiện sáng tạo theo ý thích
của bản thân mà vẫn đáp ứng yêu cầu của nội dung bài học, giúp học sinh nâng
cao kĩ năng vẽ hình. Học sinh nắm được quy trình vẽ, cách vẽ khoa học, lôgic.
Không gây khó khăn cho giáo viên và học sinh khi áp dụng trên phạm vi rộng.
Khi áp dụng đề tài này kĩ năng vẽ hình của học sinh được nâng cao, các
em biết tạo ra sản phẩm sắc nét và ngộ nghĩnh ; giờ học sôi nổi. Thời gian
hướng dẫn các em quan sát nhận xét và hướng dẫn cách vẽ được rút ngắn, học
sinh nào cũng có thể hoàn thành sản phẩm của mình mà không đòi hỏi có năng
khiếu ; giáo viên có nhiều thời gian quan sát, hướng dẫn học sinh khi thực hành.
V. Hiệu quả của SKKN
Đề tài này đã được tôi áp dụng đối với học sinh lớp 1 trường TH Trần Phú
qua hai năm học 2017 - 2018 và năm học 2018 - 2019. Qua hướng dẫn kĩ năng
vẽ hình đơn giản cho học sinh, tôi thấy số lượng học sinh có kĩ năng vẽ hình tốt
được nâng cao, số lượng sản phẩm có tính sáng tạo cũng tăng lên đáng kể, đồng

áp dụng

Tổng số
học sinh

Chưa có kĩ
năng vẽ hình

Năng được kĩ
năng vẽ hình

Kĩ năng vẽ
hình tốt

Có sáng tạo
trong bài vẽ

HKI
năm học
2017 - 2018

97 em

20 em
20,6%

47 em
48,5%

20 em

đối với học sinh khối lớp 1 và 2 trong các đơn vị trên địa bàn huyện. Nếu áp
dụng trên diện rộng, tôi tin rằng sẽ giúp học sinh nâng cao kĩ năng vẽ hình, cũng
như bước đầu phát triển khả năng cảm thụ thẩm mĩ và năng khiếu hội hoạ trong
tương lai của các em.
Phần thứ ba: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
I. Kết luận
Kĩ năng vẽ hình đơn giản là cơ sở để nâng cao khả năng vẽ hình cho học
sinh nhằm giúp các em vẽ lại đối tượng tạo hình một cách đơn giản, khái quát
nhưng không làm mất đi đặc điểm đặc trưng của đối tượng. Giúp các em phát
triển khả năng tư duy sáng tạo, thể hiện đối tượng tạo hình theo cách nghĩ của
bản thân tránh sự rập khuôn máy móc. Đồng thời là phương tiện phát triển thẩm
mỹ cho học sinh, để các em có lòng đam mê với nghệ thuật, khơi đậy những
tiềm năng nghệ thuật, hướng tới cái đẹp trong cuộc sống. Vì vậy, mỗi giáo viên
chúng ta cần chú ý tạo cho các em cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, có
cảm xúc với cái đẹp trong cuộc sống, bồi dưỡng một số kỹ năng cơ bản cần thiết
Giáo viên: Phạm Thị Mai Linh
Phú

14

Đơn vị: Trường TH Trần


SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

như: phân tích đối tượng tạo hình, quy đối tượng tạo hình về các dạng hình học
cơ bản, phối hợp các đường nét cơ bản để tạo ra hình vẽ, tạo ra sản phẩm mà
học sinh yêu thích. Đây là tiền đề, là yếu tố cần thiết để giúp các em tự tin học
tốt ở độ tuổi tiếp theo.
II. Kiến nghị



SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP HUYỆN
……………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

Giáo viên: Phạm Thị Mai Linh
Phú

16

Đơn vị: Trường TH Trần


SKKN : Một số kinh nghiệm hướng dẫn kĩ năng vẽ hình đơn giản cho học sinh lớp 1

TÀI LIỆU THAM KHẢO
TT

Tên tài liệu

Tác giả

1